Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010-4-176 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-66/1394 -516 Karar Tarihi : 21.10.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Muhammed GÜNDOĞDU C. BAŞVURAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır. D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR : - Köksallar Sey. v e Tur. Tic. Ltd. Şti. Yeni
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010-4-176 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-66/1394 -516 Karar Tarihi : 21.10.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Muhammed GÜNDOĞDU C. BAŞVURAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır. D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR : - Köksallar Sey. v e Tur. Tic. Ltd. Şti. Yeni Otogar No:4 Mersin - Mersin VİF Tur. Nakliyat ve Tic. Ltd. Şti. Mersin Otogarı No:2 Mersin - Lüks Mersin İtimat Turizm Nakliyat Tekstil Petrol Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. Yeni Otogar N o:6 Mersin 20 - Güney Mersin Seyahat Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti. Hürriyet Mh. 1731. Sk. No:6 Yenişehir/Mersin - Lüks Villa Seyahat Ltd. Şti. Yeni Otogar No:6 Mersin E. DOSYA KONUSU: Köksallar Sey. ve Tur. Ti c. Ltd. Şti. (Köksallar Seyahat ), Mersin VİF Tur. Nakliyat ve Tic. Ltd. Şti. (Mersin VİF ), Lüks Mersin İtimat Turizm Nakliyat Tekstil Petrol Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (Lüks Mersin ), Güney Mersin Seyahat Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti. (Mersin Seyahat ) ve Lüks Villa Seyahat Ltd. Şti. (Villa Mersin ) unvanlı teşebbüslerin Ankara -Mersin hattı için fiyat ve güzergâh tespiti yapmak suretiyle rekabet ihlalinde bulundukları iddiası. 30 F. İDDİALARIN ÖZETİ: Önaraştırmaya konu olan iddia temel olarak , Mersin ili m erkezli yolcu taşımacılığı yapan otobüs firmalarının ortak hareket ederek bilet fiyatlarını belirledikleri hususuna dayanmaktadır. Bu bağlamda , özetle , Köksallar Seyahat, Mersin Seyahat, Mersin VİF, Lüks Mersin ve Villa Mersin teşebbüslerin in Ankara -Mersin hattı için fiyat ve güzergâh tespiti yaptıkları iddia edilmektedir. Ayrıca, başvuru ekinde ki, 28.6.2010 tarihli , tarafların Mersin -Ankara güzergâhındaki bilet fiyatlarını 40 TL düzeyinde sabitledikleri hususuna yönelik karar metninde iddia konusu eyleml ere ilişkin bilgi bulunmaktadır. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.7.2010 tarih ve 5284 sayı ile giren baş vuru üzerine hazırlanan 21.7.2010 tarih ve 2010 -4-176/İİ -10-257.MH sayılı İlk İnceleme 40 Raporu, 5.8.2010 tarih ve 10 -52 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 10-52/968 -M sayı ile karar verilmiştir. 10-66/1394 -516 2İlgili karar uyarınca düzenlenen 14.10.2010 tarih ve 2010 -4-176/ÖA -10-257.M H sayılı Önaraştırma Raporu aynı tarih ve REK.0.08.00.00 -110/427 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-66 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da; başvuru konusu iddiayı destekler nitelikte yeterli kanıt bulunmadığından , şikâyete konu teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir. 50 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı karayolu ile şehirlerarası yolcu taşımacılığı pazarı" ; ilgili coğrafi pazar ise Ankara -Mersin şehirlerarası yolcu taşımacılığı hattı olarak belirlenmiştir. I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller I.2.1. Pazarın Yapısı Dosya mevcudu bilgilere göre, şikâyete konu faaliyetlerin yürütüldüğü Mersin Şehirlerarası Otobüs Terminali nde 107 otobüs firması bulunmasına karşın, Mersin - Ankara güzergâhında , Mersin merkezli 5 adet otobüs firması faaliye t göster mektedir. Bu 60 firmalar Köksallar Seyahat, Mersin Seyahat, Mersin VİF, Lüks Mersin ve Villa Mersin dir. I.2.2. Bilgi Tutanakları I.2.2.1. Mersin Şehirlerarası Otobüs Terminali yetkilisi raportörlerle yaptığı görüşmede, Ulaştırma Bakanlığı nın fiyat tespiti hususunda aktif bir rol oynama dığını; firmaların belirledikleri ücretler i onayla dığını; kendilerinin ücret ve zaman tarifelerine uymayan firmalara idari para cezası uygul adıklarını; Mersin