Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2020 -3-034 (Devralma ) Karar Sayısı : 20-41/566 -251 Karar Tarihi : 10.09.2020 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan ), Şükran KODALAK , Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Ayşe ERGEZEN B. RAPORTÖRLER: İbrahim Hilmi KOÇAK, Osman Can AYDOĞDU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Doğanay Gıda Tarım ve Hayvancılık San. ve Tic. A.Ş. Temsilciler i: Av. Vefa Reşat MORAL, Av. Serkan PAMUKKALE, Av. Asl
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2020 -3-034 (Devralma ) Karar Sayısı : 20-41/566 -251 Karar Tarihi : 10.09.2020 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan ), Şükran KODALAK , Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Ayşe ERGEZEN B. RAPORTÖRLER: İbrahim Hilmi KOÇAK, Osman Can AYDOĞDU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Doğanay Gıda Tarım ve Hayvancılık San. ve Tic. A.Ş. Temsilciler i: Av. Vefa Reşat MORAL, Av. Serkan PAMUKKALE, Av. Aslı PAMUKKALE, Av. Karaca KACAR, Av. Nur Duygu BOZKURT, Av. Aslı KINSIZ, Av. Melis MENKÜ, Av. Di lara KAYMAZ Hakkı Yeten Caddesi No: 10/C, Selenium Plaza Kat:16 , Fulya, Şişli, İ stanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Doğanay Gıda Tarım ve Hayvancılık San. ve Tic. A.Ş. nin tek kontrolünün Purple Beverages S.A.R.L. tarafından devralı nması işlemi . (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurum u kayıtlarına 22.07.2020 tarih, 7594 sayı ile giren ve 02 .09.2020 tarih ve 9321 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 17.08.2020 tarih ve 2020 -3-034/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşü lerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda , bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuru da; Doğanay Gıda Tarım ve Hayvancılık San. ve Tic. A.Ş. (DOĞANAY) hisselerinin tamamının Purple Beverages S.A.R.L. (PURPLE) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmiştir. (5) Taraflar arasında imzalanan Hisse Alım Sözleşmesi (Sözleşme) uyarınca hâlihazırda Remzi DOĞANAY ile Rafet DOĞANAY ın hissedarlığının ve kontro lünün bulunduğu şirketin tüm hisseleri TAXIM CAPITAL in devralma işlemine özgülenmiş özel amaçlı şirket i olan ( Special Purpose Vehicle ) PUPRLE tarafından devralınacaktır. (6) TAXIM CAPITAL işlem sonrasında, DOĞANAY ın tüm hisselerinin dolaylı sahibi olacak tır. Böylelikle, işlem öncesinde ortak kontrol edilen DOĞANAY ın tek kontrolü kalıcı biçimde elde edilecektir. Bu itibarla bildirim konusu işlem, 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in 5. maddesi çerçe vesinde bir devralma işlemi dir. Öte yandan ilgili tarafların cirolarının söz konusu Tebliğ in 7. maddesinin birinci fıkrasın da öngörülen eşikleri aşması nedeniyle, işlem in izne tabi olduğu görülmektedir . (7) Tarafların faaliyet alanları incelendiğinde; TAXIM C APITAL in restoran işletmeciliği, giyim, hayvan sağlığı, bilişim ve yazılım gibi alanlarda faaliyetlerinin bulunduğu 20-41/566-251 2/6 görülmektedir. DOĞANAY ın ise temel olarak, (i) şalgam suyu, (ii) limonata, (iii) lezzetlendiriciler ( sirke, sos vb.) gibi alanlarda faaliy etlerinin bulunduğu görülmektedir. (8) Her ne kadar bildirim formunda ve gönderilen cevabi yazıda etkilenen pazarın bulunmadığı ifade edilse de, DOĞANAY ın üretip satışa sunduğu ürünlerin restoran işletmeciliği alanında tüketiminin yapıl dığı göz önüne alındığı nda tarafların faaliyetlerinin dikey anlamda örtüştüğü/örtüşebileceği değerlendirilmektedir. Söz konusu değerlendirme akabinde, cevabi yazıda taraflar arasında bugüne dek herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığı ve taraflar arasında akdedilen ya da akdedi lmesi planlanan herhangi bir sözleşmenin de olmadığı belirtilmektedir. Ayrıca, TAXIM CAPITAL tarafından kontrol edilen ve Türkiy e de yiyecek içecek sektöründe faaliyet gösteren Büyük Şefler Gıda Tur. Teks. Dan. Org. Eğ. San. ve Tic. A.