Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2018 -3-36 (Özelleştirme) Karar Sayısı : 18-13/253-118 Karar Tarihi : 03.05.2018 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN B. RAPORTÖRLER: Emin Cenk GÜLERGÜN, Nesrin ATA, Ebru ÖZYURT, Ali Taha GÜN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Ziya Gökalp Cad. No:80 06600 Kurtuluş/Ankara (1) D. DOSYA KONUSU: Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2018 -3-36 (Özelleştirme) Karar Sayısı : 18-13/253-118 Karar Tarihi : 03.05.2018 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN B. RAPORTÖRLER: Emin Cenk GÜLERGÜN, Nesrin ATA, Ebru ÖZYURT, Ali Taha GÜN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Ziya Gökalp Cad. No:80 06600 Kurtuluş/Ankara (1) D. DOSYA KONUSU: Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. ye ait Turhal Şeker Fabrikası nın satış yöntemiyle özelleştirilmesi işlemine izin verilmesi talebi . (2) E. DOSYA EVRELERİ: Özelleştirme İdaresi Başkanlığının (ÖİB) Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 24.04.2018 tarih ve 3275 sayı ile intikal eden yazısında; Özelleştirme Yüksek Kurulu nun (ÖYK) 17.01.2018 tarih ve 2018/07 sayılı kararı çerçevesinde Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. ye (TÜRKŞEKER) ait Turhal Şeker Fabrikası nın ( TURHAL ŞEKER) satış yöntemiyle özelleştirilmesi a macıyla yapılan nihai pazarlık görüşmelerinin 16.04.2018 tarihinde gerçekleştirildiği, ihale şartnamelerinde İhale Komisyonu'nun nihai kararı ile en fazla üç teklif sahibinin Rekabet Kurulu'nun (Kurul) iznini müteakip ÖYK'nın onayına sunulacağının düzenlen diği ifade edilerek, yazı ekinde ihaleler neticesinde belirlenen teklif sahipleri kapalı zarf içerisinde Kurum a gönderilmiştir. Bu kapsamda ÖYK nın karar taslağında yer alması uygun görülen teklif sahipleri için Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ in (2013/2 sayılı Tebliğ) 6. maddesi uyarınca işlem tesis edilmesi talebinde bulunulmuştur. (3) Bu çerçevede ; 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un (4054 sayılı Kanun) 7. maddesi ile 2013/2 sayılı Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 02 .05.2018 tarih ve 2018 -3-36/ÖN sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu görüşülerek kar ara bağlanmıştır. (4) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ İlgili raporda özetle; dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir . G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (5) TÜRKŞEKER in özelleştirme gündemine girmesi ilk kez 22.06.2000 tarihinde Uluslararası Para Fonuna ( International Monetary Fund , IMF) verilen niyet mektubu ile olmuştur. Mektup, 2000 yılı Ağustos sonu itibarıyla Özelleştirme İdaresine dev redilecek işletmeler portföyüne TÜRKŞEKER in bazı fabrikalarının alınması hükmünü içermiştir. TÜRKŞEKER, ÖYK nın 20.12.2000 tarih, 2000/92 sayılı kararı ile özelleştirme kapsamına alınmıştır. Aradan geçen bu sürede; TÜRKŞEKER in Bağlı Ortaklığı durumundaki Kütahya ve Adapazarı Şeker Fab rikaları ile iştiraklerindeki hisselerinin özelleştirme 18-13/253-118 2/12 işlemleri tamamlanmıştır. Tarım İşletmeleri Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından satılmıştır. (6) 08.10.2007 tarih ve 2007/57 sayılı ÖYK kararı ile TÜRKŞEKER deki kamu hisselerinin tamamı özelleşti rme programına alınarak ÖİB ye devredilmiştir. Şeker -İş Sendikası 07.12.2007 tarihinde Danıştay 13. Dairesi nezdinde dava açarak TÜRKŞEKER in özelleştirme programına alındığı 2007/57 sayılı ÖYK kararına itiraz etmiştir. Yapılan itiraz talebi reddedilmiş ol up, bunun üzerine Sendika tekrar Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna başvurarak itirazını yenilemiş ve Kurul tarafından 12.06.2008 tarih ve 2007/57 sayılı ÖYK kararı hakkında yürütmeyi durdurma kararı alınmıştır. (7) ÖYK nın 12.08.2008 tarih ve 2008/50 say ılı kararı ile TÜRKŞEKER, yeniden özelleştirme programına alınarak portföy grupları halinde özelleştirilmesine, Şeker Kurulu tarafından belirlenecek toplam şeker kotası çerçevesinde en az beş yıl şeker üretim şartı getirilmesine hükmedilmiştir. TÜRKŞEKER i n özelleştirme programına alınmasından sonra, ilgili yasal mevzuat ve alınan kararlar çerçevesinde; ÖİB ve ÖİB ye danışmanlık hizmeti veren Konsorsiyum üyeleri, TÜRKŞEKER tarafından temin edilen bilgi belge ve görüşler doğrultusunda çalışmalarını sürdürmüş lerdir. Söz konusu çalışmalar kapsamında hazırlanan strateji raporlarında yer alan öneriler de dikkate alınarak oluşturulan ortak görüşler doğrultusunda; Maliye Bakanlığı, ÖİB ve Kurul un olumlu görüşü ile portföy grupları oluşturulmuştur. (8) Coğrafi bazlı po rtföy grupları; Portföy A: Kars, Erciş, Ağrı, Muş ve Erzurum, Portföy B: Elazığ, Malatya, Erzincan ve Elbistan, Portföy C: Kastamonu, Kırşehir, Turhal, Yozgat, Çorum ve Çarşamba, Portföy D: Bor, Ereğli ve Ilgın, Portföy E: Uşak, Alpullu, B urdur, Afyon ve Susurluk Portföy F: Eskişehir ve Ankara Şeker