Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -2-128 (Muafiyet) Karar Sayısı : 08-56/884-347 Karar Tarihi : 25.9.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler :Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : İbrahim AYDEMİR, Ayşe Özlem UZUN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - CNH International SA Temsilcisi : Av. Bahar Selma Vİ CDAN Barbaros Blv. Morbasan Sok.Cerrahoğl
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -2-128 (Muafiyet) Karar Sayısı : 08-56/884-347 Karar Tarihi : 25.9.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler :Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : İbrahim AYDEMİR, Ayşe Özlem UZUN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - CNH International SA Temsilcisi : Av. Bahar Selma Vİ CDAN Barbaros Blv. Morbasan Sok.Cerrahoğlu Binası, Balmumcu 34349 Beşiktaş -İstanbul 20 D. TARAFLAR : - CNH Interna tional SA Riva Paradiso 14, 6902 Paradiso İSVİÇRE - Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş. Güvercin y olu No: 111/112 06560 Gazi -Ankara - Harman Traktör ve Biçerdöver San. ve Tic. A.Ş. Samandıra Yolu N o: 38 B. Bakkalköy 34857 Maltepe -İstanbul E. DOSYA KONUSU: CNH International SA ile Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş. arasında gerçekleştirile n New Holland ve Case Sözleşmeleri ile CNH International SA ve Harman Traktör ve Biçerdöver San. ve Tic. A.Ş. arasında 30 gerçekleştirilen Harman Sözleşmesi ne bireysel muafiyet verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 30.06.2008 tarih ve 413 1 sayı ile intikal eden ve eksiklikleri en son 28.08.2008 tarihinde tamamlanan başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2002/2 Sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan incel eme sonucunda hazırlanan 13.9.2008 tarih ve 2008 -2-128/MM-08-İA sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu, 19.9.2008 tarih ve REK.0.06.00.00 -130/2 98 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08 - 56 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN G ÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da; CNH International SA ile Türk Traktör ve Ziraat Makineleri Tic. A.Ş. arasında gerçekleştirilen New Holland ve Case 40 Sözleşmeleri ne 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet verilebileceği ve CNH International SA ile Harman Traktör ve Biçerdöver San. ve Tic. A.Ş arasında gerçekleştirilen Harman Sözleşmesi ne, Sözleşme nin giriş bölümündeki (g) bendinde yer alan İthalatçı, Ürünler le rekabet halindeki ürünlerin satışını yapmamayı kabul etmektedir hükmünün Sözleş me nin 2.1 maddesindeki 5 yıllık dönemle sınırlandırılacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiği ifade edilmiştir. 08-56/884 -347 2 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar 50 H.1.1. CNH UK Ltd. Türk Traktör ve Ziraat Makineleri Tic. A.Ş. ile New Holland ve Case Sözleşm eleri ni ve Harman Traktör ve Biçerdöver San. ve Tic. A.Ş. ile Harman Sözleşmesi ni imzalayan taraf olan CNH UK Ltd., 12.11.2007 ve 16.07.2007 tarihli Devir Sözleşmeleri ile tüm ticari kontratlarını, iş ilişkilerini ve bu kapsamda New Holland, Harman ve Ca se Sözleşmeleri ni CNH International SA ya devretmiştir. H.1.2. CNH International SA (CNH) CNH, tamamıyla CNH Global N.V. adlı şirketin kontrolünde olan bir holding şirketidir. CNH Global N.V. nin ise ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir. Tablo 1: CNH Global N.V. nin Ortaklık Yapısı 60 Hissedar Pay Oranı (%) Fiat Netherlands N.V. ( ..) Üçüncü Şahıslar ( ..) Hazine ( ..) CNH Global N.V., Amsterdam Hollanda merkezli bir tarım ve iş makineleri üreticisidir. Şirketin tarım makineleri arasında traktörler için a taçmanlar ve yükleyiciler, ticari ve yerleşim alanlarına yönelik biçme makineleri, hasat -harman makineleri, ekim dikim makineleri, ilaçlama makineleri, toprak işleme ekipmanları ve traktörler yer almaktadır. Öte yandan iş / inşaat makineleri gamında belden kırmalı kamyonlar, beko yükleyiciler, paletli yükleyiciler, yön kontrollü matkaplar, dozerler, lastikli ve paletli eksvatörler, forkliftler, greyderler, kızak dümenlemeli yükleyiciler ve lastikli yükleyiciler bulunmaktadır. Şirketin ürünleri dünyada 160 ü lkede satılmaktadır. H.1.3. Fiat S.p.A. Fiat S.p.A., CNH Global N.V. nin yaklaşık %90 ına sahip olan Fiat Netherlands Holding 70 N.V. nin tamamını kontrol eden şirkettir. Fiat S.p.A., Turin Kuzey İtalya kökenli Fiat Grubu nun holding şirketidir. Grubun faaliy etleri, esasen otomobil ve tarım araçlarının sanayi üretiminde odaklanmaktadır. Bunlar dışında, iş makineleri, ticari araçlar, motosikletler ve arönotikler, bunların parçaları, metalürjik ürünler, ürün sistemleri, hizmetler, imar, bilişim teknolojileri, bo ş vakit uğraşıları, yayın ve iletişim de dahil olmak üzere geniş bir aralıkta faaliyetlerde bulunmaktadır. H.1.4. Türk Traktör ve Ziraat Makineleri Ticaret A.