Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2021 -4-002 (Devralma ) Karar Sayısı : 21-03/32-16 Karar Tarihi : 14.01.2021 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK , Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Ayşe ERGEZEN B. RAPORTÖR LER : Fatma ATAÇ, Hande GÖÇMEN, Alican ŞENTÜRK C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. Temsilcileri: Dr. M. Fevzi TOKSOY, Bahadır BALKI, Esen ERGÜL, Cansugül GAYRET,
Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2021 -4-002 (Devralma ) Karar Sayısı : 21-03/32-16 Karar Tarihi : 14.01.2021 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK , Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Ayşe ERGEZEN B. RAPORTÖR LER : Fatma ATAÇ, Hande GÖÇMEN, Alican ŞENTÜRK C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. Temsilcileri: Dr. M. Fevzi TOKSOY, Bahadır BALKI, Esen ERGÜL, Cansugül GAYRET, Alper KARAFİL Tekkeci Sok. No:3 -5 34345 Arnavutköy, Beşiktaş, İSTANBUL (1) D. DOSYA KONUSU: Kümaş Manyezit Sanayi A.Ş. nin tek kontrolünün Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. tarafından devralınması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurum u kayıtlarına 05.01.2021 tarih ve 14189 sayı ile giren ve eksiklikleri 13.01.2021 tarih ve 14374 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 13.01.2021 tarih ve 2021 -4-002/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir . G. YAPILAN İNCELEME ve TESPİTLER (4) Rekabet Kurumu kayıtlarına 05.01.2021 tarih ve 14189 sayı ile intikal eden başvuruda, Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. (ERDEMiR) tarafından Kümaş Manyezit Sanayi A.Ş.'nin (KÜMAŞ) hisselerinin %100' ünün ve tek kontrolünün Yıldız Holding A.Ş. (YILDIZ HOLDİNG) ve Gözde Girişim Sermayes i Yatırım Ortaklığı A.Ş.'den (GÖZDE GİRİŞİM ) devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmektedir . G.1. Taraflar G.1.1. Devralan: ERDEMİR (5) ERDEMİ R, 1960 yılın da Türkiye de üretimi yapılmayan yassı çeliği üretmek amacıyla özel bir yasayla kurulmuştur. L evha, sıcak ve soğuk haddelenmiş sac ile kalay, krom ve çinko kaplamalı sac üreten ERDEMİ R; otomotiv, beyaz eşya, boru profil, haddecilik, genel imalat, elektrik -elektronik, makine, enerji, ısı gereçleri, gemi inşa, savunma, ambalaj gibi sektörlere temel girdi sağlamaktadır. (6) ERDEMİR in iştiraklerine ilişkin bilgi aşağıda yer alan tabloda sunulmaktadır: 21-03/32 -16 2/24 Tablo 1: ERDEMİR in İştirakleri İştirakler Ülke Faaliyet Alanı Pay Sahipliği Oranı İskenderun Demir ve Çelik A.Ş. Türkiye Entegre demir ve çelik üretimi ( ..) Erdemir Madencilik San. ve Tic. A.Ş. Türkiye Demir cevheri ve pelet üretimi ( ..) Erdemir Çelik Servis Merkezi San. ve Tic. A.Ş. Türkiye Çelik servis merkezi ( ..) Erdemir Mühendislik Yön. ve Dan. Hiz. A.Ş. Türkiye Yönetim ve Danışmanlık ( ..) Erdemir Romania S.R.L. Romanya Silisli Çelik Üretimi ( ..) Erdemir Asia Pacific Private Limited Singapur Ticari faaliyet ( ..) Erdemir Enerji Üretim A.Ş. Türkiye Yenilenebilir Enerji Üretimi ( ..) İsdemir Linde Gaz Ortaklığı Türkiye Endüstriyel Gaz Üretim ve Satışı ( ..) Kaynak: Bildirim formu (7) ERDEMİR in hissedarlık yapısı aşağıda yer alan tabloda sunulmaktadır: Tablo 2: ERDEMİR in Hissedarlık Yapısı 1(%) PAY SAHIBI PAY ORANI Ataer Holding A.Ş. -Oyak Grubu ( ( ..) ) ( ..) Halka Açık ( ..) Erdemir Portföyü ( ..) Kaynak: Bildirim Formu (8) Bilindiği üzere ERDEMİR i OYAK Grubu kontrol etmekte olup , OYAK Grubu 1961 yılında 205 sayılı Kanun ile kurulmuş, sahip olduğu kaynakları şirket yatırımları ve finansal yatırımlar ile değerlendirme yönünde çalışmalarını sürdüren tamamlayıcı bir mesleki emeklilik fonudur. OYAK Grubu, maden -metalürji, çimento , beton , kâğıt, enerji, kimya, finans, otomotiv ve lojistik se ktörlerinde doğrudan ya da dolaylı iştirakleri üzerinden faaliyet göstermektedir. (9) OYAK Grubunun demir -çelik sektöründe ERDEMİR tarafından kontrol edilen iştiraklerinin haricinde kontrol ettiği başka bir kişi veya ekonomik birim bulunmamakta olup çimento sektöründe faaliyet gösteren iştiraklerine ilişkin bilgi de aşağıda yer alan tabloda sunulmaktadır: Tablo 3: OYAK Grubu nun Çimento Sektöründe Yer Alan İştirakleri (%) İştirakler Ülke Faaliyet Alanı Pay Sahipliği Oranı Oyak Çimento A.Ş. Türkiye Çimento sektöründe faaliyet gösteren şirketlere iştirak etmek. ( ..) Oyak Çimento Fabrikaları A.Ş. Türkiye Çimento alımı ve satışı. ( ..) Adana Çimento Freeport Ltd KKTC Çimento alımı ve satışı. ( ..) Adana Çimento San. ve Tic. Ltd. KKTC Çimento alımı ve satışı. ( ..) Marmara Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. Türkiye Her çeşit maden arama, çıkarılması, bulunması, işlenmesi ve işletilmesi ile bunların ham yan mamul hale getirilmesi, alınması ve satılması. ( ..) 1 ERDEMİR Oyak Grubu nun tamamına sahip olduğu Ataer Holding A.Ş. nin tek kontrolü altındadır. 21-03/32 -16 3/24 Ünye Cem Srl Romanya Çimento mamullerinin ithalat, ihracat ve ticari satışının dökme ve ambalajlı olarak yapılması. ( ..) Oyak Beton San. ve Tic. A.Ş. Türkiye Hazır beton üretimi ve satışı. ( ..) Denizli Çimento San. T.A.Ş. Türkiye Klinker ve çimento üretimi ve satışı. ( ..) OYAK Çimento Enerji A.Ş. Türkiye Enerji üretim tesislerinin kurulması, işletmeye alınması, kiralanması, enerji üretim ve satışı. ( ..) Cimpor Cote D ivoire Fildişi Sahili Çimento üretme ve puzolan üretimi. ( ..) Kaynak: Bildirim formu G.1.2. Devredilen: KÜMAŞ (10) KÜMAŞ, Kütahya -Eskişehir -Bilecik bölgesinde yer alan doğal manyezit cevherini, sinter manyezit, bazik refrakter tuğla ve harç üretmek amacıyla 1972 yılında halka açık bir anonim şirket olarak kurulmuştur. (11) KÜMAŞ, genel olarak şekilli, şekilsiz refrakter ürü nleri pazarında ve refrakter ile refrakter dışı sektörlerde kullanılan sinterlenmiş manyezit (DBM), ergitilmiş manyezit (FM), kalsine manyezit (CCM), sinterlenmiş dolomit (DBD) ve manyezit cevheri dâhil olmak üzere üst pazar girdilerine ilişkin pazarlarda faaliyet göstermektedir. Yurt dışında bir üretim tesisi veya satış ofisi bulunmayan KÜMAŞ ın satışlarının önemli bir kısmı ihracat yolu ile gerçekleşmektedir. (12) KÜMAŞ ın hisselerinin tamamına sahip olduğu Odak Refrakter ve Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi (ODAK) ve Yenilikçi Yapı Malzemeleri Yatırım Üretim San. ve Tic. A.Ş. ( YENİLİKÇİ YAPI) unvanlı iki tane bağlı ortaklığı bulunmaktadır. KÜMAŞ, ODAK aracılığı ile refrakter ürünlerinin geri dönüşümü alanında da faaliyet göstermektedir. ODAK, kullanılmış refrakter ürünlerini toplamakta, işlemekte ve elde edilen hammaddeleri refrakter üreticilerine satmakta, aynı zamanda refrakter hammaddelerinin kırılması ( crushing ) ve boyutlandırılması ( sizing ) faaliyetlerinde bulunmaktadır. ODAK söz konusu fa aliyetlerini yalnızca Türkiye de sürdürmekte olup yurt dışına satış yapmamaktadır. KÜMAŞ ın sahip olduğu bir diğer bağlı ortaklığı YENİLİKÇİ YAPI nın ise hâlihazırda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.2 (13) KÜMAŞ ın hissedarlık yapısı aşağıda yer alan tab loda sunulmaktadır: Tablo 4: KÜMAŞ ın Hissedarlık Yapısı 3 (%) PAY SAHIBI PAY ORANI GÖZDE GİRİŞİM4 - ( ..) - ( ..) - ( ..) - ( ..) - ( ..) ( ..) YILDIZ HOLDİNG ( ..) Kaynak: Bildirim Formu G.2. İlgili Pazar 2 YENİLİKÇİ YAPI, geçmişte bünyesinde bulundurduğu inşaat sektörüne yönelik olarak magnezyum board levha üretim ve satışı ile iştigal eden Ak Alev Manyezit Levha Üretim San. ve Tic. A.Ş. (AK ALEV) unvanlı teşebbüsün hisselerini 9 Ocak 2019 tarihinde satışını gerçekleştirmiş olduğundan YENİLİKÇİ YAPI nın halihazırda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. 3 KÜMAŞ hâlihazırda YILDIZ HOLDİNG in de dâhil olduğu ekonomik bütünlüğün tek kontrolü altında olup nihai olarak Ülker Ailesi tar afından kontrol edilmektedir. 4 GÖZDE GİRİŞİM hâlihazırda payları Borsa İstanbul da işlem gören halka açık bir şirkettir. 