Fabrikaları şeklinde oluşturulmuştur. Portföy A grubunda yer alan Şeker Fabrikaları için 24.09.2008 27.11.2008 tarihleri arasında çıkılan ihale, teklif gelmemesi nedeniyle 28.11.2008 tarihi itibarıyla iptal edilmiştir. (9) ÖİB tarafından 11.09.2009 tarihinde 4046 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde TÜRKŞEKER e ait; Kastamonu, Kırşehir, Turhal, Yozgat, Çorum ve Çarşamba Şeker Fabrikaları (Portföy C) portföy g rubu olarak bir bütün halinde s atış yöntemi varlık satışı şeklinde uygulanmak suretiyle pazarlık usulü ile özelleştirilmek üzere ihaleye çıkılmıştır. Söz konusu ihale ile ilgili olarak Danıştay 13. Dairesinde Şeker -İş Sendikası tarafından açılan davada 15.12.2009 tarih ve E:2009/5 861 sayılı karar ile ihalenin yürütmesinin durdurulmasına, sonrasında ise ihale komisyonunun kararının iptaline karar verilmiştir . (10) ÖİB tarafından, TÜRKŞEKER e ait Elazığ, Malatya, Erzincan ve Elbistan Şeker Fabrikalarının (Portföy B) özelleştirilmesini tem inen 05.11.2009 tarihinde yayımlanan ilanlarla ihaleye çıkılmıştır. Söz konusu B Portföy Grubunun ihale koşullarını belirleyen İhale Şartları Belgesi nin iptali ve yürütmenin durdurulması talebiyle Danıştay 13. Dairesinin 2009/6778 E. sayılı dosyasında aç ılan davada 12.01.2010 tarihli karar ile dava konusu işlemin yürütülmesi durdurulmuştur. (11) ÖİB tarafından, TÜRKŞEKER e ait Portföy B ve C de yer alan Şeker Fabrikaları için, portföy grubu olarak bir bütün halinde tekrar ihale ilanı verilmiş, nihai pazarlık görüşmeleri 29.11.2011 tarihinde yapılmıştır. Ancak Portföy C ve Portföy B Şeker Fabrikala rı nın ihaleleri ÖYK nın 09.10.2012 tarih ve 2012/151 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. (12) ÖYK nın 17.01.2018 tarih ve 2018/7 sayılı kararı ile 12.08.2008 tarih ve 2008/50 sayılı ÖYK kararının, özelleştirmenin coğrafi portföy grupları halinde yapılmasına i lişkin 18-13/253-118 3/12 hükmünün değiştirilmesine, 20.11.2008 tarih ve 2008/65 sayılı diğer bir ÖYK kararının iptaline ve TÜRKŞEKER in özelleştirilmesi işlemlerinin tamamlanmasına ilişkin sürenin 31.12.2023 e kadar uzatılmasına karar verilmiştir. (13) ÖİB tarafından Kurum kayıt larına 06.02.2018 tarih ve 1135 sayı ile intikal eden yazı ile TÜRKŞEKER e ait TURHAL ŞEKER in satış yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin ön bildirimde bulunulmuş ve bu bildirimi takiben hazırlanan Mesleki Daire Görüşü ve bu görüş üzerine oluşan ÖİB gör üşü doğrultusunda Kurul un 20.02.2018 tarih ve 18 -06/94 - M sayılı kararı ile söz konusu işlemin 2013/2 sayılı Tebliğ kapsamında ön bildirime tabi bir özelleştirme işlemi olduğu, bununla birlikte, alıcı adayları belli olduktan sonra 2013/2 sayılı Tebliğ in 5 . maddesi uyarınca yapılacak değerlendirmede 4054 sayılı Kanun un ilgili maddelerine aykırılıklar ve sakıncalar belirlenmesi halinde, devirle ilgili koşul ve yükümlülükler getirilebileceği veya devre izin verilmeyebileceği, dolayısıyla bu hususun ihaleye k atılacak teşebbüsün/teşebbüslerin bilgisine sunulması bakımından ihale şartnamesinde belirtilmesinin gerekli olduğu şeklinde oluşan Kurulumuz görüşünün, ÖİB ye bildirilmesine karar verilmiştir. G.1. Sektöre İlişkin Bilgiler1 G.1.1. Genel Olarak (14) Dünyada t atlandırıcı talebi, üç değişik kaynaktan karşılanmaktadır. Bunlar; pancar ve kamıştan üretilen sakaroz kökenli şekerler; mısır, buğday, patates gibi nişasta içeren hammaddelerden elde edilen nişasta bazlı şekerler (glikoz, izoglukoz - fruktoz) ve sakarin, aspartam, asesulfam -K gibi sentetik tatlandırıcılardır. (15) Pancar ve kamış şekerine alternatif olarak üretilen nişasta bazlı şeker ve kalorisiz tatlandırıcılar özellikle endüstriyel alanda kullanılmaktadır. Türkiye de glukoz ve izoglukoz (fruktoz) olmak üzere iki temel türü üretilen nişasta bazlı şekerler, genelde sıvı olarak satışa sunulan, doğrudan tüketilmeyen, daha çok şekerli ürünler sanayinde girdi olarak kullanılan ürünlerdir. (16) Dünya şeker borsa fiyatlarını, ticarete hâkim pozisyonda olan ve %40-50 maliy et avantajına sahip olan kamış şekeri belirlemektedir. Kamış ve pancardan elde edilen şekerler arasında kalite bakımından bir farklılık bulunmamaktadır. Ancak, sadece tropik ve alt tropik bölgelerde yetiştirilebilen şeker kamışının işleme maliyetlerinin dü şüklüğü gibi nedenlerle kamıştan elde edilen şekerin maliyeti daha düşük olmaktadır. Pancar şekerinin dünya piyasasında kamış şekeri karşısında rekabet gücü bulunmaması nedeniyle bu ürün üreticiler tarafından esas olarak yerel tüketim amaçlı üretilmektedir . (17) Şeker sektörü, tarıma dayalı yapısı, arzdaki istikrarsızlık ile ekonomik ve sosyal endişeler nedeniyle çoğu ülkede düzenlenmeye tabidir. Bu düzenlemeler üretim ve arzın kontrolü, üretici, işleyici, tüketici fiyatlarına müdahaleler, ithalat kotaları ve k orumaları ile ihracat kontrolü ve teşvikleri şeklinde olabilmektedir. G.1.2. Şeker Mevzuatı (18) Türkiye de şeker rejimini düzenleyen 22.06.1956 tarih ve 6747 sayılı Şeker Kanunu nun birçok maddesinin, zaman içinde özellikle iktisadî devlet teşekkülleri ve kamu iktisadî kuruluşlarının yeniden yapılanmalarına ilişkin kanunî düzenlemeler nedeniyle uygul anamaz hale gelmesinin yanı sıra, TÜRKŞEKER in de özelleştirilme programına dahil edildiği dönemde; şeker üretimi, pazar ve fiyat mekanizmalarının sektör bazında yeniden değerlendirilmesi, böylece hukukî anlamda yeni bir sektörel altyapı oluşturulması gereği ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda, 6747 sayılı Şeker Kanunu, VII. Beş Yıllık Kalkınma 1 TÜRKŞEKER 2016 Yılı Faaliyet ve Sektör Raporundan yararlanılmıştır. 