Ş. (Türk Traktör) Türk Traktör, Koç Holding A.Ş. (Koç Holding) ile CNH Global N.V. nin ortak giriş imidir. Şirket ilk olarak 1954 yılında MKE, TZDK, Ziraat Bankası, Tariş, Çukobirlik, Minneapolis -Moline arasında yapılan bir ön protokol ile Ankara da kurulmuş, 8 Mart 80 1955 yılında Türkiye nin ilk traktörünü üretmiştir. Türk Traktör, CNH den aldığı know how ile New Holland ve Case markaları ile üretim yapmaktadır. Aynı zamanda, Case IH ve New Holland markalı zirai makine ve ekipmanların ithalatçılığını ve dağıtıcılığını yapmaktadır. Şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki tabloda sunulmaktadır. 08-56/884 -347 3 Tablo 2: Tür k Traktör ün Ortaklık Yapısı 90 Hissedar Pay Oranı (%) Koç Holding A.Ş. ( ..) CNH Global N.V. ( ..) Temel Ticaret A.Ş. ( ..) Serbest Dolaşım ( ..) Türk Traktör ün ana ortaklarından Koç Holding otomotiv, dayanıksız tüketim malları, yiyecek, perakende satış, enerji, finansal hizmetler, turizm, imar ve bilişim teknolojileri alanlarında faaliyet gösteren bir gruptur. Öte yandan CNH Global NV, yukarıda da belirtildiği gibi Fiat S.p.A. nın kontrolünde olan bir şirkettir. Dolayısıyla Türk Traktör esasen Koç Holding ile Fiat S.p.A. ta rafından ortak kontrol edilmektedir . H.1.5. Harman Traktör ve Biçerdöver San. ve Tic. A.Ş. (Harman Traktör) CNH UK Ltd ile Harman Sözleşmesi ni imzalayan taraftır. CNH UK Ltd. nin tüm ticari kontratlarını, iş ilişkilerini ve bu kapsamda Harman Sözleşmesi ni CNH International SA ya devretmiştir. Dolayısıyla Sözleşmenin tarafları CNH International SA ile Harman 100 Traktör dür. Harman Traktör, 1989 yılında kurulmuştur. Şirket, traktör ve her türlü zirai makine ve araçların satın alınm ası, dağıtımı ve satış sonrası hizmetleri alanında faaliyet göstermektedir. Dosya mevcudu bilgilere göre Harman Traktör, üretim yapmamakta, dolayısıyla kendi markası bulunmamaktadır. Harman Trak tör ün ortaklık yapısı aşağıda gösterilmiştir: Tablo 3: Har man Traktör ün Ortaklık Yapısı Hissedar Pay Oranı (%) Siracettin GİDER ( ..) Yüksel GİDER ( ..) Mahmut Erdem GİDER ( ..) Sinan GİDER ( ..) Mustafa ÇINAR ( ..) Toplam 100 Harman Traktör, New Holland markalı zirai makinelerin ithalinin yanı sıra Goldoni markalı traktörleri de ithal etmektedir. İthal edilen New Holland markalı ürünlere pamuk toplama makineleri dahil değildir. Pamuk toplama makineleri, sadece Case IH 110 markasında mevcuttur. H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı CNH ile Türk Tra ktör ve CNH ile Harman Traktör arasında akdedilen sözleşmelerin konusunu oluşturan ürünler bakımından sadece biçerdöver ve pamuk toplama makineleri pazarlarında sağlayıcının pazar payları 2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik, Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nde öngörülen %40 eşiğini aşmakta ve bu bakımdan Kanun kapsamında bireysel muafiyet 08-56/884 -347 4 kapsamında yer almaktadır. Bu sebeple inceleme konusu dosya kap samında ilgili ürün pazarları biçerdöver ve pamuk toplama makine leri pazarları olarak tespit edilmişti r. 120 Biçerdöver Kendi yürür biçerdöver, küçük daneli ürünler (buğday, arpa, çeltik, pirinç, mısır), baklagiller (fasülye, bezelye), yağlı tohumlar (ayçiçeği, kolza) gibi tarımsal ürünlerin toplanması ve danelerin sap, saman ve benzeri tarımsal ürünlerden ayrılması işleminde kullanılan bir hasat -harman makinesidir. Biçerdöver, ürünün biçilmesi ve toplanmasını sağlayan tabla , daneyi saptan ayıran batör ve ayırma organları, temiz bir ürün örneği elde etmek amacıyla isten meyen parçaların uzaklaştırılmasını sağlayan bir temizleme sistemi, ürünün depolanmasını sağlayan bir dane deposu, bir motor ve tahrik sistemi, tüm ana fonksiyonları ayarlamayı ve tüm sistemleri kontrol etmeyi olanaklı kılan bir elektrik sistemi ve konforl u bir operatör kabinden oluşur. Bu sistemler, 130 operatör tarafından tüm ürün koşullarında verimliği ve performansı en üst düzeye taşıyacak şekilde tamamıyla ayarlanabilir özellikte olmalı ve uzun saatler boyu çalışmaya olanak tanımalıdır. Pamuk Toplama Makin eleri Bu pazar, küçük bir niş segmentidir. Kendi yürür bir pamuk toplama makinesi, yalnızca pamuğu toplama amacıyla kullanılır. Bir pamuk toplama makinesi, pamuk kütlülerini pamuk bitkisi üzerinden mekanik olarak almaya, toplamaya yarayan tamburlardan, toplanan pamuğu tamburlardan sepete taşıyan bir iletim sisteminden, hasat edilen pamuğu depolayan bir sepetten, pamuğu boşaltan bir boşaltıcı sistemden, bir motor ve tahrik sisteminden, tüm sistemleri kontrol eden bir elektrik sisteminden ve konforlu bir 140 operatör kabininden oluşmaktadır. Pamuk üretiminde maliyet düşüşü sağlayan pamuk kütlülerinin etkin bir şekilde mekanik olarak toplanması, geniş araştırma ve geliştirme fonları gerektiren çok karmaşık bir olgudur. Bu durumun da etkisiyle Türkiye de pamuk üretimi %100 mekanize değildir. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Dosya konusu sözleşmelerde tespit edilen Alan , Türkiye Cumhuriyeti sınırlarını kapsamaktadır. Bu sebeple dosya kapsamındaki ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir. H.3. Değerlendirme H.3.1. Başvuru Konusu Sözleşmelerin İncelenmesi 150 Muafiyet başvurusuna konu olan toplam üç sözleşme bulunmaktadır. Bu sözleşmeler sırasıyla aşağıdaki gibidir : CNH UK Ltd. ile New Holland Trakmak Traktör ve Ziraat Makineleri Tic. A.Ş. (Türk Traktör) arasında 05.08.2005 tarihinde imzalanan New Holland Sözleşmesi , CNH UK Ltd. ile Harman Traktör arasında 05.08.2005 tarihinde imzalanan Harman Sözleşmesi , CNH UK Ltd. ile New Holland Trakmak Traktör ve Ziraat Makineleri T.ic. A.Ş. (Türk Traktör) arasında 13.06.2007 tarihinde imzalanan Case Sözleşmesi . New Holland Sözleşmesi uyarınca Türk Traktör/New Holland Trakmak, CNH 160 tarafından, tarımsal traktör, biçerdöver, kendi yürür saman biçme makineleri, diğer saman ve kuru ot ekipmanları, üzüm hasat makineleri, kompakt trak törler, tele işleyiciler, bunların yedek parça ve aksesuarları, üçüncü şahıslar tarafından tedarik edilen düzleştiriciler, ekiciler, matkaplar, kurutucular, ayçiçeği ve mısır yetiştiricileri, 08-56/884 -347 5 şeker kamışı toplayıcıları, ekim ekipmanları, saman ekipmanları ve besleyici mikserlerden oluşan ürünlerin (Ürünler) Türkiye Cum huriyeti sınırları içerisinde ( Alan) münhasır yetkili ithalatçısı olarak yetkilendirilmiştir. Buna göre ; ithalatçı Türk Traktör/New Holland Trakmak, Ürünler i kendi nam ve hesabına satın alaca k, perakende satacak, dağıtacak ve Ürünler le ilgili servis ve bakım hizmetlerini verecek ve riskleri münhasıran kendisine ait olacak şekilde faaliyet gösterecektir. İthalatçı, 170 hiçbir şekilde Şirket in (CNH) vekili veya t emsilcisi değildir. Bu bağlamda; ithalatçı, tümüyle kendi nam ve hesabına iş yapacak ve hiçbir durumda kendisini açık veya ima yollu, Şirketin vekili veya temsilcisi olarak göstermeyecektir. Harman Sözleşmesi uyarınca, Harman Traktör, tarımsal traktörler, kendiliğinden itici saman biçme mak ineleri, diğer saman ve kuru ot makineleri, O.E.M. makineleri, orijinal yedek parçaları ve orijinal aksesuarların yetkili ithalatçısı olarak CNH tarafından yetkilendirilmiştir. New Holland Sözleşmesi nden farklı olarak Harman Sözleşmesi nde Harman Traktör, münhasır olarak atanmamıştır. Bildirim Formu nda Harman Traktörün 1990 yılından beri New Holland markalı ürünlerin Türkiye deki yetkili ithalatçısı ve dağıtıcısı olduğu, New Holland dışında Goldoni Narrow, Vineyard, Orchard ve 180 Consumer markalı traktörleri n de dağıtımını yapmakta olduğu, bu nedenle de CNH ve Türk Traktör ile rekabet içinde olduğu bilgisine yer verilmektedir. Sözleşme nin şartlarını belirleyen 2 (a) -(i) maddesinde de Sözleşme ile Şirket (CNH UK Ltd.), belli başlı ürünlerin, özellikle de Ek A da belirtilen ürünlerin münhasır olmayan satışını sağlamak için bölgeye bir İthalatçı (Harman Traktör) tayin etme hakkını saklı tutmaktadır. İşbu Sözleşme ile Şirket tarafından atanan İthalatçı (Harman Traktör) ve dağıtım ağı ile birlikte münhasır itha latçı/dağıtıcı (Türk Traktör/New Holland Trakmak), ürünler için birbirlerine rakip olacaklardır. Bu senaryo, Ürünlerin müşterilerini tamamlamak, daha ileri tedarik kanalı açmak ve geniş markalararası rekabet sağlamak gibi rekabet lehine imkanlar sunmaktadı r. İthalatçı (Harman Traktör), New Holland ve 190 New Holland dağıtım ağı üyeleri ile alım ve satım ilişkilerini sürdürebilir. İthalatçı, Ürünlerle (Sözleşme nin Ek A bölümünde listelenen ürünler) rekabet halindeki ürünlerin satışını yapmamayı kabul etmektedir . Şirket, İthalatçıya karşı ayrımcılık yapmamayı kabul etmektedir 1990 yılından beri Şirketin New Holland markalı ürünlerin Alandaki yetkili ithalatçısı ve distribütörü olan İthalatçı aynı zamanda; Goldoni Narrow, Vineyard, Orchard ve Consumer çeşitlerinde ki traktörlerin distribütörlüğünü yapmaktadır. hükümleri yer almaktadır. Sözleşme nin kapsamını belirleyen 1.1. maddesinde Şirket, İthalatçıyı Markanın, Ürünleri ithal etmek ve kendi perakende ağı yardımıyla Bölgede dağıtmak ve bunlara ilişkin servis ve bakım hizmeti vermekten, perakende ağı yardımıyla Bölgede Orijinal 200 Parçaların bulunmasını, Şirket Ürünleriyle ilgili teslimat öncesi faaliyetleri yürütmesini, garanti kapsamındaki hizmetlerin, garanti kapsamı dışında kalan hizmetlerin ve ücretsiz hizmet lerin verilmesini sağlamaktan sorumlu yetkili ithalatçısı