21-03/32 -16 4/24 G.2.1. İlgili Ürün Pazarı (14) Pazar tanımı, teşebbüsler arasındaki rekabetin sınırlarını tespit etmekte kullanılan bir araçtır. Bu araç, Kurulun rekabet politikası uygulamasının çerçevesini belirlemesine olanak verir. Pazar tanımlamasının temel amacı, incelenen teşebbüslerin karşı karşı ya bulundukları rekabet koşullarının belirlenmesidir. Bir pazarı hem ürün hem de coğrafi bölge boyutlarıyla tanımlamaktaki amaç, incelenen teşebbüslerin davranışlarını sınırlama ve etkin bir rekabetçi baskıdan bağımsız olarak davranmalarını önleme gücüne s ahip rakiplerinin ortaya çıkarılmasıdır . (15) İlgili ürün pazarının tespitinde, birleşme veya devralma konusu olan mal veya hizmetlerle, tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar dikk ate alınır; tespit edilen pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da değerlendirilir. İşlem çerçevesinde devre konu olan KÜMAŞ, refrakter malzemeleri ve refrakter hammaddeleri alanlarında faaliyet göstermektedir. Devralan OYAK Grubu ise bünyesinde yer alan t eşebbüsler aracılığıyla birçok sektörde faaliyet göstermekle beraber, aşağıda açıklandığı üzere dosya konusu işlemden etkilenen pazarlardaki faaliyetleri demir, çelik ve çimento sektörleri kapsamında incelenebilmektedir. G.2.1.1. Refrakter Malzemeleri (16) Refrakter ürünler, çok yüksek ısıların ve agresif kimyasal ortamların olduğu durumlarda herhangi bir fiziksel ya da kimyasal değişikliğe uğramaksızın dayanabilen metalik olmayan inorganik malzemelerdir. Bu ürünler yüksek sıcaklık proseslerinin olduğu demir çelik, çimento, cam, kireç ve demir dışı metallerin üretimlerinin gerçekleştiği fırın ile ocak gibi ekipmanların termal, mekanik ve kimyasal aşındırıcılara karşı korunmasını sağlamak amacı ile kaplanmasında kullanılmaktadır. (17) Rekabet Kurulu nun (Kurul) ve A vrupa Komisyonu nun geçmiş kararlarında belirtildiği üzere5, refrakter malzemeler üretim yöntemlerine göre aşağıdaki şekilde kategorize edilebil mektedir : Şekilli Refrakterler; Kil, şamot, vitra, boksit, alümina, manyezit, dolomit gibi çeşitli hammaddelerin öğütülerek elekten geçirilmesi ve belli oranlarda karıştırılmasından sonra yüksek basınç altında kalıplarda preslenerek şekillendirilmesi, ardından da kurutularak fırınlarda nihai ürün olan ateş tuğlası h aline getirilmesiyle elde edilmektedir . Bu ürünle r ısıyla temas eden fırınların inşasında ve iç yüzey kaplamasında kullanıl maktadır ve müşteri ler tarafından hemen kullanılabilir bir formda sağlanmaktadır (örneğin; tuğlalar). Şekilli refrakterlerin genellikle şekilsiz ürünlere göre daha yoğun bir yapısı olmaktadır. Şekilsiz Refrakterler; Ana girdilerin kırma, öğütme, eleme aşamalarından geçirilmesinden sonra tartma ve dozajlama ile harmanlanması sonucu elde edilen harçlardır. Şekilsiz refrakterler, astarlar için kullanılan tüm monolitik (toz bazlı) ürünler i içermekte ve genellikle ekipmanın kendisinde işlenmekte ve uygulanmaktadır. Bu ürünler uygulama şekline bağlı olarak, dövme harçları, döküm harçları, 5 Kurulun 20.03.2008 tarih ve 08 -25/254 -83 sayılı , 09.09.2015 tarih ve 15 -36/554 -181 sayılı , 29.01.2007 tarih ve 07 -10/63 -19 sayılı kararları ile Avrupa Komisyonu nun 28.06.2017 tarih ve M.8286 sayılı RHI/Magnesita Refratarios kararı, 28.10.2016 tarih ve M.8130 sayılı Imerys/Alteo Certain Assets kararı, 04.03.2008 tarih ve M.496 1 sayılı Cookson/Foseco kararı. 21-03/32 -16 5/24 püskürtme harçları, sıvama harçları ve örgü harçları olarak sınıflandırılabilmektedir. (18) Kurulun 29.01.200 7 tarih ve 07 -10/63 -19 sayılı kara rında, refrakter malzemelerinin bazılarının üretim yöntemi ve kullanım alanlarındaki farklılıklar dikkate alınarak, farklı alt pazarlar olara k ele alınmasının mümkün olduğu, ancak ürün grupları arasında talep yönlü ikame e dilebilirliğin güçlü olmasından hareketle ilgili ürün pazarının tüm alt grupları kapsayacak şekilde refrakter malzemeleri olarak belirlenmiştir .6 Bununla birlikte, atfedilen diğer Kurul ve Komisyon kararlarında7, şekilli ve şekilsiz ref rakterlerin birbirleriyle ikame edilebilir olmadığı, nitekim bu ürünlerin farklı amaçlar i le üretimin farklı aşamalarında kullanıldığı belirtilmiştir . (19) Ayrıca , yine Kurulun ve Avrupa Komisyonu nun kararları doğrultusunda8, refrakter malzemeler kimyasal bileşenlerine g öre bazik (temelli) ve bazik olmayan (temelsiz) refrakterler olarak da ay rıştırılabilmektedir. Bazik (temelli) refrakterler; esasen magnezyum oksit (MgO) veya kalsiyum oksitten (CaO) oluşmaktadır. Su içeren bileşenleri bazik (alkali) özelliklere sahip oksi tler bazik olarak ifade edilmekte ve bu çerçevede, bazik ifadesi, belirli bir kimyasal davranışı ifade etmektedir. Bazik refrakterler, temel çevrelere maruz kaldıklarında görece stabil kalmaktalarken, asit ortamlardaki kimyasal tepkiler sebebiyle zarar görebilirler. Bazik olmayan refrakterler; esasen boksit gibi asidik minerallerden oluşmaktadır ve asit ortamlardaki kimyasal tepkilere karşı görece stabil kalmaktadırlar. (20) Avrupa Komisyonu nun RHI/Magnesita Refratarios kararında belirtildiği üzere9, bazik refrakterler, genellikle manyezit veya dolomitten üre tilmektedir. Dolayısıyla, bazik refrakterler hammaddelerine göre manyezitten bazik r efrakterler ve dolomitten bazik refrakterler olarak alt segmentlere ayrılabil mektedir . İlgili kararda aşağıda yer alan hususlar belirtilmiştir. Talep açısından, manyezitten bazik refrakterler, daha yüksek ısılara, aşındırıcı maddelere ve hidrasyona dayanabilmektedir ve dolayısıyla, manyezitten bazik refrakterler ile dolomitten bazik refrakterler farklı özelliklere sahipti rler. Bu ürünlerin farklı özelliklere ve tepkilere sahip olmasından dolayı, ilgili ürünler farklı endüstriyel uygulamalara hizmet etmektedirler. Örneğin: dolomitten bazik refrakterler çimento, cam ve bakır endüstrisi için elverişli değildir. Bu ürünler gen ellikle silisle öldürülmüş çelik üretilen pota ocaklarında ve paslanmaz çelik üretiminin yapıldığı tesislerde pota ve AOD (Argon Oksijen Dekarbürizasyonu) ocaklarda kullanılmaktadır. 6 Kurulun 29.1.2007 tarih ve 07 -10/63 -19 sayılı ve 09.09.2015 tarih ve 15 -36/554 -18 sayılı kararları. 7 Kurulun 20.03.2008 tarih ve 08 -25/254 -83 sayılı kararı, Avrupa Komisyonu nun 28.06.2017 tarih ve M.8286 sayılı RHI/Magnesita Refratarios kararı, 28.10.2016 tarih ve M.8130 sayılı Imerys/Alteo Certain Assets kararı ve 04.03.2008 tarih ve M.4961 sayılı Cookson/Foseco kararı. 8 Kurulun 20.03.2008 tarih ve 08 -25/254 -83 sayılı kararı ile Avrupa Komisyonu nun 28.06.2017 tarih ve M.8286 sayılı RHI/Magnesita Refratarios ka rarı ve 04.03.20 08 tarih ve M.496 1 sayılı Cookson/Foseco kararı. 9 Avrupa Komisyonu nun 28.06.2017 tarih ve M.8286 sayılı RHI/Magnesita Refratarios kararı . 21-03/32 -16 6/24 İlaveten, her ne kadar arz açısından bu ürünler arasında üretimde geçiş yapılabilecek olsa da, bu tür bir geçiş gerekli hammaddelerin mevcudiyetine bağlıdır ve belirli maliyetleri beraberinde getirmektedir. (21) İşbu dosya kapsamında da benzer şekilde manyezitten bazik ve dolomitten bazik refrakterlerin ayrı ilgili ürün pazarında de ğerlendirilmesinin yerinde olacağı değerlendiri lmektedir. (22) Ayrıca, Avrupa Komisyonu nun yukarıda yer verilen RHI/Magnesita Refratarios kararında belirtildiği üzere, gerek manyezitten gerekse dolomitten bazik tüm şekilli refrakterler, maruz kaldıkları ısıl işlem türüne göre, fırınlanmış ve fırınlanmamış refrakter malzemeleri olarak alt segmentlere ayrılabilecektir. Gerek manyezitten gerekse dolomitten bazik tüm şekilli refrakterler ısıl işlem görmektedir. Bununla birlikte, hedeflenen nihai uygulamalar için i stenen özelliklere bağlı olarak, temperlenebilmekte veya fırınlanabilmektedir. Temperleme, bir temperleme fırınında 350o ye kadar ısı uygulanarak refrakter malzemenin kurutulması ve direncinin güçlendirilmesi işlemidir. Nihai ürün, temperlenmiş veya fırınlanmamış refrakter malzeme olarak adlandırılmaktadır. Buna karşın, fırınlama, refrakter ürünlerinin daha yüksek sıcaklıklarda yakma işlemini ifade etmektedir. Fırınlama, 1850o ye varan sıcaklıklarda refrakter tuğlayı yakan özel bir ateşleme tüneli fırınında gerçekleş mektedir . Fırınlama malzemenin dayanıklılığını ve ısıya karşı direncini artır maktadır . Avrupa Komisyonu nun yukarıda bahsi geçen kararında, talep ve arz açısından fırınlanmış ve fırınlanmamış refrakter ürünler arasında ikame edilebilirliğin olmadığına ve bu ürünlerin ayrı ilgili ürün pazarları teşkil ettiğine karar verilmiştir. (23) Refrakter malzemelerin alt kırılımları aşağıda yer alan şekilde sunulmaktadır. (24) En dar çerçevede KÜMAŞ ın ürün portföyündeki refrakter malzemeleri ve bunların üretimi ve kullanım alanı aşağıda yer alan tabloda sunulmaktadır. Tablo 5: KÜMAŞ ın Ürün Portföyündeki Refrakter Malzemeleri ve Kullanım Alanları Refrakter Malzemeleri Üretimi ve Kullanım Alanı Kullanıldığı Sektör Dolomitten Bazik Şekilsiz Refrakterler (BURD) Sinter dolomitin (DBD) farklı tane boyutlarında kırılıp, çeşitli bağlayıcılarla mikserde karıştırılması ile üretilen, herhangi bir şekli olmayan yığın halindeki şekilsiz bazik refrakterdir. Çelik üretim fırınlarında refrakterler uygulanırken dolgu olarak kullanıldığı gibi çalışan fırınlarda aşınan bölgelerin tamiri için de kullanılmaktadır. Demir-Çelik Manyezitten Bazik Şekilsiz Refrakterler (BURM) Sinterlenmiş manyezit (DBM) ya da ergitilmiş manyezitin (FM) farklı tane boyutlarında kırılıp, çeşitli bağlayıcılarla mikserde karıştırılması ile üretilen, herhangi bir şekli olmayan yığın halindeki şekilsiz bazik refrakterdir. Endüstriyel fırınlarda refrakterler uygulanırken dolgu ve dövme olarak kullanıldığı gibi çalışan fırınlarda aşınan bölgelerin tamiri için de kullanılmakta dır. Demir -çelik, çimento, kireç, cam ve demir dışı metaller sektörlerinde Dolomitten Bazik Şekilli Fırınlanmamış Refrakterler (Fırınlanmamış BSRD) DBD nin farklı tane