Rekabet Kurumu · D.2018 -3-090 (Soruşturma) Karar Sayısı : 21-15/190 · K.21-15/190 -80 Karar Tarihi : 18.03.2021 A. TOPLANT

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2018 -3-090 (Soruşturma) Karar Sayısı : 21-15/190 -80 Karar Tarihi : 18.03.2021 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Ayşe ERGEZEN B. RAPORTÖRLER: Evrim Özgül KAZAK, İbrahim Hilmi KOÇAK, Ebru ÖZAKTAŞ, Osman Can AYDOĞDU, Emre KARA C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır. D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN : - Unilever Sanayi ve Ticaret Türk

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2018 -3-090 (Soruşturma) Karar Sayısı : 21-15/190 -80 Karar Tarihi : 18.03.2021 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Ayşe ERGEZEN B. RAPORTÖRLER: Evrim Özgül KAZAK, İbrahim Hilmi KOÇAK, Ebru ÖZAKTAŞ, Osman Can AYDOĞDU, Emre KARA C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır. D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN : - Unilever Sanayi ve Ticaret Türk AŞ Temsilcileri: Av. Zümrüt ESİN, Av. Sinan DİNİZ, Av. Ceren SEYMENOĞLU, Av. Ceren GÖKTÜRK, Av. İsmail ÖZGÜN Ebulula Mardin C ad. Gül S ok. No:2 Maya Park Tower 2 Akatlar Beşiktaş/İstanbul (1) E. DOSYA KONUSU: Unilever Sanayi ve Ticaret Türk AŞ nin çeşitli uygulamalar yoluyla nihai satış noktalarında rakip ürünlerin satışını engellemek suretiyle fiili münhasırlık oluşturarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddesini ih lal ettiği iddiaları. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; - Unilever Sanayi ve Ticaret Türk AŞ nin (UNILEVER) dondurma iş kolu Algida nın (ALGİDA) endüstriyel dondurma pazarında 20 yılı aşkın süredir hâkim durumda olduğu, - 2012 -2017 yılları arasında; ALGİDA nın ciro bazında toplam pazar payının %( ..) ten % ( .) e yükseldiği, aynı dönemde rakip teşebbüsler ( .) pazar payları toplamının % ( ..) ten % ( .) a kadar gerilediği, - 2017 yılı itibarıyla ALGİDA nın pazar payının, satış değeri açısından yaklaşık %( ..), satış hacmi bazında ise yaklaşık % ( ..) olduğu, ( ..) pazar payının ise satış değeri ve satış hacmi bazında sırasıyla yaklaşık % ( ..) ve % ( ..) seviyelerinde olduğu, - Ürünlerin bulunurluğunu ve münhasır noktaları arttırabilmek için pazardaki teşebbüsl erin satış noktalarına sözleşme parası/imza parası niteliğinde, pazarda taviz bedeli olarak bilinen peşin ödemeler yapması gerektiği, ALGİDA nın bir yılda ödediği taviz bedelleri toplamının ( ..) nin üzerinde olduğunun tahmin edildiği, - Söz konusu taviz b edellerinin, pazara giriş engellerinin güçlü olduğu endüstriyel dondurma pazarına yeni girişleri ve rakiplerin pazar paylarını artırmasını daha da zorlaştırdığı, - 2017 ve 2018 yıllarında indirim marketleri haricinde bakıldığında endüstriyel 21-15/190 -80 2/147 dondurma pazarın ın tamamının ve özellikle geleneksel kanalın1 satış hacmi bazında küçüldüğü fakat yapılan zamların etkisi ile pazarın ciro bazında büyümekte olduğu, - Geleneksel kanalın en önemli satış kanalı olduğu, satışların ciro bazında %50 den fazlasının bu kanaldan gerçekleştiği, hâkim durumdaki teşebbüsün dışlayıcı faaliyetlerinin en yoğun ve etkili şekilde bu kanalda hissedildiği, - Rekabet Kurulu nun (Kurul) 15.05.2008 tarih ve 08 -33/421 -147 sayılı kararından (2008 Kararı ) bu yana gelenek sel kanalda dondurma satmayan noktaların sayısının azaldığı, münhasır nokta sayısının arttığı, 2008 yılı kararında birden fazla marka satan veya hiç dondurma satmayan noktaların toplamda geleneksel kanal uzayı içerisinde ki oranının % 39-48 seviyelerinde olduğu nun belirtildiği, 2017 yılı itibarıyla bu oranın % 10-13 e kadar gerilediğinin tahmin edildiği, dolayısıyla pazarın yaklaşık % 90 lık bölümünün yeni girişlere kapalı hale geldiği, - Tahminlerine göre, ALGİDA nın geleneksel kanal uzayı içerisinde satış noktalarının yaklaşık % ( ..) ında münhasır olduğu, - ALGİDA nın bu münhasırlık oranına özellikle satış noktalarına herhangi bir ücret almadan sağladığı soğutucu kabinlere başka marka ürün konulmasına izin vermeyerek eriştiği, - ALGİDA nın dolap verme gücünü ve müşteriye taviz ödemesi şeklinde harcama yapma olanaklarını kullanarak nihai satış noktalarını tek marka satmaya yönlendirdiği, en verimli noktaların kendisi ile çalışmasını sağlayarak hâkim durumunu güçlendirdiği, - Bu dışlayıcı uygulamalar sonucunda, pazar da 15 yılı aşkın süredir faaliyet gösteren ve ALGİDA dan oldukça düşük bir oranla pazardaki ikinci en büyük oyuncu olan GOLF ün geleneksel kanaldaki bulunurluk oranını n 2012 yılına kıyasla % ( ..) oranında azaldığı, - GFK Araştırma Hizmetleri AŞ nin sağladığı verilere göre; GOLF marka sının toplam bilinirliği, 2009 yılında %71 iken, 2017 yılı itibarıyla bilinirliğin %98 seviyesine yükseldiği , dolayısıyla nihai satış noktalarının ALGİDA nın izin vermesi veya baskı yapmaması halinde başka markalar da satmaya başlayacağının tahmin edildiği, - ALGİDA nın söz konusu uygulamaları sebebiyle tüketici refahının da zarar gördüğü, özellikle ürün çeşitliliğinin önemli ölçüde azalması ve ürünlerin fiyatının artmasının toplam tüketici refahını azalttığı ifade edilerek gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir. (3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 23.11.2018 tarih ve 8429 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 17.12.2018 tarih, 2018 -3-090/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu Kurulun 27.12.2018 tarih tarihli toplantısında görüşülerek, 18- 49/768 -M sayı ile ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. (4) Önaraştırma safhasında, 18.06.2019 tarihinde UNILEVER in İstanbul daki genel merkezinde ve Ankara bölge müdürlüğü nde yerinde incelemeler yapılmıştır. İstanbul daki incelemeye ilişkin olarak, UNILEVER in yerinde incelemeyi engellediği, zorlaştırdığına dair hazırlanan 25.06.2019 tarih ve 2019 -3-90/BN -01 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 07.11.2019 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 19 -38/584 -250 sayılı Kararla 1 Geleneksel kanal; bakkal, büfe, kuruyemişci vb. yerler olarak değerlendirilmektedir. 21-15/190 -80 3/147 UNILEVER hakkında, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un (4054 sayılı Kanun) 16. maddesinin birinci fıkrasının (d) bend i uyarınca 2018 gayri safi gelirlerinin binde beşi oranında olmak üzere idari para ceza sına hükmedilmiştir. (5) Önaraştırma döneminde GOLF ve PANDA dan 19.06.2019 t arih ve 7128 sayı, UNILEVER den 10.07.2019 tarih ve 8091 sayı ile bilgi talebinde bulunulmuştur. GOLF ten gelen cevabi yazı 26.06. 2019 tarih, 4168 sayı; PANDA dan gelen cevabi yazı 16.07.2019 tarih, 4647 sayı; ALGİDA dan gelen cevabi yazılar ise 01.07.2 019 tarih, 4307 sayı; 10.07.2 019 tarih, 4555 sayı; 16.07.20 19 tarih, 4681 sayı; 16.07.2 019 tarih, 4680 sayı; 16.07.2019 tarih, 4678 sayı ve 17.07.2019 tarih, 4707 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir (6) Yürütülen önaraştırma neticesinde hazırlanan 16.07.2019 tarih ve 2018 -3-090/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, 24.07.2019 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek 19- 26/391 -M sayı ile UNILEVER hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir. (7) Soruşturma Bildirimi , UNILEVER tarafından 05.08.2019 tarihinde tebellüğ edilmiş, teşebbüsün birinci yazılı savunması 04.09.2019 tarih ve 5866 sayı ile yasal süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (8) 16.12.2019 tarih, 2018 -3-90/BN -02 sayılı ve süre uzatımı talepli Bilgi Notu , Kurulun 26.12.2019 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 19 -46/780 -M sayılı kararla söz konusu soruşturmanın süresinin, ilk altı aylık süresinin bitiminden itibaren altı ay uzatılmasına karar verilmiştir. (9) Soruşturma sürecinde 20.12.2019 tarihinde UNILEVER in genel merkezinde yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir. Ayrıca GOLF ve PANDA yetkilileri ile Kurum binasında görüşmeler gerçekleştirilmiştir. (10) Soruşturma döneminde ALGİDA dan 15.05.2020 tarih, 6379 sayı ve 10.07.2020 tarih, 9100 sayı; GOLF ten 25.02.2020 tarih, 3218 sayı; 15.05.2020 tarih, 6380 sayı; 10.07. 2020 tarih 9099 sayı ve 20.07.2020 tarih , 9507 sayı; PANDA dan 25.02.2020 tarih, 3217 sayı ; 15.05.2020 tarih, 6376 sayı ; 10.07.2020 tarih , 9098 sayı ve 20.07.2020 tarih , 9507 sayı ; Sanset Gıda Turizm San. ve Tic. AŞ den (SANSET) 15.05.2020 tarih, 6375 sayı ; BİM Birle şik Mağazalar AŞ (BİM), Şok Marketler Ticaret AŞ (ŞOK) ve Yeni Mağazacılık AŞ den (A101) 15.05.2 020 tarih, 6377 sayı; Tarım ve Orman Bakanlığın dan 28.05.2020 tarih, 6728 sayı; Future Teknoloji Ticaret A.Ş den (İSTEGELSİN) 29.06.2020 tarih, 8386 sayı; Yemek Sepeti Elektronik İletişim Tanıtım Pazarlama Gıda San. ve Tic. AŞ den (YEMEK SEPETİ) 13.07.2020 tarih , 9159 sayı; Getir Perakende Lojistik AŞ den (GETİR) 15.05.2 020 tarih, 6378 sayı; 26.06.2020 tarih, 8199 sayı ve 08.07.2020 tarih, 8871 sayı; Atatürk Orm an Çiftliği Müdürlüğü nden (A.O.Ç.) ve BABAŞ Gıda San. Tic. Ltd. Şti . den (BABAŞ) 13.07.2020 tarih , 9130 sayı ; ETİ Gıda San. ve Tic. AŞ den (ETİ) 13.07.2020 tarih, 9130 sayı ve 20.07.2020 tarih, 9645 sayı ile bilgi talebinde bulunulmuştur. Cevabi yazılar, ALGİDA dan 17.01.2020 tarih, 526 sayı ; 20.05.2020 tarih, 4619 sayı; 01.06.2020 tarih, 4981 sayı; 15.06.2020 tarih, 5731 sayı ; 03.07.2020 tarih, 6760 sayı; 16.07.2020 tarih, 7357 -7370 sayılar ve 17.07.2020 tarih , 7424 -7427 -7428 sayılarla; GOLF ten 15.11 .2019 tarih, 7992 sayı; 02.03. 2020 tarih, 2127 sayı ; 08.06. 2020 tarih, 5394 sayı ; 23.06 .2020 tarih, 6160 sayı ; 16.07.2020 tarih, 7309 sayı ve 22.07.2020 tarih, 7595 sayı ; PANDA dan 11.11.2019 tarih, 7867 sayı (Belge 31); 03.03.2020 tarih, 2219 sayı (Belge 52); 18.03.2020 tarih, 2794 sayı ; 22.06.2 020 tarih, 6136 sayı; 24.06.2020 tarih, 6232 sayı ; 17.07.2020 tarih 7409 sayı ; 24.07.2020 tarih, 7727 sayı ve 24.07.2020 tarih, 7729 sayı; BİM den 01.06.202 0 tarih, 4975 sayı , SANSET ten 04.06.2020 tarih, 5208 sayı ; 09.06.2020 21-15/190 -80 4/147 tarih, 548 0 sayı ve 21.07.2020 tarih 7580 sayı; A101 den 09.06.2020 tarih, 5530 sayı; ŞOK tan 10.06.2020 tarih, 5597 sayı ve 22.06.2020 tarih, 6134 sayı; Tarım ve Orman Bakanlığından 16.06.2020 tarih, 5868 sayı ve 17.06.2 020 tarih, 5962 sayı; GETİR den 18.06.2020 tarih, 5997 sayı ; 06.07 .2020 tarih, 6832 -6830 sayılar ve 20.07.2020 tarih, 7483 sayı; İSTE GELSİN den 06.07.2020 ta rih, 6835 sayı; YEMEK SEPETİ nden 17.07.2020 tarih, 7431 sayı; A .O.Ç. den 20.07.2020, tarih, 7521 sayı ve 24.07.2020 tarih, 7739 sayı; ETİ den 22.07.2020 tarih, 7617 sayı ve 24.07.2020 tarih, 7726 sayı ve BABAŞ tan 24.07.2020 tarih, 7744 sayı ile Kurum kay ıtlarına intikal etmiştir. (11) Hazırlanan 24.07.2020 tarih ve 2018 -3-90/SR sayılı Soruşturma Raporu UNILEVER vekili tarafından 07.08.2020 tarihinde tebellüğ edilmiştir. Kurum kayıtlarına 10.08.2020 tarih ve 8294 sayı ile intikal eden süre uzatım talebi üzerine Kurulun 20.08.2020 tarih ve 20 -38/530 -M sayılı kararı ile ikinci yazılı savunma süresinin bitiminden itibaren 30 gün uzatılmasına karar verilmiştir. UNILEVER in iki nci yazılı savunması 06.10.2020 tarih ve 10768 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir . (12) İkinci yazılı savunmaya ilişkin olarak Ek yazılı görüş süresinin uzatılması talebini içeren 13.10.2020 tarih ve 2018 -3-90/BN -5 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 15.10.2020 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 20 -46/635 -M sayılı kararla, ek yazılı görüş süresinin bitiminden itibaren 15 gün uzatılmasına karar verilmiştir. (13) UNILEVER , Kurum kayıtlarına 27.10.2020 tarih ve 11532 sayı ile intikal eden yazı ile 4054 sayılı Kanun un 43. maddesi kapsamında çözüm önerilerini içeren taahhüt paketini sunmuştur . Bunun üzerine hazırlanan 02.11.2020 tarih ve 2018 -3-90/BN -06 sayılı Bilgi Notu 05.11.2020 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 20 -48/652 -M sayılı kararla taahhüt başvurusu rekabet sorunlarını gidermekte yetersiz olması nedeniyle reddedilmiştir . (14) 15.10.2020 tarihli uzatma kararını t akiben hazırlanan 05.11.2020 tarih ve 2018 -3- 090/EG sayılı Ek Yazılı Görüş , UNILEVER tarafından 18.11.2020 tarihinde tebellüğ edilmiştir. 