olarak atamaktadır. ve 1.2. maddesinde İthalatçı, Ürünleri kendi nam ve hesabına satın alacak, dağıtacak, perakende satacak ve Ürünlerle ilgili servis ve bakım hizmetlerini verecek ve riskleri mü nhasıran kendine ait olacak şekilde faaliyet gösterecektir. İthalatçı hiçbir şekilde Şirketin vekili veya temsilcisi değildir. Bu bağlamda, İthalatçı, tümüyle kendi nam ve hesabına iş yapacak ve hiçbir durumda kendisini açık ve ima yollu Şirketin vekili ve ya temsilcisi olarak göstermeyecektir. hükümleri yer almaktadır. Sözleşme nin yukarıda yer verilen ilgili maddeleri arasında iki nokta rekabet hukuku 210 açısından önem arz etmektedir. Bilindiği gibi, 2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ne göre rakip teşebbüsler arasında yapılan dikey anlaşmalar Kanun un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmekte ve grup muafiyetinden faydalanamamaktadır. Bu bakımdan, 08-56/884 -347 6 incelenmesi gereken ilk nokta, Harman Traktör ün ithalat ve dağıtımını yaptığı yukarıda belirtilen markaların birbirleri ile rakip ürünler olup olmadıklarıdır. Konuya ilişkin olarak tarafların gönderdikleri ek bilgi yazısında Goldoni markasında üzümbağı (Vineyard), meyve bahçesi (Orchard) ve tüketici (Consumer) sınırlı çeşitlerinde traktörlerin yer aldığı, tüketici traktörleri dışında kalan traktörlerin CNH ürünleri ile rekabet ettiği, bununla birlikte CNH nin Goldoni ye rakip nitelikteki tüketici traktörlerini Türkiye de 220 dağıtmadığı, sadece K uzey Amerika da dağıttığı, Goldoni markalı üzümbağı (Vineyard), meyve bahçesi (Orchard) ve tüketici (Consumer) sınırlı çeşitlerindeki traktörlerin 100 HP (beygir gücü) nin altında olduğu oysa Harman Sözleşmesi ndeki ürünlerin 100 HP nin üzerinde olduğu ifa de edilmektedir. Bu ifadelerden Harman Traktör ün Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde ithalatını ve dağıtımını yaptığı ürünlerin birbirleri ile rakip ürünler olmadığı anlaşılmaktadır. İkinci nokta ise Sözleşme nin giriş bölümündeki (g) bendinde yer al an İthalatçı, Ürünlerle rekabet halindeki ürünlerin satışını yapmamayı kabul etmektedir hükmüdür. Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin 5. maddesi çerçevesinde süresiz veya süresi 5 yılı aşan rekabet etmeme yükümlülükleri grup muafiyeti hü kümleri 230 kapsamından çıkmaktadır. Tebliğ in ilgili maddesi uyarınca alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülükleri, sözleşme süresince veya yasaklamanın anlaşma konusu mallara rakip mallara ilişkin olması ve sağlayıcı tarafından alıcıya devredilen know how ı korumak için zorunlu olması koşullarıyla anlaşmanın sona ermesinden itibaren 1 yılı aşmamak kaydıyla muafiyetten faydalanabilmektedir. Bu bakımdan, Sözleşme nin ilgili hükmünün yeniden düzenlenmesi gerekmektedir. Nitekim aşağıda da ele alınacak olan ve diğer sözleşmelerle birlikte Harman Sözleşmesi nde de yer alan 5 yıllık rekabet etmeme yasağı, Sözleşme de ayrı bir biçimde ele alınmıştır. Bu durum Sözleşme açısından çelişkili bir durum yaratmaktadır. Bu çerçevede, Sözleşmenin (g) bendinde yer alan hükmü n de Sözleşme nin diğer maddesiyle uyumlu hale getirilerek 5 yılla 240 sınırlandırılması gerekmektedir. Case Sözleşmesi uyarınca ise, CNH, Türk Traktör ü Case -IH markalı traktör, biçerdöver, diğer saman ve kuru ot ekipmanları, pamuk toplama ve diğer araçların Türkiye ye ithalatını yapmak, münhasır dağıtıcısı olmak, bu Case ürünlerini bayilik ağı aracılığıyla satışını ve satış sonrası servisini yapmak, orijinal yedek parçalarını bulundurmak, teslim öncesi hazırlıklarını ve ücretsiz servisini yapmak hususunda münhasır yetkili ithalatçısı olarak atamaktadır. Diğer Sözleşmeler ile benzer şekilde İthalatçı Türk Traktör, Ürünler i kendi nam ve hesabına satın alacak, dağıtacak, perakende satacak, Ürünler le ilgili servis bakım hizmeti verecek ve riskleri münhasıran kendisine ait olacak şekilde faaliyet gösterecektir. İthalatçı, tümüyle kendi nam ve 250 hesabına iş yapacak ve hiçbir durumda kendisini açık veya ima yollu Şirketin temsilcisi veya vekili olarak göstermeyecektir. H.3.2. Sözleşmelerin Değerlendirilmesi İlgili Söz leşmeler incelendiğinde içerik olarak birbirlerine benzedikleri, sadece bazı hususlarda ayrıştıkları görülmektedir. Esasen üç sözleşme de CNH International SA ya devredilen CNH UK ile yapılmış birer ithalat ve dağıtım sözleşmesidir. New Holland ve Case Söz leşmeleri nde diğer taraf Türk Traktör olup Türk Traktör, sırasıyla New Holland ve Case -IH markalı ürünlerin ithalatı ve dağıtımı konusunda yetkilendirilmiştir. Harman Sözleşmesi nde ise Harman Traktör, New Holland marka ürünlerin ithalatı ve dağıtımı için atanmıştır. New Holland ve Case Sözleşmeleri nde ithalatçı münhasır 260 olarak atanırken Harman Sözleşmesi nde münhasırlık bulunmamakta, Harman Traktör, New Holland marka listeli ürünlerin ithalatı ve dağıtımında Türk Traktör ile rekabet etmektedir. 