boyutlarında kırılıp/öğütülerek grafit ve bağlayıcılar ile mikserde karıştırılması ile üretilen harmanların hidrolik preslerde şekillendirilmesi ile üretilmektedir. Şekillendirilen tuğlalar daha sonra 350oC ye kadar mekanik ve hidrasyon direncini artırmak için temperlenmektedir. Ürünler paletlerde istif ve ambalajı yapıla rak sevke hazır hale getirilmektedir. Çelik sektörü pota ocaklarında refrakter kaplama amacı ile kullanılmaktadır. Demir -Çelik Manyezitten Bazik Şekilli Fırınlanmış Refrakterler (Fırınlanmış BSRM) DBM ve/veya FM in farklı tane boyutlarında kırılıp/öğütülerek alümina spinel, kromit gibi katkılar ve bağlayıcılar ile mikserde karıştırılması ile üretilen harmanların hidrolik preslerde şekillendirilmesi ile üretilmektedir. Şekillendirilen tuğlalar daha s onra 1700oC ye kadar seramik bağ yapması için tünel fırınlarda pişirilmektedir. Ürünler paletlerde istif ve ambalajı yapılarak sevke hazır hale getirilmektedir. Çelik, çimento, cam, demir dışı metaller sektörlerinde endüstriyel fırınlarda refrakter kaplama amacı ile kullanılmaktadır. Demir -çelik, çimento, kireç, cam ve demir dışı metaller sektörlerinde Manyezitten Bazik Şekilli Fırınlanmamış Refrakterler (Fırınlanmamış BSRM) DBM ve/veya FM in farklı tane boyutlarında kırılıp/öğütülerek grafit, antioksidan katkılar ve bağlayıcılar ile mikserde karıştırılması ile üretilen harmanların hidrolik preslerde şekillendirilmesi ile üretilmektedir. Şekillendirilen tuğlalar mekanik direncini artırmak için 350oC ye kadar temperlenmektedir. Ürünler paletlerde istif ve ambalajı yapılarak sevke hazır hale getirilirmektedir. Çelik sektörü pota, konverter ve elektrik ark ocaklarında refrakter kaplama amacı ile kullanılmaktadır. Demir -Çelik Bazik Olmayan Refrakterler (NBUR) Boksit, Beyaz Erimiş Alumina ( WFA -White Fused Alumina ), Kahverengi Erimiş Alumina ( BFA-Brown Fused Alumina ), Silika, Andaluzit ve Tabular alümina gibi hammaddelerin farklı tane boyutlarında kırılıp, çeşitli bağlayıcılarla mikserde karıştırılması ile üretilen, herhangi bir şekli olmayan yığın halindeki şekilsiz bazik olmayan Demir -Çelik ve diğer sektörler 21-03/32 -16 9/24 refrakterdir. Endüstriyel fırınlarda refrakterler uygulanırken dolgu, dökme ve dövme olarak kullanıldığı gibi çalışan fırınlarda aşınan gölgelerin tamiri için d e kullanılmaktadır. Kaynak: Bildirim formu (25) Mevcut dosya kapsamında , refrakter malzemelerine ilişkin ürün ayrımının en dar şekilde Dolomitten Bazik Şekilsiz Refrakterler , Manyezitten Bazik Şekilsiz Refrakterler (BURM) , Dolomitten Bazik Şekilli Fırınlanmamış Refrakterler , Manyezitten Bazik Şekilli Fırınlanmış Refrakterler (Fırınlanmış BSRM) , Manyezitten Bazik Şekilli Fırınlanmamış Refrakterler (Fırınlanmamış BSRM) ve Bazik Olmayan Şekilsiz Refrakterler olarak değe rlendirilmesinin yerinde olacağı değerlendiri lmektedir. G.2.1.2. Refrakter Malzemelerinin Hammaddeleri (26) Devre konu KÜMAŞ ayrıca refrakter malzemelerin hammaddeleri alanında faaliyet göstermektedir. Maden ocaklarından çıkartılan manyezit cevherleri saflıklar ını artırmak ve yan taşlardan arındırılmak amacı ile zenginleştirme işlemine tabi tutul maktadır . Zenginleştirme işlemi öncesinde süreç verimliliğini artırmak amacı yla manyezit cevherleri kırıl makta ve kurutulmaktadır . Zenginleştirme işleminde kirlilikler v e yan taşlar manyetik ve optik ayrıcılar aracılığı ile manyezit cevherinden ayrılmaktadır . Zenginleştirme prosesi sonrası manyezit cevheri döner ya da dikey fırınlarda 1000oC ye kadar sıcaklıklarda ısıl işleme tabi tutularak (su ve karbon dioksit içeriğinden arındırılarak) kostik kalsine manyezit (CCM) üretimi gerçekleştiril mektedir . Aynı şekilde manyezit cevheri döner fırınlarda 1700oC üzeri sıcaklıklarda ısıl işleme tabi tutularak (su ve karbon dioksit içeriğinden arındırılarak) sinter manyezit ( DBM) üret imi gerçekleştirilmektedir . Ergitilmiş manyezit (FM) üretiminde manyezit cevheri ya da CCM, elektrik ark ocaklarında 2800oC üzeri sıcaklıklarda ergitilip kontrollü bir şekilde soğutul maktadır . Soğutma sonrası ortaya çıkan kütle kabuk kısmından arı ndırılarak ergitilmiş manyezit üretimi gerçekleştiri lmektedir . (27) Ayrıca dolomit maden ocaklarından çıkartılan dolomit cevheri, zenginleştirme işlemine tabi tutulmadan 20 mm nin altına kırılarak döner fırınlara beslemeye hazır hale getiril mektedir . Dolomit cevherinin 1900oC üzeri sıcaklıklarda ısıl işleme tabi tutulması (su ve karbon dioksit içeriğinden arındırılarak) ile sinter dolomit (DBD) üretimi gerçekleştiril mektedir . (28) Refrakter malzemelerinin üretiminde ve KÜMAŞ ın üretim portföyünde kullanılan manyezit ve dolomit hammaddeleri aşağıdaki şekilde alt segmentlere ayrılabilmektedir: Sinter manyezit (DBM) , manyezit cevherinin döner fırınlarda 1700oC üzeri sıcaklıklarda ısıl işleme tabi tutulması (su ve karbon dioksit içeriğinden arındırılarak) ile DBM üretimi gerçekleştiril mektedir . BURM, fırınlanmış BSRM ve fırınlanmamış BSRM dar segmentasyon ürünlerinin ana hammaddesidir. Ergitilmiş manyezit (FM) , manyezit cevherinin ya da kostik kalsine manyezitin elektrik ark ocaklarında 2800oC üzeri sıcaklıklarda ergitilip kontrollü bir şekilde soğutulması ile üretilmektedir . DBM ve FM birbirleri ile ikame edilebilir olmakla birlikte, FM kullanımı refrakter ürünün yüksek performanslı olması için DBM ye göre tercih edilebilmektedir. FM, BURM, fırınlanmış BSRM ve fırınlanmamış BSRM dar segmentasyon ürünlerinin ana hammaddesidir. Kalsine manyezit (CCM) , manyezit cevherinin döner veya dikey fırınlarda 1000oC ye kadar sıcaklıklarda ısıl işleme tabi tutulması (su ve karbon dioksit içeriğinden arındırılarak) ile CCM üretim i gerçekleştiril mektedir . Refrakter dışı 21-03/32 -16 10/24 sektörler de (gübre, hayvan yemi, hidrometalurji vb.) kullanıldığı gibi FM üretiminin girdisi olarak da kullanılır. Sinter dolomit (DBD) , dolomit cevherinin döner fırınlarda 1900oC üzeri sıcaklıklarda ısıl işleme tab i tutulması (su ve karbon dioksit içeriğinden arındırılarak) ile DBD üretimi gerçekleştiril mektedir . BURD, fırınlanmamış BSRD dar segmentasyon ürünlerinin ana hammaddesidir. Manyezit cevheri , doğadan çıkartılan MgCO3 bileşiğidir. DBM, CCM ve FM üretiminde kullanılan hammaddedir. (29) Yukarıdaki hammaddelerden kalsine manyezit, tarımsal uygulamalar (hayvan yemi ve gübre), madencilik sektörü (Ph ayarlayıcı), mermer ve seramik sektörü, yapı sektörü, kâğıt dolgu ve beyazlatma malzemesi, şeker rafinasyonu, cam harman ı katkı malzemesi ve sorel çimento uygulamaları da dâhil olmak üzere çok farklı sektörlerde kullanılmaktadır. Demir çelik sektöründe kullanımı ise, üretilen ürünler açısından sınırlı seviyede kullanılmakta ve kalsine manyezit yerine dolomit kireç yoğunlukl u olarak tercih edilmektedir. Bildirim Formunda, KÜMAŞ tarafından üretilen kalsine manyezitin yalnızca belirli bir kısmının demir çelik sektörüne tedarik edilmekte olduğu ve bu ürünler in demir çelik sektörü açısından z orunlu olarak addedilmediği ifade edil mektedir. (30) Ayrıca, KÜMAŞ tarafından ERDEMİ R grubu bünyesindeki İskenderun Demir Çelik A.Ş. ye satışı gerçekleştirilen kalsine briket, kalsine manyezit olarak, aktif olunan pazarlara satışı yapılamayacak filtre tozlarının (yan ürün) briketlenerek değerlendir ilmesi ile oluşmaktadır. Demir çelik sektöründe, refrakter malzeme ile örülmüş olan sıvı çelik potasında, sıvı çelik yüzeyinde bulunan aşındırıcı nitelikteki cürufun pota refrakterine verdiği aşındırma etkisini azaltmak için kalsine briket ilavesi yapılmak tadır. Bu sayede, pota içerisine örülmüş olan refrakter yapı korunm akla birlikte daha uzun ömürlü olmaktadır. Kalsine briket genellikle asidik özelliği fazla olan slab (cüruflarına) kalitelerde kullanılmaktadır. Türkiye de bulunan 34 çelikhaneden yalnızca 6 sı bu ürünü proseslerinde oluşan cürufun magnezyum oksit bakımından zenginleştirmek amacıyla kullanılmaktadır. Bildirim Formunda bu ürünün, çelik üretim süreci açısından elzem olmadığı ve bahse konu ürünün bazik refrakter tuğla kırıkları ve dolomitik kir eç ile kolaylıkla ikame edilebilmekte olduğu, dolayısıyla, bu ürünün kalsine manyezit niteliği göstermediği ve %70 ten büyük MgO içeriğine ve manyezit bazlı tamir harcı ile aynı kullanım amacına sahip olması nedeniyle manyezitten bazik şekilsiz refrakter ü rün grubuna dâhil edilebileceği ifade edilmektedir. (31) Diğer refrakter hammaddeler (sinter manyezit, ergitilmiş manyezit, sinter dolomit ve manyezit cevheri) ise, ana ürün grubunda olup, demir çelik ve çimento sektörlerinde girdi olarak kullanılmamaktadır. Bu ürünler, refrakter ürünlerin üretildiği hammaddelerdir. Manyezit cevherinden sinter manyezit ve ergitilmiş manyezit üretilmektedir. (32) Kurulun KÜMAŞ ın özelleştirmesini konu alan 23.02.2012 tarih ve 12 -08/239 -70 sayılı kararında, KÜMAŞ ın faaliyetleri dikkat e alınarak ilgili ürün pazarları herhangi bir alt segmente ayrılmaksızın manyezit ve dolomit pazarı ile refrakter malzemeleri pazarı olarak tanımlanmıştır. (33) İşbu dosya kapsamında refrakter malzemelerinin hammaddelerine ilişkin ürün ayrımının en dar anla mda, sinter manyezit -DBM , ergitilmiş manyezit -FM , kalsine manyezit -CCM , sinter dolomit -DBD ve manyezit cevheri olarak değerl endirilmesinin yerinde olacağı değerlendiri lmektedir. 