Ş. (BIG CHEFS) in kuruluşundan bu yana DOĞANAY ın ana kategorisinde yer alan şalgam suyu ürününü menüsünde bulundurmadığı, menüde yer alan limonata ürününün hazır şekilde tedarik edilmeyip şubelerde veya merkez mutfaklarında taze olarak hazırlandığı, lezzetlendiriciler açısınd an bakıldığında ise DOĞANAY ın portföyünde bulunan sirke çeşitleri, nar ekşisi ve acı sos ürünlerinin farklı tedarikçilerden sağlandığı ve bu ürünlerin BIG CHEFS in toplam alımlarında yalnızca % ( ..) paya sahip olduğu belirtilmektedir. (9) Bu doğrultuda, taraf lar arasında aktif bir ticari ilişkinin bulunmadığı ve BIG CHEFS in mevcut talebinin DOĞANAY ürün portföyünden yalnızca lezzetlendiriciler bakımından anlamlı olduğu görülmektedir. Ancak mevcut durum, taraflar arasındaki potansiyel ticari ilişkinin tamamen ortadan kaldırılması sonucunu doğurmadığından restoran işletmeciliği pazarı (alt) ve şalgam suyu üretim ve satışı , limonata üretim ve satışı , lezzetlendirici üretim ve satışı pazarları (üst) dikey anlamda etkilenen pazarlar olarak ele alınmıştır. B u noktada BIG CHEFS in ürün portföyünde şalgam suyunun bulunmaması ve limonatanın satın alınan bir ürün değil, teşebbüsün iç imkânlarıyla kendi bünyesinde üretip satışa sunduğu bir ürün niteliğinde olması göz önüne alınabilecektir. Ancak, hiçbir soru işare ti bırakmamak ve bildirime konu işlemi detaylıca değerlendire bilmek adına etkilenen pazarlar geniş tutulmuştur. (10) BIG CHEFS in , faaliyet gösterdiği restoran işletmeciliği pazarında %( ..) gibi son derece düşük bir pazar payına sahip olduğu görülmektedir. Devre konu DOĞANAY ve başlıca rakiplerinin 2018 -2019 yıllarındaki lezzetlendiriciler , şalgam suyu , limonata üretim ve satışı pazarlarındaki paylarına ise aşağıdaki tabloda yer verilmektedir. 20-41/566-251 3/6 Tablo 1 - DOĞANAY ve Başlıca Rakiplerinin Ciro Bazında Paz ar Payları ( , %) LEZZETLENDİRİCİLER Teşebbüs 2018 2019 DOĞANAY ( ..) ( ..) Ajinomoto İstanbul Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (KEMAL KÜKRER) ( ..) ( ..) Fersan Fermantasyon Ürn. San. ve Tic. A.Ş. ( ..) ( ..) Carl Kühne Fermantasyon ve Gıda San. ve Tic. A .Ş. ( ..) ( ..) Tariş Zeytinyağı Tarım San. ve Tic. A.Ş. ( ..) ( ..) Kavaklıdere Gıda A.Ş. (KAVAKLIDERE) ( ..) ( ..) DİĞER ( ..) ( ..) TOPLAM 100,00 100,00 ŞALGAM SUYU Teşebbüs 2018 2019 DOĞANAY ( ..) ( ..) Serafressh Gıda Paz. Dağ. Üretim İhr. İth . San. ve Tic. Ltd. Şti. ( ..) ( ..) Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş. (TORKU) ( ..) ( ..) Kilikya Şalgam İçecek San. ve Tic. A.Ş. ( ..) ( ..) KEMAL KÜKRER ( ..) ( ..) KAVAKLIDERE ( ..) ( ..) DİĞER ( ..) ( ..) TOPLAM 100,00 100,00 LİMONATA Teşebbüs 2018 2019 DOĞANAY ( ..) ( ..) Uludağ İçecek Türk A.Ş. ( ..) ( ..) Coca Cola Meşrubat Paz. Dan. San. ve Tic. A.Ş. ( ..) ( ..) Pepsi Cola Servis ve Dağ. Ltd. Şti. ( ..) ( ..) Doğuş Çay ve Gıda Mad. Ürt. Paz. İth. İhr. A.Ş. ( ..) ( ..) TORKU ( ..) ( ..) DİĞER ( ..) ( ..) TOPLAM 100,00 100,00 Kaynak: Cevabi Yazı (11) Yukarıdaki tablodan, şalgam suyunda DOĞANAY ın pazar lideri olduğu; limonata ve lezzetlendiriciler özelinde ise DOĞANAY ın şalgam suyu pazarına kıyasla güçlü rakipler ile rekabet halinde olduğu d eğerlendirilmektedir. Diğer yandan, lezzetlendirici üretim ve satışı pazarında ulusal seviyede 20 marka1, şalgam suyu üretim ve satışı 1 Fersan, Kemal Kükrer, Kühne, Tariş, Doğanay, Knorr, Hellman s, Tabasco, Calve, Heinz, Tat, HP, Tukaş, Pınar, Penguen, Kikkoman, Kilikya, Kavaklıder