08-56/884 -347 7 Başvuru konusu Sözleşmeler in 4.10 uncu maddesinde ilgili İthalatçı nın Bölge dışında aktif satış yapamayacağı ancak bununla beraber pasif satış yapabileceği düzenlenmektedir. Buna göre; a) İthalatçı, Sözleşmenin devamı boyunca Bölge dışında hiçbir zaman doğrudan veya dolaylı olarak: (İ) Bölge dışında Ürün satışını teşvik etmeyeceği gibi ürünleri dağıtmak için Bölge dışında herhangi bir şube, ofis veya depo açmayacak, kullanmayacak ya da devam 270 ettirmeyecektir, ancak şu şartla ki, burada getiri len hiçbir hüküm, İthalatçının Bölge dışında oturan müşterilerden gelen ve talep edilmemiş siparişleri karşılamaktan menetmeyecektir; (ii) kiralama, kiraya verme ve benzeri faaliyetler dahil fakat bunlarla da sınırlı olmamak üzere, Ürün satış faaliyetiyle rekabet içinde olan herhangi bir faaliyet yürütmeyecek; (iii) sadece ve doğrudan doğruya diğer bölgelere tahsis edilmiş müşteri veya müşteri gruplarına ulaşabilmek amacıyla reklam yapmayacak; (iv) esas olarak diğer İthalatçıların bölgeleri içinde müşterile re ya da münhasıran başka bir İthalatçıya tahsis edilmiş müşteri gruplarına ulaşmayı hedefleyen web siteleri 280 kurmayacak ya da geliştirmeyecektir; (v) bireysel müşterilere ya da belirli müşteri gruplarına talep edilmemiş e -postalar göndermeyecek; (vi) Ürünl er için Yetkili Bayi atamayacak ya da sair surette müşteri aramayacak; İşbu Madde 4.10 (a) hükümleri, İthalatçının Ürün alımlarında takas olarak aldığı rakip ürünlere uygulanmayacaktır. (b) Herhangi bir tereddüde yer bırakmamak bakımından belirtmek gerekir se, İthalatçı, aktif satış yapmaya yetkili değildir (burada aktif satışın şu anlama geldiği kabul edilecektir: (1) başka bir İthalatçının münhasır bölgesi içinde kalan bireysel müşterilere ya da münhasır müşteri gruplarına, örneğin doğrudan posta ya da 290 ziyaretler yoluyla aktif bir şekilde yaklaşmaya çalışmak; ya da (2) münhasıran başka bir İthalatçıya tahsis edilmiş belirli bir bölge içinde kalan belirli bir müşteri grubuna ya da müşterilere, özel olarak bu müşteri grubunu ya da bu bölgedeki müşterileri hedefleyen medya reklamları ya da sair tanıtım araçları yardımıyla aktif bir şekilde yaklaşmaya çalışmak; ya da (3) başka bir İthalatçının münhasır bölgesi içinde bir ambar ya da dağıtım mağazası açmak). İthalatçı pasif satış yapmaya yetkilidir (pasif satış ın, mal veya hizmet teslimatı/tedariki de dahil olmak üzere, bireysel müşterilerden gelen teşvik -edilmemiş taleplere cevap vermek anlamına geldiği kabul edilecektir). Medyada ya da Internet yoluyla yapılan genel reklam ve tanıtım faaliyetleri, pasif satış olarak değerlendirilecektir. 300 Sözleşmelerde aktif ve pasif satışı düzenleyen yukarıdaki madde, rekabet hukuku hükümlerine uygunluk göstermektedir. Nitekim 2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabe t Kurulu Tebliğleri ile Değişik Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiy eti Tebliği nin 4. maddesinin (b) be ndinde pasif satışların kısıtlanması yasaklanmaktadır. Aynı Tebliğ in 2. maddesinde dikey anlaşmalar üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli m al veya hizmetlerin alımı, satımı ya da yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar olarak tanımlanmaktadır. İlgili maddenin devamında sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal veya hizmetleri sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %40 ı aşmaması durumunda 08-56/884 -347 8 Tebliğ in uygulanacağı belirtilmektedir. Dosya konusu Sözleşmeler bu açıdan 310 değerlendirildiğinde, Sözleşmelerin CNH ye ait ürünlerin Türkiye ye Türk Traktör ve Harman Traktör vasıtasıyla ithalatı ve dağıtımı amacıyla yapılmış olması sebebiyle üretim ve da ğıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler arasında gerçekleştirilmiş olduğu ve bu sebeple ilgili sözleşmelerin dikey anlaşma kapsamında yer aldıkları görülmektedir. Sağlayıcı konumunda olan CNH nin sağladığı ürünler bakımından paz ar payları incelendiğinde ise Bildirim Formu nda sadece pamuk toplama makinesi ve biçerdöver makineleri pazarlarındaki payının %40 ı aştığı bildirilmektedir. Dolayısıyla Sözleşmeler kapsamında yer alan diğer ürünler açısından CNH nin pazar payları %40 eşiğ ini aşmamakta ve bu ürünlerin ithalatı ve dağıtımı için ilgili Sözleşmeler Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanabilmektedir. 