otogarında özellikle Mersin -Ankara hattında faaliyet gösteren firmalar arasında anlaşma olduğuna ilişkin bir duyum almadık larını; otobüs firmaları nın Mersin ilçelerine olan servis hizmetlerine devam ettiklerini; bu konuda da herhangi bir sıkıntı bulunma dığını belirtmiştir. I.2.2.2. Köksallar Seyahat yetkilisi konu hakkında aşağıdaki bilgileri vermiştir: 70 - Şirket m erkez inin bilgisi dâhilinde böyle bir anlaşma kesinlikle yapılmamıştır. Konu hakkında bilgim bulunmamaktadır. Bu belge büyük ihtimalle Ankara daki acentelerin elinden çıkmış bir belgedir. - Sektör ümüz de yalnızca yaz aylarında kâr ed ilirken, yılın geri kalanında büyük zararlarla çalışı lmaktadır. Firma olarak, işlerin yoğun laştığı dönemlerde fiyatımızı yükselti p, yolcunun olmadığı zamanlarda ise elimizden geldiği kadar indirim yapıyoruz. Yolcunun yoğun olduğu nadir zamanlarda mümkün olduğu kadar yüksek fiyat üzerinden bilet satmanın ve yılın geri kalan zamanlarındaki zararımızı telafi etmenin hakkımız olduğunu düşünüyoruz. - Biz rakipler olarak anlaşmış olsak , yolcunun az olduğu dönemde fiyatları yüksek 80 düzey de tutmaya çalışırız. Yolcunun yoğun olduğu dönemde zaten yüksek fiyattan bilet alacak yolcu bulabiliyoruz. Bu bağlamda , örneğin , ramazan ayında yolcu bulunamadığı için fiyatlarımız düştü. Geçen yıl da aynı durum söz konusu olmuştur. Kaldı ki şirketimiz 2008 yılından bu yana Mersin -Ankara hattında 40 TL ücret uygul amaktadır. - Mersin de böyle bir anlaşmanın olması mümkün değildir. Hem buradaki ticaret kültürü hem de rakipler arasındaki ilişki düzeyi buna müsait değildir. - Şirketimiz yolcuları na Erdemli ye kadar servis hizmeti ver mektedir. 10-66/1394 -516 3I.2.2.3. Mersin Seyahat yetkilisi konu hakkında, şikâyet konusu protokol metninden haberdar olmadığını; Mersin in en büyük firması olarak buna ihtiya çlarının bulunmadığını; fiyatları nı kendilerinin belirle diğini ve aynı a landa faaliyet gösteren diğer firmaların 90 genellikle kendilerini takip ettiği ni; yaklaşık 4 -5 yıldır Mersin -Ankara hattında 40 TL fiyat uygula dıklarını; b u fiyatı yılın 7 -8 ayında mümkün olduğunca taviz verme den uygula maya çalıştıklarını, özellikle yaz aylarında otobüsler tamamen dolu olarak sefer yapabildiği için indirim uygulamayı tercih e tmediklerini; ancak yolcu sayısının çok azaldığı dönemlerde 30 TL ye kadar indirim uyguladı klarını; Mersin -Erdemli arasında yolcular ına servis hizmeti verdiklerini ifade etmiştir. I.2.2.4. Raportörlerin görüştüğü Mersin VİF yetkilisi konuya ilişkin olarak; söz konusu protokol metni hakkında bilgisi bulunmadığını; fiyatları nı kendilerinin belirl ediğini; Mersin - Ankara hattında fiyatın 4 yıldır 40 TL olduğunu ; ancak yolcu sayısının çok azaldığı kış aylarında 30 TL ye kadar indirim uyguladı klarını; yolcuları otobüsle Tece ye kadar 100 taşıdıklarını, Tece den sonrasında ise Erdemli ye kadar servis hizmeti ver diklerini söylemiştir. I.2.2.5. Lüks Mersin yetkilisi şikâ yet konusu hakkında, yılın büyük bir kısmında yolcu bulmakta büyük sıkıntı çek tiklerini; bu nedenle y olcunun çok olduğu dönemlerde mümkün olduğu kadar yüksek fiyat (40 TL ) uyguladıklarını; olduğu iddia edilen protokol metninden haber lerinin bulunmadığını ; hâlihazırda Mersin -Ankara hattında 40 TL den farklı ücretler de uygul adıklarını; y ılın çok büyük bir kısmında yolcu bulmakta zorlanan bir firmanın zaten düşük düzeyde fiyatla yolculuk yapmış bir kişiyi, Mersin e 60 km uzaklıkta ki Erdemli ye götürmesi nin şirket açısından önemli bir maliyet kalemi ol uşturmasına rağmen , Mersin -Erdemli arasında servis hizmeti sun duklarını belirtmiştir. 110 I.2.3. Ulaştırma Bakanlığı nca çıkarılan ve 23. 