18-13/253-118 4/12 Planının tarımsal politikalar ile ilgili yapısal değişim projesi kapsamında, güncelleştirilmesi öngörülen kanunî düzenlemeler arasında yer almış ve 2001 yılında 4634 sayı lı Şeker Kanunu (4634 sayılı Kanun) ile yürürlükten kaldırılmıştır. (19) 4634 sayılı Kanun ile, - şeker üretiminde istikrarın sağlanması ve korunması, - sektörün iç piyasada rekabet kurallarına göre yönlendirilmesi, - Avrupa Birliği düzenlemeleri yanı sıra, Dünya Ticaret Örgütü ve diğer uluslararası taahhütlere uyum sağlanması, - özelleştirmeye olanak sağlayacak hukukî alt yapının hazırlanması, ilke olarak benimsenmiştir. (20) 4634 sayılı Kanun un önceki kanundan pek çok farkı bulunmaktadır. Bunlardan ilki sektörün düzenleyici bir kuruma kavuşmasıdır. Nitekim 4634 sayılı Kanun un 7. maddesinde kuruluş amacı, Kanun ve ilgili diğer mevzuatın uygulanmasını sağlamak, uygulamayı denetlemek ve sonuçlandırmak, Kanunda verilen yetkiler çerçevesinde düzenlemeler yapmak ve Kanunla verilen diğer görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak olarak açıklanan Şeker Kurumu kurulmuştur. İkinci farklılık ise pancar alım fiyatlarının ve şeker satış fiyatlarının belirlenmesinde devlet müdahalesinin azaltılmasıdır. Son fark lılık ise şeker üretim ve arzında kota uygulamasına geçilmesidir. Şeker pancarı üretimine ilişkin kotaların, fiyatların ve hammadde temininin 4634 sayılı Kanun çerçevesinde nasıl oluştuğuna ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmektedir. (21) 4634 sayılı Kanun ile şeker ürünü için üç farklı kota belirlenmiştir. Kanunun ikinci maddesinde A kotası Yurt içi talebe göre üretilen ve pazarlama yılı içinde iç pazara verilebilen şeker miktarı , B kotası A kotasının belli bir oranına tekabül eden ve güvenlik payı için bulundurulmak üzere üretilen şeker miktarı , ve C kotası ise A ve B kotaları dışında üretilen ve yurt içinde pazarlanamayan şeker ile işlenmek üzere ihraç kaydıyla temin edilen ham ve beyaz şeker olarak tanımlanmaktadır. 4634 sayılı Kanun un kota ve fiyat tespiti ile şeker ticareti başlıklı ikinci bölümü, 3. maddesinde ise; Şeker üretimi ve arzında istikrarı sağlamak amacıyla pazarlanacak şeker miktarı, sakaroz kökenli ve diğer şekerler için ayrı ayrı olmak üzere şeker türlerine göre, gerektiğinde d önemsel olarak kotalar ile belirlenir denilmektedir. (22) Kotaların belirlenmesi, tahsisi, iptali ve transferi gibi hususlara ilişkin daha ayrıntılı düzenlemeler ise 01.04.2002 tarih ve 24713 sayılı Resmi Gazete de yayı mlanarak yürürlüğe giren Şeker Kotaları nın Düzenlenmesine İlişkin Yönetmelik te yer almaktadır. Yönetmeliğin kotaların tespiti başlıklı 4. maddesine göre sektörde faaliyet gösteren tüm özel ve kamu şirketlerinin A ve B kotaları, yurt içi şeker talebi, fabrikaların işleme ve şeker üretim kapas iteleri dikkate alınarak müteakip beşer yıllık dönemler için her yıl en geç 30 Haziran tarihine kadar Şeker Kurulu tarafından belirlenmekte ve bu sayede şeker üretiminin orta vadede planlanmasının yanı sıra piyasaya istikrarlı şeker arzının temini sağlanma ktadır. Adı geçen yönetmeliğin 4 ve devamı maddelerinde şeker piyasanın işleyişine ilişkin dikkat çekici diğer düzenlemeler ise şu şekildedir: Kurul A kotasını, sakaroz kökenli ve diğer şekerler için ayrı ayrı olmak üzere belirler. Nişasta kökenli şeker ler için belirlenecek toplam A kotası, ülke toplam A kotasının %10 unu geçemez. Bakanlar Kurulu, Kurul tarafından belirlenen nişasta bazlı şeker oranını, Kurum un görüşünü almak suretiyle, %50 sine kadar artırıp eksiltmeye yetkilidir. Kurul, güvenlik payı olarak stoklanması gerekli toplam B kotası miktarını ise, ilgili resmi 18-13/253-118 5/12 kuruluşların görüşlerini alarak ve iç arzı emniyete alacak biçimde, ülke toplam A kotasının belli bir oranı olarak belirler. (23) C şekeri üretimi ise ihtiyari olup Kurul tarafından C şeke ri üretimi için kota belirlenmemektedir. (24) Kotaların hesaplanmasında; elverişsiz iklim koşulları nedeniyle yeterli hammadde temin edilememesi ya da kapasite kaybına neden olan diğer etkilerden kaynaklanan sapmaların asgariye indirilmesi ve fabrikalara gerçek performanslarına uygun kota tahsisinin sağlanması amacıyla, fabrikaların üretim süreleri ile son üç yıllık ortalama fiili günlük