21-03/32 -16 11/24 G.2.1.3. Demir Çelik Sektörü (34) Kurulun geçmiş tarihli kararlarında da belirtildiği üzere, çelik ürünlerini yassı ürünler (sıcak sac, soğuk sac, kalın levha, galvanizli sac, teneke vb.) ve uzun ürünler (profil demir, inşaat demiri, filmaşin vb.) olmak üzere iki alt gruba ayırmak mümkündür. Yassı demir çelik pazarı ise, sıcak ve soğuk haddelenmiş rulo saclar, kalın levhalar, galvanizli sac, kalay/krom kaplı sac ve elektrolize çelik levhalar; uzun demir çelik ürünlerinin ise kütük, inşaat çubuğu, profil ve filmaşin olmak üzere alt pazarlara ayrılabilmektedir. (35) Mevcut dosya kapsa mında, devre konu KÜMAŞ ın faaliyetleri ile devralan tarafın faaliyetleri dikkate alındığında demir çelik sektörünün alt ayrımlarına ayrılmasının gerekli olmadığı; demir çelik pazarı olarak kabul edilmesi gerektiği değerlendiri lmektedir. Dosya kapsamında ulaşılan sonucu değiştirmemekle birlikte en dar çerçevede işlemin etkisini değerlendirmek için söz konusu Kurul kararlarına paralel olarak ilgili ürün pazarının yassı demir çelik ürünleri ve uzun demir çelik ürünleri olarak alt ayrımları da ele alınma ktadır. G.2.1.4. Çimento Sektörü (36) Kurulun geçmiş tarihli kararları çerçevesinde, çimento, beyaz çimento ve gri çimento olmak üzere başlıca iki ürün grubu altında değerlendirilmektedir. Ayrıca, KÜMAŞ tarafından üretilen refrakter malzemelerin çimento sektörün ün genelinde kullanıldığı göz önünde bulundurulduğunda, Kurulun 18.11.2009 tarih ve 09 -56/1338 -341 sayılı ve 24.04.2007 tarih ve 07 -34/352 -132 sayılı kararlarında olduğu gibi, işbu dosya kapsamında, ilgili ürün pazarının herha ngi bir alt kırılıma gidilmeksizin, çimento pazarı olarak değerlendirilmesinin yerinde ol acağı değerlendiril mektedir. (37) Yapılan tüm değerlendirmeler ve incelemeler ile işbu dosya kapsamındaki etkilenen pazarlar dikkate alındığında, ilgili ürün pazarının m anyezitten bazik şekilsiz refrakterler (BURM), manyezitten bazik şekilli fırınlanmış refrakterler (fırınlanmış BSRM), manyezitten bazik şekilli fırınlanmamış refrakterler ( fırınlanmamış BSRM), kalsine manyezit (CCM), demir -çelik ürünleri ve çimento pazarı olarak tanımlanabileceği değerlendiril mektedir. G.2.2 . İlgili Coğrafi Pazar (38) İşbu dosya kapsamında yapılan inceleme ve değerlendirmeler ışığında, refrakter malzemeleri bakımından i lgili ürün pazar ında bulunan teşebbüslerin Türkiye genelinde faaliyet göstermeleri, bildirim konusu işlemin Türkiye deki etkilerinin dikkate alınması gerektiği, ilgili ürünün pazarlama, satış ve dağıtımında rekabet koşulları açısından bölgesel bir farklılığın söz konusu olma ması ve ayrıca Kurulun geçmiş tarihli kararlarında10 refrakter malzemeleri ve hammaddeleri pazarı bakımından ilgili coğrafi pazarın Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmesi nedenleriyle ilgili coğrafi pazarın Türkiye olarak belirlenebileceği değerlendiril mektedir. (39) Yassı demir çelik ürünleri ve uzun demir çelik ürünleri bakımından ise, Kurul, refrakter sektör ünde yer alan teşebbüslerin hemen hemen tüm bölgelere satış yapabildiklerini ve pazarın küresel özellikler de içerdiğini de dikkate alarak ilgili coğrafi pazarı Türkiye olarak belirlenebileceğine karar vermiştir.11 İşbu dosya kapsamında da, söz konusu 10 Kurulun 20.03.2008 tarih ve 08 -25/254 -83 sayılı , 09.09.2015 tarih ve 15 -36/554 -181 sayılı , 29.1.2007 tarih ve 07 -10/63 -19 sayılı, 23.02.2012 tarih ve 12 -08/239 -70 sayılı ve 03.05.200 7 tarih ve 07 -37/384 - 145 sayılı kararları. 11 Kurulun 15.03.2018 tarih ve 18 -08/143 -72 sayılı kararı. 21-03/32 -16 12/24 Kurul kararına paralel olarak ilgili coğrafi pazarın Türkiye olarak tanımlanmasının yerinde olduğu değerlendiril mektedir. (40) Çimento pazarı ba kımından ise Kurul bölgesel bazda bir coğrafi pazar tanımı benimsemektedir.12 Ancak, KÜMAŞ tarafından üretilen refrakter malzemelerin çimento sektörünün genelinde kullanıldığı göz önünde bulundurulduğunda, çimento pazarı bakımından da ilgili coğrafi pazarın Türkiye olarak belirlenebileceği değerlendirilmektedir. H. DEĞERLENDİRME H.1. 2010/4 sayılı Tebliğ in 7. Maddesi Bakımından Değerlendirme (41) 2010/4 sayılı Tebliğ in 7. maddesinde; (1) Bu Tebliğin 5 inci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma işleminde; a) İşlem taraflarının Türkiye ciroları toplamının yüz milyon TL yi ve işlem taraflarından en az ikisinin Türkiye cirolarının ayrı ayrı otuz milyon TL yi veya b) Devralma işlemlerinde devre konu varlık ya da faaliyetin, birleşme işlemlerinde ise işlem taraflarından en az birinin Türkiye cirosunun otuz milyon TL yi ve diğer işlem taraflarından en az birinin dünya cirosunun beş yüz milyon TL yi aşması halinde söz konusu işlem in hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Kuruldan izin alınması zorunludur. hükmünün yer aldığı görülmektedir. Bu çerçevede aşağıdaki tabloda işlem taraflarının cirolarına yer verilmektedir. Tablo 6: İşlem Taraflarının Ciroları13 (TL) İşlem Tarafları Dünya Cirosu Türkiye Cirosu OYAK ( ..) ( ..) KÜMAŞ ( ..) ( ..) TOPLAM ( ..) ( ..) Kaynak: Bildirim Formu (42) Yukarıda yer verilen taraf cirolarının, anılan tebliğin (a) ve (b) bentleri kapsamında öngörülen eşikleri aştığı, dolayısıyla işbu işlemin hukuki geçerlilik kazanması için Kuruldan izin alınmasının zorunlu olduğu görülmektedir. (43) 2010/4 sayılı Tebliğ in 5 inci maddesinde birleşme ve devralma sayılan hallerden biri olarak kontrolde kalıcı değişiklik meydana getirecek şekilde bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir veya daha fazla kişi tarafından devralınması hali sayılmıştır. (44) Planlanan işlem öncesinde KÜMAŞ üzerinde GÖZDE GİRİŞİM in % ( ..) , YILDIZ HOLDİNG in ise % ( ..) pay sahipliği bulunmakta olup KÜMAŞ nihai olarak YILDIZ HOLDİNG in de dâhil olduğu Ülker Ailesi tarafından kontrol edilmektedir. Planlanan işlemin gerçekleşmesi durumunda KÜMAŞ a ait hisselerin tamamının nihai olarak 12 Kurulun 02.05.2019 tarih ve 19 -17/243 -110 sayılı ve 14.09.200 6 tarih ve 06 -63/850 -242 sayılı kararları. 13 Dolar olarak belirtilen tutarların hesaplanması için Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası nın 2019 yılı ortalama kuru (1 USD=5,67 TL) esas alınmıştır. 21-03/32 -16 13/24 OYAK Grubu tarafından kontrol edilen ERDEMİR tarafından devralınacağı anlaşılmakta olup KÜMAŞ ın kontrol yapısında kalıcı bir değişiklik meydana gelecekti r. Dolayısıyla bildirim konusu işlemin, 2010/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır. (45) İşlemin ekonomik gerekçesi olarak ( ..) olduğu belirtilmiştir. Bildirim Formunda KÜMAŞ ın işletme değerinin ( ..) Amerikan Doları olduğu belirtilmiştir.14 H.2. Yoğunlaşma Değerlendirmesi H.2.1. Yatay Etkilenen Pazara İlişkin Değerlendirme (46) 4054 sayılı Kanun un 7. maddesinde, (Değişik fıkra: 16.06.2020 -7246/2. Md) Bir ya da birden fazla teşebbüsün başta hâkim durum yar atılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır. denilmektedir. Bir işlem sonucu etkin rekabetin önemli ölçüde azalacağına yönelik bir değerlendirmeye ulaşmakta en yaygın olarak kullanılacak dayanak hâkim durum yaratılması ya da hakim durumun güçlendirilmesidir. 4054 sayılı Kanun un 3. maddesinde hâkim durum, Bir ya da birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü olarak tanımlanmaktadır. Dolayısıyla Kanun un 7. maddesindeki yasaklama v e 3. maddesindeki hâkim durum kavramı birlikte değerlendirildiğinde, hâkim durum kavramı nın birleşme veya devralmanın etkin rekabetin önemli ölçüde azaltıp azaltmadığını belirlerken önemli bi r gösterge olacağı anlaşılmaktadır . Rekabet Kurulundan İzin Alınm ası Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) uyarınca Kurulun iznine tabi olan birleşme ve devralma işlemlerinin, işlem sonucunda teşebbüslerin, tek başına veya birlikte, hâkim durum kavramının işaret ettiği güce ulaşıp ulaşam ayacakları veya işlem öncesinde zaten sahip olunan bu nitelikteki bir gücü artırmaları, böylece etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunun ortaya çıkıp çıkmaması yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir. (47) Bildirim konusu işleme baktığımızda, devre konu teşebbüs KÜMAŞ Türkiye de ; a. dolomitten bazik şekilsiz refrakter (BURD), b. manyezitten bazik şekilsiz refrakter (BURM), c. dolomitten bazik şekilli fırınlanmamış refrakter ( Fırınlanmamış BSRD), d. manyezitten bazik şekilli fırınlanmış refrakter ( Fırınlanmış BSRM), e. manyezitten bazik şekilli fırınlanmamış refrakter ( Fırınlanmamış BSRM) , f. bazik olmayan şekilsiz refrakter (NBUR) üretiminde faaliyet göstermektedir. Devralan OYAK ise, maden -metalürji, çimento - beton -kâğıt, enerji, kimya, finans, otomotiv ve lojistik sektörlerinde faaliyet göstermektedir. Tarafların faaliyet alanları göz önünde bulundurulduğunda , yatay bir örtüşmenin olmadığı, bir başka ifadeyle, bildirime konu işlem sonucunda herhangi bir yatay pazarda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun 14 ( ..) 