Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -1-91 (Önaraştırma ) Karar Sayısı : 11-45/1083 -377 Karar Tarihi : 17.08.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit 10 GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖRLER : Çiğdem TUNÇEL, Başak ARSLAN C. BAŞVURUDA BULUN AN : Hakan PEKDEMİR Serhan Eczanesi 150 Sokak No:19/A Buc a/İzmir D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : EDAK S.S. İzmir Eczacılar
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -1-91 (Önaraştırma ) Karar Sayısı : 11-45/1083 -377 Karar Tarihi : 17.08.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit 10 GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖRLER : Çiğdem TUNÇEL, Başak ARSLAN C. BAŞVURUDA BULUN AN : Hakan PEKDEMİR Serhan Eczanesi 150 Sokak No:19/A Buc a/İzmir D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : EDAK S.S. İzmir Eczacılar Üretim, Temin ve Dağıtım Kooperatifi (EDAK Ecza Kooperatifi) Karacaoğlan Mah. 6173 Sokak N o:4 Işıkkent Bornova/İzmir E. DOSYA KONUSU: EDAK Ecza Kooperatifi'nin (EDAK) 2010 hesap yılına 20 ilişkin Genel Kurul toplantısında alınan ve ortaklara dağıtılacak risturnların %10 unun Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı'na ait ürün lerden oluşmasını öngören kara rıyla rekabeti kısıtladığı iddiası . F. İDDİALARIN ÖZETİ : Başvurunun esasını EDAK ın üyelere 2010 yılı Genel Kurul kararıyla dağıtılacak kar paylarının %10 u karşılığında Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı na ait ürünlerden alma zorunluluğu getirmesi; bu uygula manın, üyelerin nakit olarak alacakları kar payını istedikleri şekilde kullanamamalarına; dolayısıyla müşterileri ürün tercihi ve alımı konusunda kısıtlamasına ve rekabetin engellenmesine neden olduğu ve Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı bünyesindeki ürünleri satan diğer firmaların da satışının engellenerek rekabet kurallarına uymayan bir ortam yaratıldığı 30 iddiaları olu şturmaktad ır. G. DOSYA EVRELERİ : Rekabet Kurumu kayıtlarına 12.05.2011 tarih ve 3671 sayı, 26.05.2011 tarih ve 4028 sayı ile mükerrer olarak int ikal eden başvuru üzerine hazırlanan 28.06.2011 tarih ve 2011 -1-91/İİ-11-375.ÇT sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu nun 3.3.2011 tarih ve 11 -12 sayılı toplantısında görüşülerek yat limancılığı hizmetleri pazarında 4054 sayılı Kanun un 4. ve 6. madde lerinin ihlal edilip edilmediğinin açıklığa kavuşturulması için aynı Kanun un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucu nda düzenlenen 09.08.2011 tarih ve 2011 -1-91/ÖA-11-375.ÇT sayılı Önaraştırma Rapor u 11.08.2011 tarih ve REK.0.15.00.00 -110/238 sayılı Başkanlık 40 önergesi ile 11-45 sayılı Ku rul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili rapor da; S.S. Edak İzmir Eczacılar Üretim Temin Dağıtım Kooperatifi n in 2010 hesap yılına ilişkin Genel Kurul toplantısında alınan ve ortaklara dağıtılacak risturnların %10 u oranındaki kısmının Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı na ait ürünlerden oluşmasını öngören kararıyla rekabeti 11-45/1083 -377 2 kısıtladığı iddiasına ilişkin olarak, 4054 s ayılı Kanun uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı, şikayetin reddedilmesi gerektiği ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Hakk ında Önara ştırma Yapı lan: EDAK Şikayete konu olan EDAK, ortaklarının ilaç, ilaç hammaddeleri drog, kimya sal 50 madde, sağlık ve eczane gereçleri, tüketim ve ambalaj maddeleri, veteriner ve