T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 20. HUKUK DAİRESİ T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 20.HUKUK DAİRESİ ESAS NO : 2024/1082 KARAR NO : 2025/2591 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A K A R A R BAŞKAN : ... ... ÜYE : ... ... ÜYE : ... ... KATİP : ... ... İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ANKARA 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ TARİHİ : 03/11/2022 NUMARASI : 2014/537 E. - 2022/342 K. DAVANIN KONUSU : Faydalı Model Belgesine Tecavüzün ve Haksız Rekabetin Tespiti, Men ve Ref'i, Ma…
T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 20. HUKUK DAİRESİ T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 20.HUKUK DAİRESİ ESAS NO : 2024/1082 KARAR NO : 2025/2591 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A K A R A R BAŞKAN : ... ... ÜYE : ... ... ÜYE : ... ... KATİP : ... ... İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ANKARA 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ TARİHİ : 03/11/2022 NUMARASI : 2014/537 E. - 2022/342 K. DAVANIN KONUSU : Faydalı Model Belgesine Tecavüzün ve Haksız Rekabetin Tespiti, Men ve Ref'i, Maddi ve Manevi Tazminat, İlan Taraflar arasında görülen davada Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 03/11/2022 tarih ve 2014/537 Esas - 2022/342 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü: TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili, müvekkilinin, cam balkon sektöründe uzun zamandan beri faaliyet gösterdiğini, TR 2010 05950 Y sayılı faydalı model konusu buluşun yegane sahibi olduğunu, davalı şirketin, hiçbir hukuki hakka dayanmaksızın müvekkiline ait olan tescilli buluşların kullanımının gerçekleştirdiğinin tespiti üzerine; Bakırköy 1. FSHHM'de 2014/82 D.iş sayılı sayılı dosyası ile delillerin tespitinin istendiğini, mahkeme tarafından 11.11.2014 tarihli keşifte davalının elinde müvekkiline ait faydalı modele tecavüz teşkil eden 253.440 adet ürüne ulaşıldığını, bilirkişi raporu ile de davalının işyerinde bulunan ürünlerin müvekkiline ait faydalı modele tecavüz oluşturduğunun tespiti üzerine mahkemece 24.11.2014 tarihinde tecavüz konusu ürünlerin satışa sunulmasının önlenmesi, satışa sunulan ürünlere el konulması, el konulan ürünlerin yediemine teslimi yönünden ihtiyati tedbir kararı verildiğini, yediemine teslim yönündeki kararın Bakırköy 3. İcra Müdürlüğü'nün 2014/16662 E. sayılı dosyası ile icra edildiğini, ancak icra sürecinde 253.440 adet üründen 12.980 adet kaldığının görüldüğünü, 240.460 adedinin ise satıldığının tespit edildiğini, Bakırköy 1. FSHHM nezdinde 2014/82 D. İş sayılı dosya kapsamında yapılan keşif ve keşifteki tespitlere binaen hazırlanan 12.11.2014 tarihli bilirkişi raporu ile "Tespit mahallinde görülen kertikli plastik rulmanların TR 2010 05950 nolu "Cam balkon teker mekanizmalarında yenilik" buluş başlıklı faydalı model belgesinin koruma kapsamında olduğu ve tespit mahallinde 24 kasa içinde toplam 253.440 adet kertikli plastik rulman olduğu ve bu ürünlerin TR 2010 05950 Y sayılı faydalı model belgesine tecavüz edildiği ortaya çıktığını ileri sürerek, davalının mezkur eylemlerinin 2010 05950 sayılı faydalı modele tecavüz ve TTK uyarınca haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, davalının faydalı modele tecavüzün men ve ref-ine, tecavüz konusu ürünlerin üretimi ve satışının sonlandırılmasına, ürünlerin her türlü katalog, broşür, internet sitesi ve tanıtıcı dokümandan kaldırılmasına, bu mümkün değilse imhasına ve www...com sitesinin erişime kapatılmasına/engellenmesine, tecavüz teşkil eden mahiyette her türlü ticari faaliyetin sonlandırılmasına, faydalı model konusu ürünlerin üretimine yarayan vasıtaların ve kalıpların toplatılmasına, imhasına, kendileri üretmiyorlarsa dava konusu ürünleri satın aldıkları kişi/kurumların bilgilerini vermelerinin ihtarına, müvekkilin vaki tecavüz eylemleri nedeniyle uğramış olduğu maddi ve manevi zararların tazminine, yoksun kalınan kazancın ödenmesine, fazlaya ilişkin tüm iddia ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000-TL maddi ve 5.000-TL manevi zararın ticari işlere uygulanacak en yüksek faiz ile birlikte davalıdan tazminine, mahkeme kararının Türkiye'de tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde, masrafı davalıdan alınmak üzere ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir Davalı vekili, davacının faydalı model olarak korunmasını istediği buluşun yenilik unsuru taşımadığını, dava konusu sistemin cam ve balkonlarda cam kanadının belli bir ray üzerinde tekerlek yardımı ile kaymasını sağlayan bir sistem olup, bu hususun eşyanın doğası gereği var olan bir sistem olduğunu, bu hususun davacının tekeline alınamayacağını, davacı tarafça yaptırılan tespit işlemi sırasında müvekkilinin işyerinde bulunan ve faturalı olarak alınan, fakat davacı şirket ile hiçbir ilgisi bulunmayan diğer malzemelerin kapalı koliler içinde olmalarına rağmen kapakları açılıp kontrol dahi edilmeden sanki bu emtialar davacının ürünleriymiş gibi tutanak altına alındığını, tutanağın gerçeği yansıtmadığını, usulüne uygun bir tutanak tutulmadığını, söz konusu emtiaların bulunduğu kutuların tek tek açılarak hangi ürün olduğunun tespit edilmesi gerektiğini, başka ürünlere ait olan kutular açılmadan davacının ürünleri denilerek üzerinde yazılan adetler baz alınarak 240.460 sayısına ulaşıldığını, tutanakta belirtilen miktarda davacının sözde koruma altına alınan ürünün bulunmadığını, bu nedenle tutanağa itiraz ettiklerini, bu emtiaların müvekkili tarafından üretime ve satışa sunulmadığını, değişik firmalardan alınan tekerlekli ray sistemlerinin bulunduğunu, davacı ürünlerinin bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, Ankara 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2016/75 E. 2018/138 K. sayılı dosyasında mahkemece yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile TR 2010 05950 Y nolu faydalı modelin 1 nolu istemi yönünden hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, fazlaya dair istemlerin reddine karar verildiği, kararın Yargıtay denetiminden geçerek 02/02/2021 tarihinde kesinleştiği, görülmekte olan davada dava tarihi itibariyle 2 nolu istemin koruma sağlayacağı, davalı ürünlerinde 2 numaralı istemdeki tüm parçaların mevcut olduğu, bu ürünlerin faydalı model belgesinin 2 numaralı isteminin kapsamı içinde kaldığının anlaşıldığı; davalının basiretli tacir gibi hareket etmesi ve başkası adına tescilli faydalı modeli izinsiz olarak üretip piyasaya sürmemesi gerektiği; oysa davalının davacı adına tescilli faydalı modeli herhangi bir izin almadan ücret ödemeden ticarete konu ettiği; davalının bulunduğu konum itibariyle faydalı modelden haberdar olabilecek durumda olduğu; davalının davacıya ait faydalı model belgesine konu ürünü piyasaya sunması nedeniyle kusurlu bulunduğu; davalının 2013 yılında yapmış olduğu toplam satış adedinin 47.940 olduğu ve birim başına 0.207-TL olmak üzere toplam 9.923,58-TL kazanç elde ettiği, 2014 yılında yapmış olduğu toplam satış adedinin 49.080 olduğu ve birim başına 0.207-TL olmak üzere toplam 10.159,56-TL kazanç elde ettiği, Bakırköy 3. İcra Müdürlüğü'nün 2014/16662 E. sayılı icra dosyası ile davalının 240.460 adet ürünü satmış olduğu, 240.460 adet ürün satışından 49.775,22-TL kazanç elde ettiği, davaya konu ihlal eylemleri ve 2. isteme tecavüz nedeniyle davacının talep edebileceği toplam maddi tazminat miktarının 337.480 adet ürün satışı üzerinden 69.858,36-TL olacağının kabul edildiği; davacı vekilinin 05/10/2022 tarihinde maddi tazminat talebini 69.858,36-TL olarak ıslah ettiği; davacının manevi zararları için 5000-TL manevi tazminata hükmedildiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile, davalının kilitli teker üretmek suretiyle gerçekleştirdiği eyleminin davacının 2010 05950 sayılı faydalı modelinin 2 nolu istemine tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, tecavüzün ve haksız rekabetin men ve ref'ine; davalının 2010 05950 sayılı faydalı modele tecavüz teşkil eden ürettiği ve sattığı kilitli tekerlere el konulmasına ve imhasına; davalının 2010 05950 sayılı faydalı modele tecavüz teşkil eden ürettiği ve sattığı kilitli tekerleri bulunduran her türlü tanıtıcı dokuman içerisinden tecavüz teşkil eden ürünlerin çıkartılmasına, ürünlerin çıkartılması mümkün değil ise imhasına, münhasıran bu ürünlerin üretimine yarayan vasıtaların ve kalıpların toplanmasına ve imhasına; 69.858,36-TL maddi tazminatın dava tarihinden başlayarak avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine; 5.000,00-TL manevi tazminatın dava tarihinden başlayarak avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine; mahkeme kararının Türkiye'de yayınlanan tirajı en yüksek üç gazeteden birinde masrafı davalıdan alınmak kaydıyla ilanına karar verilmiştir. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, mesnet faydalı model belgesinin 1 nolu isteminin hükümsüz kılındığını, ihlal bulunmadığını, bilirkişi raporunda incelenen ürünün müvekkiline ait olup olmadığının da şüpheli olduğunu, ürünün dava tarihinden 8 yıl sonra davacı tarafından sunulduğunu, 2 nolu istemin uygulanma ihtimalinin bulunmadığını, tazminat hesabının hatalı yapıldığını, ıslah talebine karşı zamanaşımı defilerinin dikkate alınmadığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir. GEREKÇE : 1-Dava, faydalı model belgesine tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men ve ref'i, maddi ve manevi tazminat, ilan istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davacı şirketin mesnet TR 2010 05950 Y nolu faydalı modelinin 1 nolu isteminin hükümsüzlüğüne karar verilmiş ise de, 2 nolu istemin yeniliği sağlaması nedeniyle münferiden ayakta kaldığı, 2 nolu isteminin ihlalinin ise faydalı model belgesinden doğan haklara tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiği, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin aynı faydalı model belgesine dayanılarak açılan davalarda verdiği 06.11.2024 tarih ve 2023/6334 E.-2024/7786 K. sayılı; 01.10.2024 tarih ve 2023/4919 E.-2024/6962 K. sayılı ilamlarının da bu yönde olduğu; davacıya ait faydalı modelin 1 nolu isteminin hükümsüz kılınması üzerine alınan bilirkişi raporu ile, davalı şirketin işyerinde tespit edilen çekişmeli ürünlerin 2 nolu istemin tüm unsurlarını içerdiğinin tespit edildiği, bu tespitin Bakırköy 1. FSHHM'nin 2014/82 D.İş sayılı dosyasında el konulan ürünlerin fotoğrafları üzerinden yapıldığı, davalı vekilinin rapora itirazı üzerine sunulan numune üzerinde inceleme yapıldığı ve yine aynı sonuca ulaşıldığı, davalı tarafça aksinin ise kanıtlanamadığı; öte yandan, maddi tazminat hesaplamasına esas olmak üzere davalının ticari defterlerinin incelenmesinden, 24.10.2014 tarihine kadar 2013 ve 2014 yıllarında çekişmeli üründen 97.020 adet sattığının tespit edildiği; bunun yanında Bakırköy 1. FSHHM'nin 2014/82 D.İş sayılı dosyası kapsamında 11.11.2014 tarihinde davalı şirkete ait işyerinde her birinde 48 adet kutu, her kutu içerisinde de 220 adet ürün bulunan 24 kasanın tespit edildiği, buna göre tespit tarihi itibariyle davalının elinde 253.440 adet daha ürün bulunduğu, ancak icra sürecinde davalının elinde 12.980 ürün kaldığının anlaşıldığı, buna göre davalının 240.460 adet daha ürün sattığı, bilirkişi heyetince bu sayılar üzerinden yapılan maddi tazminat hesabında bir isabetsizlik bulunmadığı, takdir edilen manevi tazminat miktarının da somut olayın özelliklerine ve hakkaniyete uygun bulunduğu anlaşılmakla, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair istinaf itirazlarının esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir. 2-Ancak, davalı vekili 05.10.2022 tarihli ıslah dilekçesi üzerine süresinde zamanaşımı definde bulunmuş, mahkemece ise, bu konuda olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemiştir. Somut olaya uygulanması gereken TBK'nın 72. maddesi uyarınca, tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Ancak, tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu zamanaşımı uygulanır. Eldeki davaya konu uyuşmazlıkta ise, davalı şirketin eyleminin faydalı model belgesine tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiği ileri sürülmüştür. Her ne kadar, 6769 sayılı Kanun'da faydalı model belgesine tecavüz eylemi için cezai yaptırım düzenlenmemiş ise de, davalının tecavüz teşkil eden eylemleri aynı zamanda haksız rekabet teşkil etmektedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 62. maddesinde ise, cezayı gerektiren haksız rekabet fiilleri sayılmış ve davalı şirketin eylemi madde kapsamında kalmakta olup, bu eylemler için maddede öngörülen hürriyeti bağlayıcı ceza ve adli para cezası dikkat alındığında uygulanması gereken zamanaşımı süresi sekiz yıldır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 21.06.2023 tarih ve 2022/1576 E.