işleme kapasiteleri ve/veya üretim miktarları ve randımanlarının esas alınması öngörülmüştür. Yeni fabrika kurulabilmesi ve/ve ya mevcut fabrikaların kapasitelerini artırabilmeleri için de kota temin edilmesi zorunluluğu bulunmakta olup, bu düzenlemelerle sektörün talep projeksiyonları paralelinde sağlıklı büyümesinin ve atıl kapasitenin önlenmesinin amaçlandığı belirtilmektedir. (25) 4634 sayılı Kanun un 4. maddesiyle ise, istikrarlı bir arz sağlamak üzere kota taahhütlerinin yerine getirilmesini teminen kota iptalleri ile karşılaşılabilecek olağan dışı durumlar ile üretimin aksamaması için kota aktarımına imkân veren hükümler düzenle nmiştir. Şirket ve ülke bazında üretim kaybının önlenmesi, piyasaya düzenli şeker arzı, şeker fiyatlarının istikrarı ve sektörün disiplini açısından şirketlerin, kendilerine tahsis edilen kota miktarlarından iki yıl üst üste % 90 ın altında arz sağlamalar ı durumunda geçici bir süre için kota ile arz arasındaki fark kadar kotalarının iptali ve bu sürede kaybedilen kota hakkına karşılık yeni kota sağlanamaması öngörülmüştür. Ülke genelinde doğal şartlardan kaynaklanabilecek arz daralması durumunda B kotasınd an A kotasına, güvenlik stoku aktarılması ihtiyacı karşısında ise A kotasından B kotasına transfer yapılması olanağı sağlanmaktadır. (26) Şirketlerin fabrikaları arasında kota aktarımına imkân verilmesi, fabrikalarda ortaya çıkabilecek arızî durumlarda kotanın şirketin diğer fabrikalarına devredilmesine, böylece şirket bazında arzın istikrarına yöneliktir. Stok oluşumunu önlemek amacıyla, A kotasının pazarlanamayan kısmının bir sonraki yılın A kotasına aktarılması ve bir sonraki yılın A kotasının aktarıl an miktar kadar düşürülmesi öngörülmüştür. Bunun yanında, elde olmayan nedenlerle şirketlerin A kotası şekerini pazarlayamamaları durumunda, aynı pazarlama yılında talep etmeleri halinde, pazarlanamayan kısmın ihracı maksadıyla C kotasına aktarılmasına ola nak sağlanmıştır. (27) 4634 sayılı Kanun un hammadde ve şeker fiyatlarına ilişkin 5. maddesine göre ise, ana hammadde olan şeker pancarı alım fiyatının temelde üretici ile mutabık kalınmak suretiyle arz ve talebe göre belirlenmesi öngörülmüşse de, buna ilişkin usul ve esasları düzenleyen ve Şeker Kurulunun kanundan aldığı yetkiye dayanarak düzenlediği 28.06.2002 tarih ve 24799 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği ne göre, fiyatın belirlenmesinde yıllık en flasyon oranı, üretici maliyetlerindeki artış, dünya pancar fiyatları ve alternatif ürün paritesi de dikkate alınacaktır. Düzenlemeye göre, A ve B kotası şeker pancar alım fiyatı, %16 polar şeker2 ihtiva eden 1 kg firesi düşürülmüş pancarın fiyatı olarak ayrı ayrı belirlenir. Polar şeker varlığının %16 üzeri veya altında her düzey için kaliteye göre aynı usulle farklı fiyat belirlenmektedir. Fakat şirketlerin kendi ekim alanları içindeki C şekeri karşılığı C pancar fiyatları ise, dünya borsa fiyatları göz önünde bulundurularak fabrika işleten gerçek ve tüzel kişiler tarafından üretici gözlemcisi gözetiminde belirlenir. 2 Polar şeker oranı, şeker pancarının içindeki sakaroz oranı anlamına gelip normal hava koşullarının yaşandığı yıllarda %16 civarında gerçekleşmektedir. Aşırı sıcak hava polar kaybına neden olarak veri mliliği olumsuz etkilemekte ve polar oranının %16 nın al tında gerçekleşmesine sebep olmaktadır . 18-13/253-118 6/12 (28) Fiyatın belirlenmesi, her ne kadar üreticiler ve fabrika işleten gerçek ve tüzel kişiler arası mutabakata bırakılmışsa da, mutabakatın sağl anamadığı hallerde, taraflardan herhangi birinin talebi üzerine Kurul tarafından hakem heyeti teşekkül ettirilmek suretiyle, Kanun ve Yönetmelik ile öngörülen fiyat parametrelerine uygun bir biçimde fiyat tespiti mümkündür. Dolayısıyla fiyat konusundaki re gülasyon, ancak taraflar arası mutabakat sağlanamadığı takdirde devreye girmektedir. (29) Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği nin bir başka önemli düzenlemesi olan Hammadde Temini başlıklı 4. maddesine göre ise, Şeker Kurulu tarafından tespit edilerek şi rketlere tahsis edilen kotaların garantisi için gerekli hammaddenin temini amacıyla, şeker fabrikası işleten gerçek ve tüzel kişiler ile üreticiler arasında sözleşme düzenlenir. Kurul tarafından şirketlere veya fabrikalara tahsis edilen kotaların üretim/ar z garantisi için gerekli şeker pancarı, yine Kurulca belirlenen ekim alanlarından, bahsi geçen sözleşmeli tarım suretiyle temin edilir. Şirketler veya fabrikalar, Kurulca kendileri için belirlenen pancar ekim alanları dışından Kuruldan izin almaksızın hiçb ir şekilde pancar temin edemezler. (30) Şeker satış fiyatlarının belirlenmesi ise şirketlerin inisiyatiflerine bırakılmıştır. Fakat maliyetler, dünya borsa fiyatları, iç fiyatlar, arz talep dengesi, spekülatif etkiler ve diğer hususların da dikkate alınması ön görülmüştür. Bu düzenleme ile, özelleştirme programına dâhil edilen ve halen bir