Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007 -1-26 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/246 -81 Karar Tarihi : 22.3.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL , Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN. B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, Cumhur Atalay HATİPOĞLU Harun GÜNDÜZ , C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Çalık Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. Temsilcisi Av. E. Zeynep ÖZEREN 20 Levent Cad. Sümb
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007 -1-26 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/246 -81 Karar Tarihi : 22.3.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL , Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN. B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, Cumhur Atalay HATİPOĞLU Harun GÜNDÜZ , C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Çalık Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. Temsilcisi Av. E. Zeynep ÖZEREN 20 Levent Cad. Sümbül Sk. No:53, 34330 Levent/İstanbul D. TARAFLAR : - Çalık Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. Keresteciler Sitesi Fatih Cad . Selvi Sok . No:19 Merter/ İstanbul - İndet İnşaat Deko rasyon Tesisat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. 7. cadde No:26 Kat:2 Aşağı Öveçler/ Ankara - Vedat Kaan ERGİL - Selçuk AKSAKALOĞLU 30 - Hakan BEŞER LER E. DOSYA KONUSU: HSV Kayseri Doğalgaz Dağıtım Pazarlama ve Ticaret A.Ş. nin hisselerinin %90 ının Çalık Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kuru m kayıtlarına 9.3.2007 tarih, 1816 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında 40 Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınc a yapılan i nceleme sonucunda düzenlenen 16.3 .2007 tarih, 2007 -1-26/Öİ-07-CS sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 19.3 .2007 tarih, REK.0.05.00.00 -120/45 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-27 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G.RAPORT ÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; - bildirim konusu devralma işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesi kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu, 07-27/246 -81 2- ancak bildirim konusu işlem sonucunda dosya özelinde belirlenen ilgili pazarlarda bir yoğunlaşmanın meyd ana gelmeyecek olması ve işlemin 4054 50 sayılı Kanun un 7. maddesi anlamında h akim durum yaratan veya mevcut hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmaması nedeniyle devralma işlemine iz in verilmesi gerektiği ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Devralma İşlemi v e Taraflar H.1.1. Yapılan İşlem Bildirim konusu işlem sonrasında, HSV Kayseri Doğalgaz Dağıtım Pazarlama ve 60 Ticaret A.Ş. (Kayserigaz) nin hisselerinin %90 ı Çalı k Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Çalık Enerji) tarafından devralınacak ve Kayserigaz ın kontrolü Çalık Enerji ye geçecektir. Anılan işlemin dayanağını ise taraflar arasında 10.2.2007 tarihinde imzalanmış olan Hisse Devir ve Temlik Sözleşmesi oluşturmakta dır. Yukarıda belirtilen hisse devri sonucunda Kayserigaz ın kontrolü Çalık Enerji ye geçeceğinden, işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ in 2(b) maddesi kapsamında bir devralma olduğu görülmektedir. H.1.2. Devredilen (Kayserig az) Kayserigaz, Kayseri İli Lisans Bölgesi dahilinde doğalgaz dağıtımı ve satışı faaliyetini 70 gerçekleştirmektedir. Devir işleminden önce ve son ra Kayserigaz yönetim kurulu aşağıdaki tablo da yer almaktadır: Tablo 1: Kayserigaz yönetim kurulu Devirden Önceki YK Üyeleri Devirden Sonraki YK Üyeleri Esat ERGİL (YK Başkanı) Ahmet ÇALIK Vedat Kaan ERGİL (YK Başkan Yrd.) Mehmet Ertuğrul GÜRLER Selçuk AKSAKALOĞLU (YK üyesi) Hasan Semih ERGÜR Hakan BEŞERLER (YK üyesi) Ertuğrul ALTIN Kemalettin Cengiz TEKİNSOY (Y K üyesi) Kemalettin Cengiz TEKİNSOY Bildirime konu işlemin dayanağını oluşturan Hisse Devir ve Temlik Sözleşmesi (Anlaşma) 10.2.2007 tarihinde imzalanmış olup, anlaşmanın 6. maddesi uyarınca bu tarihten itibaren şirketin yönetim kurulunda Çalık Enerji t arafından atanan üyeler yer almaktadır. Mevcut durumda Kayserigaz ın çoğunluk hisselerini elinde bulunduran İndet İnşaat Dekorasyon Tesisat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (İndet); endüstriyel tesis, altyapı, deniz yapıları, havaalanı, petrol ve ürünleri boru hatları ile şehir içi doğalgaz 80 altyapı inşaatları alanlarında faaliyet göstermektedir. H.1.3. Devralan (Çalık Enerji) Çalık Holding A.