-2023/3954 K. sayılı kararı da bu yöndedir. Buna göre yapılan incelemede, davalının işyerinde 11.11.2014 tarihinde tespit yapıldığı, ıslah dilekçesinin ise 05.10.2022 tarihinde sunulduğu nazara alındığında 8 yıl olarak uygulanacak uzatılmış zamanaşımı süresinin henüz dolmadığı anlaşıldığından, davalı vekilinin zamanaşımı definin de yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. HMK'nın 353/1-b-2. maddesine göre, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince KABULÜ ile Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 03/11/2022 gün ve 2014/537 Esas - 2022/342 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 2-Davanın KISMEN KABULÜ ile; davalının kilitli teker üretmek suretiyle gerçekleştirdiği eyleminin davacının TR 2010 05950 Y sayılı faydalı modelinin 2 nolu istemine tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, tecavüzün ve haksız rekabetin men ve ref'ine, 3-Davalının TR 2010 05950 Y sayılı faydalı modele tecavüz teşkil eden, ürettiği ve sattığı kilitli tekerlere el konulmasına ve imhasına, 4-Davalının TR 2010 05950 Y sayılı faydalı modele tecavüz teşkil eden, ürettiği ve sattığı kilitli tekerleri bulunduran her türlü tanıtıcı dokuman içerisinden tecavüz teşkil eden ürünlerin çıkartılmasına, ürünlerin çıkartılması mümkün değil ise imhasına, münhasıran bu ürünlerin üretimine yarayan vasıtaların ve kalıpların toplanmasına ve imhasına, 5-69.858,36-TL maddi tazminatın dava tarihinden başlayarak avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-5.000,00-TL manevi tazminatın dava tarihinden başlayarak avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Mahkeme kararının Türkiye de yayınlanan tirajı en yüksek üç gazeteden birinde masrafı davalıdan alınmak kaydıyla ilanına karar verilmiştir. 8-Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE, 9-Harçlar Kanunu'na göre alınması gereken 5.113,57-TL nispi karar ve ilam harcından peşin harç ve ıslah harcı olarak alınan toplam 1.282,50-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.831,07-TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, 10-Davacı kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan ve davacı tarafça ilk derece mahkemesi kararı istinaf edilmediğinden, ilk derece mahkemesi karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümlerine göre, kabul edilen maddi tazminat miktarı üzerinden belirlenen 15.000,00-TL, manevi tazminat miktarı üzerinden belirlenen 5.000,00-TL, kabul edilen diğer talepleri nedeniyle takdir edilen 15.000,00-TL olmak üzere toplam 35.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 11-Davalı kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 55.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 12-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan 153,00-TL tebligat ve posta masrafı, 600,00-TL bilirkişi ücreti ile istinaf aşamasında yapılan 100,00-TL tebligat ve posta, 3.600,00-TL bilirkişi ücreti ile 1.392,60-TL zamanaşımı reddiyatından oluşan toplam 5.845,60-TL yargılama giderinin, davanın kabul ve ret oranı takdiren 9/10 kabul edilerek bu orana tekabül eden 5.261,04-TL'ye, 102,50-TL peşin harç, 1.180,00-TL ıslah harcı ve 25,20-TL başvurma harcı tutarı eklenerek oluşan toplam 6.568,74-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına, 13-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan 210,00-TL posta ve tebligat masrafı, istinaf aşamasında yapılan 301,50-TL posta masrafı, 1.169,40-TL istinaf kanun yoluna başvuru harcı olmak üzere toplam 1.680,90-TL yargılama giderinin, davanın kabul ve ret oranı takdiren 147,58-TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiyesinin davalı üzerinde bırakılmasına, 14-Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen taraflara iadesine (HMK m.333), 15-Davalı tarafından istinaf başvurusunda yatırılan 1.280,00-TL istinaf karar ve ilam harcının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde davalıya iadesine, 16-İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile 26/12/2025 tarihinde HMK 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere karar verildi. GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH: 24/01/2026 Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...