iktisadi devlet teşekkülü olan TÜRKŞEKER in tüzel kişiliğinin de dayanağı olan 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile benimsenen ve adı geçen KHK nın 35. maddesi ile öngörülen şekli ile Teşebbüs, müessese ve bağlı ortaklıklar, işletmelerinde üretilen mal ve hizmet fiyatlarını tespitte serbesttirler . hükmünün bir uzantısı olarak serbesti sistemi 4634 sayılı Şeker Kanunu ile de korunmu ştur. (31) 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (696 sayılı KHK) ile 4634 sayılı Kanun a Şeker Kurumu bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte başkaca bir işleme gerek kalmaksızın kapatılmıştır . ve Mevzuatta Şeker Kurumu na ve Şeker Kurulu na yapılmış olan atıflar Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına yapılmış sayılır . hükümleri eklenmiştir. Dolayısıyla Türkiye de şeker rejimi, şeker üretimindeki usul ve esaslar, fiyatlandırma, pazarlama şart ve yöntemleri gibi şeker üretimine ve ticaretine ilişkin kuralları düzenleme görevi Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına devredilmiştir. G.1.3. Türkiye de Şeker Üretimi (32) Türkiye nin yıllık şeker ihtiyacının % 90 ı pancar şekeri, % 10 u ise nişasta bazlı şeker i le karşılanmak üzere programlanmaktadır. Yıllar itibarıyla pancar şekeri ve nişasta bazlı şeker kotalarına aşağıda yer verilmektedir. Tablo 1 - Pancar Şekeri ve Nişasta Bazlı Şeker Kotaları (Bin Ton) Pazarlama Yılı Pancar Şekeri Kotası (A+B) Nişasta Bazlı Şeker Kotası (A) Kota Artış Oranı* (%) Toplam Kota 2011/2012 2.288 244 35 2.617 2012/2013 2.288 244 38 2.625 2013/2014 2.266 244 25 2.571 2014/2015 2.318 250 30 2.643 2015/2016 2.363 250 25 2.676 2016/2017 2.504 265 ** 2.769 *Bakanlar Kurulu Kararı ile nişasta bazlı şeker kotasında yapılan artış oranı. **Bakanlar Kurulu Kararı ile henüz artış yapılmamıştır. Kaynak: TÜRKŞEKER 2016 Yılı Sektör Raporu 18-13/253-118 7/12 (33) Türkiye de glikoz ve izoglikoz olmak üzere iki temel nişasta bazlı şeker üretilmekte olup, kota uygulamasının başladığı 2002/2003 pazarlama yılından bu güne kadar tüm pazarlama yıllarında nişasta bazlı şeker kotası glikoz ve izoglikoz dahil, toplam A kotasının % 10 u olarak belirlenmektedir. Bakanlar Kurulu bu oranı, Şeker Kurumu nun görüşünü al arak %50 sine kadar artırmaya, %50 sine kadar eksiltmeye yetkilidir. Nişasta bazlı şeker üreten firmalar kotaları kadar satış yapmakta, kapasitelerinin bir kısmını ise ihracatla değerlendirmektedirler. (34) TÜRKŞEKER, sektörde 25 şeker fabrikasının yanı sıra 4 alkol, 5 makina, 1 elektromekanik aygıtlar, 1 tohum işleme fabrikası ve 1 şeker enstitüsü ile 90 yıldır faaliyet göstermektedir. TÜRKŞEKER in 2015/2016 pancar şekeri kotası içerisindeki payı %55,6 iken satış içerisindeki payı %52,5 civarındadır. TÜRKŞEKER in 2016 yılı toplam satış hacmi ise 3.633.678.275,69 TL dir3. (35) Türkiye de, TÜRKŞEKER in yanı sıra 6 adet pancar şekeri üreticisi ve 5 adet nişasta bazlı şeker üreticisi olup birbirine rakip 12 şirket faaliyet göstermektedir. TÜRKŞEKER haricinde, pancardan ş eker üretimi alanında faaliyet gösteren Konya Şeker fabrikası A.Ş., Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. (KAYSERİ ŞEKER) ve Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. Pancar Ekicileri Kooperatifleri Birliği (PANKOBİRLİK); Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş., Keskinkılıç Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş. ise özel hukuk tüzel kişileri olarak faaliyet göstermektedir. (36) Şeker fabrikalarında pancar şekeri üretim sürecinde yan ürün olarak melas ve yaş pancar posası elde edilmektedir. Yaş pancar posası doğrudan veya melas ile karıştırılarak hayvan yemi olarak değerlendirilmektedir. Üretim miktarı işlenen pancar miktarı ile paralellik göstermektedir. Melastaki şekerin enzimler vasıtası ile fermantasyona uğratılarak elde edilen alkol ve karbondioksite parçalanması meto du ile elde edilen etil alkol de diğer yan ürünler olarak ortaya çıkmaktadır. G.2. İlgili Pazar G.2.1. İlgili Ürün Pazarı (37) 4634 sayılı Kanun da tanımlanan şeker; pancar veya kamıştan üretilen kristal haldeki sakaroz ile nişasta kökenli glukoz, izoglukoz, sakarozun veya invert şekerin veya her ikisinin suda çözünmesiyle elde edilen çözelti, invert şeker şurubu ve inülin şurubud ur. Nihai ürün olarak bu husus da dikkate alınarak, pazar en geniş haliyle tatlandırıcılar pazarı olarak tanımlanabilir. Ancak tatlandırıcılar arasında sentetik tatlandırıcılar, kalorisiz olmaları ve özel amaçlı kullanılmaları bakımından pancar şekeri ve n işasta bazlı şekerden talep yönüyle ayrılmaktadır. (38) Nişasta bazlı şekerler ise pancar şekerine özellikle endüstrinin belli alanlarında önemli bir alternatiftir. Nişasta bazlı şekere pancar şekeri üreticilerini korumak için kota getirilmesi de bu iki ürünün birbirini ikame ettiklerini göstermesi bakımından önemlidir. Ancak nişasta bazlı şekerin kotaya tabi olması ve üretim miktarının bu anlamda sınırlı olması dikkate alınması gereken bir husustur. (39) İlgili ürün pazarının en dar haliyle pancar şekerinden üret ilen şeker pazarı (şeker pazarı) olarak tanımlanması halinde dahi işlemin rekabetçi endişe yaratmayacağı değerlendirildiğinden bu aşamada nişasta bazlı şeker ve pancar şekerinin aynı pazarda olup olmadığına ilişkin daha detaylı analiz yapılmasına gerek gö rülmemiş ve pazar paylarının hesabında pazarın en dar hali esas alınmıştır. Dolayısıyla ilgili ürün pazarları hammadde alım pazarı olan şeker pancarı ve nihai ürün pazarı olan şeker üretimi ve satışı pazarı olarak iki şekilde değerlendirilmiştir. 