Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2019 -1-30 (Devralma ) Karar Sayısı : 19-22/323 -142 Karar Tarihi : 20.06.2019 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Abdullah ATEŞ, Melisa AĞYÜZ, Ömer Mert AKÇİL C. BİLDİRİMDE BULU NAN : - United Initiators GmbH Temsilcisi: Av. Halil Emre ÖNAL Büyükdere Cad. Baha
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2019 -1-30 (Devralma ) Karar Sayısı : 19-22/323 -142 Karar Tarihi : 20.06.2019 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Abdullah ATEŞ, Melisa AĞYÜZ, Ömer Mert AKÇİL C. BİLDİRİMDE BULU NAN : - United Initiators GmbH Temsilcisi: Av. Halil Emre ÖNAL Büyükdere Cad. Bahar Sok. No:13 River Plaza K:17 Levent/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Hidrojen Peroksit Sanayi ve Ticaret A.Ş. nin tek kontrolünün United Initiators GmbH taraf ından devralınması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurum u kayıtlarına 28.05.2019 tarih, 8078 sayı ile giren ve en son 12.06.2019 tarih, 3843 sayılı yazıyla tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 17.06.2019 tarih ve 2019 -1-30/Öİ sayılı Devralma Ön İncele me Raporu, görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuruda , Hidrojen Peroksit San . ve Tic . A.Ş. nin (HPAŞ) hisselerini n tamamının ve tek kontrolünün nihai olarak Equistone Partners Europe Ltd. (EPE) kontrolü altında bulunan United Initiators GmbH (UI) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmektedir. G.1. Taraflar G.1.1. Devralan: United Initiators GmbH (UI) (5) UI, nihai olarak EPE nin kontrolü altında bulunmaktadır. EPE ise Fransa, Almanya, İsviçre ve İngiltere de faaliyet gösteren bağımsız bir yatırım şirketi olup genellikle yönetim ekiplerinin yanında stratejik ortak olarak yatırım yapmaktadır. EPE nin Avrupa genelinde çeşitli endüstrilerde yatırımları mevcuttur. (6) UI, küresel ve önde gelen peroksit bazlı başlatıcılar ( initiator ) ve özel kimyasallar üreticisidir. Organik peroksitler, persülfatlar ve diğer özellikli kimyasallar da dâhil olmak üzere, polimer e ndüstrisi için kimyasal başlatıcılar tedarik etmektedir. Şirketin Avrupa, Kuzey Amerika ve Asya Pasifik bölgesinde birçok üretim tesisi bulunmaktadır. Organik peroksitlerin ve persülfatların yanı sıra UI tarafından üretilen çeşitli hızlandırıcılar ve inhib itörler; alev geciktirici, doymamış polyester reçinelerin sertleştirilmesi vb. endüstrilerde yaygın olarak kullanılır. UI Türkiye de herhangi bir 19-22/323 -142 2/6 üretim tesisine sahip olmamakla beraber Türkiye deki faaliyetlerini ithalat yoluyla gerçekleştirmektedir. G.1.2. Devre Konu: Hidrojen Peroksit San . ve Tic . A.Ş. (HPAŞ) (7) HPAŞ, hidrojen peroksit üretimi ve satışı faaliyetlerinde bulunmakta olup Balıkesir - Bandırma da 55.000 mt/yıl kapasiteli bir üretim tesisine sahiptir. Bu tesis Eti Maden İşletmeleri (%28,2) ve Garip oğlu Şirketler Grubu (%71,8) arasında yapılan anlaşma ile kurulmuş olup 2001 yılında faaliyetlerine başlamıştır. 2003 -2004 yılları arasında da ikinci tesis tamamlanarak devreye alınmıştır. 2011 yılına dek satışlarını Pusula İthalat ve İhracat San . A.Ş. ara cılığıyla gerçekleştiren teşebbüs bu ilişkiye 2011 yılında son vermiştir. Daha sonra 09.07.2018 yılında tüm hisseler Garipoğlu Grubu na geçmiştir. (8) HPAŞ yurtiçindeki faaliyetlerinin yanında ihracat yoluyla 70 den fazla ülkede de faaliyet göstermektedir. Teş ebbüsün faaliyet alanları teknik tip hidrojen peroksit ve gıda tipi hidrojen peroksitin üretimi ve satışıdır. HPAŞ hidrojen peroksit pazarında satış hacmi bazında 2016, 2017 ve 2018 yıllarında sırasıyla % ( ..) , %( ..) ve %( ..) pazar payı ile lider konumda dır. G.2. İlgili Pazarlar G.2.1. İlgili Ürün Pazarları (9) Tarafların faaliyetlerine b akıldığında HPAŞ , Türkiye de