19.11.2020 tarih ve 12499 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden UNILEVER yazısındaki süre uzatım talebi Kurulun 03.12.2020 tarihli toplantısında görüşülmüş ve üçüncü yazılı savunma süresinin bitiminde n itibaren 30 gün uzatılmasına 20 -52/724 - M sayı ile karar verilmiştir. Üçüncü yazılı savunma, süresi içinde 18.01.2021 tarih ve 14519 sayı ile Kurum ka yıtlarına girmiştir. (15) Üçüncü yazılı savunma süresinin bitiminden hemen önce 15.01.2021 tarih ve 14477 sayı ile UNILEVER 4054 sayılı Kanun un 43. maddesi kapsamında çözüm önerilerini içeren ikinci ta ahhüt paketini sunmuştur. Taahhüt paketinde yer alan bazı yazım ve hesaplama yanlışlarını ise 18.01.2021 tarih ve 14493 sayılı yazısı ile düzeltmiştir . Söz konusu başvuru Kurulun 28.01.2021 tarih ve 21-05/55-M sayılı kararı ile mevcut aşamada uygun olmaması nedeniyle reddedilmiştir. (16) 4054 sayılı Kanun un 46. maddesi uyarınca sözlü savunma toplantısı yapılması hususunun görüşülmesi konusu 28.01.2021 tarihli Kurul toplantısında ele alınmış ve 21-05/55 -M(2) sayı ile sözlü savunma toplantısının 09.03.2021 tarihinde yapılmasına karar verilmiştir. Sözlü savunma toplantısı anılan tarihte gerçekleştirilmiştir. (17) Yürütülen soruşturmaya ilişkin Rapor, Ek Görüş, toplanan deliller, yazılı, sözlü savunmalar ve incelenen dosya muhteviyatına göre nihai karar tesis edilmiştir. (18) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da, 1. UNILEVER in endüstriyel dondurma pazarında, anında tüketilen dondurma pazarında ve evde tüketilen dondurma pazarında hâkim durumda olduğu, 21-15/190 -80 5/147 2. Mezkur teşebbüsün uyguladığı indirimler vasıtasıyla hâkim durumunu kötüye kullandığı ve 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihlal ettiği, dolayısıyla anılan teşebbüs hakkında 4054 sayılı Kanun un 16. maddesi uyarınca idari pa ra cezası uygulanması gerektiği, 3. UNILEVER in, GETİR ile akdettiği sözleşmede bu teşebbüse 2008 Kararı nda yasaklanan rekabet etmeme yükümlülüğü getirdiği ve 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettiği, dolayısıyla UNILEVER hakkında 4054 sayılı Kanun un 16. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği, 4. UNILEVER e ait dolapların kullanılmasını düzenleyen ariyet sözleşmelerinin münhasırlık hükmünün 100 m2 altında kapalı satış alanı bulunan satış noktalarındaki rekabeti engellediği ve 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettiği, münhasırlık hükmünün çıkartılması şartıyla i lgili sözleşmelere 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet t anınabileceği, 5. Bu çerçevede UNILEVER ve/veya distribütörlerinin, a) 100 m2 ve altında kapalı net satış alanına sahip satış noktalarında olmak üzere, b) UNILEVER e ait dolap dışında tüketicinin doğrudan erişebileceği bir başka dondurma dolabı yoksa, c) Anılan teşebb üse ait dondurma dolaplarının kullanılmasını düzenleyen ariyet sözleşmelerinin, dolabın görünür kısmının ve satış noktasındaki toplam dolap hacminin %50 sinin rakip ürünlerin kullanımına izin verilmesini temin edecek şekilde düzenlenmesi gerektiği, 6. UNILEVER in ve/veya distribütörlerinin satış noktalarıyla yaptığı ariyet sözleşmelerinin bu karar ile getirilen düzenlemelere uygun olarak yeniden düzenlenmesi ve bayi/distribütörler ile nihai satış noktalarına UNILEVER tarafından bildirilmesi ve bu yükü mlülüğün yerine getirildiğinin anılan teşebbüs tarafından kararın tebliği tarihinden itibaren 60 gün içerisinde Kurula tevsik edilmesi gerektiği, aksi hal de UNILEVER hakkında soruşturma açılacağının ve 4054 sayılı Kanun un 17. maddesi uyarınca işlem yapıla cağının tarafa bildirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraflar : UNILEVER (19) Tamamı halka açık uluslararası bir şirket olan Unilever pLc 1930 yılında İngiliz ve Hollandalı şirketlerin birleşmesi sonucunda kurulmuştur. Unilever Grubu güzellik kişisel bakım, ev bakımı, dondurma, gıda ve içecek alanlarında faaliyet göstermektedir. Portföyünde Dove, Knorr, Domestos, Hellman s, Lipton, Magnum, Persil, Wall s, P&G tips, Ben&Jerry s ve Lynx gi bi markalar yer almaktadır. (20) UNILEVER, Unilever Grubu şirketlerinden biri olup, Türkiye de hızlı tüketim malları (HTM) pazarında gıda, ev ve kişisel bakım ile temizlik kategorilerindeki ürünlerin üretim, dağıtım ve pazarlamasını yapmaktadır. Teşebbüsün orta klık yapısı na aşagıdaki tabloda yer verilmiştir: 21-15/190 -80 6/147 Tablo 1- UNILEVER in Ortaklık Yapısı Pay Sahibi Pay Miktarı (TL) Pay Oranı (%) Unilever N.V. ( .) ( .) Unilever Turkey Holdings B.V ( .) ( .) Marga B.V. ( .) ( .) Mavibel B.V. ( .) ( .) Dosan Konserve Sanati ve Ticaret AŞ ( .) ( .) Aliye Erim Ataman ( .) ( .) Fatma Serpil Ataman ( .) ( .) Mehmet Ali Ataman ( .) ( .) Toplam ( .) 100 Kaynak: ALGİDA (21) UNILEVER in dondurma iş kolu ise 1990 yılından itibaren Türkiye de endüstriyel dondurma pazarında kendisine ait global bir marka olan ALGİDA üst markasıyla faaliyet göstermektedir. 2019 yılı itibarıyla ALGİDA nın portföyünde yer alan, üretimini ve satışını gerçekleştirdiği dondurma ürünleri ile bunların çeşitlerine il işkin bilgi şu şekildedir: Tablo 2- ALGİDA nın Satışını Gerçekleştirdiği Ürün Çeşitleri Ürün grubu Çeşidi Magnum Yarım Yağlı Dondurma Yarım Yağlı Çeşnili Dondurma Yağlı Çeşnili Dondurma Bitkisel Yağlı Sütlü Buz Cornetto Yarım Yağlı Çeşnili Dondurma Bitkisel Yağlı Sütlü Buz Atıştırmalık Yarım Yağlı Dondurma Nogger Frootie Classics Bitkisel Yağlı Sütlü Buz Nogger Oreo Maraş Stick Sütlü Buz Maraş Cup Frigola Sorbe Boom Boom Conbo Max ( çocuk) Su Buzu Sütlü Buz Meyveli Buz Yarım Yağlı Dondurma Bitkisel Yağlı Sütlü Buz Maraş Yarım Yağlı Dondurma Carte d'Or Bitkisel Yağlı Sütlü Buz Yarım Yağlı Dondurma Meyveli Buz Keyif Bitkisel Yağlı Sütlü Buz Kaynak: ALGİDA (22) UNILEVER in 2019 yılına ait toplam cirosu ( .), ALGİDA aracılığıyla elde ettiği dondurma satış net cirosu ise ( .) TL olarak gerçekleşmiştir. 21-15/190 -80 7/147 I.2. İlgili Pazar I.2.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler (23) Soruşturma kapsamında incelemeye konu olan ALGİDA nın üretimini ve satışını gerçekleştirdiği ürünlere ilişkin iki temel yasal düzenleme dikkat çekmektedir. İlgili ürünlerin, tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretim, hazırlama, işleme, muhafaza, depolama, taşıma ve pazarlamasını sağlamak üzere özelliklerini belirlemek amacı taşıyan genel düzenlemelerden ilki 2004/45 sayılı Türk Gıda Kodeksi Dondurma Tebliği (TGK Dondurma Tebliği) dir. Söz konusu Tebliğin 4. maddesinde; Dondurma: Dondurma karışımının ısıl işlem sonrası, tekniğine uygun olarak işlenmesi ile elde edilen, yumuşak halde ya da sertleştirildikten sonra piyasaya arz edilen ürünü, Dondurma karışımı: Süt ve/veya süt ürünlerini, içme suyu, şeker ve izin verilen katkı maddelerini bulunduran, içerisi nde tat ve çeşidine göre istenildiğinde salep, yumurta ve/veya yumurta ürünleri, aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerini ve çeşni maddeleri gibi bileşenleri içeren, emülsiyon yapıdaki henüz dondurulmamış sıvı haldeki karışım ürün ü olarak tanımlanmaktadır. Aynı maddenin devamında dondurma tipleri piyasaya sunuluş ve bileşimlerine göre aşağıdaki şekilde açıklanmaktadır: Sade dondurma: Süt veya vanilya aromaları hariç olmak üzere, aroma maddeleri ve çeşni maddeleri ihtiva etmeyen d ondurma karışımından elde edilen dondurma, Meyveli dondurma: Dondurma karışımına meyve, meyve suyu, meyve konsantresi, meyve püresi, meyve ezmesi katılması ile üretilen dondurma, Maraş usulü dondurma: Maraş dondurması tekniğine göre üretilen, süt, şeker, salep ve/veya izin verilen diğer katkı maddeleri ve/veya çeşni maddelerinden oluşan dondurma, Maraş dondurması: Maraş dondurması tekniğine göre üretilen, süt, şeker, salep ve/veya izin verilen diğer katkı maddelerinden oluşan dondurma. (24) Öte yandan, 2005/43 sayılı Türk Gıda Kodeksi Yenilebilir Buzlu Ürünler Tebliği (TGK Buzlu Ürünler Tebliği) ne göre; Yenilebilir buzlu ürünler: Buz karışımları ve sütlü buz ürünleri, Buz karışımları: İçme suyu, şeker ve gerektiğinde izin verilen katkı maddeleri, kazein, bitkisel yağ veya süt yağı, aroma ve çeşni maddelerinin kullanılmasıyla hazırlanan ürün, Sütlü buz ürünleri: Süt ve/veya süt ürünleri, içme suyu, şeker, süt proteinleri, süt yağı ve/veya bitkisel yağ ve/veya yumurta yağı ile gerektiğinde izin verilen katk ı maddeleri, aroma ve çeşni maddeleri gibi bileşenleri içeren ürün olarak tanımlanmaktadır. Yenilebilir buzlu ürünler piyasaya sunuş ve bileşimlerine göre aşağıdaki şekilde açıklanmaktadır: Su buzu: Buz karışımları genel tanımına uyan, meyve ve/veya arom a maddeleri içeren, kuru maddesi ağırlıkça en az %12 olan buz karışımları, Meyveli buz: Buz karışımları genel tanımına uyan, kuru maddesi ağırlıkça en az %12 olan ve ağırlıkça en az %15 meyve içeren buz karışımları, 21-15/190 -80 8/147 Sorbe: Buz karışımları genel tanımına uy an, kuru maddesi ağırlıkça en az %12 olan ve ağırlıkça en az %25 meyve içeren buz karışımları, Sütlü buz: Sütlü buz ürünleri genel tanımına uyan, ağırlıkça en az %2,5 süt yağı ve ağırlıkça en az %6 yağsız süt kurumaddesi içeren, süt orjinli olmayan protein ve yağ içermeyen sütlü buz ürünleri, Bitkisel yağlı sütlü buz: Sütlü buz ürünleri genel tanımına uyan, bitkisel yağ ve/veya süt yağı ve/veya yumurta yağını ağırlıkça en az %5 oranında içeren ve süt proteini dışında protein içermeyen ve süt proteini içeriği ağırlıkça en az %2,2 olan sütlü buz ürünleri. (25) 2008 Kararı nda belirtildiği üzere tüketiciler tarafından dondurma ve yenilebilir buzlu ürünler ayrımı çoğunlukla bilinmemekte ve yenilebilir buz ürünleri de dondurma olarak algılanmaktadır. (26) 2018 yılı için büyüklüğü yaklaşık ( .) TL olan toplam atıştırmalık pazarı kapsamında dondurma kategorisi % ( .) pay ile gazlı içecekler ve bisküvi/kekler ile beraber en büyük paya sahip üç kategori arasında yer almaktadır. 2018 yılı Euromonitor Türkiye Dondurma Sekt ör Raporu na göre dondurma kategorisi, HORECA (otel, restoran ve kafeler) kanalında tüketilen (yerinde tüketime konu olan) dondurma ürünleri ile birlikte ( .) TL büyüklüğe ulaşmaktadır. Yine aynı yılda kişi başı yıllık dondurma tüketimi gelişmiş pazarlar olan Avrupa da 7,5 litre, Amerika Birleşik Devletleri nde ise 18 litre iken tüketim Türkiye 3,5 litre ile daha düşük seviyele rde seyretmektedir. (27) Dondurma tüketimi ülkemizde mevsimsel karakter gösterdiğinden, sektörde sezon olarak adlandırılan yaz -ilkbahar mevsimlerinde, toplam tüketimin %78 inden fazlası gerçekleşmektedir. Aşağıdaki tabloda Türkiye de mevsimlere göre dondurma satışları yer almaktadır. Tablo 3- Türkiye de Mev simlere Göre Dondurma Satışları (2019) Mevsimler Pay (%) Sonbahar 21 Kış 2 İlkbahar 19 Yaz 59 Kaynak: ALGİDA ( Nielsen) (28) Dondurma üretiminde başlıca maliyetler, hammaddeler, ambalaj, fabrika ve depo maliyetleri, soğuk zincir lojistik ağı, kabin tedarik, hijyen, tamir ve yenileme maliyetleridir: - Dondurmanın başlıca hammaddeleri süt ve süt ürünleri, çikolata, şeker, yağ ve kuruyemişlerdir. - Fabrika ve depo maliyetleri, ürünlerin alıcıya ulaştırılmasında kurulan lojistik ağı maliyetidir. Dondurma tük etiminin mevsimsel karakterli olması kısa sürede fabrikaların kapasitesinin ve aktif çalışma sürelerinin artmasıyla sonuçlanmaktadır. - Nisan ayı ile birlikte başlayan sezon da, fabrikadan çıkan ürünlerin sahaya ulaştırılması ve tüketicinin tüketimine hazır h ale getirilmesi için soğuk zincir dağıtım ağına ihtiyaç duyulmaktadır. Soğuk zincir dağıtım sisteminde dondurma, üretimin ardından tüketiciye ulaşıncaya kadarki her dağıtım seviyesinde belli bir derecenin altında muhafaza edilmektedir. Dağıtımda 21-15/190 -80 9/147 gereken soğuk ortamın sağlanamaması durumunda ürün; mikrobiyolojik, fiziksel ve kimyasal olarak bozulma tehlikesi ile karşılaşmaktadır. - Özellikle geleneksel kanaldaki satış noktaları kendi dondurma kabinlerine sahip olmadıkları için firmalar bu noktalara kabin ted arik etmek, hijyen standartlarını korumak, kabin ile ilgili meydana gelen problemlerde tamir ve yenileme maliyetlerine katlanmak zorunda kalmaktadırlar . (29) Dondurma üretim biçimi temelinde endüstriyel ve artisan olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Endüstriyel do ndurma, büyük ölçekli tesislerde seri bir şekilde üretilen, belli bir ambalaj içerisinde pazara sunulan ve fabrikasyon dondurma olarak da anılan dondurmadır. Artisan dondurma ise küçük ölçekli işletmelerce (pastaneler/dondurmacılar) basit makinelerde üre tilen, çoğunlukla külahta satılan ve açık dondurma veya pastane dondurması olarak bilinen dondurmalardır. İki dondurma çeşidi arasındaki en önemli fark, artisan dondurmanın genellikle üretildiği yerde veya civarında tüketilmesidir. Endüstriyel dondurma da ise teşebbüsler kurdukları soğuk zincir ile ürünlerini nihai satış noktalarına ve böylece tüketicilere ulaştırmaktadır. Bu noktada soğuk zincirin son halkasını nihai satış noktalarındaki soğutucu kabinler oluşturmaktadır. (30) Aşağıdaki tabloda Türkiye de endüstriyel ve artisan dondurma pazar larının gelişimi yer almaktadır: Tablo 4- 2017 -2019 yıllarında Endüstriyel ve Artisan Dondurma Pazarının Hacim (Litre) ve Ciro (1000 TL) Bazında Büyüklüğü Dondurma Pazarı 2017 (Hacim) 2017 (Ciro) 2018 (Hacim) 2018 (Ciro) 2019 (Hacim) 2019 (Ciro) Endüstriyel 200.853.136 3.192.521 202.476.173 3.699.103 184.885.835 4.388.073 Artisan 17.601.000 602.594 17.746.000 698.297 18.272.000 917.865 TOPLAM 218.454.136 3.795.115 220.222.173 4.397.400 203.157.835 5.305.938 Kaynak2: ALGİDA (Nielsen ve Euromonitor) verileri (31) Yukarıdaki tablo incelendiğinde, toplam dondurma pazarının 2018 yılında bir önceki yıla göre ciro bazında %16, hacim bazında %1 oranında büyüdüğü, 2019 yılında ise bir önceki yıla göre ciro bazında %21 büyüdüğü hacim bazında ise %8 küçüldüğü görülmektedir. (32) Toplam dondurma pazarı 2001 yılından bu yana hacim bazında %216, 2006 yılından bu yana ise %48 büyümüştür. Söz konusu büyüme içerisinde endüstriyel dondurma pazarı önemli bir rol oynamıştır. Son 18 yılda endüstriyel dondurma pazarı %279, artisan dondurma pazarı ise %18 oranında büyümüş; son 13 yılda ise endüstriyel dondurma pazarı %51, artisan dondurma pazarı ise %26 oranında büyümüştür. (33) Hacim bazında toplam dondurma satışları içerisinde 2006 yılından bu yana artisan dondurmanın payının %9 seviyelerine gerilediği görülmektedir. 