21-03/32 -16 14/24 güçlendirilmesinin ve böylece etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı değerlendirilmektedir15. H.2.2. Dikey Etkilenen Pazara İlişkin Değerlendirme (48) Bilindiği üzere, farklı ilgili ürün pazarlarında faaliyet gösteren teşebbüsler arasında gerçekleşen birleşme ve devralma işlemleri yatay olmayan (dikey) birleşme ve devralmalar olarak tanımlanmaktadır. Dikey devralmalar, tedarik zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler arasında gerçekleştirilen işlemleri ifade etmektedir. Bu tür işlemlerin değerlendirilmesinde birleşme tarafı olan teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri pazarlar genel olarak alt pazar ve üst pazar olarak ayrıma tabi tutulmaktadır. Üst pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin , alt pazarda faaliyet gösteren teşebbüslere girdi sağladıkları kabul edilmektedir. (49) Bildirim konusu işlemde, KÜMAŞ ın faaliyet gösterdiği pazarlardan , BURM, fırınlanmış BSRM ve fırınlanmamış BSRM üretimi (üst pazar) ile OYAK ın demir -çelik üretimi (alt pazar); KÜMAŞ ın BURM ve Fırınlanmış BSRM üretimi (üst pazar) ile OYAK ın çimento üretimi (alt pazar) ve KÜMAŞ ın refrakter üretiminin hammadde lerinden olan kalsine manyezit üretimi (üst pazarlar) ile OYAK ın demir -çelik üretimi (alt pazar) arasında dikey bir ilişkinin olduğu değerlendirilmektedir. Aşağıdaki tabloda bu durum daha net bir şekilde görülebilmektedir. Tablo 7: Tarafların Faaliyet Gösterdikle ri Pazarlar ve Bu Pazarlardaki Yatay/Dikey Örtüşmeler KÜMAŞ OYAK Grubu Yatay -Dikey BURM demir -çelik, çimento Dikey Fırınlanmış BSRM demir -çelik, çimento Dikey Fırınlanmamış BSRM demir -çelik Dikey Kalsine manyezit demir -çelik Dikey (50) Bahsi geçen dikey ilişkiler kapsamında tarafların ve rakiplerinin pazar p aylarına ilişkin veriler ve söz konusu pazarlardaki değerlendirmeler aşağıda ayrı başlıklar altında ele alınacaktır. H.2.2.1. BURM pazarına ilişkin yoğunlaşma değerlendirmesi (51) DBM ya da er gitilmiş manyezitin farklı tane boyutlarında kırılıp, çeşitli bağlayıcılarla mikserde karıştırılması i le üretilen ve herhangi bir şekli olmayan yığın halinde ki şekilsiz bazik bir refrakter olan BURM, demir -çelik, çimento, kireç, cam ve demir dışı metalleri n üretiminde kullanılmaktadır. Bu kapsamda KÜMAŞ ın BURM faaliyeti ile OYAK ın demir -çelik ve çimento faaliyetleri arasında bir dikey ilişki mevcuttur. Tablo 8: BURM Pazarına İlişkin KÜMAŞ ın ve Rakiplerinin Türkiye deki Pazar Payları (%) Teşebbüsler 2017 2018 2019 Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı KÜMAŞ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) RHIM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) 15 OYAK Grubu şirketlerinden olan Almatis Grubu, alümi na bazlı refrakter üreticilerinin formülasyonlarını optimize etmek için çok çeşitli kırılmış ve öğütülmüş boyutlarda yüksek saflıkta kimyasal alümina içerikli agrega ve çimento niteliğinde hammaddeler sağlamak la birlikte, Almatis Grubu nun üretim tesisleri nde ısı yalıtımı amacıyla kullanılan yüksek saflıkta alümina içerikli refrakter tuğla ve harçlar, KÜMAŞ ın ürün portföyü içerisinde yer almamaktadır. Nitekim KÜMAŞ ın ürettiği refrakter hammaddeleri manyezit ve dolomit bazlı iken, Almatis Grubu nun ürettiğ i hammaddeler yüksek saflıkta, kimyasal nitelikli alümina içerikli ürünlerdir. 21-03/32 -16 15/24 Asmaş -Minteq ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Piromet ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Daussan ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 100 100 100 100 100 100 Kaynak: Bildirim Formu (52) BURM pazarına ilişkin Tablo 8 de yer alan verilere baktığımızda, değer bazında ( ..) , miktar bazında ( ..) ile RHIM nin lider konumda olduğu, ardından ikinci sırada ise değer bazında ( ..) , miktar bazında ise ( ..) pazar payı ile ( ..) in gel diği görülmektedir. Devre konu KÜMAŞ ın ise son üç yılda pazar payının düşüş eğiliminde olduğu ve değer bazında ( ..) , miktar bazında ( ..) olarak gerçekleştiği görülmektedir. (53) Aşağıdaki tabloda ise OYAK Grubunun demir çelik pazarındaki pazar payları yer almaktadır: Tablo 9: OYAK ın Demir -Çelik Sektörüne İlişkin Türkiye Pazar Payı Bilgisi16 (%) Pazar 2017 2018 2019 Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı Yassı Çelik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Uzun Çelik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Demir -Çelik17 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Bildirim Formu (54) Yukarıda yer alan rakamlar çerçevesinde OYAK Grubunun yassı çelik pazarında pazar paylarının ( ..) yakın olduğu, uzun çelik ürünlerinde ( ..) pazar payına sahip olduğu, toplam demir çelik ürünleri bakımından ise ( ..) pazar payına sahip olduğu görülmektedir. Tabloda görüldüğü üzere demir çelik pazarının, yassı çelik ve uzun çelik satışları olarak alt ayrımları mümkünd ür. KÜMAŞ ın refrakter ürünlerinin kullanıldığı alanlar dikkate alındığında demir çelik pazarının alt ayrımlarına gidilmesinin gerekli olmadığı değerlendiri lmektedir. (55) Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz un (Yatay Olm ayan Kılavuz) 25. paragrafında, yatay olmayan birleşme işlemleri sonucunda ortaya çıkan birleşik teşebbüs, birleşme sonrasında söz konusu ilgili pazarlardan en az birisinde hâkim durumda olmadıkça birleşme işleminin rekabeti olumsuz şekilde etkilemeyeceği kabul edilmiştir. KÜMAŞ ın BURM pazarında sahip olduğu pay ile birlikte OYAK Grubunun demir çelik pazarında sahip olduğu payın ( ..) biraz üzerinde olduğu dikkate alınarak söz konusu pazarlar bakımından rekabetçi endişenin söz konusu olmayacağı değerlendir ilmektedir. (56) Diğer yandan KÜMAŞ ın BURM ürünü ile OYAK Grubunun çimento üretimi arasında da dikey nitelikli bir ilişki bulunmaktadır. Bu kapsamda çimento pazarına ilişkin OYAK Grubu ve rakiplerin pazar paylarına ilişkin verilere aşağıdaki tabloda yer veril mektedir. 16 Bildirim Formu nda taraflar , demir -çelik sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin satış verilerinin mevcut olmaması nedeniyle tahmini pazar payı sağlayamadıklarını beyan etm işlerdir. 17 KÜMAŞ tarafından üretilen refrakter malzemeleri , OYAK ın demir -çelik faaliyetlerinin genelinde kullanıldığı ve üretilen demir -çelik ürünü özelinde değişkenlik göstermediği değerlendirildiğinde bu pazar bakımından yassı çelik pazarı ve uzun çelik pazarı ayrımına gidilmemiştir. 21-03/32 -16 16/24 Tablo 1 0: Çimento Pazarına İlişkin OYAK ın ve Rakiplerinin Türkiye deki Pazar Payları (%) 2018 2019 2020 Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı OYAK ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) LİMAK ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) AŞKALE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ÇİMSA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ÇİMKO ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) AKÇANSA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Vicat Grup ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ÇİMENTAŞ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Bildirim Formu (57) Tablo 1 0 a baktığımızda OYAK ın çimento pazarındaki pazar payı son üç yıl içinde nispeten artmakla birlikte 2019 yılında, Yatay Olmayan Kılavuz da belirtilen eşiğin altında, hacim bazında ( ..) , değer bazında ise ( ..) olarak gerçekleşmiştir. Dolayısıyla gerek KÜMAŞ ın pazardaki payları gerekse OYAK ın ve rakiplerinin pazar payı işlem sonrasında çiment o pazarı bakımından etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı değerlendirilmektedir . H.2.2.2. Fırınlanmış BSRM Pazarına İlişkin Yoğunlaşma Değerlendirmesi (58) DBM ve/veya FM in farklı tane boyutlarında kırılıp/öğütülerek alümina spinel , kromit gibi katkılar ve bağlayıcılar ile mikserde karıştırılması ile üretilen harmanların hidrolik preslerde şekillendirilmesi ile üretilen Fırınlamış BSRM, demir-çelik, çimento, kireç, cam ve demir dışı metaller in üretiminde kullanılmaktadır. Bu kapsamda KÜMAŞ tarafından üretilen Fırınlanmış BSRM ile OYAK ın demir -çelik ve çimento sektörleri arasında bir dikey ilişki mevcuttur. Tablo 1 1: Fırınlanmış BSRM Pazarına İlişkin KÜMAŞ ve Rakiplerinin Türkiye deki Pazar Payları (%) Teşebbüsler 2017 2018 2019 Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı KÜMAŞ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SORMAS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Refratechnik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) RHIM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Konya Krom ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 100 100 100 100 100 100 Kaynak: Bildirim Formu (59) Yukarıdaki tablo incelendiğinde KÜMAŞ ın hacim bazında ( ..) ; değer bazında ( ..) pazar payı ile pazarda hacim bazında ( ..) ve değer bazında ( ..) luk bir pazar payını elinde bulunduran lider konumdaki ( ..) tan sonra geldiği görülmekte ve 2018 yılına kıyasla pazar payında bir azalma oldu ğu gözlemlenmektedir. (60) Yatay Olmayan Kılavuz un 25. paragrafında, yatay olmayan birleşme işlemleri sonucunda ortaya çıkan birleşik teşebbüsün, birleşme sonrasında söz konusu ilgili pazarlardan en az birisinde hâkim durumda olmadıkça birleşme işleminin reka beti olumsuz şekilde etkilemeyeceği kabul edilmiştir. Ayrıca Kılavuz un 27. paragrafında her bir ilgili pazarda Herfindahl -Hirschman Endeksi (HHI) değerinin 2500 seviyesinin altında olması ve birleşik teşebbüsün her bir pazardaki pazar payının %25 in alt ında olması halinde, yatay olmayan birleşmelerin rekabet bakımından olumsuz etkilerinin, incelemenin derinleştirilmesini ve birleşmenin yasaklanmasını gerektirecek düzeyde 21-03/32 -16 17/24 olmadığı varsayılabilir. ifadesi yer almaktadır. Fırınlanmamış BSRM pazarındaki HH I değeri ise hacim bazında ( ..) , değer bazında ( ..) olarak hesaplanmıştır. (61) Sonuç olarak gerek demir çelik ve çimento pazarlarında OYAK Grubunun konumu gerekse KÜMAŞ ın Fırınlanmış BSRM pazarındaki pazar payının Yatay Olmayan Kılavuz da eşik kabul edilen değeri cüzi bir oranda geçmekle birlikte, söz konusu pazarda lider konumda olmadığı ve HHI değerinin bahsi geçen kılavuzdaki eşiğin altında olduğu göz önünde bulundurulduğunda, Fırı nlanmış BSRM pazarı bakımından işlem sonrasında etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı değerlendirilmektedir. H.2.2.3 . Kalsine Manyezit Pazarına İlişkin Tespit ve Değerlendirme (62) Tarımsal uygulamalar (hayvan yemi ve gübre), madenc ilik sektörü (Ph ayarlayıcı), mermer ve seramik sektörü, yapı sektörü, kâğıt dolgu ve beyazlatma malzemesi, şeker rafinasyonu, cam harmanı katkı malzemesi ve sorel çimento uygulamaları da dâhil olmak üzere çok farklı sektörlerde kullanılan ve refrakter mal zemelerinin hammaddelerinden olan kalsine manyezit sınırlı seviyede de olsa demir -çelik sektöründe de kullanılmaktadır. Bu kapsamda KÜMAŞ ın kalsine manyezit üretimi ile OYAK ın demir -çelik üretimi, dikey ilişkinin gerçekleştiği bir diğer pazar olarak ele alınmıştır. Tablo 1 2: Kalsine Manyezit Pazarına İlişkin KÜMAŞ ın ve Rakiplerinin Türkiye deki Pazar Payları (%) Teşebbüsler 2017 2018 2019 Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı KÜMAŞ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Akdeniz Mineral ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MALTAŞ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 100 100 100 100 100 100 Kaynak: Bildirim Formu (63) Refrakter malzemelerinin ham maddelerinden olan kalsine manyezit pazarında KÜMAŞ ın 2019 yılına ilişkin hacim bazında pazar payı ( ..) , değer bazında ( ..) olarak gerçekleşirken; pazarda lider konumda olan ( ..) hacim bazında ( ..) ; değer bazında ise ( ..) lik bir pazar payını elinde bulundurmaktadır. Söz konusu pazardaki 2019 yılına ilişkin HHI değeri ise hacim bazında ( ..) değer bazında ise ( ..) olarak hesaplanmıştır. İlaveten bildirim formunda, KÜMAŞ tarafından üretilen kalsin e manyezitin yalnızca belirli bir kısmının demir -çelik sektörüne tedarik edildiği ve bu ürünün demir -çelik sektörü açısından zorunlu bir girdi olmadığı belirtilmiş olup, tüm bu hususlar değerlendirildiğinde işbu pazar bakımından işlem sonrasında etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı değerlendiril mektedir . H.2.2.4. Fırınlanmamış BSRM Pazarına İlişkin Tespit ve Değerlendirme (64) Tarafların faaliyetlerinin dikey olarak kesişti ği son pazar ise DBM v e/veya FM in farklı tane boyutlarında kırılıp/öğütülerek grafit, antioksidan katkılar ve bağlayıcılar ile mikserde karıştırılması ile üretilen harmanların hidrolik preslerde şekillendirilmesi ile üretilen fırınlanmamış BSRM üretimi ile OYAK ın demir -çelik üretimi dir. 21-03/32 -16 18/24 Tablo 1 3: Fırınlanmamış BSRM Pazarına İlişkin KÜMAŞ ın ve Rakiplerinin Türkiye deki Pazar Payları (%) Teşebbüsler 2017 2018 2019 Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı Hacim Bazlı Pazar Payı Değer Bazlı Pazar Payı KÜMAŞ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HAZNEDAR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SORMAS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) VESUVIUS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Konya Krom ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 100 100 100 100 100 100 Kaynak: Bildirim Formu (65) KÜMAŞ ın fırınlanmamış BSRM pazarındaki pazar payına baktığımızda; söz konusu pazar payı değer bazında 2017 yılında % ( ..) , 2018 yılında % ( ..) ve 2019 yılında %( ..) olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu pazar payı her ne kadar düşüş eğiliminde olsa da en yakın rakibi konumundaki ( ..) ın iki katından yüksek bir pazar payı ile pazarda lider konumda olduğu görülmektedir. Pazardaki HHI değeri ise hacim bazınd a ( ..) , değer bazında ( ..) olarak hesaplanmıştır. Her ne kadar HHI değeri Yatay Olmayan Kılavuz da eşik kabul edilen değerin altında olsa da, fırınlanmamış BSRM pazarındaki KÜMAŞ ın ve rakiplerinin pazar payı ve konumları dikkate alındığında söz konusu i şlemin dikey etkilerinin daha detaylı incelenmesi, bir başka ifadeyle söz konusu devralma işleminin Yatay Olmayan Kılavuz hükümleri uyarınca ele alınması ve olası rekabet karşıtı etkilerinin bu bağlamda irdelenmesi gerekmektedir. H.2.3 Tek Tarafl ı Etkiler (Unilateral Effects) v e Koordinasyon Doğurucu (Coordinated Effects) Etkiler Bakımından Değerlendirme (66) Bilindiği üzere, farklı ilgili ürün pazarlarında faaliyet gösteren teşebbüsler arasında gerçekleşen birleşme ve devralma işlemleri yatay olmayan birleşme ve devralmalar olarak tanımlanmaktadır. Dikey devralmalar, yatay devralmalardan farklı olarak aynı ilgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüsler arasındaki rekabetin doğrudan ortadan kaldırılmasına veya azaltılm asına yol açmamaktadır. Bu bakımdan dikey devralmaların yatay devralmalara kıyasla daha az rekabetçi endişe barındırdığı kabul edilmektedir. Ayrıca dikey devralmaların, işlem maliyetlerini önemli derecede azalttığı, çifte tekelci fiyatlandırmayı ortadan ka ldırarak nihai ürün fiyatını düşürme veya çıktı miktarını artırma yönünde güdü sağladığı , üretim, dağıtım ve satış organizasyonu bakımından da birtakım etkinlikler doğurabildiği ileri sürülmektedir. (67) Dikey devralmalar bazı durumlarda, hâkim durum yaratma ve ya hâkim durumu güçlendirerek rekabeti önemli ölçüde azaltabilme potansiyeli taşımaktadır. Bu kapsamda Yatay Olmayan Kılavuz da, dikey devralmaların rekabet üzerinde tek taraflı etkiler ( unilateral effects ) ve koordinasyon doğurucu ( coordinated effects ) etkiler olmak üzere başlıca iki tür olumsuz etkisi bulunduğu ifade edilmektedir. (68) Söz konusu bilgiler ışığında dosya konusu dikey devralma işleminin esas olarak rekabeti sınırlayıcı etkileri, tek taraflı etkiler ve koordinasyon doğurucu etkiler bağlamında ele alınacak; tek taraflı etkilerse girdi kısıtlaması ve müşteri kısıtlaması şeklinde ayrı başlıklar kapsamında incelenecektir. H.2.3.1. İşlemin Tek Taraflı Etkilerinin Değerlendirilmesi (69) Tek taraflı etkiler, esas olarak dikey devralmaların pazar kapamaya neden olup olmadığı hususunda incelenmektedir. Bu kapsamda pazar kapama, devralma işlemi 21-03/32 -16 19/24 neticesinde mevcut veya potansiyel rakiplerin tedarik kaynaklarına erişiminin zorlaştırılması veya engellenmesi netices inde, rakiplerin etkili bir şekilde rekabet edebilme imkân ve güdülerinin azaltılması şeklinde ifade edilmektedir. Öte yandan Yatay Olmayan Kılavuz da pazar kapama, girdi kısıtlaması ( input foreclosure ) ve müşteri kısıtlaması ( customer foreclosure ) olarak iki farklı şekilde ele alınmıştır. (70) Dikey birleşmelerin birleşik teşebbüse alt ve üst pazardaki rakipleri hakkında kritik bilgilere erişim imkânı sağlaması sebebiyle de bazı tek taraflı etkilerin ortaya çıkmasına neden olması mümkündür. Örneğin dikey birleş me sonucunda alt pazardaki rakibinin sağlayıcısı olan bir te şebbüs rakipleri hakkında elde edece ği bilgiler neticesinde alt pazarda fiyatları y üksek tutabilir. Benzer şekilde dikey b ütünleşik teşebbüsün elindeki kritik bilgilere eri şim imk ânı rakiplerin pazara giri şlerini veya pazarı geni şletmelerini engelleyebilir. H.2.3.1.1. Girdi Kısıtlaması (71) Girdi kısıtlaması temel olarak, birleşik teşebbüsün devralma sonrası sağlayıcısı olduğu girdilerin alt pazarda faaliyet gösteren