hidrojen peroksit pazarında üretim ve satış faaliyeti göstermektedir. UI ise hidrojen peroksitin alt pazarları olan organik peroksit ve persülfat pazarlarında aktiftir. Faaliyet alanları itibarıyla taraflar arasında yatay bir örtüşme bulunmamaktadır. Diğer yandan h idrojen peroksit, organik peroksitler ve persülfatlar dâhil olmak üzere diğer peroksijen ürünlerinin üretiminde hammadde olarak kullanıl dığından tarafların faaliyetleri hidrojen peroksit, organik peroksit ve persülfat pazarlarında dikey olarak örtüşmektedir.1 (10) Oksijenli su olarak da bilinen hidrojen peroksit , geniş bir konsantrasyon ve sınıf aralığında dökme emtia madde olarak tedarik edile n güçlü bir oksitleyicidir. Ticari olarak %30 ila %70 arasında değişen konsantrasyonlarda sulu bir çözelti halinde temin edilebilen berrak renksiz bir sıvıdır. Hidrojen peroksit, hammadde olarak hidrojen, oksijen ve antrakinon2 kullanılan bir otoksidasyon3 işlemi ile üretilmekte olup tekstil, kâğıt, kimya, yiyecek, madencilik metalürji, vb. endüstrilerde ve ticari uygulamalarda kullanılır. (11) Organik peroksitler, polimerizasyon4 denilen bir işlemi başlatmak için kullanılan özel kimyasallardır. Organik peroksi tler ve organik peroksit içeren karışımlar hızlandırıcı, aktivatör, katalizör, çapraz bağlama ajanları, kürleme ajanları, sertleştirici, başlatıcı ve destekleyici olarak kullanılmaktadır. (12) Plastik ve kauçuk endüstrisi, organik peroksitlerin en yoğun kullan ıldığı sektörlerdir. Buna ek olarak, inşaat, otomotiv, kompozitler, elektrik ve elektronik gibi çeşitli sektörlerde ve ayrıca bazı cilt bakım ürünleri ve ilaçlarda da kullanılırlar. 1 HPAŞ ın faaliyetleri ile EPE nin UI dışındaki portföy şirketlerinin faaliyetleri arasında herhangi bir dikey ilişki bulunmamaktadır. 2 Birçok boyarmadde ve pigment sınıfının ana maddesidir. 3 Otoks idasyon, oksijen varlığında serbest radikallerin zincir reaksiyonları sonucu stabil ürünlerin oluştuğu bir oksidasyon türüdür. 4 Polimerizasyon, bir kimyasal reaksiyonda polimer zincirlerini oluşturmak için monomer moleküllerinin bir araya getirilerek tepk imeye sokulduğu işlemin genel adıdır. 19-22/323 -142 3/6 (13) Persülfatların, amonyum persülfat, sodyum persülfat ve potasyum persülfat gibi ana türleri bulunmaktadır. Persülfatlar esas olarak polimerizasyon, oksidasyon, gaz ve petrol üretimi, yapıştırıcılar, mürekkepler, madencilik, fotoğrafçılık, pigmentler ve dağıtıcılar için kullanılan özel kimyasallardır. (14) Avrupa Komisyonunun (Komisyon ) 09.04.2002 tarihli M.2690 -Solvey/Montedison - Ausimont kararında5 hidrojen peroksit ayrı bir pazar olarak değ erlendirilirken, Rekabet Kurulu nun (Kurul) 08.05.2018 tarih ve 18 -14/257 -122 sayılı kararında da benzer değerlendirme yapılmıştır. Aynı zamanda org anik peroksit için de ayrı bir pazar olduğuna dair değerlendirmenin yapıldığı Komisyon kararı6 mevcuttur. (15) Bu açıklamalar çerçevesinde bahse konu kimyasal ürünlerin kullanım alanlarının farklılaşması, hidrojen peroksitin niteliği itibar ıyla ikamesi olmayan bir ürün olduğu7 ve Komisyon tarafından yapılan değerlendirmeler dikkate alındığında, hidrojen peroksit, organik peroksit ve persülfatların ayrı pazarlar olduğu değerlendirilmektedir. Bu çerçevede ilgili ürün pazarları hidrojen peroksit üretimi ve sat ışı pazarı , organik peroksit üretimi ve satışı pazarı ve persülfat üretimi ve satışı pazarı olarak tanımlanmıştır . G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar (16) Dosya mevcudu bilgilere göre, ilgili ürünlerin satışı ve pazarlanması Türkiye genelinde yapıldığından ve tarafl arın ülke genelinde faaliyetleri bulunduğundan ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir . G.3. Yapılan Tespitler v e Değerlendirme (17) Bildirim Formunda yer alan bilgilere