3 TÜRKŞEKER 2016 yılı Faaliyet Raporu, s.149 18-13/253-118 8/12 (40) Diğer yandan şeker üretiminin yan ürünleri olan melas4 ve küspeye ayrıca yer vermek gerekecektir. Melas içerisinde %50 civarında şeker ihtiva etmesi nedeniyle, yüksek enerji taşıyan, protein varlığı yüksek bir yemdir. Her yıl toplam işlenen pancarın %3 -4 ü kad ar melas üretimi yapılmaktadır. Melas; alkol, maya ve yem sanayinde temel hammadde durumundadır; ayrıca az miktarda ilaç sanayinde de kullanılmaktadır. B u çerçevede her ne kadar melas ayrı bir ilgili ürün pazarı olarak tanımlanabilecekse de, özelleştirme işlemi sonrasında ilgili teşebbüslerin pazar payları pancar şekeri paylarına paralel olacağından, ayrı bir değerlendirme yapılması gerekli görülmemiştir. Benzer şekilde küspenin hayvan yemi olarak kullanılması sebebiyle oldukça fazla sayıda alternatifi vardır. Bu nedenle küspenin de tek başına ayrı bir pazar olarak ele alınamayacağı kanaati oluşmuştur. G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar (41) Şeker pancarı ve şeker pazarı için iki ayrı coğrafi pazar tanımı yapılabilir. Şeker için coğrafi pazar olarak Türkiye esas alınabilecekken, şeker pancarında bölgesel alım yapılıyor olması ve Şeker Kurumunun her şeker fabrikasının şeker pancarı alımı yapabileceği bölgeleri belirl eyen düzenlemeleri nedeniyle, alım pazarındaki coğrafi pazar TURHAL ŞEKER in alım yapabildiği bölgeler olarak belirlenmiştir. Nihai ürün olan şeker içinse, şekerin tüm Türkiye de satılmasının önünde herhangi bir fiziki ya da hukuki engel bulunmaması nede niyle ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak tanımlanmıştır. G.3. Taraflar G.3.1. Devredilen: TURHAL ŞEKER (42) Özelleştirmeye konu TURHAL ŞEKER e tahsis edilen üretim kotası kapsamında son dört yıla ait pazar payı ve kapasite kullanım oranlarına aşağıda yer verilmiştir. Tablo 2-Üretim Kotası (Ton) Bazında Pazar Payı Pazarlama Yılı Toplam Pancar Şekeri Kotası (A+B) TURHAL ŞEKER Üretim Kotası (A+B) Kapasite Kullanım Oranları (%) Pazar Payı (%) 2013/2014 2.266.000 ( ..) ( ..) ( ..) 2014/2015 2.318.000 ( ..) ( ..) ( ..) 2015/2016 2.363.000 ( ..) ( ..) ( ..) 2016/2017* 2.504.000 ( ..) ( ..) ( ..) * Bu yıla ilişkin veriler, yılın ilk 9 ayını kapsamaktadır. Kaynak: TÜRKŞEKER 2016 Yılı Sektör Raporu, Öninceleme Döneminde ÖİB den Gelen Cevabi Yazı G.3.2. Teklif Sahipleri (43) ÖİB tarafından yapılan ihale neticesinde 16.04.2018 tarihinde nihai pazarlık görüşmesi yapılmıştır. Nihai pazarlık görüşmeleri sonucunda en yüksek teklifi veren teşebbü s KAYSERİ ŞEKER, bunu takip eden en yüksek teklif sahibi diğer iki teşebbüs ise Mutlucan Tuz Madencilik İnşaat Turizm Otomotiv Petrol Nakliye Sanayi ve Ticaret A.Ş. (MUTLUCAN) - MBM Enerji İnşaat Turizm Emlak Petrol Nakliye Sanayi ve Ticaret A.Ş. (MBM) Ortak Girişim Grubu (MUTLUCAN - MBM ) ile Doğuş Yiyecek ve İçece k Üretim San. Tic. A.Ş. (DOĞUŞ) olmuştur . G.3.2.1. KAYSERİ ŞEKER (44) KAYSERİ ŞEKER, Bakanlar Kurulunun 26.11. 1954 tarihli kararı ile şeker üretim ve satış faaliyetinde bulunmasına izin verilmiş ve 1955 yılında faaliyete geçmiş bir teşebbüstür. Dosya içeriğinden KAYSERİ ŞEKER in, PANKOBİRLİK bünyesinde şeker pazarında faaliyet gösterdiği ve 2017 yılı için ilgili p azarda sahip olduğu pazar payının % ( ..) olduğu 4 Melas, şeker üretimi sırasında, şekerli suyun buharlaştırılması ve şekerin kristalleştirilmesi netic esinde geriye kalan, koyu kahverengi, akıcı pekmez kıvamındaki tatlı maddedir. 18-13/253-118 9/12 anlaşılmıştır. KAYSERİ ŞEKER in kontrolü hisselerinin %57 sini elinde bulunduran S.S Kayseri Pancar Ekiciler Kooperatifine aittir . G.3.2.2. MUTLUCAN -MBM (45) MUTLUCAN tuz üretimi ve ticareti sektöründe, MBM ise inşaat sektöründe faaliyet göstermektedir. MUTLUCAN - MBM nin ilgili pazarda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır . G.3.2.3. DOĞUŞ (46) Merkezi İstanbul da bulunan DOĞUŞ hisselerinin tamamı Doğuş Çay ve Gıda Mad. Üret. Paz. İth. İhr. A.