2 ALGİDA tarafından gönderilen yazıda, endüstriyel dondurma pazarının impulse ve take home kanalındaki verilerin Nielsen tarafından sağlandığı, catering kanalı verileri Euromonitor verilerinden yola çıkılarak tahmini olarak hesaplandığı, ayrıca artisan dond urma verilerinin de Euromonitor verilerinden yola çıkılarak tahmini olarak hesaplandığı belirtilmiştir. Bu çerçevede endüstriyel dondurma pazarındaki veri Nielsen ve Euromonitor tarafından sağlanan verilerden elde edilmiştir. Catering ürünler yerinde tüket ime konu olan ürünlerin toplu tüketime uygun büyük boy ambalajlarda üretileni tüketiciler tarafından restoran, pastane, çay bahçesi gibi noktalarda tüketilen bu ürünler bu noktalar tarafından sunulan hizmetin bir parçası olmaktadır. 21-15/190 -80 10/147 Grafik 1 - Artisan ve Endüstriyel Dondurmanın Toplam Pazar İçindeki Payları (Hacim Bazında ) Kaynak3: Nielsen ve Euromonitor verileri ve 2008 Kararı (34) Pazar gelişimi kapsamında değinilmesi gereken bir diğer unsur ise satış yapan noktalardır. Dondurma satışları Nielsen Retail verilerine göre modern ticaret ve geleneksel ticaret olmak üzere iki farklı kanala ayrılmaktadır. İndirim marketleri ve süpermarketler modern kanalda; bakkallar, kuruyemişçiler, büfeler ve benzin istasyonları gibi noktalar geleneksel kanalda değerlendirilmektedir. Aşağıdaki tabloda geleneksel ve modern kanalda faaliyet gösteren toplam nokta sayısına ve dondurma satışı yapılan nokta sayı larına yer verilmektedir: Tablo 54- 2017 -2019 yıllarında Perakende Satış Kanallarının (Geleneksel Perakende, Süpermarketler ve İndirim Marketleri) Toplam Sayısı ve Endüstriyel Dondurma Satan Nokta Sayıları 32001 ve 2006 yılına a it veriler 2008 Kararı raporundan alınmıştır. 4 ALGİDA tarafından gönderilen Nielsen verileri ile üretici teşebbüsler tarafından gönderilen satış noktası verileri arasında farklılıklar/tutarsızlıklar olduğu anlaşılmıştır. Öyle ki ALGİDA tarafından satış ya pılan nokta sayısı Nielsen in sunmuş olduğu uzaydan daha yüksek çıkmaktadır. Soruşturma sürecinde söz konusu husus ALGİDA ya sorulmuş ve ALGİDA veriler arasındaki farklılıklarının nedenini; 76%89% 92% 92% 91%24%11% 08% 08% 09% 00%10%20%30%40%50%60%70%80%90%100% 2001 2006 2017 2018 2019 Endüstriyel Artisan 21-15/190 -80 11/147 (35) Endüstriyel dondurma ürünleri de kendi içerisinde tüketim kalıpları bakımından farklılaşabilmektedir. Anlık tüketilen ( impulse ) dondurma tüketicilerin ağırlıklı olarak gördükleri zaman satın alma kararı verdikleri ve satın aldıktan sonra hemen tüketmeye başladıkları bir ürün olup ürün plansız alışverişe konu olmaktadır. Bu özelliği nedeniyle de impulse ürünler küçük ambalajlarda çubuklu, külahlı ve küçük kâselerde satılmaktadır. Evde tüketilen ( catering ) ürünler ise teşebbüslerin yarım, bir ve bir buçuk litrelik ambalajlarda piyasaya sürdükleri ve tüketicilerin evde, misafirlikte tükettikleri ve daha uzun süreli tüketim için aldık ları ürünlerdir. (36) İmpulse ürünler nitelikleri gereği sezonsallıktan catering ürünlere göre daha çok etkilenmektedir. İmpulse ürünlerin ev dışında tüketilmesi satışların çok önemli bir - Nielsen uzayının toplam dondurma pazarının tamamını kapsamadığı, N ielsen'den temin edilen bilgiye göre, Nielsen'in dondurma kategorisi bazında gerçek pazarın yaklaşık %84'ünü kapsadığının tahmin edildiği, - Nielsen'in veri setlerine esas aldığı müşterilerin perakendecilerle sınırlı olduğu, ALGİDA nın dondurma satışı yatığı askeriye, okul gibi satış noktalarını kapsamadığı, benzer şekilde yerinde tüketim ürünlerinin satıldığı satış noktalarını da kapsamadığı, buna karşılık ALGİDA kayıtlarında bu müşterilerin hepsinin geleneksel kanal altında kayıtlı olduğu, - Nielsen'in nokta sayısı hesaplama metodolojisindeki farklılıktan dolayı, bir yıl için dondurma satılan satış noktalarını hesaplarken tüm ayların ortalamasını esas aldığı, buna karşılık ALGİDA nın satış yaptığı nokta sayılarını ortalama almaksızın yüksek sezonda ya da yılın geri kalanında gittiği tüm nokta sayılarını esas alarak kayıtlarında tuttuğu, bu kapsamda Ocak ayınca bir defa satış yapılmış satış noktasının bile o yıl için ALGİDA nın müşterisi olarak göründüğü şeklinde açıklamıştır. ALGİDA tarafından ayrıca Nielsen in verileri Mart ayında yılda bir kez topladığı ve bütün yıl için aynı olduğunu kabul ettiği belirtilmiştir. Satış Kanalı 2017 2018 2019 Toplam İndirim Marketleri Sayısı 16.253 18.750 21.047 Dondurma Satışı Yapan İndirim Marketleri Sayısı 15.075 17.422 20.030 İndirim Marketleri İçinde Dondurma Satışı Yapılan Nokta Sayısı Oranı %92,8 %92,9 %95,2 Satış Kanalı 2017 2018 2019 Toplam Süpermarket Sayısı ( .) ( .) ( .) Dondurma Satışı Yapan Süpermarket Sayısı ( .) ( .) ( .) Süpermarketler İçinde Dondurma Satışı Yapılan Nokta Sayısı Oranı (%) %94,4 %93,4 %92,9 Satış Kanalı 2017 2018 2019 Toplam Geleneksel Perakende Sayısı ( .) ( .) ( .) Dondurma Satışı Yapan Geleneksel Perakende Sayısı ( .) ( .) ( .) Geleneksel Kanal İçerisinde Dondurma Satışı Yapılan Nokta Sayısı Oranı (%) %59,9 %59,4 %52,9 Satış Kanalı 2017 2018 2019 Toplam Satış Noktası ( .) ( .) ( .) Toplam Dondurma Satışı Yapan Satış Noktası ( .) ( .) ( .) Dondurma Satışı Yapılan Nokta Sayısı Oranı (%) %64,7 %64,7 %59,8 Kaynak: 2017 -2018 arası Niel sen ve 2019 Nielsen 21-15/190 -80 12/147 kısmının yaz aylarında gerçekleşmesine neden olurken catering ürünlerin ev ortamında tüketime konu olması ürünün sezonsallık karakterini azaltmaktadır. Yerinde tüketime konu olan ( catering ) ürünler ise toplu tüketime uygun büyük boy ambalajlarda üretilmektedir. Tüketiciler tarafından restoran, pastane, çay bahçesi gibi noktalarda tüketilen bu ürünler bu noktalar tarafından sunulan hizmetin bir parçası olmaktadır. Catering ürünler sadece yer inde tüketim noktalarında satılırken impulse ve catering ürünler geleneksel ve modern kanalın bir arada yer aldığı perakende kanalında satılmaktadır. Geleneksel kanal olarak nitelendirilen bakkal, büfe, kuruyemişçi ve orta market gibi satış noktalarında ağ ırlıklı olarak impulse ürünler, organize perakende kanalında ise ağırlıklı olarak catering ürünler satılmaktadır. (37) Aşağıdaki tabloda endüstriyel dondurma pazarında gerçekleşen toplam dondurma satışlarının kanal bazın da dağılımına yer verilmektedir: Tablo 6- 2017 -2019 Döneminde Endüstriyel Dondurma Pazarında Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Organize ve Geleneksel Kanalda Pazar Payları (Hacim, ve Ciro bazında %) Endüstriyel Dondurma Pazarı Kanal Bazlı Dağılım (%) 2017 2018 2019 Hacim Ciro Hacim Ciro Hacim Ciro Geleneksel Perakende 47 53 44 52 42 48 İndirim Marketleri 31 22 35 25 38 28 Süpermarketler 22 25 21 24 20 24 Toplam Perakende 100 100 100 100 100 100 Kaynak : ALGİDA dan elde edilen veriler. (38) Tablodan da görüleceği üzere geleneksel perakende, pazarın hem hacim hem de ciro bazında neredeyse yarısını oluşturmakta, organize perakende pazarında ise ciro bazında indirim marketleri ve süper marketler pazarı ( .) paylaşırken, hacim bazında bu oran ind irim marketleri lehine ( .) artmaktadır. (39) Aşağıdaki tablolarda endüstriyel dondurma pazarında gerçekleşen toplam dondurma satışlarının ürün grupları ( impulse , catering , catering ) bazında dağılımına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir. Tablo 7- 2017 -2019 yıl larında Endüstriyel Dondurma Ürünleri İçinde Ürün Gruplarının Hacim (Litre) ve Ciro (TL) Bazında Payları (%) Ürün Grupları 2017 (Hacim) 2017 (Ciro) 2018 (Hacim) 2018 (Ciro) 2019 (Hacim) 2019 (Ciro) İmpulse -Anlık Tüketim 43,1 46,5 42,9 47,7 43,2 46,2 Catering -Ev Tipi Tüketim 46,2 30,4 46,4 29,2 44,7 28,2 Catering -Yerinde Tüketim 10,7 23,1 10,7 23,1 12,1 25,6 TOPLAM 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Nielsen ve Euromonitor Verileri (40) Tablo 7 de yer alan bilgiler doğrultusunda, impulse ürünlerin pazarın yaklaşık %46 sını oluşturduğu, ev tipi tüketim ve yerinde tüketim dondurmanın ise pazarın diğer yarısını oluşturduğu görülmektedir. 21-15/190 -80 13/147 I.2.2. İlgili Ürün Pazarı (41) Yukarıda da belirtildiği üzere dondurma, üretim şekli dikkate alındığında endüstriyel dondurma ve artisan dondurma olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. İncelemeye konu olan ALGİDA nın faaliyetleri ise endüstriyel dondurma pazarında gerçekleşmektedir. (42) Önceki b ölümde detaylı olarak açıklandığı üzere, endüstriyel dondurma pazarında, hem tüketici talebi hem de ürün gramajı, ambalaj farklılığı gibi arz unsurları açısından farklılık gösteren üç tip dondurma bulunmaktadır. Bu sebeple, impulse ürünler , catering ürünler ve catering ürünler olarak adlandırılan bu üç ürünün de ayrı ilgili ürün pazarları olarak belirlenebilmesi mümkündür. İmpulse ürünlerin ağırlıklı olarak geleneksel, catering ürünlerin organize perakende kanalında, catering ürünlerin yerinde tüketim noktalarında satılıyor olması nedeniyle söz konusu ayırım aynı zamanda geleneksel, organize perakende ve yerinde tüketim kanalı olarak da yapılabilecektir. (43) Dondurma satışlarının yaklaşık dörtte biri restoran, pastane, çay bahçesi gibi yerinde tüketim nok talarında tüketilen catering dondurma çeşidinden oluşmaktadır. Bu ürünler nokta tarafından sunulan hizmetin bir parçası olarak kabul edildiğinden, bu noktalarda tüketici ürünün markasından çok sunuma odaklanmaktadır. Ayrıca, catering kanalındaki otel zincirleri, askeri birlikler, yemek şirketleri gibi büyük miktarlarda alım yapan müşteriler genellikle ihale yolu ile çalışmaktadır. (44) Dolayısıyla endüstriyel dondurma pazarında faaliyet gösteren teşebbüsler arasındaki en yoğun rekabet tüke ticiye markalarıyla ulaştıkları impulse ve evde tüketim tipi dondurmalarla geleneksel ve organize perakende kanallarında yaşanmaktadır. (45) Bu bilgiler çerçevesinde ilgili ürün pazarı endüstriyel dondurma pazarı nın yanında anında tüketilen (impulse ) endüst riyel dondurma pazarı ve evde tüketilen (catering ) endüstriyel dondurma pazarı olarak tanımlanmıştır. I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar (46) Dondurma ürünü açısından pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşım, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği göz önüne alınarak ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir. I.3. 