göre HPAŞ, nihai olarak EPE nin kontrolü altında bulunan UI tarafından devralı nacaktır. Planlanan işlem e ilişkin olarak 22.05.2019 tarihinde UI ile Satıcılar (Handan GÜLEÇ, Nizam GARİPOĞLU ve Hayyam GARİPOĞLU) arasında bir Hisse Alım Sözleşmesi imzalanmıştır. İşlem sonucunda UI, HPAŞ ın tedavüldeki hisselerinin %100 ünü satın alarak HPAŞ ın tek kontrolüne sahip olacaktır (18) HPAŞ ın kontrol yapısında kalıcı değişiklik meydana gelecek olması nedeniyle bildirime konu işlem , 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in 5. maddesi kapsam ında bir devralmadır. Ayrıca, tarafların cirolarının anılan Tebliğ in 7. maddesinin birinci fıkrasın da öngörülen eşikleri aşması nedeniyle işlemin izne tabi olduğu anlaşılmıştır. (19) Yukarıda İlgili Ürün Pazarları bölümünde de açıklandığı üzere , devralan ve devre konu teşebbüsün Türkiye deki faaliyetleri arasında yatay bir örtüşme bulunmadığı , ancak devralan taraf UI nın organik peroksit ve persülfat tedarikine ilişkin faaliyetleri ile HPAŞ ın Türkiye de faaliyette bulunduğu hidrojen peroksit üretimine ilişki n faaliyetleri arasında dikey bir ilişkinin mevcut olduğu görülmektedir. Bu bağlamda devralma işleminin dikey boyutu aşağıda incelenmiştir. G.3.1. Hidrojen Peroksit Pazarı (20) Aşağıdaki tabloda üst pazara konu olan hidrojen peroksit pazarında faaliyet gösteren şirketlerin Türkiye de yaptığı satış hacimleri ile pazar payları yer almaktadır. 5 Komisyonun Case COMP/F./38.620 (03.05.2006), Case No: IV/M.197 (30.04.1992) kararlarında da hidrojen peroksit ayrı bir pazar olarak nitelendirilmiştir. 6 Case No: IV/M.197 (30.04.1992) . 7 Kurulun 08.05.2018 tarih ve 18-14/257 -122 sayılı kararı. 19-22/323 -142 4/6 Tablo 1: Türkiye deki Hidrojen Peroksit Satışı Pazarında Pazar Payları 2016 2017 2018 Satış Hacmi (mt) Pazar Payı(%) Satış Hacmi (mt) Pazar Payı(%) Satış Hacmi (mt) Pazar Payı (%) HPAŞ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Ak-Kim Kimya San. ve Tic. A.Ş. ( AK-KİM) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Solvay S.A. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Evonik Industries AG ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ADAMA Agricultural Solutions Ltd. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Bildirim Formu (21) Yukarıdaki tablodan anlaşılacağı üzere HPAŞ , 2018 yılında hidrojen peroksit pazarında satış hacmi bazında %( ..) pazar payı ile lider konumdadır . Devralan UI nın ise Türkiye hidrojen peroksit pazarında herhangi bir satışı bulunmamaktadır. Ayrıca HPAŞ ın pazar payı 2016 yılında % ( ..) iken 2017 yılında %( ..) ve 2018 yılında %( ..) seviyesine düşmüştür. Bu durum pazarın dinamik olduğunu ve teşebbüslerin pazar paylarının değişebildiğini göstermektedir. Teşebbüs tarafından gönderilen cevabi yazıda hidrojen peroksit ithalatının yerel satışlar üzerinde güçlü bi r baskı yarattığı ifade edilmiştir. Ayrıca dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, hidrojen peroksit pazarının artan talep nedeniyle hem küresel hem de yerel olarak sürekli büyüdüğü, ürünlerle ilgili herhangi bir marka bağımlılığının bulunmadığı, tedarikç i seçiminin kolay yapılabildiği anlaşılmaktadır. G.3.2. Organik Peroksit Pazarı (22) Aşağıdaki tabloda alt pazara konu olan organik peroksit pazarında faaliyet gösteren şirketlerin Türkiye de yaptığı satış hacimleri ile pazar payları yer almaktadır. Tablo 2: Türkiye deki Organik Peroksit Satışı Pazarında Pazar Payları 2016 2017 2018 Satış Hacmi (mt) Pazar Payı (%) Satış Hacmi (mt) Pazar Payı (%) Satış Hacmi (mt) Pazar Payı (%) UI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Akpa Kimya Amb. San. ve Tic. A.