320 CNH nin biçerdöver ve pamuk toplama pazarlarındaki payları ise aşağıdaki tablolarda gösterilmektedir. New Holland ve Case marka ilgili ürünlerin Türkiye deki münhasır yetkili ithalatçı ve dağıtıcılarının Türk Traktör ve Harman Traktör olmaları sebebiyle CNH nin pazar payını bu şirketlerin payları meydana getirmektedir. Tablo 4: CNH nin Türkiye de Biçerdöver Makineleri Pazarı ndaki Payları Şirket/Yıllar 2006 Pazar Payları (%) 2007 Pazar Payları (%) Türk Traktör ( ..) ( ..) Harman ( ..) ( ..) CNH TOPLAM ( ..) ( ..) Tablo 5: CNH nin Türkiye de Pamuk Toplama Makineleri Pazarındaki Payları Şirket/Yıllar 2006 Pazar Paylar ı (%) 2007 Pazar Payları (%) Türk Traktör ( ..) ( ..) CNH TOPLAM ( ..) ( ..) İlgili pazarlarda CNH nin Tebliğ de öngörülen %40 pazar payı eşiğini aşması sebebiyle Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağı görülmektedir. Bu sebeple 330 söz konusu ithalat ve dağıtım sözleşmelerini Kanun un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet açısından değerlendirilmesi gerekmektedir. H.3.3. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi Yukarıda da belirtildiği gibi, New Holland ve Case markalı traktörler, inceleme ko nusu Sözleşmelerden önce de gerek Türk Traktör ve gerekse Harman Traktör tarafından ithal edilip dağıtılmaktadır. Nitekim 20.10.1999 tarih ve 99 -49/538 -339 sayılı Kurul kararı ile birleşen New Holland ve Case şirketlerini, Türk Traktör, 07.02.2008 tarih ve 08-12/124 -41 sayılı Kurul kararı ile devralmıştır. Öte yandan Harman Traktör ise 1990 lardan itibaren New Holland marka traktörlerin yetkili ithalatçılığını yapmaktadır. Bu sebeplerle inceleme konusu Sözleşmelerin, önceden var olan bu ilişkilerin 340 devamını sağlayacağı anlaşılmaktadır. Bildirim Formu nda biçerdöver ve pamuk toplama makinaları pazarları açısından CNH in Türkiye deki en büyük rakipleri ve pazar payları aşağıdaki gibi sunulmaktadır. 08-56/884 -347 9 Tablo 6: CNH in Biçerdöver Pazarında Türkiye deki En Büyü k Rakipleri Rakip Şirket Pazar Payı (%) Claas Mega Ziraat Makinaları San. ve Tic. Ltd. Şti. ( ..) Ertuğrullar Tarım Makinaları San. Tic. A.Ş. ( ..) John Deere Makinaları Ltd. Şti. ( ..) Uzel Makine San. Tic. A.Ş. ( ..) Laverda Tarım Makinaları A.Ş . ( ..) Tablo 7: CNH in Pamuk Toplama Pazarında Türkiye deki En Büyük Rakipleri 350 Rakip Şirket Pazar Payı (%) John Deere Makinaları Ltd. Şti. ( ..) Yukarıdaki tablolardan da görüldüğü gibi Türkiye de özellikle biçerdöver pazarında CNH pazarın lider oy uncusu konumundadır. CNH dışında pazarda irili ufaklı rakipler mevcuttur. Pamuk toplama makineleri pazarında ise CNH, John Deere Makinaları ndan sonra ikinci oyuncu konumundadır. Pazarlardaki oyuncu sayısının diğer pazarlara göreli olarak az olmasının nede ninin ilgili ürünlerin niteliği olduğu düşünülmektedir. Bildirim Formu nda yer verilen bilgilere göre New Holland ve Case Ürünlerinin ithalatı ve dağıtımı konusunda herhangi bir engel bulunmamakla birlikte hem biçerdöver hem de pamuk toplama makinelerinin karmaşık, sofistike makineler olmaları sebebiyle araştırılmaları ve geliştirilmeleri uzun yıllar almaktadır. Bu pazarlara 360 girebilmek yatırım, masraf ve teknik bilgi gerektirmesi bakımından zordur. Bu sebeplerle bu makinaların dünyada da üretici sayısı azdı r. Dünyada biçerdöver makinası üretenlerin çoğunluğu nun halihazırda Türkiye de de faaliyet göstermekte olduğu bilgisi Bildirim Formu nda yer almaktadır. Bunun gibi, dünyada pamuk toplama makineleri pazarında iki adet üretici firma olup bunlar da Türkiye de faaliyette bulunmaktadır. Bu bakımdan hem Türkiye hem de dünya çapında biçerdöver ve pamuk makinaları pazarlarında çok yoğun bir rekabet ortamından bahsetm ek mümkün görünmemektedir. Dosya mevcudu bilgilere göre pamuk toplama makineleri pazarında, pazarın önceden tahmin edilememesi ve düşük hacimli olması sebebiyle yeni bir üreticinin pazara girme olasılığı düşüktür. Bu sebeplerle ilgili pazarın niş pazar olarak 370 kalmaya devam edeceği Kuruma intikal eden bilgiler arasında yer almaktadır . Öte yandan biçerdöve r pazarında, Türkiye de gerekli araştırma ve yatırıma katlanan yerel firmaların üretime başlamaları da söz konusudur. Örneğin 2002 yılında biçerdöver makinaları pazarına giren Ertuğrullar Tarım Makinaları San. ve Tic. A.Ş., faaliyete geçtiği yıl toplam 6 m akine üretmiş iken 2007 yılında bu adedi 67 ye çıkarmıştır. Dolayısıyla pazarda potansiyel rekabetin mevcut olduğu ifade edilebilir. Bu bilgiler ışığında yapılan bireysel muafiyet incelemesine aşağıda yer verilmektedir. 