15.05.2008 tarih ve 08-33/421 -147 sayılı Kararı (2008 Kararı) (47) Kurulun 20.09.2004 tarih ve 04 -60/864 -M sayılı kararı ile endüstriyel dondurma pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin satış noktaları ile rekabet etmeme yükümlülüğü içeren anlaşmalarının, 2002/2 sayılı Dikey Anl aşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ) çerçevesinde incelenmesine, Tebliğ de öngörülen grup muafiyetinden yararlanıyor olsa bile söz konusu anlaşmaların 2002/2 sayılı Tebliğ in Muafiyetin Geri Alınması başlıklı 6. maddesi kapsamın da değerlendirilmesine karar vermiştir. (48) İlgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin satış noktaları ile münhasırlık içeren anlaşmalar yapıp yapmadıkları veya fiili münhasırlık yaratan faaliyetler içerisinde bulunup bulunmadıklarının tespiti amacıyla res en başlatılan inceleme kapsamında, münhasırlığın piyasadaki etkilerini ölçmek amacıyla GfK Türkiye isimli bağımsız araştırma şirketi vasıtasıyla 100 m² altı perakendeci ve yerinde tüketim noktalarına yönelik bir pazar araştırması, zincir mağazalardaki uygu lamaları araştırmak amacıyla ise Kurum bünyesinde oluşturulan bir zincir mağaza anketi düzenlenmiştir. (49) 2008 Karar ı nda ALGİDA ile ilgili olarak; 21-15/190 -80 14/147 - Marka bilinirliği, reklam harcamaları, soğuk zincir dağıtım ağı kurma maliyeti ve satış kanallarına ulaşımın, endüstriyel dondurma pazarında giriş engeli oluşturduğu, - Uzun yıllara dayanan yüksek pazar payı ve giriş engelleri sebebiyle pazara girişlerin AL GİDA üzerinde çok sınırlı bir etki yarattığı, - ALGİDA nın endüstriyel dondurma pazarı ve bu pazarın alt pazarlarında hakim durumda olduğu, - Sözleşme ile yapılan münhasırlık açısından kapama oranının düşük olduğu, ancak dolap ve diğer fiili münhasırlık uygula malarından kaynaklanan oranların pazarda önemli seviyelere ulaştığı, bu nedenle ALGİDA ve distribütörlerinin satış noktalarıyla imzaladıkları sözleşmelerde yer alan münhasırlık şartlarının ve fiilen münhasırlığa yol açan uygulamalarının ilgili pazarlarda e tkin rekabetin oluşmasının önünde engel oluşturduğu tespitlerine yer verilmiştir. (50) Soğutucu kabin münhasırlığı ile ilgili olarak ise dolapların rakiplere açılmasının pazarda rekabeti artırıp artırmayacağı incelenmiştir. Bu kapsamda endüstriyel dondurma paza rındaki dolap münhasırlığı , gazlı içecekler pazarı ve bu p azar özelinde yapılan pazar araştırmasının sonuçları ile kıyaslanmıştır. İlgili kararda; - Pazar araştırmasına göre, ALGİDA satan noktalarda diğer markalara olan talebin %2,05 olduğu, ayrıca ALGİDA il e münhasır çalışan noktaların %30 unun ALGİDA dolaplarında rakip ürün bulundurmak istediği, %70 inin ise ALGİDA müsaade etse bile dolaplarda rakip ürün bulundurmayacaklarını belirttiği, dolayısıyla rakip ürünlere talebin güçlü olmadığı, - Gazlı içecekler do syasında5 ise Coca Cola İçecek AŞ nin münhasır olduğu noktaların %67 sinde rakip ürünlere talep olduğu, - Anılan verilerden gazlı içecekler pazarında soğutucu dolap münhasırlığı yoluyla tüketici talebinin kısıtlandığı ancak endüstriyel dondurma pazarında ra kip ürünlere yönelik bir talebin olmadığı, dolayısıyla dondurma pazarında kabinlerin rekabete açılmasının, mevcut pazar ve talep koşulları dikkate alındığında bu aşamada fiili durumu değiştirmeyeceği, - ALGİDA ve/veya distribütörlerinin satış noktalarına sağ ladığı soğutucu kabinlere ilişkin olarak kabin münhasırlığının kaldırılmasına bu aşamada gerek olmadığı, ancak gerekli görülmesi halinde pazarın incelenebileceği değerlendirmelerine yer verilmiştir. (51) Diğer taraftan 2007/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile getirilen değişiklikler sonrasında, ALGİDA nın satış noktalarıyla yaptıkları sözleşmelerin 2002/2 sayılı Tebliği ile tanınan grup muafiyetinden yararlanmadığına hükmedilmiştir. (52) İlgili pazard a etkin rekabetin tesis edilebilmesi amacıyla, ALGİDA nın nihai satış noktalarıyla ilişkilerinde uymaları gereken bir takım yasaklamalar getirilmiştir. Buna göre; ALGİDA nın, Algida Shop lar dışındaki satış noktalarıyla yaptığı rekabet etmeme yükümlülüğü i çeren anlaşmaları ya da fiili münhasırlık yaratan uygulamaları ve satış 5 Bahsi geçen pazar araştırmasının gazlı içecekler pazarı ile ilgili kısımları, 10.09.2007 tarih, 07 -70/864 - 327 sayılı Kurul kararında değerlendiril miştir. 21-15/190 -80 15/147 noktalarına, bir önceki yıldaki satışların belli bir oranı üzerinden hesaplanan miktardaki ürünü satın alması şartı koşması ya da bu şarta bağlı avantajlar sağlaması yasaklanmıştır. Di ğer yandan ilgili kararda, kamu ve/veya özel sektör ihaleleri sonucu münhasır satış hakları verilen yerinde tüketim noktalarıyla yapılan anlaşmalardaki rekabet etmeme yükümlülüğü şartlarına bir yılı geçmemek kaydıyla; ALGİDA nın belirli spor sanat ya da eğlence olaylarını desteklemek amacıyla, reklam amaçlı bir yan unsur olarak yer aldığı sponsorluk anlaşmalarına bir yılda 60 günü geçmemek kaydıyla bireysel muafiyet tanınmıştır. I.4. Dosya Kaps amında Elde Edilen Bilgi ve Belgeler I.4.1. ALGİDA da Yapılan Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler6 (53) Yerel Perakende Kanalı Müdürü ( .) tan ALGİDA çalışanlarına gönderilmiş 24.03.2016 tarihli Tokat Piyasa Ziyareti Notları konulu e -postada ş u ifadeler bulunmaktadır: Arkadaşlar merhaba, Geçen hafta Tokat piyasamızda yapmış olduğumuz ziyaretin notlarını aşağıda paylaşıyorum. Rakip bulunurluğunun yüksek olduğu bölgede bu sene ciddi aksiyonlar aldık. Şu anda da ek aksiyonlar için planlarımızı zat en yapıyoruz. Bu noktada özellikle ( .) a teşekkür edelim. Tokat merkez piyasamız ve ana cadde üzerindeki bulunurluğumuzu % ( .) a getirmişiz. Ek olarak 4 senedir çalışmadığımız ( .) ile de anlaşmış olmamız ayrı bir başarı. Tüm piyasanın bu şekilde olması gerekiyor. Fakat hala çok fazla gidecek yolumuz. Her gün ajandamızın en başında tutmamız gerekiyor. Bir sonraki ziyaretimde tüm ilçeleri geziyor olucaz. Genel olarak kabin planogramlarımızda problemimiz var. Gerekli bilgilendirme toplantılarını yaptığınız a ve piyasa ziyaretleri ile kontrole başladığınıza inanıyorum. Ek olarak tüm kabin görsellerimizin yenilenmesi gerekiyor. Özellikle 2014 e ait eski görselimizin kesinlikle olmaması gerekiyor. 12 ay sattığımız MT7 piyasamızın tüm yıl jilet gibi olması gerekiyor. Pazar payımızın % ( .) olduğunu düşündüğünüzde, özellikle büyük metrekareli MT noktalarında 1 adet rakip kabini var ise 3 adet Algida kabini konumlandırıyor olmalıyız. MT rutumuza ve yönetimine ayrıca bakmal ısınız . (54) ALGİDA Satış Müfettişi ( .) tarafından 25.12.2017 tarihinde gönderilen ve Satış Direktörü ( .) in bilgi kısmına eklendiği RE: Tavuk dolapları/Vispera kapsamında aksiyonlar /Çivril konulu gönderilmiş olan e -postada şu ifadeler yer almaktadır: ( .) bey merhaba, Depomuzun en büyük gt rutu olan Çivril de , Kümülatif Çivril rutu nun % ( .) sini yapan müşterilerimizde geçtiğimiz yıllarda müşteriye verilmiş olan tavuk kabinlerinin alınmasıyla ilgili aksiyonlar ve ( .) ( .) in hazırlamış olduğu sunum ekdedir. 6 Aşağıda yer alan yazım, imla hataları belgedeki orijinal ifadelerin aktarılmasından kaynaklanmaktadır. 7 MT, ulusal müşteriler olarak kullanılmaktadır. 21-15/190 -80 16/147 ( .) bu önemli aksiyon için çok teşekkürler , en büyük demirbaşımız olan ekmek teknemize bizler sahip çıkmazsak hiç kimse sahip çıkmaz , eline sağlık. (55) Ulusal market kanalında yönetici asistanı olan ( .) tarafından UNILEVER çalışanları gönderilen 04.05.2018 tarihli Migros Reyonbaşı Uygulama 2018 konu başlıklı e - postada şu ifadel er yer almaktadır: NOT 1 : Fiziksel olarak uygun olmayan , yeri olmayan mağazalar konusunda merkezi satınalmanın da yapacak birşeyi yok. Bu gibi mağazalara gondolbaşı kurulamıyorsa ek, uygun magnumizing kabinleri ya da AOJ uygulamarını anlatıp bunları koydurmaya ikna edelim (56) ALGİDA Satış Uzmanı ( .) tarafından 06.03.2018 tarihinde ALGİDA Satış Sorumlusu ( .) e gönderilen 2018 Yılın da Rakip Firmanın MVC Müş terilerimize Maraş Dolabı Konumlandırması başlıklı e -postada 2018 Yılında Algida ve Golf satan müşterilerimizle ilgili bir çalışma yaptım. ifadesi bulunmakta olup, çalışmada ise müşteri numarası, unvanı, bütçesi ve görseli gibi veriler e yer verilmişti r. (57) İlgili e -posta ALGİDA Satış Sorumlusu ( .) tarafından 06.03.2018 tarihinde Bölge Müdürü ( .) a iletilmiş e postada şu ifadeler yer almaktadır: ( .) Bey Merhaba , Bölgemizde Golf Dondurma nın bu y ıl başlatmış olduğu potansiyel m üşterilerimize ilave Golf Mara şım kabinlerini y üksek bedelsizler vererek konumland ırmas ı durumunun tespitini yapt ık (58) Bölge Müdürü ( .) tarafından ise aynı gün ( .) ve ( .) bilgi kısmına eklenerek ( .) a konuya ilşkin e-posta gönderilmiştir. Gönderilen epostada şu ifadeler yer almaktadır: ( .), SMB Urla piyasamızda böyle bir aksiyon var (Diğer yerleri araştırıyorum).Bizim karşılık olarak yapabileceğimiz şeyler var. Örneğin ;Maraş kabini konumlandırılan heryere, bizimde safkan Maraş kabini konumlandırmak vs gibi ama bunun için Maraş (mesela çifte dövülmüş stickeri) sticker ve az bir SBP ihtiyacım olablir.Şu an tüketim başlamadığı için yarınlık bir konu değil ,ama Nisan da aksiyon almaya başlamamız gerekli (59) Daha sonrasında ( .) tarafından UNILEVER çalışanlarına gönderilmiş olan 06.03.2018 tarihli FW:2018 Yılın da Rakip Firmanın MVC Müşterilerimize Maraş Dolabı Konumlandırması başlıklı e -postada şu ifadeler yer almaktadır: Sevgili arkadaşlar, Önce bu uygulamanın ne kadar yaygın olduğunu anlayıp ,sonra bir plan yapıp ardından aksiyon alacağız.Sizler öncelikle hangi müşteride böyle uygulamalrın olduğunu tespit etmeniz gerekli (60) ALGİDA Bölge Yöneticisi Asistanı ( .) tarafından UNILEVER çalışanlarına Ege Bölge - müşteri risk analizi başlıklı gönderilen e -postada şu ifadeler yer al maktadır: Arkadaşlarım, Öncelikle Ege Bölgelerimizde bu durumdaki müşterilerinizi tespit etmeliyiz. Sizden ricam 09 Mart 2018 saat 17:00 ye kadar ekteki linkteki dosyaya, ( .) in sunumundaki gibi diğer firma kabini tespit ettiğimiz müşterilerimizin bilgilerini girmenizi istiyorum. Saat 17:00 ye kadar bilgi girmeyen arkadaşlarımın operasyonların bu şekilde müşterimiz yoktur diye anlayacağım 21-15/190 -80 17/147 (61) ( .) tarafından ( .), Satış Direktörü ( .) ve ( .) in bilgi kısmına eklendiği 18.10.2018 tarihli East Anatol ia CMI Report konu başlıklı e -postada şu ifadeler yer almaktadır. Yerel oyunculara odaklanmanın yanı sıra Golf ve Panda 'nın bazı şehirlerde dolap bulunurluğu olarak Ev Dışı ürünleri ile ön planda olduğu gözüküyor. Ev Tipi ürünler için daha çok yerel markalar tehdit oluşururken, Ev Dışı ürünler için daha tanıdık bir rekabetten bahsediyoruz. En güçlü yerel rakibimiz Dondurmacı Amca ve Alpedo. Bu markaların portföyü çoğunlukla maraş ürünlerinden oluşuyor ve dolaplarında Ev Tipi maraş ürünlerinin ağırlığı çok fazla Hem Alpedo hem Dondurmacı Amca'nın çok porsiyonlu ürünlerine yer vererek Doğu'daki geniş aileleri büyük ürün, farklı tatların yer verildiği paketler ve uygun fiyat ile hedeflediklerini söyleyebiliriz. Dondurmacı Amca ve Alpedo güçlü yerli oyunc ular olarak ilk sıralarda geliyor. Ev Tipi Maraş Ürünlerinde Alpedo daha uygun bir fiyat aralığı sunarken Dondurmacı Amca nın da tercih edilmesinde yine uygun fiyat etkili oluyor. Golf e dikkat ! Kayıplarımızdan Golf faydalanmış görünüyor, geçen seneye g öre ciddi dolap penetrasyonu artışı söz konusu !! Golf Maraşım Keçi 500 ürünlerinin yanısıra Sizin İçİn de Doğu da 1750 ml skularır ile yuksek satışlar yakalıyor (62) ALGİDA çalışanı ( .) tarafından gönderilen Yerel Perakende Kanalı Müdürü ( .) un bilgi olarak eklendiği 12.07.2018 tarihli Algida & Happy Center 2018 Yarıyıl Değerlendirmesi konu başlıklı e -postada ise şu ifade yer almaktadır; Geçen yıl çift tedarikçi(Algida+Golf) ile çalıştığınız ve bu yıl tek tedarikçi(Algida) ile ilerleme kararı aldığınız n oktalarda ise toplam Algida büyümemiz %31,91 (ortalamanın +%11,28 üzeri) olarak gerçekleşti (63) ALGİDA nın Karadeniz Bölge Müdürü ( .) tarafından gönderilen 25.03.2019 tarihli ve 1 NİSAN DA SEZONLUK DOLAPLAR MİGROSLARA! (2019 EK DSA PLANI) konulu e-postada şu ifadeler yer almaktadır: DSA elbette bize bir rehber olacak fakat Migros lardaki kabin sayımızın her sezon yayınlanan DSA nın 2 katı olduğunu yeniden hatırlatmak istiyorum. Bu sebeple her bölgede EK KABİN ajandası yaratılması konusunda des teğinizi bir kez daha rica ediyoruz. Bu sene de konumlandıracağımız ek kabinler bu DSA nın en az 2 katı olmalı (64) ALGİDA Güneydoğu Anadolu Bölgesi Satış Müfettişi ( .) tarafından Müdür Yardımcısı ( .) a gönderilen 13.03.2019 tarihli FW:A101 İletişim Bilgi leri & Toplantı Planma konu başlıklı e posta da şu ifadeler y er almaktadır. ( .) merhaba, Ekte Güneydoğu Bölge Mevcut Mağaza bilgilerimiz ve Ek olarak talep ettiğimiz kabin bilgileri mevcut. Gecen yıl Bu yıl Gsv rakamlarına baktığımızda şuanki rakamlar bizleri yanıltır nedeni ise yeni Fiyat gecişi Gecen yıl Bu yıl içerisinde acılan mağazaların bazları, Özetle havalar ısındıkca kabin konumlarının yerlerinin değişimi satış konusunda bizleri geri götüreceği kacınılmaz olacaktır, Ancak ektede belirttiğimiz üzere ek İmpulse kabinimizi mağazalarda cıkış yönü kasalara yakın yerlere bırakabilirsek Korktuğumuz kayıp Gsv rakamını telafi edebiliriz belki. 