Ş. ye (DOĞUŞ ÇAY) aittir. DOĞUŞ ÇAY, Karakan Yatırım Holding in kontrolünde faaliyet göstermektedir. DOĞUŞ un esas faaliyet konusu çay üretimi ve satışı olmakla birlikte, 2013 yılında Kraft Gıda nın hisselerinin devralınması sonrasında Patos, Cipso ve Çerezos markaları ile cips üretimi ve satışı pazarına da girmiştir. Teşebbüsten edinilen bilgiye göre, şeker cips ve soğuk çay üretiminde girdi olarak kullanılm akta, ayrıca toptan olarak tedarik edilen şeker Doğuş Şeker markası ile paketlenerek ya da küp şeker haline getirilerek satışa sunulmaktadır. Dosya içeriğinden, şekerin cips ve soğuk çay üretiminde girdi olarak kullanıldığı, ayrıca toptan olarak tedarik edilen şekerin Doğuş Şeker markası ile paketlenerek ya da küp şeker haline getirilerek satışa sunulduğu, DOĞUŞ ÇAY ın 2017 yılında işlemden geçirmeksizin ambalajlayarak ya da küp şeker olarak toplamda ( ..) ton şeker satışı gerçekleştirdiği anlaşılmıştır . Bu bağlamda teşebbüsün toptan şeker satışı konusundaki faaliyetinin oldukça sınırlı ve pazar payı anlamında % ( ..) civarında olduğu tahmin edilmektedir . G.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme G.4.1. Yapılan Tespitler (47) 2013/2 sayılı Tebliğ in 3. maddesinde özelleştirilecek teşebbüs ya da mal veya hizmet üretimine yönelik birimin cirosunun 30 milyon TL yi aşması halinde işlemin ön bildirime tabi olduğu ifade edilmektedir. Yine aynı Tebliğ in 5. maddesi uyarınca ön bildiri mde bulunulması zorunlu olan özelleştirme yolu ile devralma işlemlerinin hukuki geçerlilik kazanabilmeleri için Kurul dan izin alınması zorunludur. Dosya içeriğinden, TURHAL ŞEKER in satış yöntemi ve ihale usulüyle özelleştirilmesi işleminin 2013/2 sayıl ı Tebliğ de yer alan eşiği aştığı anlaşıldığından bildirime konu işlem Kurul un iznine tabidir. (48) Aşağıda TURHAL ŞEKER in özelleştirilmesi sürecinde yapılan ihale katılımcılarından ÖİB tarafından hakkında nihai izin kararının alınması talep edilen üç teşebbü sün her birinin söz konusu şeker fabrikalarını devralması işlemleri, teklif sırasına göre 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Ö zelleştirilmesi planlanan 14 fabrikanın kota ve pazar payı bilgilerine aşağıda yer verilmiştir. 18-13/253-118 Tablo 3: Özelleştirilmesi Planlanan Fabrikaların Kota (Ton) ve Pazar Payı (%) Bilgileri 2014 2015 2016 2017 (İlk 9 Ay) Şeker Kotası (A+B) Pazar Payı Şeker Kotası (A+B) Pazar Payı Şeker Kotası (A+B) Pazar Payı Şeker Kotası (A+B) Pazar Payı Afyon ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Alpullu ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Bor ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Burdur ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Çorum ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Elbistan ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Erzincan ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Erzurum ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Ilgın ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kastamonu ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kırşehir ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Muş ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Turhal ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Yozgat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Özelleştirmeye Konu Fabrikalar Toplamı ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam Pancar Şekeri Kotası 2.266.000 - 2.318.000 - 2.363.000 - 2.504.000 - Kaynak: Öninceleme Döneminde ÖİB Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı 10/13 18-13/253-118 (49) TÜRKŞEKER in ilgili pazardaki payı kota bazında % ( ..) dir. Özelleştirme işlemleri tamamlandığında TÜRKŞEKER bu pazar payının % ( ..) ine tekabül eden varlığını elden çıkarmış olacaktır. Mevcut dosya da incelenen özelleştirme konusu TURHAL ŞEKER in pazar payı ise yıllar içinde önemli bir değişiklik göstermemiş ve 2017 yılı için % ( ..) olarak gerçekleşmiştir . Aşağıda ilgili pazarda faaliyet gösteren tüm aktörlere yer verilmiştir. Tablo 4 - Pancar Şekeri Üreticilerinin Pazar Payları Teşebbüs Adı Pazar Payı (%) TÜRKŞEKER ( ..) Konya Şeker Fabrikası A.Ş. ( ..) KAYSERİ ŞEKER ( ..) Keskinkılıç Şeker Fabrikası A.Ş. ( ..) Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. ( ..) Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş. ( ..) Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. ( ..) Kaynak: Kayseri Şeker Bildirim Formu (50) Şeker pancarı alım pazarı açısından konu değerlendirildiğinde, öncelikle bu pazarın rekabete açık olmayan bir pazar olduğu vurgulanmalıdır. Sektördeki düzenleyici otorite olan Şeker Kurumu aldığı kararlar ve çıkardığı yönetmeliklerle şeker pancarı alım pazarını düzenlemektedir. Şeker Kurulu tarafından alınan 25.12.2006 tarih ve 136/1 sayılı karar ile ülke genelinde her bir şirket için (TÜRKŞEKER için her bir fabrika bazında) pancar temin edecekleri ekim alanlarının Şeker Kurumu tarafından belirlenecek olması, Şeker Kurumu tarafından yayınlanan Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği nin 4. maddesi nde şeker fabrikalarının kendileri için belirlenen pancar ekim alanları dışındaki diğer alanlarda bulunan üreticilerle pancar üretim sözleşmesi yapması veya bu bölgelerden pancar temin etmesinin yasaklanması, aynı Yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca şeker pan carı alım fiyatlarının nasıl belirleneceği ve üreticiler ile alıcıların fiyat konusunda anlaşamaması durumunda Şeker Kurulu tarafından hakem heyeti teşekkül ettirilebileceğinin hüküm altına alınması, pazarın sıkı bir düzenleme/denetlemeye tabi olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla bahsi geçen düzenlemeler şeker pancarı alım pazarında TÜRKŞEKER in özelleştirilmesi sonrasında oluşabilecek alıcı gücünün çiftçiler nezdinde kötüye kullanılmasını engellemektedir . Bu nedenle aşağıda yapılan değerlendirmeler yaln ızca şeker pazarına yöneliktir. G.4.2. Değerlendirme G.4.2. 