Ş. nin bir iştiraki olan Çalık Enerji, esas olarak güç sistemleri, petrol, doğalgaz ve telekomünikasyon sektörlerin de faaliyet göstermektedir. Çalık Enerji, Çalık Holding A.Ş. nin bağlı ortaklığı olup bu teşebbüs tarafından kontrol edilmektedir. Çalık Enerji, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile imzalanan 19.4.2004 tarihli hisse devir sözleşmesi ile Bursa Şehiriçi Doğal gaz Dağıtım ve Ticaret ve Taahhüt A.Ş. yi 07-27/246 -81 3(Bursagaz) devralmıştır. Bursagaz, Bursa İli Lisans Bölgesi dahilinde doğalgaz 90 dağıtımı ve satışı faaliyetini yürütmektedir. Çalık Grubu bünyesinde yer alan bir başka şirket ise, Çalık Grubu ile Goldenberg Grubu n un bir ortak girişim şirketi olarak kurdukları Naturelgaz Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Naturelgaz) dir. Naturelgaz CNG (sıkıştırılmış doğalgaz) sektöründe faaliyet göstermektedir. Naturelgaz ın Bursagaz ile olan tek ilişkisi, şirketin Bursa bölgesinde satacağı sıkıştırılmış doğalgazı Bursagaz dan tedarik etmesidir. Naturelgaz, faaliyet gösterdiği diğer bölgelerde, o bölgede faaliyet gösteren doğalgaz dağıtım şirketlerinden doğalgaz temin etmektedir. Çalık Grubu nun yukarıda bahsedilenlerden başka doğalgaz sektö ründe ihalelere katılmak üzere kurulmuş ancak mevcut durumda herhangi bir faaliyeti bulunmayan 100 Çalık Enerji Bursagaz Dağıtım Ticaret A.Ş. unvanlı bir şirketi daha bulunmaktadır. Çalık Enerji nin ve aynı zamanda Çalık Grubu nun Türkiye de doğalgaz dağıtımı ve satışı sektöründe faaliyet gösteren başka bir şirketi ya da ortaklığı bulunmamaktadır. H.2. İlgili Pazar Esas itibarıyla ana çerçevesi 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu ile çizilmiş olan doğal gaz dağıtımı ve satışı faaliyetleri, özellikle EPDK tar afından yapılan Doğal Gaz Dağıtım Lisansı İhaleleri ile birlikte gelişen bir piyasa yapısına sahiptir. Doğal gaz piyasasına ilişkin faaliyetler, 4646 sayılı Kanun uyarınca aşağıdaki şekilde ayrılmıştır: 110 - İthalat - İletim - Doğal gazın depolanması - Toptan satış - Doğal gazın şehir içi dağıtımı. Gerek piyasanın gerekse altyapının henüz tam oturmamış olması (Türkiye gaz tedarikinin büyük bölümünün BOTAŞ ın mevc ut kontratlarından yapılması nedeniyle toptan satış pazarının henüz gelişmemiş olması ve serbest kullanıcıların henüz tedarikçi seçme özgürlüğüne kavuşmamış olması) gibi hususlardan dolayı bu pazarlar arasında açık sınırlar çizmek zorlaşmaktadır. Bu noktada ilgili pazar tanımı , 120 doğalgazın dağı tımı hizmetleri ve serbe st olmayan müşterilere satışı ile toptan satışı olarak iki başlık altında ele alınmıştır . H.2.1. Doğal Gaz Dağıtım Hizmetleri ve Serbest Olmayan Müşterilere Satış Pazarı Doğal gaz dağıtımı , doğal gazın müşterilere teslim edilmek ü zere mahalli gaz boru hattı şebekesi ile naklini kapsayan, doğal tekel niteliğinde olan bir pazardır. 4646 sayılı Kanun ile oluşturulan piyasa yapısı sonrasında serbest tüketici olma statüsünü elde edemeyen tüketicilerin (abonelerin) ayrı bir pazar olarak mı kabul edileceği yoksa dağıtım hizmetleri pazarı dahilinde mi kabul edileceği sorusu ortaya 130 çıkmaktadır. Esas itibarıyla dağıtım lisansları doğal gazın perakende satışı faaliyetini de kapsamaktadır. Başka bir ifadeyle, doğal gazın serbest olmayan müşter ilere (perakende) satışı, dağıtım hizmetlerinin bir parçası olarak da kabul edilebilir. Dağıtım faaliyeti yapan teşebbüs serbest olmayan tüketicilerin tek sağlayıcısıdır. Bununla birlikte, 4646 sayılı Kanun u çerçevesinde, serbest tüketici limiti EPDK tarafından belirlenmektedir ve EPDK bütün tüketiciler serbest tüketici oluncaya kadar her yıl serbest tüketici olma sınırını yeniden belirleyecektir. Bu bağlamda, serbest 07-27/246 -81 4olmayan tü keticilere satışlar ayrı bir p azar olarak alınmak yerine dağıtım hizmetinin bir parçası olarak kabul edilmiş ve dağıtım hizmetleri pazarı kapsamında değerlendirilmiştir. 