21-15/190 -80 18/147 Bölgemiz için Ek kabin anlaşması konusunda yardımlarınızı rica eder Müsait bir zamanında Bizim bölgeyede bekle riz. (65) 29.04.2019 tarihinde Yerinde Tüketim Kanalı Müdürü ( .) den Satış Direktörü ( .) e gönderilen Büyükada Müşteri hk. konulu e -postada şu ifad eler bulunmaktadır: Patron, ( .) noktayı bugün ziyaret etti. Müşteri sadece mavi dondurmayı Golf den almış. Geçen sene bizimle anlaşma yaparken de sadece maviyi rakipten alacağını söylemiş. Bizde de mavi var (bluesky) ama renk olarak düz mavi olmadığı ve müşterinin de bu ürünümüzün artis anal görünmediğini düşünmesinden dolayı rakibinkini tercih ediyormuş. Sadece 1 çeşit ürün için bunu yapmış. Bunun dışında tüm ürünler bizim. Stok kabinleri de bizim ürünler ile dolu. Müşteri, artisanal görünüm olması için de kendi şeffaf kovasına bizim ürünleri döküyor ve 2 kovayı üst üste tek kova yaparak dolapta sergiliyor [ ] ( .) mavi dondurma için konuşmuş . Takip ediyor. Onu da çıkartmaya çalışacak . I.4.2. UNILEVER ve Rakipler Tarafından İletilen Görüşler I.4.2.1. UNILEVER (66) ALGİDA dolaplarının bir kısmının rakiplerin kullanımına açılması durumunda, bu dolaplarda yer alacak ALGİDA harici ürünlerin tanıtımının sağlanabilmesi için dolabın üstünün ve çevresinin nasıl kullanılması gerektiğine yönelik olarak; (67) UNILEVER tarafından; - Kabin münhasırlığının kaldırılması halinde karşılaşılması muhtemel pek çok sorun olacağı ve bu sorunlara yer vermeden ürünlerin tanıtımı adına dolabın üstünün ve çevresinin nasıl kullanılacağına ilişkin görüş verilemeyeceği, - Reklam malzemelerinin yerleştirilmesinin öncelikle be davacılık sorununa yol açacağı, kabin maliyetlerine katlanan ALGİDA nın dolaplarına rakip ürün reklamlarının yerleştirilmesinin makul olmadığı, - Bağımsız araştırma şirketi Nielsen e yaptırılan Farkındalık Araştırması nın da bu görüşü desteklediği, nitekim ankete katılan kişilerin ( .) dondurma alma kararlarında ALGİDA dondurma kabininin çok etkili, ( .) ise etkili olduğunu ifade ettiği, dolayısıyla katılımcıların ( .) satın alma kararlarında ALGİDA kabininin etkili olduğu, - Yine aynı araştırmaya göre, kabi nin düz beyaz bir dolap olması halinde, katılımcıların ( .) satın alımının azalacağı, ( .) ise azalacağı, geleneksel kanalda satılan dondurmaların anlık tüketime konu olduğu ve kabinlerin beyaz ve sıradan olmasının tüketiciyi çekmediği, - Sepetlerin renklend irilmesinin de çözüm olmayacağı, yatay kabinlerde sepet renginin görünmeyeceği, böyle bir senaryoda ürünlerin yerlerinin kolaylıkla değişebileceği ve ürünlerin hangi markaya ait olduğu noktasında karmaşa 21-15/190 -80 19/147 yaşanacağı, her sepetin her bölmesinde üreticiyi açı kça gösteren etiketler olması gerektiği, - Gazlı içecekler ve bira pazarından farklı olarak dondurma pazarında oldukça fazla ürün çeşitlendirmesi olduğu, ALGİDA dolabında bulunması sebebiyle tüketici tarafından rakip ürünlerin ALGİDA markası zannedilebileceğ i ve bu nedenle tercih edilebileceği, - Farkındalık Araştırması kapsamında tüketicilerin karma dolaplarla tanıştırıldığı ve sonuçların ölçümlendiği, buna göre karma dolaplardan önce tüketicilerin ( .) ALGİDA yı pazardaki en kaliteli dondurma üreticisi olarak gördüğü, karma dolaplardan sonra ise bu oranın ( .) düştüğü, - Dolapların ortak kullanılması sonucu tüketicinin yeterince geniş ürün portföyüne ulaşamayacağı, bedavacılık sorunlarının ortaya çıkacağı ve elektrik kesintisi, arızalanma, hukuki sorumluluk gib i bazı teknik konularda uyuşmazlıklar yaşanacağı, - Bu nedenle kabin münhasırlığının kaldırılmaması, başka çözüm yollarının hayata geçirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. (68) Teşebbüs tarafından ayrıca; - Dolap arızası durumunda gerek arızalı kabinin tamiri gerekse bu kabinin değişim sürecinde, kabinde rakip marka dondurma ürünleri bulunması halinde bu dondurmaların güvenliğini teminden sorumlu markanın belirsiz ve rakiplerin ürünlerini satış noktasına önce den satmış olacağı için UNILEVER ile satış noktasının karşı karşıya gelmesinin kaçınılmaz olacağı, - Elektrik kesintisi durumunda ürünlerin elektrik kesintisi giderilene dek noktaya ulaşan kamyonda saklandığını, böyle bir durumda rakip ürünlerin ALGİDA kamyonlarında saklanmasının beklenemeyeceği, - Sezon sonlarında ALGİDA dolaplarının yaklaşık % ( .) unun g eri toplandığını, geri alınmayan kabinlerin çoğunun da fişi çekilerek noktada bırakıldığını, bu durumda dolaplardaki rakip ürünlerin ne olacağının belirsiz olduğu, - Olası bir kabin paylaşımı durumunda bakım onarım masraflarının da kabinde birlikte bulunan ş irketler arasında paylaşılması gerektiği ancak bu masraf dağılımının nasıl ve hangi kriterler kapsamında yapılacağının önemli bir sorun olduğu, - Dolapların rakibe açılması durumunda noktaları ziyaret sıklığının artmasından dolayı maliyetlerin artacağı veya ziyaret sıklığı artırılmayarak tüketicilerin stoku tükenen ürünlere erişiminin kısıtlanacağı, - Rakiplerin dolaplara ürünlerini yerleştirirken ALGİDA ürünlerine zarar verebileceği, - Satış noktası dışına yerleştirilen dolaplar açısından belediyelere ödenen işg al harcının nasıl paylaştırılacağının önemli bir sorun olduğu, - Dolapların mülkiyeti UNILEVER de olduğu için olası bir yangın vb. durumda sorumluluğun nasıl paylaştırılacağının önemli bir sorun olduğu, - Pazarda artizan dondurma ve endüstriyel dondurma ayrımı nın net olmadığını, geleneksel kanalda yer alan bakkalların bu ayrımı gözetmesinin 21-15/190 -80 20/147 beklenemeyeceğini, bu muğlaklığın ise pastaneler gibi yerel oyuncuların kendilerine ALGİDA dolaplarında yer bulmalarına imkan tanıyacağı belirtmiştir. I.4.2.2. GOLF (69) GOLF tar afından endüstriyel don durma pazarına ilişkin olarak; - Endüstriyel dondurma pazarında aşağıdaki engellerinin mecut ol duğu; Marka imajı reklam ve pazarlama harcaları, (Nihai satış noktası ile sözleşme yapma/imza parası karşığında satış noktalarına pazarda taviz olarak bilinen peşin ödeme, ücretsiz ürün tedariki, elektrik desteği, şemsiye, çöp kutusu, tabela vb. ürün tedariki gibi fayda sağlanmaktadır. Ayrıca satış noktalarına ücretsiz olarak soğutucu kabin tedarik edilmektedir). Görünürlük ve bulunabilirlik maliyeti, (fiili münhasırlık uygulamalarının neticesidir geleneksel kanalın büyük ölçüde yeni girişlere kapalı olduğu, pazardaki teşebbüsler ariyet (emanet) sözleşmeleri ile soğutucu kabinleri geleneksel satış noktalarına ücretsiz olarak tedarik etmekte v e kabinlere sağlayıcı firmanın ürünleri haricinde ürün konulmasını yasakladığı), - Dondurma satan noktalarda ALGİDA nın fiili münhasırlık oranının ( .) seviyesinde olduğunun tahmin edildiği, bunun önemli bölümünde (toplamda dondurma satan noktaların yaklaşık ( .)) ALGİDA nın iki veya daha fazla soğutucu kabininin bulunduğu, - GOLF ün bilinirliği ve ürünlerine olan talebin arttığı, hâkim teşebbüsün dışlayıcı davranışları sebebiyle bulunurluk oranının yıldan yıla düştüğü (2015 te ( .) iken 2018 de ( .) kadar gerilediği), - Geleneksel kanalda dondurma satan noktalar arasında birden fazla teşebbüsün ürünlerini satan noktaların oranının yalnızca %7 -8 olarak tahmin edildiği, - Bununla birlikte nokta sayısının artmadığı, dondurma satmayan noktaların toplam geleneksel kanal uzayı içerisinde yalnızca %4 -5 seviyesinde olduğu ve bunların -marjinal bir bölümü haricinde - kabin yeri bulunmaması veya bulunduğu lokasyon itibarıyla dondurma satmaya başlamasının mümkün gözükmediği , hususları ifade edilmiştir. (70) Dolap paylaşımı konusunda t eşebbüs tarafından ; - Dondurma ürünlerinin tanıtımı için kullanılan temel araçların; dolap giydirme ve dolapların üzerinde yer alan ürün fiyat listeleri olduğu, şemsiye, çöp kutusu, tente ve benzeri materyallerin de reklam amaçlı kullanıldığı, dolap giydirmenin maliyetinin orta lama ( .) nin altında olduğu, dolap giydirmesinin markalar tarafından ortaklaşa yapılabileceği veya hiçbir markayı öne çıkarmayacak şekilde markalardan bağımsız şekilde yapılabileceği, - Giydirme ile ilgili olarak; teşebbüslerin iki/üç markalı tasarımları bi rlikte belirleyebileceği, kararın gereklerine bağlı olarak; örneğin iki marka %50 -%50, üç marka %50 -%25-%25 ya da iki marka %70 -%30 modelinin benimsenebileceği, rakiplerin, satış noktası ile anlaşmaları durumunda, önceden mutabık kalınan tasarıma uygun şek ilde ve maliyeti kendisine ait olmak üzere giydirmeyi değiştirebileceği, üçüncü bir markanın daha dahil olması veya 21-15/190 -80 21/147 ikinci markanın değişmesi halinde, yeni gelen markanın aynı şekilde maliyetleri kendisine ait olmak üzere giydirmeyi değiştirebileceği, dola bın ömrünün dolması veya değiştirilmesi durumunda, ALGİDA noktaya yeni dolap gönderecekse, bu dolabı maliyetleri kendisine ait olmak üzere eski dolabın giydirilmesine uygun şekilde giydirerek noktaya teslim edebileceği, başka bir yöntem olarak mıknatıslı m agnetlerin kullanılabileceği, ALGİDA dolabına ürünlerini yerleştiren rakip markanın, logo ve benzeri görseller içeren magnetlerini kendi bölümlerinin çevresine yapıştırabileceği, bu alternatifin uygulamada daha pratik olduğu, - Fiyat Listesi bakımından, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun un 54/1 maddesi uyarınca tüm ürünlere ilişkin fiyat listelerinin kolay görünebilir şekilde konumlandırabilmesinin kanuni bir yükümlülük olduğu, fiyatların fiyat listesi demiri ile dolaplara monte edildiği, - Diğer tanıtım materyalleri açısından, noktanın serbest olmasının yeterli olacağı, - Hâlihazırda ALGİDA ve diğer markaların ürünlerinin süpermarket kanalında aynı dolapta satıldığı, dolayısıyla dolapların ortak kullanılmasının prensip olarak problemlere sebep olm ayacağı, kuru buzu kimin getireceği veya ürünleri dolaba kimin yerleştireceği gibi soruların bahane ve problem yaratmaya yönelik olduğu, - Dolap içi alanların paylaşımı ile ilgili olarak; dolu bir dondurma dolabının yüzeyde görünen dondurma çeşitlerinden ve altta alan stoklardan ibaret olduğu, yüzeydeki alanın yüz payı olarak anıldığı, dolap içi paylaşımın yüz payı ve hacim payı olarak düşünülmesi gerektiği, dolap türlerinin bir kısmında sepetlerin bulunduğu, bunların olduğu dolaplarda paylaşımın sepet ler aracılığıyla yapılabileceği, fakat birçok dolapta sepet bulunmadığından paylaşımda yüz payı ve hacim payı unsurlarının göz önünde bulundurulması gerektiği, dolap paylaşımı ile ilgili olarak motor üstü bölümlerin stok kapasitesinin oldukça sınırlı olduğu, bu bölümlerin tercih edilmediği, bir markaya motor üstü bölüm verilmesi halinde hem ürün çeşitliliği hem stok açısından verimli bir kullanım sağlanmamış olacağı, - Dağıtım ağının organizasyonu bakımından ALGİDA dolaplarının belirli bir bölümünün nok taların serbest kullanımına bırakıldığı, ariyet sözleşmelerinin bu şekilde tadil edildiği bir düzende, ALGİDA nın toplam ürün satışı ve ciro üzerinden prim sistemlerini kullanması veya belirli çok satan ürünlerin satışı için farklı ürünlerin de mutlaka alı nması ile ilgili sistemlere yönelebileceği, bazı dışlayıcı faaliyetlerin, bayilerin kendi kararı olarak yansıtılabileceği, bu sebeple ALGİDA nın dağıtım ağının da kontrol edilmesi gerektiği belirtilmiştir. 21-15/190 -80 22/147 I.4.2.3. PANDA (71) PANDA tarafından endüstriyel don durma pazarına ilişkin olarak; - Özellikle 90 lı yıllarda yabancı sermayeli firmaların pazara girişi ile artan rekabet koşulları sonucunda Türkiye endüstriyel dondurma pazarının büyüdüğü, ancak bununla birlikte üretim maliyetleri, satış, dağıtım ve pazarlama giderlerinin de arttığı, - Pazar hakimi f irmanın satış noktalarıyla yaptığı münhasırlık anlaşmalarının ve münhasırlık anlaşmalarına karşı verdiği bütçenin artmasının PANDA dahil olmak üzere diğer firmaları da zorladığı, - Dolap/kabin yatırımının kaçınılmaz olduğu sektörde, yüksek sezon öncesi satı ş noktaları ziyaret edilerek bedelsiz ürün bütçeleri perakende nokta bazında bağlandığı, genel uygulama yıllık cironun ortalama ( .) tekabül eden bir tutarda bedelsiz ürün verilmesi olmakla birlikte kendi içinde ( .) aralığında oranlara varan bütçe anlaşma ları yapılabildiği, - Bu anlaşmalara direnç gösterilmesi halinde hakim firmanın satış noktaları ile rakip firmaların teklif ettiğinden daha yüksek bedelsiz bütçe koşulları ile anlaşma yaptığı, - 1990 yılına kadar derin dondurucuların noktaya depozito karşılı ğında verilirken, rekabetin baskısıyla bugün ( .) değerindeki soğutucu kabinin noktaya bedelsiz verildiği aynı zamanda rakibin münhasırlık anlaşmalarına karşı teklif ettiği bedelsiz ürün ile rekabet etmek zorunda kalındığı, - Hakim firmanın PANDA nın ağırlı klı satmış olduğu ürünlerde ve kanalda fiyat baskısının olduğu, bu baskıya örnek olarak 2003 te satış fiyatı 50 kuruş olan Stix ürününün 2019 güncel piyasa koşullarında halen aynı fiyata satılması ve kornet ürününün 2006 dan bu yana aynı fiyatta kalmasının verilebileceği, - Organize ticaret (ulusal zincir marketler) ve online satış sitelerinde de hakim firmanın baskısı ve bazı kanallarla münhasırlık anlaşmalarının bulunduğu (dijital satış kanallarından biri olan Getir firması ile iletişim kurduğumuzda, pazar daki oyunculardan biri ile münhasıran çalıştığını belirttiği), özellikle organize ticaret kanalına giriş bedelleri, iskonto oranları ve bu kanallarda marka tutundurma faaliyetleri için talep edilen pazarlama bütçelerinin oldukça zorlayıcı olduğu hususları ifade edilmiştir. (72) PANDA tarafından dolap paylaşımı hakkında; - Dolapların