zirai ilaç, insektisid, rodentisid, itriyat ve kozmetik mamuller ile yasalarla eczanelerde satışı yapılabilen her türlü emtia ihtiyaçlarını karşılamak; bunların temin, dağıtı m ve gerektiğinde üretim çalışmalarını düzenlemek için çeşitli girişimlerde bulunmak; eczane ve ilaç sektörünün sağlıklı oluşumuna katkıda bulunmak ile ortaklarının hak ve çıkarlarını korumak amacıyla 1990 yılında kurulmuştur. Kooperatif, - Ortaklarının, h er türlü ilaç, sağlık ve eczane gereçleri ihtiyaçlarını üreticisinden ya da diğer pazarlayıcılardan ya da yurtdışından ithal ederek temini, uygun koşullarla ortaklarına dağıtımı, satımı, - Konusu ile ilgili işletmeler, depolar kurulması, 60 - Ortaklarının iht iyaçları ile ilgili ürünlerin üretimi veya fason üretilmesi, - Çalışma konuları ile ilgili diğer kooperatiflerle işbirliği ve ortaklık kurulması gibi alanlarda faaliyet göstermektedir. Bu faaliyetlerini gerçekleştirebilmek için sahip olduğu iştirakleri ve bağlı ortaklıkları Tablo 1 de yer almaktadır. Tablo 1: EDAK ın İştirakleri ve Bağlı Ortaklıkları İştirak Bağlı Ortaklık Ünvanı EDAK ın Hisse Payı Çağdaş Eczacılar Labr. San. ve Tic. A.Ş. ( ..) Tek Sigorta Acenteliği Ltd. Şti. ( ..) Farma Lojistik Ecza Depoculuğu ve Ön Depoculuk Lojistik Hiz. San. ve Tic A.Ş. ( ..) Edakom Yazılım Özel Eğitim Hizmetleri Bilgisayar Kır. Taş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. ( ..) EDAK ın 2010 yılı cirosu ( ..) TL olarak gerçekleşmiştir. Başvuru kapsamında adı geçen diğer teşeb büs ise, EDAK ın ( ..) oranında hissesine sahip bulunduğu Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı dır. 19 Kasım 1985 tarihinde kurulan ve 1986 yılından beri ilaç ve kodeks preparatı üreten Çağdaş 70 Eczacılar Laboratuvarı , 162 ortağı (151 adet bireysel eczacı ve 11 ade t ecza kooperati fi) bulunan bir anonim şirkettir. Sağlık malzemesi, hastane ve eczane levazımlarının üretimi, alım satımı ile ilgili fason imalat ve konusuyla ilgili komisyonculuk, distribütörlük ve bayilik işlerinde faaliyet gösteren Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı nın ürü n portföyünde; - Üretim Kalemleri: Oksijenli su, tentürdiyot, amonyak, aseton, gliserin, tatlı badem yağı, vazelin beyaz, renkli vazelin, vazelin püre tüp - Ticari Mal Kalemleri: bandaj, sargı bezi, gaz kompresleri, dut şurubu, kolonya, pudra, diş parlatma tozu - Distribütörlük Kalemleri: Gebelik testi, ovulasyon testi, erken gebelik testi, bitkisel 80 çaylar ve droglar, yağlar, sigara ağızlığı, beden derecesi v.b. yer almaktadır. 11-45/1083 -377 3 Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı üretimini ecza kooperatifleri vasıtasıyla eczanel ere satmaktadır. Bir başka deyişle, Çağdaş Eczacılar Laboravuvarı doğrudan eczanelere satış yapmamakta, ürünlerini önce ecza kooperatiflerine satmakta ve bu ürünler kooperatifler aracılığıyla eczanelere dağıtılmakta ve satılmaktadır. Çağdaş Ecza Laboratuv arı nın 2010 yılı cirosu ( ..) TL olarak gerçekleş miştir. I.2. De ğerlendirme Başvurunun esasını EDAK ın üyelere, 2010 yılı Genel Kurul kararıyla dağıtılacak kar paylarının %10 u karşılığında, Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı na ait ürünlerden alma 90 zorunluluğ u getirmesi; bu uygulamanın, üyelerin nakit olarak alacakları kar payını istedikleri şekilde kullanamamalarına; dolayısıyla müşterileri ürün tercihi ve alımı konusunda kısıtlamasına ve rekabetin engellenmesine neden olduğu ve Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı bünyesindeki