rakip teşebbüslere a rzını kısıtlayarak devralma öncesi fiyat ve koşullardan girdi temin etmelerini zorlaştırması ve bunun sonucunda maliyet artışına neden olması olarak tanımlanmaktadır. Bu durumsa birleşik teşebbüse tüketiciye uyguladığı fiyatları arttırabilme imkânı sağlaya caktır. Yukarıda belirtildiği üzere, girdi kısıtlaması şeklindeki pazarı kapama etkisinin tüketici zararına yol açtığının kabul edilmesi için rakiplerin birleşme sonrasında mutlaka pazardan çıkmak zorunda kalmaları şartı aranmamalıdır. Bu değerlendirmede k ıstas, artan girdi maliyetlerinin tüketicilere daha yüksek fiyatlar uygulanmasına neden olup olmayacağıdır. Di ğer yandan, birleşmeden kaynaklanan etkinliklerin birleşik teşebbüse fiyat d üşürme imkânı ya da g üdüsü sağlaması ve b öylece t üketici üzerindeki toplam etkinin n ötr ya da olumlu olması m ümkündür. (72) Girdi kısıtlaması konusunda, birleşik teşebbüsün girdi kısıtlama imkân ve güdüsü olup olmadığı değerlendirilmekte ve en nihayetinde böyle bir pazar kapama uygulamasının alt pazarda rekabeti önemli ölçüde bozup bozmayacağı dikkate alınmaktadır. Bu hususlar genel de iç içe geçmiş olması nedeniyle değerlendirme safhasında birlikte ele alınmaktadır. (73) Yatay Olmayan Kılavuz da girdi kısıtlaması değerlendirmelerinde, ilk olarak girdinin alt pazardaki üretim açısından önemli bir girdi olup olmadığı dikkate alınmaktadır. Pazar kapama, ilgili girdinin önemli olması halinde gündeme gelebilmektedir. Ayrıca, alt pazardaki üretim maliyetlerinde önemli bir kalem oluşturmasının yanında girdi, maliyet dışı faktörlerle de önemini koruyabilmektedir. Maliyet dışı faktörler arasında a nılan girdi olmaksızın alt pazarda üretimin gerçekleştirilememesi, girdinin alt pazardaki ürün için önemli bir ürün farklılaştırma unsuru olması sayılabilmektedir. Bununla birlikte, Yatay Olmayan Kılavuz da, girdi kısıtlaması yoluyla pazar kapama etkisinin ortaya çıkabilmesi için devralma sonrası oluşacak dikey bütünleşik teşebbüsün üst pazarda belli bir pazar gücüne sahip olması gerektiği belirtilmektedir. (74) Fırınlanmamış BSRM pazarında 2019 yılı itibarıyla satış hacmi bakımından ( ..) lık kısım dosya konusu işlem neticesinde dikey bütünleşik teşebbüs tarafından kontrol edilecektir. Tablo 15 te gösterildiği üzere söz konusu pazar payları ile pazarda gerek satış hacmi gerekse değeri bakımından birinci sırada yer almaktadır. Pazarda ikinci sırada yaklaşık ( ..) pay ile ( ..) , üçüncü ve dördüncü sırada yaklaşık ( ..) pay ile ( ..) ve beşinci sırada ( ..) pay ile ( ..) yer almaktadır. Söz konusu pazar payları dikkate alındığında devir sonrasında dikey bütünleşik teşebbüsün üst pazarda hâkim durumd a olmamakla beraber belli bir pazar gücüne sahip olduğu kabul edilebilecektir. 21-03/32 -16 20/24 (75) Bildirim formunda, ERDEMİR in sıvı ham çelik üretim sürecinde ergime sıcaklığı demir ve çelikten daha yüksek olan sıvı demir ve çeliğin geçtiği her yerde yüksek ısıya dayanıklı olarak refrakter malzemesinin kullanılması gerektiği, bu anlamda üretim sürecinin vazgeçilmez bir parçası olduğu ifade edilmektedir. G lobal çelik sektörünün son 3 yıllık üretimlerine bakıldığında 2017 yılı 1,69 milyar ton, 2018 yılı 1,81 milyar ton ve 20 19 yılı 1,87 milyar ton şeklinde olduğu, buna karşın refrakter malzemelerinin bu ivmeyi takip edemediği ve refrakter ürünlerinin kullanıldığı alanlarda gelişen teknolojiler ve refrakter ürünlerinin kalitelerinin geliştirilmesine yönelik yapılan inovasyon yatırımları doğrultusunda çelik başına düşen refrakter kullanımının azaldığı belirtilmiştir. Bir başka ifadeyle refrakterin en geniş kullanım alanlarından biri olan çelik sektörü son 3 yılda %11 büyüme kaydetse de refrakter malzeme kullanımları çelik üretiml erine paralel olarak ilerlememiş ve refrakter satışları düşmüştür18. (76) Bildirim formunda mevcut durumda demir çelik sanayinde kullanılan refrakter ürünlerin üretilen demir çelik maliyetleri içerisindeki payının ( ..) arasında olduğu belirtilmektedir. Söz konusu bilgiler ışığında a lt pazarlar olan demir çelik pazarlarında meydana gelen büyümeye karşın refrakter pazarının aynı şekilde büyüme kaydetmemesi, söz konusu pazarlarda refrakter malzemeleri nin temel girdilerden biri olarak önemini koruduğunu, bununla birlikte toplam girdi maliyetleri içerisinde sahip olduğu payın azaldığını göstermektedir. Ayrıca toplam üretim maliyetlerinin oldukça küçük bir kısmını oluşturduğu dikkate alındığında rakip demir çelik üreticilerine yönelik olası girdi kısıtlamasının nih ai ürün fiyatlarını etkileyecek boyutta etki yaratması beklenmemektedir. (77) İlgili refrakter pazarındaki yerleşmiş tedarik uygulamaları da işlemin değerlendirilmesi bakımından ışık tutacak niteliktedir. Bildirim formunda refrakter malzemeleri tedariki bakımından müşterilerin ihaleler yoluyla yaklaşık 6 -10 refrakter firmasından tek lif aldığı ve en az 2 -3 tedarikçi ile çalıştığı ifade edilmiştir. Nitekim ERDEMİR de hâlihazırda Vesuvius, RHI, Süpe rref, Chosun Refractories ve Seven Refractories den refrakter tedariki yapmaktadır. (78) Devralma işlemi sonrasında dikey bütünleşik OYAK ın ref rakter tedarikini kendi içinde üst bölümden temin etmeyi tercih etmesi halinde daha önce girdi satın aldığı kalan girdi tedarikçilerinin OYAK tarafından talep edilmeyen ürün miktarının serbest kalması, ilgili refrakter pazarının serbest kalan bu bağımsız g irdi tedarikçilerinin alt pazardaki rakipler bakımından alternatif temin kaynağı haline gelmesi söz konusu olacaktır . (79) Öncelikle refrakter pazarının alt pazarında yer alan müşterilerin yaygın olarak kullandığı söz konusu tedarik yöntemine ek olarak bildiri m formunda pazarda dikey nitelikli münhasırlık ilişkilerinin olmadığı belirtilmektedir. Bu durumda sağlayıcı değiştirmenin zor olmayacağı ve fiyatların yükselmesi ihtimalinin düşük olduğu değerlendirilmektedir. (80) Bu noktada ilgili refrakter pazarında, pazard a faaliyet gösteren firmaların âtıl kapasiteye sahip olup olmadığı önem taşımaktadır. Taraflardan elde edilen bilgiler çerçevesinde ilgili refrakter pazarında KÜMAŞ ın kapasitesi yıllar itibarıyla artmamakla beraber kapasite kullanma oranı 2017 yılındaki ( ..) 2019 da ( ..) kadar gerilemiştir. Bildirim formunda ilgili refrakter pazarında küresel ölçekte ( ..) ve ülkemizde ( ..) oranında atıl kapasite bulunduğunun tahmin edildiği belirtilmektedir. 18 Örneğin 1970 li yıllarda global olarak ton çelik başına 25 -30 kg refrakter malzemesi kullanılırken, günümüzde bu rakam 8 kg lara kadar düşmüştür. 21-03/32 -16 21/24 (81) İlaveten KÜMAŞ ın rakiplerinden HAZNEDAR ın da fırınlanmış ve fırınlanmamış BSRM ürünleri bakımından 2020 yılında yıllık kapasitesini ( ..) ton/yıl arttırdığı belirtilmektedir. Tarafların rakiplerinden SORMAŞ tarafından iletilen bilgilerde toplam kapasite kullanma oranlarının son dört yılda ( ..) , ( ..) , ( ..) ve ( ..) olarak gerçekleştiği belirtilmektedir. Fırınlanmamış BSRM pazarına son beş yılda, OSR Orind Special Refractories Limtied, Süperref Ateşe Mukavim Malzemeleri, Dalmia OCL Refractories ve Intocast gibi üreticilerin de giriş yapması üst pazardaki tedarik çi sayısını ve refrakter pazarındaki rekabeti artırmıştır. Refrakter pazarındaki üretici sayısının artması birleşik teşebbüsün girdi kısıtlaması yapması veya bu güdüye sahip olması olasılığını azaltacak niteliktedir. Nitekim bu husus Kurul un DOW19 kararınd a da ele alınmıştır. Kararda Kurul, dikey etkilenen pazarlar bakımından yapılan rekabetçi analiz kapsamında, üst pazarda faaliyet gösteren rakip teşebbüslerin Türkiye den ve dünyadan ilgili ürünler bakımından ihtiyaçlarını karşılayabilecek tedarikçilerin bulunmasından hareket le, işlem neticesinde herhangi bir girdi kısıtlamasının yaşanmayacağı kanaatine varmıştır. (82) Ayrıca refrakter malzemeleri (bazik olmayan şekilli fırınla nmış/fırınlanmamış ) pazarındaki ithalat miktarları da işlemin etkileri açısından önemli bir unsur olarak değerlendirilmektedir. Tablo 1 4: Türkiye Toplam Manyezitten Bazik Şekilli Refrakterler (Fırınlanmış ve Fırınlanmamış) İthalatı 2016 2017 2018 2019 Miktar (ton) Tutar (USD) Miktar (ton) Tutar (USD) Miktar (ton) Tutar (USD) Miktar (ton) Tutar (USD) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Bildirim Formu (83) Yukarıdaki tablodan son yıllarda ithalatın hem miktar hem de değer olarak artış eğiliminde olduğu anlaşılmaktadır . Tablo 1 5: Türkiye Toplam Manyezitten Bazik Şekilli Fırınlanmış ve Fırınlanmamış Refrakter Satışları ve İthalatın Satışlar İçindeki Oranı 2017 2018 2019 Türkiye Toplam Manyezitten Bazik Şekilli Fırınlanmış ve Fırınlanmamış Refrakter Satışları (ton) ( ..) ( ..) ( ..) İthalatın Satışlar İçerisindeki Oranı ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Bildirim Formu (84) Yukarıdaki tablolar incelendiğinde ise Türkiye deki manyezitten bazik şekilli fırınlanmış ve fırınlanmamış refrak ter satışlarının yıllar içinde azalmasına karşın ithalat miktarının yıldan yıla arttığı anlaşılmaktadır. Demir çelik üretiminde kullanılan ilgili refrakter girdi ihtiyacında yaşanan düşüş ile birlikte bu durumun, yıllar itibarıyla KÜMAŞ ın kapasite kullanı m oranlarının azalmasında etkili olduğu değerlendirilmektedir. İlaveten hâlihazırda uygulanan ithalat vergilerine rağmen Çin den yapılan ithalatın yıllar içinde artış gösterdiği ve büyük küresel şirketlerin Çin'de tesislerinin olması sebebiyle Çinli üretic ilerin teknoloji ve bilgi konusunda herhangi bir eksiği nin olmadığı göz önüne alınırsa Çinli firmaların söz konusu ürün grupları için ciddi rekabetçi baskı uygulayabildiği değerlendirilmektedir. (85) Manyezitten ve dolo mitten elde edilen bazik refrakter ürünler arasında yüksek arz ikamesi olması da işlem sonrası oluşabilecek rekabetçi endişeleri azaltmaktadır. KÜMAŞ ın rakiplerinden ( ..) geçmiş uygulamalarında Fırınlanmış BSRM ile 19 Kurulun 30.03.2016 tarih ve 16 -12/184 -79 sayılı kararı. 