1.2009 tarih ve 27471 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 59 No lu Karayolu İle Ş ehirlerarası Yolcu Taşımacılığı Alanında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi Hakkında Tebliğ çerçevesinde yurtiçi yolcu taşımacılığında uygulana n mevcut taban ücret tarifesi aşağıdaki şekildedir: Tablo-1: Yurtiçi Yolcu Taşımacılığında Uygulanacak Olan Taban Ücret Tarifesi Yol Mesafesi (Km) Tarife (TL) Yol Mesafesi (Km) Tarife (TL) 101-115 10,00 701-800 39,00 116-130 10,50 801-900 42,00 131-150 11,00 901-1000 44,00 151-175 12,00 1001 -1100 46,00 176-200 13,50 1101 -1200 48,00 201-250 15,50 1201 -1300 50,00 251-300 18,00 1301 -1400 52,00 301-350 21,00 1401 -1500 54,00 351-400 24,00 1501 -1625 57,00 401-475 27,00 1626 -1750 60,00 476-550 30,00 1751 -1875 63,00 551-625 33,00 1876 -2000 66,00 626-700 36,00 2001 ve üzeri 69,00 10-66/1394 -516 4I.2.4. Bilet Ücretleri Yerinde incelemeler sırasında elde edilen bilet koçanlarında, teşebbüslerin Mersin - Ankara güzergâhına ait bilet ücretlerinin aşağıdaki gibi olduğu , alınan örnekler aracılığıyla tespit edilmiştir: Tablo -2: 30.4.2010 -30.9.2010 Tarih leri Arasında Mersin -Ankara Güzergâhına Ait Bilet Fiyatları 120 40 TL lik Bilet Sayısı Toplam Bilet Sayısı Oran Köksallar Seyahat Mersin VİF Lüks Mersin Mersin Seyahat I.3. Değerlendirme Şikâyet in konusunu , Mersin merkezli otobüs firmalarının fiyat konusund a anlaşarak rekabeti ortadan kaldırdıkları iddiası oluşturmaktadır. Mersin Şehirlerarası Otobüs Terminali nde yazıhanesi bulunan seyahat firmalarında yapılan yerinde inceleme esnasında , bilet fiyatlarının birlikte belirlenmesine yönelik herhangi bir anlaş maya ilişkin delil elde edilememiştir. Ayrıca Terminal yetkilisi tarafından, haklarında inceleme yapılan teşebbüslerin bilet fiyatlarının birlikte belirlenmesine yönelik bir anlaşma yaptıklarına dair kendilerine yansıyan bilgi olmadığı ifade edilmiştir. Bu noktada, şikâyet dilekçesi ekinde yer alan 28.6.2010 tarihli karar metnine değinilmesi faydalı olacaktır. 130 Mezkûr karar metninde yer alan en önemli husus, şikâyete taraf teşebbüslerin aralarında anlaşmak suretiyle Mersin -Ankara güzergâhındaki bilet fiy atlarını 40 TL düzeyinde sabitledikleri yönündedir. Esasen, bu içerikte bir anlaşma uygulanmasa dahi Kanun un ihlali olarak değerlendirilebilecek niteliktedir. Öte yandan , haklarında önaraştırma yürütülen teşebbüslerin Mersin -Ankara güzergâhı ile ilgili ol arak 30.4.2010 -30.9.2010 tarih aralığında gerçekleştirdikleri satışlara ilişkin bilet ücretleri bilgisini içeren Tablo -2 dikkate alındığında, şikâyete konu dönemde söz konusu teşebbüslerin Mersin -Ankara hattındaki bilet fiyatlarını 40 TL düzeyinde sabitle medikleri görülmemektedir. Tablo da yer alan verilere göre , o dönemde Mersin -Ankara güzergâhına ilişkin olarak satılan biletlerin yarıya yakını 40 TL den daha düşük ücretlerle satılmıştır. Dosya mevcudu bilgiler den, 140 geriye kalan biletlerin satış işlemleri nin 25-35 TL fiyat aralığında gerçekleştiril diği anlaşılmıştır. Buna göre , pazarda, iddia edil enin aksine geniş bir fiyat yelpazesi mevcuttur. Dolayısıyla , her bir teşebbüsün uyguladığı fiyatların belirli bir düzeyde yoğunlaşmayarak dalgalanma göstermesi , teşebbüsler tarafından fiyatı n belli bir düzeyde sabitle nmediğini göster mektedir. Ancak , her ne kadar uygulanmadığı açıkça belirlenmiş olsa da yukarıda sözü edilen karar metni 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine aykırılık taşımaktadır. Mezkûr kararda yer al an bir diğer husus ise şikâyete taraf olan teşebbüslerin yine aralarında anlaşmak suretiyle Mersin -Erdemli arasındaki servis hizmet sunumuna son verdikleri iddiasıdır. Önaraştırma kapsamında teşebbüs yetkililerinden ve Terminal 150 yetkilisinden elde edilen bi lgiler ve yerinde inceleme sırasında Otobüs Terminali nde 10-66/1394 -516 5raportörler tarafından yapılan gözlemler ışığında , söz konusu hususun gerçeklik taşımadığı anlaşılm ıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1- Dosya konusu iddialara yön elik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına , 2- Bununla birlikte, dosya konusu uygulamalarının 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında ihlal teşkil edebilecek nitelikte olması nedeniyle, bu uygulamaların sona erdirilmesini teminen 4054 sayılı Kanun un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 160 hakkında inceleme yapılan teşebbüslere görüş yazısı gönderilmesi hususunda Başkanlığın görevlendirilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.