ürünleri satan diğer firmaların da satışının engellenerek rekabet kurallarına uymayan bir ortam yaratıldığı iddiaları oluşturmu ştur. Bilindiği üzere, ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçla rını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla kurulan kooperatiflerin faaliyetleri 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu1 ile düzenlenmektedir. Bu Kanun un Gelir -gider farkları, bölünmesi ve 100 paylara faiz verilmesi başlıklı 38. maddesinin ilk fıkrasında; Anasözleşmede aksine hüküm bulunmadığı takdirde ortaklarla yapılan muamelelerden bir yıllık faaliyet sonunda elde edilen hasılanın tamamı gelir gider farkı olarak kooperatifin yedek akçelerine eklenir. hükmü yer almaktadır . Ayrıca Kanun un 4. maddesinde anasözleşmeye konacak mecburi hükümler arasında Yıllık gelir gider farklarının, hesaplama ve kullanma şekilleri de sayılmıştır. Bu çerçevede Kooperatifler Kanununda yer alan düzenlemelerden kooperatiflerin anasözleşmelerin e risturn dağıtımına ilişkin hükümleri koyabilecekleri anlaşılmaktadır. Nitekim hakkında önaraştırma yürütülen EDAK ın anasözleşmesinde de ilgili hususun 110 Anasözleşmenin Gelir -Gider Farkı ve Dağıtımı başlıklı 60. maddesinde düzenlendiği görülm ustur . Söz konusu maddede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır. Genel Kurul yıllık bilançoyu ve gelir -gider hesabını onayladıktan sonra gelir-gider farkı üzerinde karar verir. Müspet gelir -gider farkının; %10 u Olağan Yedek Akçeye, %10 u Sosyal Yardım Fonu na, %30 u Ya tırım ve Geliştirme Özel Fonu na ayrıldıktan sonra geri kalan müsbet gelir -gider farkı ortaklara, kooperatifle yapmış oldukları işlemler oranında risturn olarak dağıtılır. 120 Risturnların dağıtım şekil ve zamanları genel kurulca tespit edilir. Görüldüğü gibi , EDAK ın anasözleşmesinin ilgili maddesiyle risturnların dağıtım şekil ve zamanlarını belirleme yetkisi kooperatif genel kuruluna verilmiştir. 1 10.5.1969 tarihli ve 13195 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir . 11-45/1083 -377 4 2010 hesap yılı 32. Olağan Genel Kurul Toplantısı nda oybirliği ile alınan ve başvuru konusu iddiaların dayandı rıldığı genel kurul kararı da söz konusu anasözleşme hükmü uyarınca alınmış olup, risturnların dağıtım şeklini belirlemeye yönelik bir karar olarak değerlendirilm istir. Bu karar çerçevesinde EDAK, ortaklarına dağıtacağı risturnun %10 u kadarki kısmını, işt iraki olan Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı ndan temin ettiği ürünlerden ayni olarak karşılamaktadır. Çağdaş Eczacılar Laboratuarının ürettiği ürünleri, ecza kooperatifleri vasıtasıyla eczanelere ulaştırdığı da göz önünde 130 bulundurulduğunda, eczacıların Çağdaş Eczacılar Laboratuarından ürün almaya zorlandığı iddiasının dayanaksız kaldığı kanaatine var ılmıştır . Bu açıklamalar çerçevesinde, EDAK genel kurulu tarafından alınan ve ortaklarına dağıtılacak risturnların %10 oranındaki kısmının EDAK ın bir iştiraki ol an Çağdaş Eczacılar Laboratuvarı na ait ürünlerden oluşmasını öngören genel kurul kararının rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan bir teşebbüs birliği kararı olmadığı, bu nedenle başvuru konusu iddiaya ilişkin olarak EDAK hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı düşüncesi hasıl olmu ştur. J. SONUÇ 140 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; söz konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarın ca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.