1 REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya No : D4/1Ö.İ. -99/1 Karar No : 99-21/169 -88 Karar Tarihi : 28.04.1999 Toplantıya Katılan II.Başkan : Prof. Dr.Tamer MÜFTÜOĞLU, Üyeler : Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, Dr.Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, Ali Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR. Taraflar: - Başvuruda Bulunan: ORSA Deniz Hizmetleri ve Taşımacılık Ticaret A.Ş. adına M. Serhat ÜNALDI Çayırçimen Sk., Emlak Kredi Blokları, A2 Blok, Kat:1, Daire:4,
1 REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya No : D4/1Ö.İ. -99/1 Karar No : 99-21/169 -88 Karar Tarihi : 28.04.1999 Toplantıya Katılan II.Başkan : Prof. Dr.Tamer MÜFTÜOĞLU, Üyeler : Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, Dr.Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, Ali Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR. Taraflar: - Başvuruda Bulunan: ORSA Deniz Hizmetleri ve Taşımacılık Ticaret A.Ş. adına M. Serhat ÜNALDI Çayırçimen Sk., Emlak Kredi Blokları, A2 Blok, Kat:1, Daire:4, 80620 Levent/İSTANBUL - Muhatap: - İstanbul Deniz Otobüsleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Sahil Yolu, 81110 Bostancı/İSTANBUL Dosya Konusu: İstanbul Deniz Otobüsleri A.Ş. nin Yenikapı -Bandırma ve Yenikapı -Yalova arası hızlı feribot seferleri hatlarında uygulanan yolcu ve araç bilet ücretlerini maliyetlerin altında belirleyerek rakip teşebbüslerin faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiası. Raportörlerin Görüşü: Şikayet dilekçesinde yer verilen iddialar çerçevesi nde yapılan inceleme sonucunda, 4054 sayılı Kanun un ihlal edildiğine ilişkin herhangi bir bulguya ulaşılmaması nedeniyle, soruşturma açılmasına ve aynı yasanın 9 uncu maddesinin uygulanmasına gerek olmadığı. DEĞERLENDİRME Dosya konusu iddia ile Kurum ka yıtlarına 27.10.1998 tarih, 3436 sayı ile intikal etmiş olan ORSA Deniz Hizmetleri ve Taşımacılık Ticaret A.Ş. (ORSA) adına M. Serhat ÜNALDI imzalı şikayet üzerine; İstanbul Deniz Otobüsleri A.Ş. tarafından 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4 ve 6 ncı maddelerinin ihlal edilip edilmediğine ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, adıgeçen yasanın 40/3 üncü maddesi ve 11.02.1999 tarih, 99-6/49-18 sayılı Kurul kararı uyarınca Raportörler K.Tahir SU, Serpi l ÇINAROĞLU 2 REKABET KURUMU ve M. Haluk ARI tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen 22.03.1999 tarih, D4/2/K.T.S. -99/5 sayılı Önaraştırma Raporu nu içeren 22.03.1999 tarih, REK.0.08.00.00/15 sayılı (23.03.1999 tarih, 99 -17/118 -52 sayılı karar ile Kurul gündeminde bu lunan) Başkanlık önergesi, 99 -21 sayılı Kurul toplantı gündeminin 6 ncı sırasında ele alınmıştır. Şikayet dilekçesinde; - ORSA nın İstanbul -Mudanya ve İstanbul -Bandırma arasında hızlı feribot seferlerine başlayabilmek için, bu tip gemilerin yolcu ve ara ç indirip bindirmelerine uygun ve gerekli olan İstanbul daki Yenikapı iskelelesini kullanmak üzere, İstanbul daki çeşitli limanlar arasında hızlı deniz otobüsü işletmeciliği yapan ve sermayesinin %99 u İstanbul Büyükşehir Belediyesi ne ait bir Belediye İkt isadi Teşebbüsü olan İstanbul Deniz Otobüsleri A.Ş. (İDO) ne Yenikapı iskelelerini kullanma avantajı bulunması nedeniyle başvurmak zorunda kaldığı, fakat İDO nun bu hat üzerinde kendi gemisi faaliyete geçene kadar buna izin veremeyeceğini ifade ettiği, öte yandan bu hatlarda herhangi bir öncelik ya da tekel hakkına sahip olmadığı halde yukarıda bahsedilen sözkonusu avantajlarla ORSA üzerinde baskı kurarak ORSA yı piyasa dışına itmeye çalıştığı, - ORSA nın İstanbul -Bandırma arasında sefere başlamasına izin vermeyen İDO nun kendi gemisi gelene kadar İstanbul -Yalova hattında hızlı deniz otobüsü işletmesini ORSA ya teklif ettiği ve bu şirketin de verimli olarak görmedikleri bu hat üzerinde çalışmaya mecbur kaldığı, - ORSA nın düşük kapasite ile çalışılan İstan bul-Yalova hattında bilet ücretlerinin düzeltilmesi ve yan iskeleden gereksiz yere konan hızlı yolcu taşıyıcı gemi seferlerinin kaldırılması şeklindeki teklifinin İDO tarafından reddedildiği ve bu nedenle ORSA nın Haziran 1998 sonuna kadar çalışmak zorunda kaldığı bu hatta büyük zarar ettiği, yine aynı şirketin, yapılan sözleşme gereği başlayacağı Yenikapı - Bandırma arası hızlı deniz otobüsü seferlerinde uygulanacak yolcu ve araç bileti ücretlerinin maliyetleri karşılamayacağı nedeniyle düzeltilmesi gerektiğ ine dair İDO ya gönderdiği faks mesajına cevap olarak, bu teşebbüsün, kendilerinin İstanbul Belediyesi iştiraki ve ana gayelerinin vatandaşa hizmet olduğunu, bu nedenle söz konusu hattaki bilet ücretlerini bir süre değiştirmeyeceklerini bildirdiği ve bu şe kilde maliyetin altında kalan bilet ücreti uygulamaları ve ayrıca kamuya ait iskelelerin kullanılması karşılığı alınan ve sözleşme gereği İDO tarafından bedelleri belirlenen ücret uygulamaları yüzünden başka bir teşebbüsün bu hatlarda çalışmasının imkansız hale geldiği ve ORSA nın piyasa dışına itilmeye çalışıldığı, iddia edilerek şikayete konu İDO nun 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un ilgili maddelerine aykırı eylemlerinin tespit edilerek cezalandırılması, aynı Kanun un 9 uncu maddesinde y er alan geçici tedbirlerin alınması ve yine aynı Kanun un 57 nci ve 58 inci maddelerinde yer alan tazminat hakkı ve zararın tazmini haklarından faydalanılması talep edilmektedir. Şikayet dilekçesi çerçevesinde, ORSA nın iddialarını üç ana noktada toplamak mümkündür. Bunlar; İDO nun Yenikapı -Bandırma seferleri yapması için Yenikapı iskelesini kullanmasına izin vermemesi, ORSA nın Yalova hattında 3 REKABET KURUMU çalışmak durumunda bırakılması ve son olarak da İDO nun bilet fiyatlarını maliyetlerin altında tutarak ORSA yı pa zar dışına itmeye çalışması olarak özetlenebilir. Türk hukuk mevzuatında şikayet konusu ile doğrudan ilgili iki yasa bulunmaktadır. Bunlardan ilki deniz taşımacılığı ile ilgili bir kısım düzenlemeleri tesis eden 618 sayılı Limanlar Kanunu, diğeri de 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun dur. 618 sayılı Kanun'un 9'uncu maddesinde Belediye hudutları içinde kıyıdan kıyıya insan, hayvan, kum, kireç, kereste ve saire taşıyan veya vapurlara yolcu eşyası nakleden merakibi bahriye serbest çalışabilirler hükmü bulunmaktadır. Söz konusu hüküm kabotaj hattında tarifeli sefer düzenlemek için herhangi bir yerden izin almak gerekmediği hususunu açıkça düzenlemektedir. Mevzuat çerçeve sinde, ilgili yerlerdeki liman veya iskele işletmeleri ile sözleşme yapmak yeterlidir. Bu çerçevede, Yenikapı iskelesi belediyeye ait olup, İDO bu iskeleyi belediye ile aralarındaki sözleşmeye göre kiracı olarak kullanmaktadır. Yenikapı iskelesini kullan arak tarifeli sefer düzenlemek isteyenlerin de yine belediye ile kira sözleşmesi yapması gerekmektedir. Ancak ORSA yetkililerinin belediye nezdinde bir girişimi olmamış, başvuru doğrudan İDO ya yapılmıştır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre, Bandırma iskelesinin kullanım hakkı ise Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü ne (DDY) aittir. Bu nedenle, ORSA nın bu seferleri yapabilmek için konuyu DDY ile müzakere etmesi gerekirken, bu yola başvurulmamıştır. Öte yandan, 3030 sayılı Kanun un, hizmetlerin dağıl ım esaslarını düzenleyen 7'nci maddesinin üçüncü fıkrası şu şekildedir: Büyükşehir dahilindeki alt yapı hizmetleri ile kara ve deniz taşımacılığı hizmetlerinin bir koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanının başkanlığında yönet melik ile tespit edilecek kamu kurum ve kuruluşları temsilcilerinin katılacağı bir Alt Yapı Koordinasyon Merkezi ile bir Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur Aynı maddenin altıncı fıkrasında ise Ulaşım Koordinasyon Merkezi şehrin ulaşım planına göre topl u taşıma araçlarının güzergah, zaman ve bilet tarifelerini yapmaya ve bu tarifeleri uygulamaya yetkilidir. Bu işlemler yapılırken il trafik komisyonları ile gerekli koordinasyon sağlanır. hükmü yer almaktadır. Kanunla bir Ulaşım Koordinasyon Merkezi'ne bı rakılmış olan ücret tarifelerini tespit etme yetkisi Belediye ile İDO arasında yapılan sözleşmede de belirtilmiştir. Bu nedenle İDO nun fiyatları maliyetin altında tutarak rakip teşebbüsleri pazarın dışına itmesinin söz konusu olamayacağı anlaşılmaktadır. Ayrıca, ORSA nın, tazminat hakkı ve zararın tazmini taleplerinin, yukarıda açıklanan hukuki çerçeve açısından 4054 sayılı Kanun ile verilmiş yetki ve görevi bulunmayan Kurulumuzca değerlendirilebilmesi mümkün görülmemektedir. 4 REKABET KURUMU SONUÇ Önaraştıma R aporu ndaki bilgi ve belgeler ile yukarıda ayrıntılı olarak yer verilen değerlendirmeler ışığında; İstanbul Deniz Otobüsleri A.Ş. nin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun u ihlal ettiğine ilişkin herhangi bir kanıta ulaşılamaması nedeniyle, söz konusu teşebbüs hakkında soruşturma yapılmasına ve aynı yasanın 9 uncu maddesinin uygulanmasına gerek bulunmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.