4054 sayılı Kanun un 5. maddesine göre Rekabet Kurulu, aşağıdaki şartların tamamının varlığı halinde bir anlaşmanın Kanun un 4. madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına karar verebilir: 380 a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin y a da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması, b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması, 08-56/884 -347 10 c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması, d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlan maması. a) Malların Üretimi, Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında yeni Gelişme, İyileşme veya Teknik Gelişme Sağlanması Biçerdöver ve pamuk toplama makineleri, tasarımı karmaşık, yapımı uzun zaman alan, 390 maliyetli makineler olup üstün dayanıklılık standartlar ında sağlam tasarlanması ve üretilmesi gereken makinelerdir. Bu sebeple sahada, makinelerin kullanımı safhasında müşterileri eğitebilecek, sorunları etkin bir şekilde tanımlayabilecek, giderecek ve kaliteli yedek parça sağlayabilecek kadar iyi eğitilmiş bi r dağıtım ağına sahip olunması önem arz etmektedir. İnceleme konusu anlaşmalar ile müşterilerin talep ve tercihleri doğrultusunda ürünlerin d üzenli takip edilmesi, dağıtım ağının sistematikleştirilmesi, satış sonrası teknik destek ve eğitimin geliştirilmes i sağlanacaktır. CNH, ürünün işlevselliğini ve dayanıklılığını sürekli geliştirmek için ürünün çalışır durumdaki analizini tarlada düzenli turlar yoluyla yapmayı planlamaktadır. Biçerdöver makinelerinin müşterileri, çoğunlukla sezonluk iş yapmayı sürdüren 400 genelde güneyden kuzeye Türkiye nin bir ucundan diğer ucuna kadar çalışan yüklenicilerden (müteahhitlerden, kiralama yoluyla hasat yapan kişilerden) oluşmaktadır. Makinelerin sezon boyunca devamlı dolaşımı sebebiyle uygun parça ve yedek destek hizmeti sağl ayabilecek geniş dağıtım ağına ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca, Türkiye pazarının farklı iklim ve coğrafi koşullara ayrılması ve çok çeşitli mahsulleri barındırma sebebiyle biçerdöver makinelerinin maksimum performans gösterebilmeleri için değişken koşullara adapte olabilmeleri gereklidir. Bu sebeple CNH, sürekli teknik destek hizmetlerini sağlayabilmek için bayi geliştirmeye odaklanmış, ürüne yönelik bilgi desteği ve satış sonrası yedek parça ve teknik yardım sağlamak açısından etkin bir dağıtım ağı kurmuştu r. Bu dağıtım ağının düzenli 410 işleyebi lmesi açısından muafiyete konu olan ilgili sözleşmelerin yürütülmesi gereklilik arz etmektedir. Bildirim Formu nda yer alan bilgilere göre, Türkiye pazarında bu açılardan başarılı olamayan John Deere firmasının rice co nditors makineleri pazardan çekilmek zorunda kalmıştır. Bu bakımdan tüketicilerin memnuniyeti ve tercihlerinin pazarlardaki oyuncuların varlığını sürdürmelerinde önemli bir etken olduğu görülmektedir. b) Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması CNH nin gerçekleşt irdiği ithalat ve dağıtım anlaşmaları, ilgili ithal ürünlerin yurt çapında daha seri ve etkin dağılımını sağlamaya yöneliktir. Bu kapsamda CNH, ürünler hakkında müşterilere ve operatörlere eğitimler de verecektir. Bunun yanı sıra, 420 müşterilerin atıl vakitle rini en aza indirebilmek amacıyla makinedeki arızayı tespit etme ve tanı koyma imkanı veren özel cihazlar geliştirilmiştir. Hasat sezonu boyunca Türkiye nin bir ucundan öbür ucuna çalışan yüklenicilerin ekinlerle birlikte göç etmeleri sebebiyle ihtiyaç duy ulan parça ve servis desteğini sağlayacak geniş ve etkin bir dağıtım ağı sağlanmış olacaktır. Bu hizmetler, tüketicilerin ürün hakkında bilinçlendirilmeleri ve satış sonrasında karşılaşabilecekleri herhangi bir sorunun zaman kaybedilmeden çözülmesi hususun da önem taşımaktadır. c) ve d) İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması ve Rekabetin a ve b Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin Zorunlu Olandan Fazla Sınırlanmaması 430 Türk Traktör ve Harman Traktör, New Holland ve Case marka traktörlerin ithalatını ve dağıtımını daha önceden de yapan şirketlerdir. Yapılan yeni anlaşmalar çerçevesinde 08-56/884 -347 11 biçerdöver ve pamuk toplama makineleri de bu kapsama dahil edilmiş olacak ve bu sayede Türkiye de biçerdöver ve pamuk toplama makineleri pazarla rına yeni bir rakip girecektir. Bunun gibi Harman Traktör ile Türk Traktör ün yapmış oldukları New Holland ve Harman Sözleşmeleri kapsamında yer alan ürün listelerinin aynı olması sebebiyle, bu iki firma birbirine rakip hale gelecek ve marka içi rekabet de sağlanmış olacaktır. Biçerdöver ve pamuk toplama makineleri pazarlarının hem Türkiye hem de dünya genelinde az sayıda oyuncunun faaliyet gösterdiği pazarlar olmaları gerçeği de dikkate alındığında , söz konusu anlaşmalar ile ilgili pazarlarda rekabetin öne mli ölçüde 440 kısıtlanmadığı, bilakis güçlendirildiği sonucuna ulaşılmıştı r. Bunun gibi, aşağıda ayrıca incelenecek olan rekabet etmeme yükümlülükleri de dikkate alındığında rekabetin amaçların elde edilmesi için gerekenden fazla kısıtlanmadığı kanaatine ulaş ılmıştır. H.3.4. Sözleşmelerdeki Rekabet Yasaklarına İlişkin Maddelerin Değerlendirilmesi New Holland, Case ve Harman Sözleşmeleri nde rekabet yasağı ve rekabet kısıtlaması kapsamında