140 Esas itibarıyla dağıtım faaliyeti, EPDK tarafından yapılan Doğal Gaz Dağıtım Lisansı İhaleleri kapsamında lisans alan teşebbüslerce lisansın geçerli olduğu bölgey i kapsayan coğrafi alanda gerçekleştirilmektedir. D olayısıyla ilgili coğrafi pazar da bildirime ilişkin işlem kapsamında Ka yseri ili olarak belirlenmiştir . H.2.2. Doğal Gaz Toptan Satış Pazarı Bu pazar serbest tüketicilere ve dağıtım şirketlerine yapılan satışları kapsamaktadır. Gerek dağıtım şirketlerinin gerekse serbest tüketicilerin, ihtiyacı olan doğal gazı almak üzere tabi olduğu coğrafi kısıtlamalar bulunmamaktadır. Başka bir ifadeyle, toptan satış pazarına ilişkin coğrafi pazarı lisans bölgesi olara k değil tüm Türkiye 150 olarak kabul edilmiştir . H.3. Değerlendirme Bildirim konusu işlem sonrasında, HSV Kayseri Doğalgaz Dağıtım Pazarlama ve Ticaret A.Ş. (Kayserigaz) nin hisselerinin %90 ı Çalık Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Çalık Enerji) tarafından de vralınacak ve Kayserigaz ın kontrolü Çalık Enerji ye geçecektir. Dağıtım hizmetleri pazarı ve serbest olmayan müşterilere satışlar bakımından işlem ele alındığında söz konusu pazarların fiili ve hukuki tekel oluşturdukları ve dolayısıyla %100 pazar payları nın devre konu olduğu görülmektedir. Serbest tüketicilere satışları kapsayan toptan satış pazarında ise Kayserigaz ın satışı 160 bulunmamakla birlikte devralan Çalık Enerji nin kontrolü altında bulunan Bursagaz ın ciro bakımından 1997/1 sayılı Tebliğ de yer al an eşiği geçtiği aşağıdaki tablolardan görülmektedir. Do layısıyla bildirime konu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlemdir. Tablo 2: Satış Miktarları (m3) Serbest Olmayan Serbest Satışlar Toplam Taşıma Bursagaz ( .) ( .) ( .) ( .) Kayserigaz ( .) ( .) ( .) ( .) Türkiye Toplamı ( .) ( .) ( .) ( .) Tablo 3: Teşebbüslerin 2006 Yılı Ciroları (YTL) Serbest Olmayan Satışlar Serbest Satışlar Taşıma Bursagaz ( .) ( .) ( .) Kayserigaz ( .) ( .) ( .) Türkiye doğalgaz piyasası henüz gelişme aşamasındadır ve özellikle toptan satış faaliyetlerinde BOTAŞ ın geçmişten gelen bir hakim durumu mevcuttur. Dolayısıyla satış bakımından gerek devralan taraf olan Çalık Enerji gerekse devre konu olan 170 Kayserigaz ın faaliyetlerinin pazarın rekabet yapısını etkileyecek büyüklükte olmadığı söylenebilir. Dağıtım pazarı açısından ise devre konu işlem halihazırda bölgesel tekel niteliğindedir ve işlemin sonucunda tekelin el değiştirmesi söz konusu olacaktır. Bu noktada, bir şirketin devralacağı dağıtım bölgeleri ile ilerleyen dönemlerde Türkiye genelinde hakim durum yaratıp yaratmayacağı sorusu gündeme gelebilir. Rekabet hukuku açısından teknik olarak konu ele alındığında, taşıma faaliyetlerini kapsayan dağıt ım pazarı açısından her bir bölge farklı p azar olduğundan dolayı bu farklı pazarların farklı teşebbüsler ya da tek teşebbüs açısından yönetilmesinin bir fark doğurmayacağı öne sürülebilir. Bununla birlikte, dağıtım faaliyetlerinin aynı zamanda serbest olma yan tüketicilere satışları da kapsadığı dikkate alındığında, bu devirler 180 07-27/246 -81 5sonucunda alıcı teşebbüsün Türkiye pazarındaki payının ne olduğu , devir işlemine verilecek izinde dikkate alınmalıdır . Bu açıdan işlem ele alındığında, Bursagaz ve Kayserigaz ın topla m satış miktarının Türkiye toplam satışının ancak % ( ) ini oluşturduğu, sadece serbest olmayan tüketicilere yapılan satışlar dikkate alındığında da bu oranın % ( ) de kaldığı görülmektedir. Bu noktada , bildirime konu devir işlemi, Kanun un 7. maddesinde yer verilen hâkim durum yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol açacak nitelikte bir son uç doğurmamaktadır. I. SONUÇ 190 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Bildiri m konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.