e Gıda, Arifoğlu ve Vefa. 20-41/566-251 4/6 pazarında 16 marka2 ve limonata üretim ve satışı pazarında 15 marka3 bulunmaktadır. Teşebbüs tarafından gönderilen cevabi yazıda, DOĞANAY ın satışlarının neredeyse tamamını zincir marketlere ( BİM, A -101, MİGROS, METRO gibi) ve 100 ün üzerindeki distribütöre yaptığı belirtilmektedir. Bununla birlikte ev dışı tüketim kanalında faaliyet gösteren ve son derece düşük pazar payı b ulunan BIG CHEFS in hâlihazırda ürün portföyünde şalgam suyuna yer verme diği ifade edilmiştir. (12) Bilindiği üzere rekabet hukuku uygulamalarında, dikey birleşme ve devralmaların antirekabetçi etkileri ele alınırken girdi ve müşteri kısıtlamaları üzerinde yoğunlaşılmaktadır . Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz da g irdi kısıtlaması, birleşik teşebbüsün birleşme sonrasında sağlayıcısı olduğu girdilerin alt pazardaki rakiplere arzını sınırlaması ve böylece rakiplerin birleşme öncesindeki durumdakine benzer fiyat ve koşullarda girdi temin etmelerini zorlaştırarak maliye tlerini artırması şeklinde tanımlanmaktadır. Müşteri kısıtlaması ise üst pazarda faaliyet gösteren bir teşebbüsün, alt pazarda kayda değer bir pazar gücü bulunan bir müşteri ile birleşmesi sonucu, birleşik teşebbüsün alt pazarda da faaliyet gösterecek olma sı sebebiyle, üst pazardaki mevcut ve potansiyel rakiplerin önemli büyüklükteki müşteri tabanına erişiminin kısıtlanmasıdır. (13) Gerek girdi gerekse müşteri kısıtlamasından söz edebilmek için birleşik teşebbüsün pazarı rakiplere kapatabilme imkân ve güdüsünün olması aranmaktadır. Girdi kısıtlaması kapsamında birleşik teşebbüsün imkânının olup olmadığı değerlendirilirken söz konusu girdinin; alt pazardaki ürün bakımından önemli bir girdi olup olmadığı, önemli bir maliyet kalemi oluşturup oluşturmadığı, birleşme sonrası oluşacak dikey bütünleşik teşebbüsün üst pazarda belli bir pazar gücüne sahip bulunup bulunmadığı, birleşik teşebbüs haricindeki bağımsız girdi sağlayıcılarının etkinlik seviyesinin düşük olup olmadığı gibi hususlar ele alınmaktadır. Girdi kısıtlam ası güdüsü kapsamındaysa birleşik teşebbüs bakımından kısıtlamanın ne ölçüde kârlı olacağı dikkate alınmaktadır. (14) Müşteri kısıtlaması kapsamında birleşik teşebbüsün buna yönelik bir imkânının olup olmadığı değerlendirilirken de üst pazardaki mevcut ve potan siyel rakiplerin alt pazarda ürünlerini satabilecekleri yeterli alternatiflerin bulunup bulunmadığı, dikey birleşmenin tarafı olan alt pazar biriminin önemli bir müşteri olup olmadığı ve alt pazarda ciddi pazar gücüne sahip olup olmadığı unsurları ön plana çıkmaktadır. Yine müşteri kısıtlaması güdüsü değerlendirilirken girdi kısıtlaması güdüsünde olduğu gibi birleşik teşebbüs bakımından kısıtlamanın ne ölçüde kârlı olacağına odaklanılmaktadır. Bununla birlikte bir dikey birleşme kapsamında girdi ve/veya müşteri kısıtlaması kapsamında pazarın rakiplere kapatıldığından bahsedebilmek için kısıtlama imkân ve güdüsünün birlikte bulunması gerekmektedir. Dolayısıyla kısıtlama imkânı olup da güdüsü bulunmayan veya kısıtlama güdüsü olmasına karşılık imkânı olmayan bi rleşik teşebbüsün pazarı rakiplerine kapatma kapasitesinden uzak olduğu kabul edilmektedir. (15) Bu kapsamda bildirim konusu işleme müşteri kısıtlaması çerçevesinde bakıldığında, BIG CHEFS in % ( ..) lik payı ve Türkiye de ev dışı tüketim kanalında yaklaşık ola rak ( ..) noktanın bulunduğu bilgisinden hareketle tarafların işlem sonrasında müşteri kısıtlaması imkânın olmayacağı değerlendirilmektedir. Nitekim BIG CHEFS in olası 2 DOĞANAY, Torku, Kemal Kükrer, Serafressh, Kilikya, Kavaklıdere, Adanus, Altın Koza, Günseven, Hayat, Pamir, Kaleağası, Ali Göde, Turnib, Berrak ve Dimes. (Özellikle Çukurova civarında 1.000 üzerinde satış noktasının kendi üretim ini gerçekleştirdiği tahmin edilmektedir.) 