paylaşılması durumunda içindeki ürün ve markaların dolabın dışından da görülebilir olması gerektiği, dış giydirmede rakiplerin dolap içinde bulunan ürün çeşitliliğine ilişkin görsellerin yer almasına izin verilmesi ve bu giydirmenin eşit olması gerektiği, - Yine rakiplerin dolapların içini paylaşma oranlarından bağımsız olarak, dolapların yan tarafına dik gelecek ve tüketiciye dolabın içindeki marka/markaların varlığından haberdar edecek şekilde rakip ürünlerin gösterildiği pano, poster, fiyat kar tı gibi eşit oranda ve büyüklükte görsel malzemelerin yerleştirilmesine de izin verilmesi gerektiği, 21-15/190 -80 23/147 - Dolabın, tüketicinin dolaba dışardan (kuş bakışı/yukarıdan ya da karşıdan) baktığında, dolapta bulunan tüm çeşitleri görebileceği şekilde düzenlenmesi gerektiği, - Görsel malzemelerin tüketici için seçenekleri eşit algılatacak şekilde yerleştirilmesi gerektiği, - Olası bir elektrik kesintisi ya da dolap arızası durumunda, dolaplardaki ürünlerin nasıl muhafaza edileceğinin dondurma sektöründe faaliyet gösteren he r üretici tarafından bilindiği, - Hâlihazırda zincir marketlerde ve indirim marketlerinde ALGİDA nın rakipleriyle aynı dolapta satıldığı, yıllardan beri süregelen bu uygulamada herhangi bir teknik soruna rastlanmadığı belirtilmiştir. I.4.2.4. ETİ (73) ETİ tarafından endüstriyel do ndurma pazarına ilişkin olarak; - Türkiye, endüstriyel dondurma pazarının pazara yeni giriş yapacak firmalar için cazip olmadığı, ALGİDA nın dağıtım altyapısı, dolap sayısı, güçlü markaları ve yoğun iletişim desteği ile pazarın açık ara lideri olduğu, pazara girme ve tutunmanın yüksek yatırım ve maliyet gerektirdiği, geleneksel kanalda dolapların münhasır kullanılmasının pazara giriş koşullarını zorlaştırdığı, yeni girişler için dolap yatırımı yapılması ve dolapların satış noktasında yer bulması gerektiği ama bu durumun hem yatırım maliyetleri hem de satış noktalarının fiziksel koşulları sebebiyle yeterince gerçekleşmediği, - Alaska Frigo markasının dondurma tebliği tanımına göre dondurma sınıfına girmediği, ürün tebliğe göre soğuk tat lı bar olarak tanımlandığı, Alaska Frigo nun -18 derecede soğutucu kabinlerde muhafaza edilmesinden ve tüketicilerin gözünde dondurmaya muadil olmasından dolayı Nielsen verilerinde dondurma pazarında ölçümlendiği, her ne kadar markalarının yasal olarak don durma olarak tanımlanmasa da soğuk tüketilmesi gereken bir atıştırmalık olmasından dolayı ALGİDA yı kendilerine rakip gördükleri, - Geleneksel kanal noktalarının fiziksel alan darlığı sebebiyle noktalara ikinci bir soğutucu kabin yerleştirmenin mümkün olmadı ğı, mevcut dolaba girmenin de zaman zaman çok zor olduğu, Alaska Frigo nun sınırlı sayıda dağıtımının yapıldığı, tüm Türkiye genelinde dağıtımına karar verilmesi durumunda satış noktalarındaki fiziksel yetersizliğin pazara girişte ve gelişmelerinde olumsuz etkileyeceği hususları ifade edilmiştir. (74) Dolap paylaşımı hususunda ETİ tarafından; - Dolap üzerinde bulunan fiyat tabelasında ALGİDA harici ürünler için boş alan bırakılması ya da ALGİDA dışındaki firmalar için birden fazla fiyat tabelasının konumlandırılmasına imkan sağlanması, - Dolabın iç kullanımı ile ilgili ALGİDA ve ALGİDA dışındaki markalar için ayrılan alanının fiziksel olarak belirlenmesi, - Dolap dış giydirmelerinde, rakip firmalara yan yüzlerde yer verilmesi gerektiği 21-15/190 -80 24/147 ifade edilmiştir. (75) Son olarak, ETİ tarafından; Alaska Frigo markalı ürünlerin Bozüyük fabrikasında üretildiği, bu ürünlerin geleneksel kanal, organize perakende kanalı ve sinemalarda soğuk dolap yatırımları ile satışa sunulduğu ifade edilmiştir. ETİ nin 2017 -2019 yılları arasındaki dolap sayısına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir. Tablo 8- ETİ nin 2017 -2019 Yıllarında Kanal Bazında Dolap Sayısı 2017 2018 2019 Organize Kanal ( .) ( .) ( .) Geleneksel Kanal ( .) ( .) ( .) Kaynak: ETİ I.4.2.5. BABAŞ (76) BABAŞ tarafından endüstriyel dondurma pazarına ilişkin olarak; - SCHÖLLER dondurmanın piyasaya girişi ile beraber ALGİDA nın pazarı kapatarak teke l oluşturmaya başladığı nitekim i. İstanbul da Alaska Dondurmanın, ii. Bursa da Geye Dondurma, iii. İzmir de Memo Dondurma, iv. Samsun da Sakız Dondurma v. Ankara da Flaş Dondurma ve Aliş Dondurma vi. Adana da Göneri Dondurma Yalova da Pendo Dondurma vii. farklı illerde ise Lili Dondurma, Sedo Dondurma, Akdo Dondurma, Dido Dondurma, Akdoğan Dondurma, Aydo Dondurma, Dosa Dondurmanın faaliyetlerini sonlandırdığı ; - ALGİDA nın satış noktalarında tek bulunabilmek için agresif satış stratejilerine yıllar içerisinde devam ettiği, satış noktası rakip markanın dondurmasında bir sezonda ne kadar ürün satıyorsa örneğin 5.000 TL, ALGİDA nın diğer markayı satış noktasından kaldırma karşılığında noktaya 10.000 TL teklif ettiği, ALGİDA nın Türkiye de tamamen tekelleştiği ve eğer önlem alınmazsa Türkiye de yerli dondurma üreticisinin kalmayacağı ifade edilmiştir. (77) Ayrıca, BABAŞ tarafından; - Dolapların ortak kullanımı ile ilgili olarak, ALGİDA dolaplarının sol üst köşesine diğer tüm dondurmaların buluşma noktası ibaresi yazılabileceği belirtilmiştir. (78) BABAŞ tarafından ayrıca; geleneksel organize ve yerinden tüketim kanalı için soğuk dolap yatı rımlarının bulunduğu, toplamda ( .) adet soğutucu dolabın satın alındığı ifade edilmiştir. Bu dolapların dağılımına aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir: Tablo 9- BABAŞ ın 2017 -2019 Yıllarında Toplam Dolap Sayısı 2017 2018 2019 Toplam Dolap Sayısı ( .) ( .) ( .) ( .) Kaynak: BABAŞ 21-15/190 -80 25/147 Tablo 10 - BABAŞ ın Toplam Dolap Sayısının Kanal Bazında Dağılımı Geleneksel ( .) Yerimde Tüketim ( .) Organize Kanal ( .) Toplam ( .) I.4.2.6. A.O.Ç (79) A.O.Ç. tarafından endüstriyel dondurma pazarına ilişkin olarak; - Endüstriyel dondurmanın, Türkiye de ve dünyada gıda sektöründe kar marjı yüksek bir ürün grubu olduğu, endüstriyel dondurma görünümlü olarak piyasada tüketilen ürünlerin büyük çoğunluğunun meyveli buz olduğunun tahmin edildiği, Türkiye de endüstriyel dondu rma pazarına giriş ve tutunabilmeyi etkileyen dört faktörün bulunduğu bunların i)ürünün çeşitliliği, ii)Dağıtım ağı veya yaygınlaşmış bayilik sistemi, iii)reklam ve iv) soğutucu dolap sayısı olduğu, özellikle dolap sayısının fazlalığı satış oranlarının art tırdığı ve pazara hakimiyeti de beraberinde getirdiği ifade edilmiştir. (80) A.O.Ç. tarafından dolap paylaşımına yönelik olarak; - Tüm dolapların üzerindeki ALGİDA reklamlı dolap giydirmelerinin sökülmesi ve hiçbir firmanın adı geçmeyecek şekilde giydirme yapılması gerektiği, örnek olarak tüm dolapları üzerine DONDURMA yazısı yazılabileceği, ancak dolap içerisindeki ürünlerin fiyatı nın yazılabilmesi için ALGİDA nın daha önce kullandığı fiyat levhalarının kullanılabileceği belirtilmiştir. (81) Teşebbüs son olarak; bayi, market, zincir market ve kamu kurumlarında ürünlerin pazarlanması için soğuk dolap yatırımı yapıldığını, piyasada mevcut durumda ( .) adet dolaplarının bulunduğunu ifade etmiştir. I.4.2.7. PERNİGOTTİ (82) PERNİGOTTİ tarafından ; geçmişte geleneksel kanal, organize kanal ve yerinde tüketim kanalına yönelik olarak soğuk dolap yatırımları bulunurken 2016 -2017 yıllarından itibaren aşağıdaki nedenlerden ötürü kabin yatırımında bulunulmadığı belirtilmiştir; - ALGİDA nın satış noktalarının kısıtlı olan alanını kendi soğutucu dolabı için kapattığı ve bu sebeplerle rakip teşebbüslerin kendi dolaplarını koyacak yer bulmakta zorlandığı, ALGİ DA nın çoğu zaman noktada tekel konumuna geldiği ve rakiplerin rekabet edebilme potansiyelini azalttığı, - ALGİDA nın çok fazla soğutucu dolaba sahip olmasının, rakiplerin rekabet etmesini ve piyasaya yeni girişleri güçleştirdiği, - ALGİDA nın dolap hacimleri ortalama ( .) litre iken, kendilerinin ( .) litre hacimli dolaplarla rekabet etmeye çalıştıkları, bu durumun adil rekabet ortamını zedelediği. (83) Ellerinde sağlıklı olarak sadece 2018 yılına ait dolap sayısı verilerinin bulunduğu bu verilerin 2017 ve 2019 yı lları için de geçerliliğini koruduğu ifade edilmiştir. 21-15/190 -80 26/147 Tablo 11- 2018 Yılında PERNİGOTTİ nin Toplam Dolap Sayısı Hacim -Model 100 200 300 420 1.850 440 Toplam (adet) Geleneksel Kanal ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Organize Kanal ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Dolap Hacmi Toplam ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Kaynak: PERNİGOTİ (84) PERNİGOTTİ tarafından ayrıca ; - ALGİDA dolabının belirlenecek bir orandaki kısmının rakiplerin kullanımı için boş bırakılıp, dolapların üzerine rakip firmaların isim, logo ve ürünlerini içeren bir görsel ya da sticker konulabileceği belirtilmiştir. I.5. Değerlendirme I.5.1. 4054 sayılı Kanun un 4. Maddesi Kapsamında Yapılan Tespit ve Değerlendirmeler (85) 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi uyarınca Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri yasaklanmakta dır. (86) Daha önce değinildiği üzere, 2008 Kararı nda; ALGİDA nın nihai satış noktaları ile yapmış olduğu rekabet etmeme yükümlülüğü içeren yazılı anlaşmaları ve fiili uygulamaları Kanun un 4. maddesi kapsamında ve ayrıca 2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde değ erlendirilmiştir. Yapılan inceleme neticesinde; ALGİDA ve/veya distribütörlerinin satış noktalarıyla yaptıkları sözleşmelerin anılan Tebliğ ile tanınan grup muafiyeti kapsamında olduğu, ancak ilgili teşebbüsün pazar payı itibarıyla 2007/2 sayılı Rekabet Ku rulu Tebliği ile Değişik Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nden yararlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, ALGİDA ve/veya distribütörlerinin satış noktalarıyla imzaladıkları sözleşmelerde yer alan münhasırlık şartlarının ve fii len münhasırlığa yol açan uygulamalarının endüstriyel dondurma pazarında etkin rekabetin oluşmasının önünde engel oluşturması sebebiyle endüstriyel dondurma pazarında etkin rekabetin tesis edilmesi için ALGİDA ve/veya distribütörlerinin ALGİDA Shop lar dış ındaki son satış noktalarıyla yaptıkları rekabet etmeme yükümlülüğü içeren anlaşmalar yasaklanmıştır. (87) Bu çerçevede ALGİDA nın ve distribütörlerinin satış noktaları ile yapmış olduğu mevcut durumda geçerli tüm sözleşmeleri tekrar değerlendirilm iştir. I.5.1.1. ALGİDA nın Müşterileri ile Akdettiği Sözleşmeler (88) ALGİDA, müşterilerine/satış noktalarına distribütörleri aracılığıyla ve doğrudan satış yoluyla olmak üzere iki farklı yöntemle ulaşmaktadır. Bu kapsamda, ALGİDA ile müşterileri arasında akdedilen sözleş me örneklerine aşağıda yer verilmektedir. 21-15/190 -80 27/147 I.5.1.1.1. Ulusal Kanal, İndirim Marketleri ve Yerel Direkt Müşteriler ile Yapılan Sözleşmeler (89) ALGİDA nın doğrudan çalıştığı müşteri grupları içerisinde yer alan ulusal müşteriler, yerel müşteriler ve indirim marketleri ile yapılan 2019 yılına ait sözleşme örnekleri incelendiğinde; - Ulusal müşterilerden ( .) (( .)) ile yapılan Tedarik Sözleşmesi başlıklı sözleşme örneğinin konusunun tedarikçinin perakendeci tarafından verilen siparişlerin, sipariş edilen mikta rda, belirtilen noktalara, süresinde teslimine ilişkin şekil ve şartlar ile tarafların hak ve yükümlülüklerini düzenlemek olduğu, bununla birlikte 2019 ( .)Yıllık Anlaşma Koşulları başlıklı belgede ise Operasyonel Verimlilik , İş Geliştirme ve Diğer başlıkları altında yer alan koşullara göre verilecek prim oranlarının bulunduğu, anlaşılan vade üzerinden zamanında ödeme, yeni ürün listeleme ve mevcut portföy bulunurluğu, ek kabin (mevcut kabinlere ek olarak birer ve/veya ikişer ek kabin) bulundurulmas ı, kasa önü kabin ile çalışılması, adil raf payı, data paylaşımı vb. kriterler özelinde belirlenen prim oranları ile ayrıca önceki yıla ait net alış ciro üzerinden büyümeye bağlı olarak da performans primi verildiği, - Yerel direkt müşterilerden ( .) ile yap ılan Zincir Mağazalar Sözleşmesi başlıklı örnek sözleşmenin konusunun, müşteri ile UNILEVER arasında sözleşme süresi boyunca uygulanacak olan alım satım ilişkisi esaslarının, özel şartların ve tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerinin, tespit edilme si olduğu, sözleşmenin süresinin her yıl kendiliğinden yenilenmek suretiyle ( .) olduğu, bununla birlikte sözleşmenin Prim Sistemi , Bozuk İade Prosedürü , Yıllık Kabin Planı , Büyüme/Ciro Hedefleri , Ek Kabin Alanları ve Insert Plan eklerinin bulu nduğu; prim sisteminin bir önceki sözleşme örneğine benzer olarak zamanında ödeme, etkili kabin konumlandırma, kasa önü kabin konumlandırma, 12 ay dondurma satış, yeni ürün listeleme, insert katılım (ek kabin yeri temini), data paylaşımı ve büyüme kriterle rine göre düzenlendiği, ayrıca taraflar arasında akdedilen Ek Protokol de belirlenen başlıklar altında müşteriye yapılan ödemenin yer aldığı, - İndirim marketlerden ( .) ile akdedilen Özel Satın Alma Şartları na göre müşteriye zamanında ödeme, bulunurluk, k ış dönemi bulunurluk, kabin ve ek kabin bulundurma, mağaza katılım (yeni açılan mağazalarda belirlenen portföyün satışı için), büyüme oranları vb. koşullara göre verilecek primlerin belirlendiği, ilaveten taraflar arasında düzenlenen Ek Pazarlama Protokol ü nde mağaza dış cephesine asılacak afişler ve mağaza içinde kullanılacak görseller için müşteriye yapılacak ödemenin bulunduğu görülmektedir. I.5.1.1.2. İndirekt Yerel Müşteriler ile Yapılan Sözleşmeler (90) ALGİDA, yerel market zinciri niteliğindeki bazı müşteriler ile distribütörleri aracılığıyla çalışmakta ve bunları indirekt yerel müşteriler olarak gruplandırmaktadır. Bu kapsamda yer alan müşterilerden ( .) ile yapılan Zincir Mağazalar Sözleşmesi başlı klı örnek sözleşmenin önemli görülen hükümlerine aşağıda yer verilm iştir: 1. SÖZLEŞMENİN KONUSU 21-15/190 -80 28/147 İşbu sözleşme, taraflar arasındaki ticari ilişkileri/anlaşmaları yöneten ve koşulları düzenleyen, genel nitelikli bir sözleşme olup, Müşteri ve Satıcı arasında imzalanmış olan tüm sözleşmelerin yerini alacaktır. ( ). 