Ş. (AKPA) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Akzo Nobel Chemicals B.V. (NOURYON) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Arkema S.A. (ARKEMA) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Pergan GmbH ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Bildirim Formu (23) Yukarıdaki tablodan anlaşılacağı üzere UI nın , Türkiye de organik peroksit pazarında satış hacmi bazında payı 2016 yılında %( ..) ; 2017 yılında % ( ..) ve 2018 yılında ise % ( ..) dir. D evre konu HPAŞ ın ise bu pazar da herhangi bir satışı bulunmamaktadır. Diğer yandan 2018 yılında anılan pazarda satış hacmi bazında NOURYON %( ..) , AKPA %( ..) ve ARKEMA %( ..) pazar payına sahiptir. Anılan 19-22/323 -142 5/6 teşebbüslerin söz konusu pazar payları ile organik peroksit pazarında önemli rakipler olduğu görülmektedir. G.3.3. Persülfat Pazarı (24) Aşağıdaki tabloda alt pazara konu olan persülfat pazarında faaliyet gösteren şirketlerin Türkiye de yaptığı satış hacimleri ile pazar payları yer almaktadır. Tablo 3: Türkiy e deki Persülfat Satışı Pazarında Pazar Payları 2016 2017 2018 Satış Hacmi (mt) Pazar Payı(%) Satış Hacmi (mt) Pazar Payı(%) Satış Hacmi (mt) Pazar Payı (%) UI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) AK-KİM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Fujian Zhan hua Chemical Co., Ltd. (FUJİAN ZHANHUA) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Hebei Jiheng Group Co., Ltd. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) (25) Yukarıdaki tablodan anlaşı lacağı üzere UI nın , Türkiye de persülfat pazarında satış hacmi bazında payı 2016 yılında %( ..) , 2017 ve 2018 yıllarında ise % ( ..) dir. Devre konu HPAŞ ın ise bu pazarda herhangi bir satışı bulunmamaktadır. Diğer yandan 2018 yılında anılan pazarda satış hacmi bazında AK-KİM %( ..) , FUJİAN ZHANHUA %( ..) ve diğerleri % ( ..) pazar payına sahiptir. Özellikle, AK-KİM in %( ..) payı ile pazarda en önemli rakip olduğu görülmektedir. (26) Hidrojen peroksit pazarı ile organik peroksit ve persülfat pazarları arasında d ikey ilişki bulunduğundan, işlem kapsamında dikey yoğunlaşmanın meydana geleceği anlaşılmaktadır. Esasen, dikey yoğunlaşmalarda girdi ve müşteri kapama stratejilerinin gerek güdü gerekse de imkân bakımından olası olup olmadığı değerlendirilmektedir. Devre konu HPAŞ hidrojen peroksit pazarındaki payı ile piyasada ilk sıradaki oyuncudur. Ancak hidrojen peroksit yalnızca organik peroksit ve persülfat üretiminde değil pek çok sanayi kolu ve uygulamalarında kullanılmaktadır. Diğer bir deyişle organik peroksit ve persülfat üretiminde hidrojen peroksitin kullanılması, toplam hidrojen peroksit kullanımında düşük seviyede kalmaktadır. Öte yandan UI nın organik peroksit ve persülfat pazarlarındaki 2018 yılı pazar payları sırasıyla % ( ..) ve % ( ..) gibi görece düşük se viyelerdedir. Ayrıca hem organik peroksit hem de persülfat pazarında önemli rakiplerin bulunduğu görülmektedir. Nitekim persülfat pazarında % ( ..) pazar payına sahip AK-KİM in hidrojen peroksit pazarında da %( ..) -( ..) ile önemli bir pazar payına sahip ol duğu görülmektedir. Ayrıca UI nın hâlihazırda Türkiye de üretimi/üretim tesisi bulunmamaktadır. Organik peroksit ve persülfat pazarlarında faaliyet gösteren AK-KİM, ARKEMA ve NOURYON gibi önemli rakiplerin ise kendi hidrojen peroksit üretim tesisleri mevcu ttur. Dolayısıyla söz konusu dikey yoğunlaşmanın girdi kısıtlaması ve müşteri kapama güdü veya imkânları açısından endişe doğurmayacağı değerlendirilmektedir. (27) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde; bildirime konu işlem ile 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında herhangi bir pazarda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır. 19-22/323 -142 6/6 H. SONUÇ (28) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı K anun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.