1. KAYSERİ ŞEKER (51) TURHAL ŞEKER ihalesine en yüksek birinci teklif KAYSERİ ŞEKER tarafından verilmiştir. Mevcut dosya tarihi itibarıyla söz konusu teşebbüs Kırşehir, Bor ve Çorum Şeker Fabrikalarının özelleştirilmesi için düzenlenen ihalelerde en yüksek ikinci teklifi vermiştir. Bu noktada KAYSERİ ŞEKER in sadece TURHAL ŞEKER i devralması ile diğer fabrikaları birlikte devralması alternat iflerinin ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir. (52) KAYSERİ ŞEKER in teklif verdiği ihaleler bakımından, hiçbir fabrikayı alamama ihtimali dâhil toplam 16 olasılık bulunmaktadır5. Mevcut dosyada tüm olasılıkların tek tek değerlendirilmesi yerine, en dar ve en geniş olasılığın gerçekleşmesi, yani yalnız TURHAL ŞEKER in devralınması olasılığı ile teklif veril en dört fabrikanın da satın alınması durumunun değerlendirilmesi tercih edilmiştir. KAYSERİ ŞEKER in şeker üretimi pazarında %( ..) olan pazar payı, yalnız T URHAL ŞEKER in devralınması durumunda %( ..) ; dört fabrikanın da devralınması durumunda % ( ..) olacaktır. Ulaşılacak pazar payı rekabet hukukunda hâkim durum a işaret edebilecek referans pazar payı olan %40 a 5 C=Kombinasyon olmak üzere; C(4,0)+C(4,1)+C(4,2)+C(4,3)+C(4,4)=16 11/13 18-13/253-118 12/12 erişmeyeceği gibi, bu durumda dahi karşısında TÜ RKŞEKER gibi önemli bir rakip var olmaya devam edecektir. Bu nedenle bahsedilen olasılıkların tümünde 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi bağlamında hâkim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır . G.4.2.2. MUTLUCAN -MBM (53) TURHAL ŞEKER ihalesine en yüksek ikinci teklif MUTLUCAN -MBM tarafından verilmiştir. Şeker pazarında herhangi bir faaliyeti olmayan MUTLUCAN -MBM , TURHAL ŞEKER i devralması durumunda % ( ..) lık pazar payına ulaşa caktı r. Bu bilgiler ışığında MUTLUCAN -MBM nin TURHAL ŞEKER i satın alması işlemi sonucunda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi çerçevesinde hâkim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır . G.4.2. 3. DOĞUŞ (54) TURHAL ŞEKER ihalesine en yüksek üçüncü teklifi DOĞUŞ vermiştir. Mevcut dosya tarihi itibarıyla söz konusu teşebbüs Bor ve Yozgat Şeker Fabrikalarının özelleştirilmesi için düzenlenen ihalelerde en yüksek birinci teklifi, Ilgın Şeker Fabrikası nın özelleştirilmesi için düzenlenen ihalede en yüksek ikinci teklifi, Çorum Şeker Fabrik ası için düzenlenen ihalede ise en yüksek üçüncü teklifi vermiştir. Bu noktada DOĞUŞ un sadece TURHAL ŞEKER i devralması ile teklif verdiği tüm fabrikaları devralmasının ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir. (55) DOĞUŞ un teklif verdiği ihaleler bakımından, hiç bir fabrikayı alamama ihtimali dâhil toplam 32 olasılık bulunmaktadır6. Mevcut dosyada tüm olasılıkların tek tek değerlendirilmesi yerine, en dar ve en geniş olasılığın gerçekleşmesi, yani yalnız TURHAL ŞEKER in devralınması olasılığı ile teklif verilen be ş fabrikanın da satın alınması durumunun değerlendirilmesi tercih edilmiştir. DOĞUŞ un şeker üretimi pazarında payı, yalnız TURHAL ŞEKER in devralınması durumunda % ( ..) , beş fabrikanın da devralınması durumunda % ( ..) olacaktır. Ulaşılacak pazar payı rekabet hukukunda hâkim durum a işaret edebilecek referans pazar payı olan %40 a erişmeyeceği gibi, bu durumda dahi karşısında TÜRKŞEKER ve KAYSERİ ŞEKER gibi önemli rakipler var olmaya devam edecektir. Bu nedenle 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi çerçevesind e hâkim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır. H. SONUÇ (56) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;. 1. Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. ye ait Turhal Şeker Fabrikası nın satış yöntemiyle özelleştirilmesi işleminin, 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2013/2 sayılı "Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön B ildirimlerde ve İzin Başvurulannda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ" kapsamında izne tabi olduğuna, 2. Adı geçen teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemi sonucunda, aynı Kanun maddesinde yasaklana n nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığına OYBİRL İĞİ ile karar verilmiştir 6 C=Kombinasyon olmak üzere; C(5,0)+C(5,1)+C(5,2)+C(5,3)+C(5,4)+C(5,5)=32