21-03/32 -16 22/24 Fırınlanmamış BSRM arasında kısa vadede üretim geçişleri yaptığı, örnek vermek gerekirse ,( ..) ın tesislerinden birinde ( ..) bazik ürünleri arasında her sene iki kere geçiş sağlandığı, bu geçişler sırasında, yaklaşık 2 -3 haftalık standart manyezit üretimi kaybı yaşandığı ve bunun esasen oldukça az miktarda satış ve parasal kayıp anlamına geldiği göz önünde bulundurulduğunda işle m sonrasında ilgili pazarlarda arz ikamesi açısından bir endişe yaşanmayacağı değerlendiril mektedir20. (86) Tüm bu açıklamalar ışığında demir -çelik sekt örlerindeki büyümeye rağmen refrakter malzemeleri pazarının büyüme eğilimi göstermemesi, demir çelik üretim m aliyetleri içinde oldukça küçük paya sahip olması, kapasite kullanım oranlarının azalması, son yıllarda üst pazarda faaliyet gösteren teşebbüs sayısının artması, Türkiye deki manyezitten bazik şekilli fırınlanmış ve fırınlanmamış refrakter satışlarının yıl lar içinde azalmasına karşın ithalat miktarının sürekli artması , aynı anda birden fazla tedarikçi ile çalışılıyor olması ve pazarda münhasırlık ilişkilerinin bulunmaması gibi durumlar göz önünde bulundurulduğunda işlem sonrasında fırınlanmamış BSRM pazarın da girdi kısıtlaması yoluyla alt pazardaki rakiplerin maliyetlerin yükselmesi ya da fiyatları arttırma yönünde etki yaratma imkân ve güdüsünün söz konusu olmayacağı, dolayısıyla girdi kısıtlaması yoluyla pazarın rakiplere kapanmasının söz konusu olmayacağı değerlendirilmektedir. H.2.3.1.2. Müşteri Kısıtlaması (87) Müşteri kısıtlaması, birleşik teşebbüsün üst pazardaki rakiplerinin yeterli derecedeki müşteri tabanına erişiminin kısıtlanmasıdır. Bu kapsamda, üst pazarda faaliyet gösteren bir teşebbüsün alt pazarda önemli derecede pazar payına sahip olan bir teşebbüs ile birleşmesi müşteri kısıtlaması yoluyla rekabeti engelleme ve kısıtlama ihtimalini ihtiva et mektedir. (88) Birleşik teşebbüs alt pazarda da faaliyetine devam edeceği için, üst pazarda faaliyet gösteren rakip teşebbüslerin kayda değer müşteri tabanına ulaşımını kısıtlayabilecektir. (89) KÜMAŞ ın ilgili refrakter malzemesini temin ettiği müşteriler arasınd a OYAK Grubunun payı yıllar içinde artmakla birlikte en yüksek % ( ..) seviyesindedir. Görüldüğü gibi KÜMAŞ ın halihazırda ürün tedarik ettiği önemli miktarı alan KARDEMİR, HABAŞ, İÇDAŞ gibi büyük firmaların devralma sonrasında alternatif tedarikçiler için önemli bir talep unsuru olacağı değerlendiril mektedir. (90) Söz konusu hususlar çerçevesinde müşteri kısıtlaması yoluyla pazar kapama etkisinden bahsedilebilmesi için üst pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin önemli derecede müşteri kaynaklarından dışlanması gerekmektedir. Fırınlanmamış BSRM pazarının alt pazarı olan demir çelik ürünlerinde OYAK Grubunun sahip olduğu pazar payları Tablo 15 te yer almaktadır. Buna göre yassı çelik ürünlerinde OYAK Grubunun 2019 yılında ( ..) pazar payına sahip olduğu, uzun çel ik ürünlerinde ( ..) pazar payına sahip olduğu, toplam demir çelik ürünleri bakımından ise ( ..) pazar payına sahip olduğu görülmektedir. İşlemden etkilenen refrakter ürünlerinin demir çelik pazarına yönelik olduğu, bu bakımdan toplam demir çelik pazar büyüklüğünün dikkate alınabileceği, demir çelik pazarında OYAK Grubu dışında firma ların faaliyet gösterdiği dikkate alındığında, OYAK Grubunun üst pazardaki rakiplerin alt pazardaki müşterilere erişimini kısıtlayabilmek için yeterli bir güç oluşturmadığını düşündürmektedir. Daha dar çerçevede yassı çelik pazarı bakımından OYAK Grubunun önemli bir alıcı olduğu 20 ( ..) sayılı dosya kapsamında gelen cevabi yazı . 21-03/32 -16 23/24 kabul edilebilecek olsa da yassı çelik pazarının daha çok küresel ölçekte değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır . (91) Alt pazarda hâlihazırda KÜMAŞ ile tedarik ilişkisi olanlar da dâhil olmak üzere, birçok yerel (örneğin; Çolakoğlu, Habaş, Tosçelik, Borçelik) ve küresel oyuncu nun (örneğin; Thyssenkrupp, ArcelorMittal) var olması ve demir -çelik sektörüne son 5 yıl içerisinde Atakaş Çelik, Yıldız Demir Çelik ve Tosyalı Toyo gibi teşebbüslerin giriş yaptığı göz önünde bulundurulduğunda demir -çelik pazarı bakımından da işlem sonucunda müşteri kısıtlaması ihtimalinin mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. Nitekim Kurul Gemsat kararında21 müşteri kısıtl amasına yönelik yaptığı incelemede, hâlihazırda 10 civarı firmanın alt pazarda aktif olmasını ve bu firmaların uluslararası bilinirliği olan firmalardan girdi sağlamasını dikkate almış ve bu doğrultuda dikey birleşme kapsamında ortaya çıkabilecek müşteri t abanına erişimin kısıtlanması stratejisinin makul olmayacağını değerlendirmiştir. (92) İlaveten pazarda süregelen tedarik anlaşmalarında müşteriler ihaleler yoluyla yaklaşık 6-10 refrakter firmasından teklif aldığı ve en az 2 -3 tedarikçi ile çalıştığı göz önün de bulundurulduğunda alt pazar bakımından müşteri kısıtlaması yaşanmasının çok mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. Nitekim söz konusu husus Kurul tarafından daha önce Doğan Holding22 kararında da ele alınmıştır. Kararda Kurul , medya şirketlerinin haberin güvenirliği ve detaylarına vakıf olma güdüsüyle genel olarak üç büyük haber ajansı ile eşzamanlı olarak çalışmayı tercih etmesinin söz konusu işlemin müşteri kısıtlama etkileri açısından bir endişe yaratmayacağı kanaatine varmı ştır. (93) Bu çerçevede Türkiye de güçlü küresel firmaların varlığının yanı sıra yurtdışına ihracat imkânlarının da mevcut olduğu dolayısıyla işlem neticesinde KÜMAŞ ile rakip olan refrakter firmalarının müşterilere erişim imkânlarının olumsuz etkilenmesinin, b u şekilde pazarın kapanmasının söz konusu olmadığı değerlendirilmektedir. H.2.3.2. İşlemin Koordinasyon Doğurucu Etkiler Bakımından Değerlendir ilmesi (94) Koordinasyon doğurucu etkiler ise devralma öncesinde davranışlarını uyumlaştırmadan faaliyet gösteren teşebbüslerin işlem sonrasında aralarındaki koordinasyon yoluyla fiyatları yükseltme veya rekabeti azaltma ihtimallerinin artması olarak tanımlanmaktadır. İşlemden önce sağlayıcı ve alıcı konumda olan teşebbüslerin, işlem sonrasında dike y bütünleşik bir yapı içinde faaliyet gösterecek olmaları, dikey koordinasyon ihtimalini ortaya çıkarmaktadır. Yatay Olmayan Kılavuz da bir dikey devralmanın pazar kapamaya yol açacağının ortaya konulması durumunda, sadece rakiplerin sayısındaki azalmanın bile pazarda kalan diğer teşebbüslerin koordinasyon kurmasını kolaylaştırması mümkün olabileceği ifade edilmektedir. (95) Dosya kapsamında devir işlemiyle dikey bütünleşik bir yapı oluşmaktadır. Pazarda benzeri dikey bütünleşik firmaların varlığı halinde dikey koordinasyon ihtimalinden bahsedilebilmekt edir. Refrakter ürünlerin demir çelik ve çimento pazarlarında faaliyet gösteren firmaların üretim maliyetlerinin küçük bir payını oluşturması ve refrakter hammaddeleri ve refrakter ürünlerin yaygın şekilde ithalat ve ihracata konu olması nedeniyle küresel niteliği dikkate alındığında, etkilenen pazarlarda faaliyet gösteren firmaların yoğun şekilde dikey birleşme yoluna giderek koordinasyon içinde hareket etmesi için yeterli güdünün olduğu söylenemeyecektir. Benzeri nedenlerle olası bir koordinasyonun nihai fiyatlara etki etmesi de beklenmemektedir. Sonuç olarak , dosya konusu devralmanın herhangi ilgili ürün pazarında girdi veya müşteri kısıtlaması 21 Kurulun 08.04.2018 tarih ve 18 -11/197 -93 sayılı kararı. 22 Kurulun 03.05.2018 tarih ve 18 -13/248 -113 sayılı kararı. 21-03/32 -16 24/24 yoluyla pazar kapamaya yol açılması imkânının ve güdüsünün söz konus u olmadığı kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla işlem sonucunda herhangi bir pazarda koordinasyon ihtimalinden bahsedilemeyecektir. (96) I. SONUÇ (97) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme iz in verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.