ele alınması gereken üç nokta bulunmaktadır. Bunlar aşağıda sırasıyla incelenmektedir. İlk husus, Sözleşmelerin 2. maddesinde düzenlenen rekabet etmeme yükümlülüğüdür. Buna göre; İthalatçı, ...Sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 5 yıllık bir dönem boyunca 450 doğrudan veya dolaylı olarak (örneğin İthalatçının ya da du ruma göre ortaklar, personel, müdür veya yönetim kurulu üyelerinin, diğer bir şirketin nihai yönetimini bizzat yürüttüğü, etkilediği ya da kontrol ettiği, veya oy hakkı bulunan hisselerinin %5 ten fazlasını elinde bulundurduğu durumlarda, söz konusu diğer şirket aracılığıyla), i) Ürünlerle rekabet eden herhangi bir ürün imal etmeyecek, satmayacak, dağıtmayacak ya da sair surette bu tür bir ürünün ticaretini yapmayacak (ii. Fıkra hükümlerine tabi olmak kaydıyla) ii) Şirket tarafından ya da adına imal edilen ve Şir ket tarafından veya adına İthalatçıya temin edilen yedek parçalarla ( Orijinal Yedek Parçalar ) rekabet eden yedek parçaları (bunlar kalite, emniyet, güvenirlik ve işlevsellik itibariyle en az Orijinal 460 Yedek parçalara eşdeğer kalitede olmadıkça) satmayacak tır. İthalatçı firmaya getirilen 5 yıllık ürünlerle rekabet etmeme ve orijinal parçalara eşdeğer olmayan parçaları satmama yükümlülüğünün anlaşma süresi ertesinde devam etmeyecek olması, anlaşma süresi içinde de 5 yıllık dönem boyunca geçerli olması sebeb iyle makul bir süre olduğu düşünülmektedir. Öte yandan yapılan anlaşmalar kapsamında CNH nin ithalat ve dağıtım ağını etkinleştirmek için çeşitli yatırımlar yapacağı, ürünlerin kullanımına ilişkin eğitimler vereceği, teknik bilgisini paylaşacağı gerçeği di kkate alındığında söz konusu rekabet yasağının işbirliğinin yürütülmesi açısından gerekli olduğu ve rekabet yasağının sadece (alıcı konumunda olan) ithalatçıya getirilmiş olması sebebiyle kapsamının da sınırlı olduğu ve bu bakımlardan 470 ilgili rekabet yasağı nın muafiyet kapsamında değerlendirilebileceği kanaatine ulaşılmaktadır. İkinci husus, Harman Traktör ile ilgili bölümde de bahsedilen ve ithalatçıya getirilen süresiz rekabet yasağıdır. Bu yasak, yukarıda incelenen kapsamda makul olarak değerlendirilememe ktedir. Bu sebeple Harman Sözleşmesi nin ilgili hükmünün Tebliğ hükümleri çerçevesinde yeniden düzenlenmesi ve aynı Sözleşme içinde çelişki yaratan iki ayrı rekabet yasağının tadil edilmesi gerekmektedir. Üçüncü husus ise Sözleşmelerde ithalatçının göre v ve yükümlülüklerini düzenleyen 4.2 ve 4.3 numaralı maddelerde getirilen asgari alış/satış koşullarıdır. Buna göre; 08-56/884 -347 12 İthalatçı, zaman zaman Şirketin makul surette tespit edebileceği dönemlerde ( Satış 480 Dönemleri ), her Üründen, taraflar arasında mutabakat la tespit edilmiş olabilecek asgari miktarlarda ( Asgari Perakende Satış ya da Asgari Alış ) satacaktır .İthalatçı tarafından yapılan bildirimin alındığı tarihi takip eden 15 gün içinde Tarafların asgari Perakende Satış ya da Asgari Alış rakamları üzerin de bir mutabakat sağlayamamaları halinde, tarafların karşılıklı muvafakatiyle Ek C deki Uzman Listesinden bir Uzman seçilecektir Asgari alış/satış koşulu, alıcının satışlarını kapatacak şekilde ve başka markaların satışlarına rahat bir alan bırakmayaca k biçimde gerçekleşmesi halinde rekabeti kısıtlar bir nitelik taşımaktadır. Bununla birlikte ilgili Sözleşmelerde asgari alış/satış miktarının taraflar arasında yapılacak mutabakatla belirlenecek olması, uzlaşma sağlanamaması 490 halinde bir uzmanın ortak muva fakat ile atanma imkanının sağlanmış olması ve Sözleşmelerin kapsamında yer alan ürünlerin az sayıda üretilebilen, üretimi zaman alan, yüksek bedelli ürünler olmaları sebepleriyle sözleşmelere konu alış/satış koşullarının birer performans kriteri olarak el e alınabileceği ve bu çerçevede makul olduğu sonucuna ulaşılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. CNH International SA ile Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş. arasında gerçekleştirilen New Holland ve Case Sözleşmeleri ne, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 5. maddesi kapsamında ilgili ürün pazarları 500 bakımından sözleşmenin yapıldığı tarihten itibaren bireysel muafiyet tanınmasına , 2. CNH International SA ve Harman Traktö r ve Biçerdöver San. ve Tic. A.Ş . arası nda gerçekleştirilen Harman Sözleşmesi ne , sözleşmenin giriş bölümündeki (g) bendinde yer alan İthalatçı, ürünlerle rekabet halindeki ürünlerin satışını yapmamayı kabul etmektedir hükmünün sözleşmenin 2.1. maddesiyle uyumlu hale getirilerek 5 yılla sını rlandırılması koşuluyla aynı Kanun un 5. maddesi kapsamında ilgili ürün pazarları bakımından sözleşmenin yapıldığı tarihten itibaren bireysel muafiyet tanınmasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 510