3 Uludağ, Doğuş, Torku, Cappy, Tropicana, Pınar, Kızılay, Daren, Dimes, Danone, Aroma, Vefa, Tamek, Özkaynak, Aynes. 20-41/566-251 5/6 bir şekilde DOĞANAY a rakip ürünleri satmaması veya kullanmaması durumunda DOĞANAY ın ra kiplerine bunu telafi edecek alternatif ( ..) nokta bulunmaktadır. İşleme müşteri kısıtlaması güdüsü kapsamında bakıldığında ise, hâlihazırda DOĞANAY ürünlerini kullanmayan ve gelecekte de kullanmayı düşünmeyen BIG CHEFS in DOĞANAY a rakip ürünleri restora nlarında kullanmaması , söz konusu ürünleri müşterilerine ulaştıramamasına ve bu nedenle müşteri kaybetmesine neden olabilecektir. BIG CHEFS açısından karlı olmayacak olası müşteri kısıtlamasından dolayı , birleşik teşebbüsün bu yönde bir güdüsünün olmayacağ ı değerlendirilmektedir. (16) Bildirim konusu işleme girdi kısıtlaması çerçevesinde bakıldığında ise, şalgam suyu hariç diğer ürünlerin payının oldukça düşük olduğu görülmektedir. Şalgam suyu pazarında ise çok sayıda alternatif oyuncu yer almaktadır. Öte yandan BIG CHEFS restoranlarında kuruluşundan bu yana şalgam suyu ürününün bulundurulmadığı ve önümüzdeki dönemde de bulundurulmasının beklenmediği belirtilmiştir. Bir diğer ürün olan limonatanın ise hazır şekilde tedarik edilmediği ve BİG CHEFS restoranlar ında ya da merkez mutfakta taze olarak yapıldığı dile getirilmiştir. BIG CHEFS in mevcut dikey ilişki kapsamında restoranlarında kullandığı tek ürün grubu olan lezzetlendiriciler kategorisinde ise söz konusu ürünlerin hiçbirisinin DOĞANAY dan sağlanmadığı ve ön ümüzdeki dönemde de sağlanmasının beklenmediği ifade edilmiştir. Kaldı ki söz konusu ürün gruplarının BIG CHEFS alımlarındaki payının yalnızca % ( ..) olduğu belirtilmiştir. Bu kapsamda girdinin restoran işletmeciliği açısından çok önemli bir girdi olmaması ve maliyetler içinde de çok önemli bir yer tutmamasından dolayı birleşik teşebbüsün girdi kısıtlaması imkânı bulunmadığı değerlendirilmektedir. (17) Girdi kısıtlaması güdüsü k apsamında işleme bakıldığında ise , DOĞANAY ın müşterilerinin ağırlıklı olarak zincir marketler olduğu, DOĞANAY ın, BIG CHEFS e rakip restoranlara girdi temin etmemesinin rakip restoranlar açısından etkisinin son derce sınırlı olacağı görülmektedir. Bu çerçevede birleşik teşebbüsün rakiplere ürün satmama sı sonucu oluşa cak zararının, hâlihaz ırda DOĞANAY ürünlerini kullanmayan ve gelecekte de bu ürünü kullanmayı düşünmeyen BIG CHEFS in önümüzdeki dönemde bu ürünü satmayı planlasa dahi restoranın pazardaki düşük pazar payından dolayı telafi edilemeyeceği ve bu stratejinin birleşik teşebbüs açısından karlı bir girişim olmayacağı değerlendirilmektedir. (18) Gerek işlem taraflarının faaliyet gösterdikleri pazarın yapısı ve pazardaki konumları, gerek se şimdiye kadar yaptıkları üretim , sunum , pazarlama ve satış pratikleri dikkate alındığında, bildirim kon usu işlemle b irlikte gerek girdi kısıtlaması gerekse müşteri kısıtlaması bağlamında birleşik teşebbüsün pazarı rakiplere kapama imkân ve güdüsünün olmadığı değerlendirilmektedir. (19) Yukarıda yer verilen inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, bildirime konu işlem ile herhangi bir pazarda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olma dığı kanaatine ulaşılmıştır. 20-41/566-251 6/6 H. SONUÇ (20) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye d ayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilm esine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere , OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.