2. SÖZLEŞMENİN SÜRESİ İşbu sözleşme, 01 Ocak 2018 tarihinde yürürlüğe girecek olup, Fesih başlıklı 13. Madde hükmü uyarınca taraflardan herhangi biri tarafından feshedilmediği sürece her yıl kendili ğinden yenilenmek suretiyle, ( .) süre ile yürürlükte kalacaktır. 4. SİPARİŞ/SEVKİYAT İADE e. Müşteri, Unilever -Algida kabinleri içerisinde, Ürünler dışında herhangi bir (su, içecek, tavuk, pizza, hamur dahil hiçbir) yabancı madde bulundurmayacaktır. 13. FESİH Sözleşmede öngörülen yükümlülüklerden herhangi birinin ihlali veya zamanında yerine getirilmemesi halinde, tarafların ( .) süre vermek sureti ile yapmış olduğu ihbara rağmen, ihtar gereği yerine getirilemezse, diğer tarafın işbu sözleşmeyi derhal fesih hakkı mevcuttur. Taraflardan herhangi biri, en az ( .) önce yazılı olarak diğer fesih iradesini bildirmek kaydı ile sözleşmeyi neden göstermeksizin tek taraflı olarak fesih edebilir. (91) Sözleşmenin ayrıca Prim Sistemi , Bozuk iade Prosedürü , Yıllık Kabin Planı , Büyüme/Ciro Hedefleri , Ek Kabin Alanları ve Insert Planı eklerinin bulunduğu; prim sisteminin zamanında ödeme, etkili kabin konumlandırma, kasa önü kabin konumlandırma, 12 ay dondurma satış, yeni ürün listeleme, insert katılım (ek kabin yeri temini), data paylaşımı ve büyüme kriterlerine göre düzenlendiği, ayrıca belirlenen büyüme hedefleri doğrultusunda prim hak e diş oranlarının belirlendiği görülmektedir. Sunulan belgeler içerisinde yer alan Ek Protokol de ise sezon uzatma ve Magnum ve Maraş ek kabini karşılığında prim verileceği yer almaktadır. I.5.1.1.3. Yerinde Tüketim Kanalında Yer Alan Müşteriler ile Yapıla n Sözleşmeler (92) ALGİDA, yerinde tüketim kanalında yer alan müşterileri ile distribütörleri aracılığıyla çalışmaktadır. Bu kapsamda yer alan müşterilerden ( .) ile yapılan örnek sözleşmenin önemli görülen hükümlerine aşağıda yer verilm iştir: 1. TANIMLAR VE SÖZLEŞMENİN KONUSU Bu Sözleşmenin konusu SATICI ile MÜŞTERİ arasında sözleşme süresi boyunca, Algida markalı dondurma ürünlerinin alım satımına ilişkin esasların ve tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerinin tespit edilmesidir. 2. SÖZLEŞMENİN SÜRESİ: Bu sözleşme, 10/04/2019 tarihinden itibaren ( .) yıllık bir süre için akdedilmiştir. Süre sonunda sözleşme kendiliğinden sona erer. 9. FESİH: Taraflardan birisinin iflası, konkordato ilan etmesi veya hakkında tasfiye kararı verilmesi hallerinde diğer ta raf sözleşmeyi derhal feshedebilir. Bu şartlar dışında MÜŞTERI dilediği zaman sözleşmeyi feshedebilir, ancak bu durumda MÜŞTERİ 21-15/190 -80 29/147 SATICI ya fesihten itibaren en geç ( .) iş günü içinde Madde 5 de belirtilen miktardaki yatırım tutarını yatırımın verildiği tar ihten itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder. I.5.1.1. 4. Geleneksel Kanalda Yer Alan Müşteriler ile Yapılan Sözleşmeler (93) ALGİDA, geleneksel kanalda yer alan müşterileri ile distribütörleri aracılığıyl a çalışmaktadır. Bu kapsamda yer alan müşterilerden ( .) ile yapılan örnek sözleşmenin önemli görülen hükümlerine aşağıda yer verilm iştir: 1. TANIMLAR ve SÖZLEŞMENİN KONUSU Bu Sözleşme nin konusu SATICI ile MÜŞTERİ arasında sözleşme süresi boyunca, Algida markalı dondurma ürünlerinin alım satımına ilişkin esasların ve tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerinin tespit edilmesidir. 2. SÖZLEŞMENİN_SÜRESI: Bu sözleşme, 01/01/2019 tarihinden itibaren ( .) yıllık bir süre için akdedilmiştir. Süre sonu nda sözleşme kendiliğinden sona erer. 5. ÖZEL ŞARTLAR SATICI, MÜŞTERİ ye sözleşme süresince mağazasında Algida markalı dondurmaları satması karşılığında; ( .) verildi. MÜŞTERİ, Algida kabinleri içerisinde Algida markalı ürünler dışında (su, içecek, tavuk , pizza, hamur vs) yabancı maddeler bulundurmayacaktır. 9. FESİH: Taraflardan birisinin iflası, konkordato ilan etmesi veya hakkında tasfiye kararı verilmesi hallerinde diğer taraf sözleşmeyi derhal feshedebilir. Bu şartlar dışında MÜŞTERI dilediği zaman sözleşmeyi feshedebilir, ancak bu durumda MÜŞTERİ SATICI ya fesihten itibaren en geç ( .) iş günü içinde Madde 5 de belirtilen miktardaki yatırım tutarını yatırımın verildiği tarihten itibaren işleyecek reeskont fa izi ile birlikte nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder. I.5.1.1.5. E-ticaret Kanalında Yer Alan Müşteriler ile Yapılan Sözleşmeler (94) Her ne kadar ALGİDA tarafından sunulan cevabi yazıda e -ticaret müşterileri ile distribütörler aracılığıyla çalışıldığı ifade edilmiş olsa da örnek olarak gönderilen GETİR e ait E -Ticaret İşbirliği Sözleşmesi nin doğrudan ALGİDA ile 29.06.2015 tarihinde akdedildiği görülmektedir. Aşağıda söz konusu sözleşmenin önemli görülen hükümlerine yer verilmiştir: 3. Sür e İşbu Sözleşme imza tarihi itibariyle yürürlüğe girecek olup, Taraflarca 15 gün öncesinden yazılı olarak bildirilmedikçe kendiliğinden birer seneler halinde aynı hüküm ve şartlarda yenilenir . 5. Dondurma Kabinlerine İlişkin Yükümlülükler 21-15/190 -80 30/147 İşletmenin bulund uğu alanda, sözleşme süresi boyunca münhasıran Algida markalı dondurma ürünleri veya Unilever tarafından açıkça ve yazılı olarak izin verilen diğer ürünler satılacaktır. a) Dondurma ürünlerinin stoklanması için ( .) toplam ( .) adet dondurma kabini (( .)) Unilever tarafından bilabedel tedarik edilecek olup, stok ürünlerin iyi ve sıhhatli durumda tutulmasından İşletmeci sorumludur. Dondurma dolapları ve kabinleri sözleşmenin herhangi bir sebeple sona ermesi durumunda Unilever e iade edilecektir. Mücbir sebep halleri saklıdır. Dondurma dolaplarının ve kabinlerinin sayısı gereklilikler dahilinde Unilever tarafından artırılabilir veya azaltılabilir. b) Kabinlerin arızalanması halinde Unilever durumdan derhal haberdar edilmelidir. Kabinlerin, bakım ve tamirinden Unilever sorumludur. c) Kabinler, teslim tesellüm tutanağı karşılığında Getire teslim edilir ve teslim alınır. 15. Fesih Tarafların işbu Sözleşme nin herhangi bir maddesini ihlal etmeleri halinde ihlale uğrayan Tarafın işbu Sözleşme yi tek taraflı olarak feshetme hakkı saklıdır. (95) Sözleşme ekinde yer alan Ticari Çalışma Koşulları başlıklı Ek -2 de Minimum Sipariş Miktarı kategorisi altında Anlaşılan ürün ve kategorilerde Unilever in belirlediği miktarda ( ( .)) olmak üzere sipariş verilmesi halinde % ( .) oranında prim verileceği görülmektedir. I.5.1.1.6. Ariyet Sözleşmeleri (96) Yukarıda yer verilen sözleşmelere ek olarak, distribütör yoluyla ulaşılan satış noktalarında yer alan kabinlerin UNILEVER e ait olduğu ve bu kabinlerin ariyet sözleşmesi ile distribüt örler tarafından satış noktalarına/müşterilere teslim edildiği ifade edilmiş olup, aşağıda bahse konu Kullanım Ödüncü Sözleşmesi başlıklı sözleşmede yer alan hükümlere yer verilm iştir: 1.KONU Unilever in sahibi olduğu derin dondurucu kabininin Satıcı ya münhasıran Unilever in ürettiği ve/veya satış ve dağıtımını yaptığı dondurma (ve buz krem) çeşitlerinin satışını yapmak üzere kullanım ödüncü olarak tesliminin ve kullanımının esas ve şartlarının belirlenmesidir. 4.TEMİNAT Ödünç olarak verilen kabinin ka ybolması, hasar görmesi veya iade edilmemesi sebepleri ile ortaya çıkan zarar ve ziyanın teminatı olarak Satıcı, Unilever'e, Unilever tarafından kabul edilecek bir biçimde teminat vermeyi kabul ve taahhüt etmiştir. Teminat biçim ve miktarı her yıl günün ko şullarına göre güncellenir. 5.KABİNİN KULLANIM ESASLARI a. Satıcı, kabini işbu sözleşmeye ve yasaya uygun şekilde ve özenle kullanmakla yükümlüdür. b. Satıcı, kabini işyerinde Unilever ile birlikte tayin edeceği yere yerleştirip, münhasıran Unilever'in (ürettiği dondurma/buzkrem çeşitlerinin satış ve muhafazası için kullanacağını ve kabini işyerinden başka bir yere nakledemeyeceğini kabul ve taahhüt eder. 21-15/190 -80 31/147 f. Satıcı kabini yalnız ve yalnız Unilever dondurma/buzkrem çeşitlerinin satış ve muhafazası için kullanacağını ve iyiniyet kurallarına göre tedbirli bir esnaf/basiretli bir tacir gibi kabini iyi şekilde muhafaza edeceğini kabul ve taahhüt eder. (..) 8. SÖZLEŞMENIN FESHİ Tarafların her biri, yazılı olarak bildirimde bulunmak kaydıyla işbu sözleşmeyi dilediği zaman herhangi bir neden göstermeksizin feshetme hakkını haizdir. Satıcı böyle bir durumda kabini aynen ve mutad kullanmadan meydana gelen yıpranma dışında temiz, işler vaziyette olmak kaydıyla derhal Unilever'e iade eder. Unilever'in kabini kontro lü sonucu herhangi bir hasar veya zarar yok ise, Satıcı'nın teminatı iade edilir. Aksi halde, hasar ve zarar bedeli tenzil edilip bakiye iade edilir. Teminat hasar ve zararı karşılamaz ise Unilever'in bakiyeyi Satıcıdan talep hakkı saklıdır. 12. SÖZLEŞMEN İN SÜRESİ Bu kullanım ödüncü sözleşmesi imza tarihinden itibaren ( .) bir süre için akdedilmiştir. Taraflar, bir yılın veya uzatma dönemlerinin bitiminde, tarafların herhangi birisi tarafından fesih ihbarında bulunulmadıkça, Sözleşmenin her seferinde aynı kayıt ve şartlarla birer yıllık sürelerle uzayacağı konusunda anlaşmışlardır. Ancak, uzatma dönemleri de dahil olmak üzere toplam süre ( .) yılı aşamaz. Sözleşme süresinin bu şekilde ( .) yıla ulaşması halinde, ( .) yılın sonunda taraflar sözleşmenin yeni lenip yenilenmeyeceğini ve eğer yenilecekse hangi şartlarla yenileneceğini görüşeceklerdir. (97) Ariyet sözleşmelerinin değerlendirilmesine ilerleyen bölümlerde yer veril miştir. Bunun dışındaki sözleşme türlerine ilişkin hükümler incelendiğinde, e -ticaret müşt erileri arasında yer alan GETİR ile yapılan sözleşme dışında kalan diğer sözleşmelerde herhangi bir münhasırlık hükmünün bulunmadığı görülmektedir. I.5.1.2. ALGİDA ile GETİR arasında İmzalanan Sözleşme (98) ALGİDA tarafından verilen bilgilere göre, e -ticaret kanalındaki müşteriler distribütörler aracılığıyla çalışılan indirekt müşteriler olarak kategorize edilmekte ve sınırlı sayıdaki e-ticaret müşterilerinden bazıları ile doğrudan satış yoluyla çalışılmaktadır . ALGİDA nın e -ticaret kanalındaki müşterileri GET İR ve İSTEGELSİN olup, İSTEGELSİN ile distribütörler aracılığıyla ve herhangi bir yazılı sözleşme olmadan çalışılmaktadır. Diğer taraftan ALGİDA, GETİR ile imzaladığı E -Ticaret İşbirliği Sözleşmesi yle (SÖZLEŞME) GETİR e doğrudan satış yapmaktadır. (99) YEMEK SEPETİ tarafından; YEMEK SEPETİ ile UNILEVER arasında, ALGİDA ürünlerinin Banabi adlı platformda satılmasına ilişkin ürün tedariği sözleşmesine dair müzakerelerin devam ettiği mevcut durumda ( .) ile çalışıldığı belirtilmektedir. (100) ALGİDA ile Glovoapp Turkey Teknoloji AŞ arasında da bir İşbirliği Sözleşmesi imzalanmış olmakla birlikte ilgili sözleşme UNILEVER ürünlerinin tamamına ilişkin olup, ALGİDA özelinde herhangi bir hüküm içermemektedir. (101) Söz konusu sözleşmeler incelendiğinde , GETİR ile yapılan sözleşme dışında kalan diğer sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine aykırı bir hüküm barındırmadığı görülmüştür. Bu kapsamda izleyen bölümde GETİR ile UNILEVER 21-15/190 -80 32/147 arasında düzenlenen SÖZLEŞME, 4054 sayılı Kanun ve ikincil m evzuat kapsamında değerlendirilmiş tir. (102) İnternet sitesi ve mobil uygulamalar aracılığıyla hızlı tüketim mallarını tüketicilere ulaştırarak bir tür online market hizmeti sunan GETİR, aynı zamanda yiyecek ve içecek hizmeti veren restoranlar ile anlaşmalar yaparak b u restoranların ürünlerinin de pazarlamasını ve satışını gerçekleştiren bir satış noktasıdır. (103) 2002/2 sayılı Tebliğ in 2. maddesinde dikey anlaşmalar, Üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar olarak tanımlanmaktadır. Bu anlamda GETİR ile UNILEVER arasında imzalanan SÖZLEŞME dikey bir anlaşmadır. (104) 2008 Kararı nda UNILEVER in ve/veya distribütörle rinin satış noktalarıyla imzaladıkları sözleşmelerde yer alan rekabet etmeme yükümlülüklerinin endüstriyel dondurma pazarında etkin rekabetin oluşmasının önünde engel oluşturması sebebiyle endüstriyel dondurma pazarında etkin rekabetin tesis edilmesi için UNILEVER in ve/veya distribütörlerinin son satış noktalarıyla yaptıkları rekabet etmeme yükümlü lüğü içeren anlaşmalar yasaklanmıştır. (105) UNILEVER in GETİR ile olan sözleşmesi incelendiğinde ise 5. maddede yer alan rekabet etmeme yükümlülüğü ile sözleşmenin süresine ilişkin hüküm dikkat çekmektedir: İşletmenin bulunduğu alanda, sözleşme süresi boyunc a münhasıran Algida markalı dondurma ürünleri veya Unilever tarafından açıkça ve yazılı olarak izin verilen diğer ürünler satılacaktır. İşbu Sözleşme imza tarihi itibariyle yürürlüğe girecek olup, Taraflarca 15 gün öncesinden yazılı olarak bildirilmedikç e kendiliğinden birer seneler halinde aynı hüküm ve şartlarda yenilenir . (106) UNILEVER in, satış noktaları ile yaptığı ariyet mal alım sözleşmelerinin tümünde sözleşme süresi en çok beş yılla sınırlandırılırken, GETİR ile imzalanan ve rekabet etmeme yükümlülüğ ü içeren SÖZLEŞME nin süresi belirsiz olarak düzenlenmiştir. (107) 2002/2 sayılı Tebliğ in 3. maddesinde rekabet etmeme yükümlülüğü alıcının anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden mal veya hizmetleri üretmesini , satın almasını, satmasını ya da yeniden satmasını engelleyen doğrudan veya dolaylı her türlü yükümlülük olarak ifade edilmiştir. 2002/2 sayılı Tebliğ in 5/a maddesinde ise Tebliğ ile tanınan muafiyetin, alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğüne uy gulanmayacağı hükme bağlanmıştır. (108) Bununla birlikte Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz un 40. paragrafında ise Şayet alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün süresi belirsiz ise yine grup muafiyeti uygulanamayacaktır. Beş yıllık süreyi aşacak şekil de zımnen yenilenebilen rekabet etmeme yükümlülükleri de grup muafiyeti kapsamında değildir. şeklinde açıklama yapılmıştır. Bu çerçevede 2002/2 sayılı Tebliğ açısından önemli olan husus, anlaşmanın yapıldığı tarihten itibaren en geç beşinci yılın sonund a, alıcının mevcut anlaşmayı sonlandırmak ya da yeniden müzakere ederek azami beş yıllık bir süre için yenilemek konusundaki özgür iradesini tam olarak ortaya koyabilecek olmasıdır. Ancak GETİR ile yapılan sözleşmenin Süre başlıklı 3. maddesinde yer alan hüküm doğrultusunda inceleme konusu anlaşmanın sonlandırılması için tarafların yazılı beyanının arandığı görülmektedir. Ancak söz konusu Kılavuz un yukarıda yer verilen 21-15/190 -80 33/147 35. paragrafına göre, anlaşmaların devam ettirilmesi/yenilenmesi için tarafların açık iradesi gerekmektedir. Dolayısıyla, GETİR sözleşmesindeki rekabet etmeme yükümlülüğünün mevcut durumda belirsiz süreli olduğu değerlendiril mektedir. (109) Soruşturma bildirimi ile söz konusu hükmün incelemeye alındığının bildirilmesinin akabinde UNILEVER, GETİR ile imzalanmış olan SÖZLEŞME yi 25.11.2019 tarihli Ek Protokol ile revize ettiğini bildirmiştir. Buna göre maddelerin yeni halleri aşağıdaki gibi olacaktır. Madde 3 - DÜZENLEMELER 3.1. Taraflar, Sözleşme nin Dondurma Kabinlerine İlişkin Yükümlülükler başlıklı 5. maddesinin yalnızca dondurma kabinlerine ilişkin Taraflar ın yükümlülüklerini belirlediği ve bu hükmün kendileri tarafından hiçbir zaman bunun ötesine geçen bir münhasırlık yükümlülüğü olarak anlaşılmadığı hususunda mutabıktır. 3.2. Bununla b irlikte, Taraflar ilgili maddenin ilk cümlesinde yer alan ifadelerin herhangi bir üçüncü kişi tarafından yanlış anlaşılmaya mahal vermesinin de önlenmesi adına ilgili maddenin ilk cümlesinin değiştirilmesinin ve Taraflar ın Sözleşme ye yönelik esas iradele rini daha net bir şekilde gösterecek şekilde revize edilmesinin uygun olacağına kanaat getirmiştir. 3.3. Bu çerçevede Taraflar, işbu Protokol ile Sözleşme nin 5. maddesinin ilk cümlesini aşağıdaki şekilde değiştirmektedir. Getir, kendisine Unilever ta rafından sağlanan kabinleri münhasıran Algida markalı dondurma ürünlerin satış ve muhafazası için kullanacağını kabul ve taahhüt eder. 3.4.İşbu Protokol ile Taraflar Sözleşme nin 3. maddesini de değiştirmektedir. Sözleşme nin 3. maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. İşbu Sözleşme imza tarihi itibariyle yürürlüğe girecek olup, Taraflarca 15 gün öncesinden yazılı olarak bildirilmedikçe kendiliğinden birer seneler halinde aynı hüküm ve şartlarda yenilenir. Sözleşme nin süresi herhalükarda ( .) yıl ile sınırlıdır. Sözleşme, ( .). senenin sonunda Tarafların karşılıklı ve açık mutabakatı ile uzayabilecek olup, Taraflar bir mutabakata varamaz ise sona erecektir (110) Yukarıda da yer verildiği üzere 25.11.2019 tarihli Ek Protokol ile revize edilmiş SÖZLEŞME nin s üresi ( .) yılla sınırlandırılmıştır. Ek olarak SÖZLEŞME nin Dondurma Kabinlerine İlişkin Yükümlülükler başlıklı 5. maddesinde yer alan İşletmenin bulunduğu alanda ifadesinin tamamen kaldırıldığı ve giriş cümlesinin Getir, kendisine Unilever tarafınd an sağlanan kabinleri münhasıran Algida markalı dondurma ürünlerin satış ve muhafazası için kullanacağını kabul ve taahhüt eder. şeklinde güncellendiği görülmektedir. (111) Ek Protokol de yapılan söz konusu değişikliklere gerekçe olarak, SÖZLEŞME nin 5. maddes inin yalnızca dondurma kabinlerine ilişkin olarak tarafların yükümlülüklerini belirlediği ve bu hükmün kendileri tarafından hiçbir zaman bunun ötesine geçen bir rekabet etmeme yükümlülüğü olarak anlaşılmadığı, bununla birlikte, üçüncü kişiler tarafından herhangi bir yanlış anlaşılmaya mahal vermemek adına, ilgili maddenin ilk cümlesinin tarafların esas iradelerini daha net bir şekilde gösterecek şekilde revize edilmesinin uygun olacağı beli rtilmiştir. 21-15/190 -80 34/147 (112) UNILEVER in beyanlarını destekler şekilde GETİR tarafından da ilgili hükümlerin kabin münhasırlığı kapsamında anlaşıldığı, UNILEVER tarafından teklif edildikten sonra 25.11.2019 tarihli Ek Protokol ile SÖZLEŞME deki hükümlerin revize edildiği, 2020 Temmuz ayından itibaren ( .) markası ile de çalışmaya başladıkları, daha öncesinde farklı bir marka ile çalışma gereksiniminin doğmadığını ve bunun tamamen GETİR in tercihlerine dayandığı ifa de edilmiştir. (113) SÖZLEŞME nin tanımlar başlıklı 2. maddesin de satıcı, müşteri, uygulama, imalatçı/üretici, reklam veren, mecra, içerik, içerik sağlayıcı ve yer sağlayıcı terimleri tanımlanırken, SÖZLEŞME nin 5. maddesinde yer alan işletmenin bulunduğu alanda ifadesinin açıklanmadığı görülmektedir. Bu şekilde, SÖ ZLEŞME de geçen işletmenin bulunduğu alan ifadesinin GETİR in depolarının bulunduğu fiziki alana işaret ettiği anlaşılabileceği gibi, GETİR in faaliyet gösterdiği dijital platformu işaret ettiği de söylenebilecektir. Ne var ki işletmenin bulunduğu aland a ifadesinden hiçbir şekilde dondurma kabini nin anlaşılmasının mümkün olmadığı sonucuna varılmaktadır. (114) UNILEVER in GETİR gibi e -ticaret kanalındaki müşterileri ile doğrudan sözleşme yaptığı bir örnek bulunmazken, süpermarket olarak faaliyet gösteren ve aynı zamanda ALGİDA ürünlerini sahip oldukları online platformlarda da pazarlayan satış noktalarından; ( .) ile imzalanan Zincir Mağazalar Sözleşmesi nin Sipariş/Sevkiyat - İade başlıklı hükmü incelendiğinde de dolaplara ilişkin yükümlüleri ifade eden maddelerde anlam karmaşasına yol açmayacak şekilde Algida Kabinleri içerisine ifadesini n kullan ılması dikkat çekmektedir. 4.SİPARİŞ/SEVKİYAT -İADE e.Müşteri, Unilever -Algida kabinleri içerisinde, Ürünler dışında herhangi bir (su, içecek, tavuk, pizza, hamur dahil hiçbir) yabancı madde bulundurmayacaktır. (115) Yukarıda yer verilen sözleşmelere ek olarak, distr ibütörler vasıtasıyla ulaşılan satış noktalarında yer alan kabinlerin kullanımına ilişkin Kullanım Ödüncü Sözleşmesi başlıklı sözleşmelerin hiçbir maddesinde de işletmenin bulunduğu alanda ifadesinin kullanılmadığı, kabinlere ilişkin yükümlülüklerin be lirlenmesinde, kabin münhasırlığını açık şekilde ifade eden terimlerin kullanıldığı görülmektedir. (116) GETİR den edinilen bilgilere göre , UNILEVER ile SÖZLEŞME nin imzalandığı 29.06.2015 tarihinden sonra GETİR satış platformu üzerinden rakip dondurma ürünleri nin satışı yapılmamıştır. Her ne kadar GETİR tarafından rakip ürünlerin satışının yapılmamasının kendi ticari tercihleri olduğu ve ilgili hükmün kabin münhasırlığını ifade ettiği belirtilse de sözleşmenin imzalandığı 29.06.2015 tarihinden 2020 Temmuz ayına kadar platform üzerinde rakip ürünlerin satışının yapılmamasının, GETIR in ilgili hükmü rekabet etmeme yükümlülüğü olarak algıladığını gösterdiği değerlendirilmektedir. Üstelik önaraştırma sürecinde PANDA tarafından gönderilen cevabi yazıda GETİR ile ilet işim kurduklarında GETİR in pazardaki oyunculardan biri ile münhasıran çalıştığını belirttiğ i ifade edilmiştir. (117) Bu bilgiler çerçevesinde, GETİR ile UNILEVER arasında imzalanan SÖZLEŞME nin Kurulun 2008 Kararı na aykırı olduğu değerlendirilmektedir. Zira 2008 Kararı nda ALGİDA nın, Algida Shop lar dışındaki satış noktalarıyla yaptığı rekabet etmeme yükümlülüğü içeren anlaşmaları ya da fiili münhasırlık yaratan uygulamaları ve satış noktalarına, bir önceki yıldaki satışların belli bir oranı şeklinde bir mik tarı satın alması şartı koşması ya da bu şarta bağlı avantajlar sağlaması yasaklanmıştır. (118) UNILEVER ile GETİR arasındaki SÖZLEŞME 29.06.2015 tarihinde imzalanmış olup, SÖZLEŞME nin süresi 25.11.2019 tarihli Ek Protokol ile tadil edildiği haliyle yaklaşık 4 21-15/190 -80 35/147 yıl 5 ay süre ile uygulanmıştır. ALGİDA, bu dönem boyunca GETİR platformu üzerinden rakip markalı dondurma ürünlerinin satışının yapılmasını engellemiş, SÖZLEŞME nin tadil edilmesinin ardından GETİR, 2020 Temmuz dan itibaren GOLF markası ile de çalışmaya b aşlamıştır. (119) Netice itibarıyla, UNILEVER in müşterisine rekabet etmeme yükümlülüğü getirdiği SÖZLEŞME , 2008 Kararı na aykırı bir şekilde, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettiği nden, UNILEVER hakkında 4054 sayılı Kanun un 16. maddesi gereğince idar i para cezası uygulanması gerek mektedir. I.5.2. 4054 sayılı Kanun un 4. ve 6. Maddesi Kapsamında Değerlendirme (120) Bu başlık altında yapılan değerlendirmede öncelikle UNILEVER e ilişkin hakim durum analizi yapılmış, ardından UNILEVER in soruşturma konusu eylemlerinden kabin münhasırlığı na ilişkin uygulamaları 4054 sayılı Kanun un 4., 5. ve 6. maddesi kapsamında incelenmiş ve son olarak indirim s istemleri Kanun un 6. maddesi kapsamında ele alınmıştır. I.5.2.1. Hakim Durum Analizi (121) 4054 sayılı Kanun un 3. maddesinde hâkim durum; Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü olarak tanımlanmıştır. (122) Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz da (Hâkim Durum Kılavuzu) ise durum değerlendirmesi yapılırken esasen, incelenen teşebbüsün rekabetçi baskılard an ne ölçüde bağımsız davranabildiğinin araştırıldığı ve söz konusu değerlendirmede, her bir olayın kendine özgü koşullarının göz önünde bulundurulması gerektiği belirtilmektedir. Yine Hâkim Durum Kılavuzu na göre yapılacak değerlendirmede; - İncelenen teşebbüsün ve rakiplerinin ilgili pazardaki konumu, - Pazara giriş ve pazarda büyüme engelleri, - Alıcıların pazarlık gücü unsurları da göz önünde bulundurulacaktır. Bu kapsamda, ALGİDA nın ilgili pazarda hakim durumda olup olmadığına tespiti amac ıyla aşağıda her bir unsura ilişkin değerlendirmelere yer veril miştir. - İncelenen Teşebbüsün ve Rakiplerin İlgili Pazardaki Konumu (123) Bu başlık altında ilgili ürün pazarı bölümü ile paralel olarak, endüstriyel dondurma pazarı nda hakim durum değerlendirmesi yapıl mış olup, söz konusu pazarın alt kırılımları olarak tanımlanabilecek olan impulse ürünler , catering ürünler ve catering ürünler ilgili pazarlarındaki değerlendirmelere de yer veril miştir. Diğer taraftan, dosya konusu ürünlerin satıldığı gelenek sel, organize perakende ve yerinde tüketim kanallarının her biri ayrı özellikler sergilediğinden, gerektiğinde bu tüketim kanalları ile ilgili değerlendirmelere de yer veril miştir. (124) Hâkim Durum Kılavuzu nda da yer verildiği gibi incelenen teşebbüsün ilgili pazardaki konumunun birincil göstergesi, teşebbüsün sahip olduğu pazar payıdır. Endüstriyel dondurma pazarındaki toplam satışların tüketim kanallarına dağılımına bakıldığında, 2019 yılı için ciro bazında satışların % ( .) sı catering , %( .) i catering ve %

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI