2024/1789069 İhale Kayıt Numaralı "Karayollarında, Trafik Güvenliğinin Sağlanması Amacıyla Düşey İşaretleme Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Galvanizli Omega Profil Trafik Direği Satın Alınması" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Akzemin Mühendislik Anonim Şirketi , İHALEYİ YAPAN İDARE: Karayolları Genel Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2024/1789069 İhale Kayıt Numaralı “ Karayollarında, Trafik Güvenliğinin Sağlanması Amacıyla Düşey İşaretleme Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Galvanizli Omega Profil Trafik Direği Satın Alınması ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 04.02.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Karayollarında, Trafik Güvenliğinin Sağlanması Amacıyla Düşey İşaretleme Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Galvanizli Omega Profil Trafik Direği Satın Alınması ” ihalesine ilişkin olarak Akzemin Mühendislik Anonim Şirketi ’nin 17.02.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 24.02.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.03.2025 tarih ve 179635 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.03.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2025/528 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) İhale dokümanında yapılan düzenlemeler ile; yerli malı belgesi, kapasite raporu ve kalite belgelerinin yeterlik kriteri olarak belirlenmesinin ve teklif verecek firmaların imalatçı olmalarının zorunlu tutulmasının ihaleye katılımı kısıtladığı, firmaların sunacağı kapasitenin gerçekleştirilecek işin ana unsuru olduğu, bu çerçevede yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanırken yerli malı belgesi dışında tek başına kapasite raporunun da dikkate alınabileceği, yine yurt dışından tedarik edilen hammadde işlenerek de bu ürünlerin üretilebileceği, firmalara yerli malı belgesi düzenlenmesinin, firma tarafından yerli malı ürün üretildiği anlamına gelmediği dolayısıyla yerli malı belgesinin istenilmesine gerek bulunmadığı, 2) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, tedarik edilmesi istenen 5 sınıf omega direk için ayrı ayrı yerli malı belgesi sunulması gerekirken, tek bir yerli malı belgesinin sunulduğu, isteklinin; 5 ayrı sınıf içinde üretiminin olmadığının kapasite raporundan da anlaşılabileceği dolayısıyla her bir uzunluk ve kalınlıktaki malzeme grubuna uygun yerli malı belgesi sunmayan isteklinin teklifine fiyat avantajı uygulanmaması gerektiği iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “ İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler. ” hükmü, “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “ Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar. İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. Bu yöndeki başvuruların idarelerce ihale veya son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır… ” hükmü, İhale İlanı’nın “İhaleye katılabilme şartları ve istenilen belgeler ile yeterlik değerlendirmesinde uygulanacak kriterler” başlıklı 4’üncü maddesinde “ …4.3.2. Kapasite raporuna ilişkin belgelere ait bilgiler: İstekliler tarafından ilgili odadan alınacak Omega Profil Trafik İşaret Direği imalatına ait Kapasite Raporu ile istekli galvanizleme ünitesine haiz ise buna ilişkin Kapasite Raporu ihalede beyan edilecektir. Kapasite raporlarında; yılda 5.500 (beşbinbeşyüz) ton omega direğin ve/veya otokorkuluk ve/veya benzeri çelik konstrüksiyon imal edilebileceği ve/veya 5.500 (beşbinbeşyüz) ton sac malzemenin galvanizlenebildiği belirtilecektir. Kapasite Raporunda 300 (üçyüz) iş günü için belirtilen kapasiteler, 360 (üçyüzaltmış) takvim gününe eşit olarak kabul edilecektir. Kapasitenin birden fazla vardiyalı çalışma ile sağlanmış olması durumunda, bu husus; Sanayi ve/veya Ticaret Odaları (TOBB onaylı) veya Çalışma Bakanlığı veya yetkili birimlerinden alınacak belgeler ile belgelendirilecektir.Ortak girişimde kapasite, ortak girişimi oluşturan üretici firmaların kapasitelerinin toplanması suretiyle elde ediliyor ise bu durumda, ortak girişimi oluşturan firmaların hepsi kapasite raporu verecektir. … 4.3.3.1.Kaliteye ilişkin belgelere ait bilgiler: Kalite yönetim sistem belgesi Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen belgelendirme kuruluşları veya Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenmesi zorunludur…. 4.3.3.2.Standarda ilişkin belgelere ait bilgiler: Kalite Yönetim Sistemi Belgesi ile galvanizleme ünitesine sahip isteklilerin ilave olarak Türk Standartları Enstitüsünden alınmış TS EN ISO 1461 standardına uygun olarak galvanizleme yaptıklarına ilişkin belge TS EN ISO 1461 standardına uygun olarak galvanizleme yaptığına ilişkin belge.” düzenlemesi , 6’ıncı maddesinde “6.İhale yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olup yerli malı teklif eden istekliye ihalenin tamamında % 15 (yüzde on beş) oranında fiyat avantajı uygulanacaktır.” düzenlemesi yer almakta olup, aynı düzenlemeler İdari Şartname’nin ilgili maddelerinde de yer verilmiştir. Diğer taraftan İdari Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde de “ …48.3.Bu ihaleye sadece "İmalatçı Firmalar" teklif verebilir .” düzenlemesi bulunmaktadır. Başvuru sahibi tarafından ilk iddiasında özetle; yerli malı belgesi, kapasite raporu ve kalite belgelerinin yeterlik kriteri olarak belirlenmesinin ve teklif verecek firmalara imalatçı olma zorunluluğu getirilmesinin ihaleye katılımı kısıtladığı iddia edilmektedir. Yerli malı belgesi, kapasite raporu ve kalite belgelerinin, yeterlik kriteri olarak belirlenmesiyle ilgili iddianın ihale dokümanının ilana yansıyan düzenlemelerine yönelik olduğu, bu iddiaya ilişkin başvuru sahibi tarafından, ihalenin ilan edildiği 23.12.2024 tarihini izleyen 10 gün içerisinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, 17.02.2025 tarihinde başvuruda bulunulduğu, Teklif verecek firmalara imalatçı olma zorunluluğu getirilmesiyle ilgili iddianın İdari Şartname’nin 48’nci madde düzenlemesine yönelik olduğu, bu iddiaya ilişkin başvuru sahibi tarafından, ihale dokümanının indirildiği 31.01.2025 tarihini izleyen 10 gün içerisinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken 17.02.2025 tarihinde başvuruda bulunulduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin 1’inci iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yerli istekliler ile ilgili düzenlemeler” başlıklı 63’üncü maddesinde “ İhalelere sadece yerli isteklilerin katılması ile yerli istekliler ve yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınmasına ilişkin olarak aşağıdaki düzenlemeler esas alınır: … c) Mal alımı ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine, %15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir. Ancak Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasından belirlenen ve Kurum tarafından ilan edilen listede yer alan malların ihalelerinde, yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 oranında fiyat avantajı sağlanması mecburidir. Yerli yazılım ürünü teklif eden istekliler lehine de %15 oranında fiyat avantajı sağlanması mecburidir. … e) Yerli malı belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak belirlenir. İsteklilerce teklif edilen malın yerli malı olduğu, bu usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir...” hükmü, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 61’inci maddesinde “ 1) Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan mal alımı ihalelerine sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir. Ayrıca sadece yerli isteklilerin katılımına açık ihalelerde, yerli malı teklif eden yerli istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir. (2) Mal alımı ihalelerinde yaklaşık maliyetine bakılmaksızın, tüm isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir ve bu ihalelerde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir. (3) İhale veya ön yeterlik ilanı ve idari şartnamede, yerli malı teklif edenler lehine tanınan fiyat avantajı oranı belirtilir. (4) Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınan ve birden fazla mal kaleminden oluşan ihalelerin, kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilmesi ve fiyat avantajı tanınan her bir kısmın tek bir mal kaleminden oluşması zorunludur. Ancak, birbirini tamamlayan veya teknik zorunluluklar nedeniyle birlikte alınması gereken mal kalemlerine bir kısımda yer verilebilir. Kısmi teklife açık ihalelerde, kısımların birinde, birkaçında veya tamamında yerli malı teklif eden istekliler lehine aynı veya farklı oranlarda fiyat avantajı sağlanabilir. Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı, yerli malı teklif etmeyen diğer isteklilerin söz konusu mal kalemi için teklif ettikleri bedele, kendi teklif bedelleri üzerinden ihale dokümanında belirlenen fiyat avantajı oranı esas alınarak hesaplanan tutarın eklenmesi suretiyle bulunur. … (6) Her yıl Ocak ayında Kurum tarafından ilan edilen orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri listesinde yer alan malların ihalelerinde, yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranında fiyat avantajı sağlanması zorunludur. Söz konusu zorunlu fiyat avantajı uygulaması, ilanı veya duyurusu bu listenin yayımlanmasından sonra yapılan mal alımı ihalelerinde uygulanacaktır. Yerli yazılım ürünü teklif eden istekliler lehine de %15 oranında fiyat avantajı sağlanması mecburidir. (7) Teklif edilen malın yerli malı olduğu Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir. ” hükmü, Yerli Malı Tebliği’nin “Belgelendirme” başlıklı 7’nci maddesinde “… 5) Her ürün için ayrı ayrı belge verilebileceği gibi, birden fazla ürün için tek yerli malı belgesi düzenlenebilir. Bu durumda her bir ürün ile ilgili bilgiler yerli malı belgesinde yer alır… ” açıklaması, İdari Şartname’ nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “a) Adı: Muhtelif ebatta galvanizli omega profil trafik işaret direkleri … e) Miktarı: 1.853 ton (123.900 adet) Galvanizli Omega Profil Trafik İşaret Direği” düzenlemesi, “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “ 20.1. Bu ihalede işin tamamı için teklif verilecektir… ” düzenlemesi, “Fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 35’inci maddesinde “ 35.3.1. Yerli malı teklif eden isteklilere ihalenin tamamında % 15 ( yüzde on beş ) oranında fiyat avantajı uygulanacaktır. Yerli malı teklif eden isteklilerin fiyat avantajından yararlanabilmesi için teklif edilen mala/mallara ilişkin yerli malı belgesine/belgelerine ilişkin belgelerin yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilmesi zorunludur. Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 61 inci maddesi esas alınarak hesaplanacaktır .” düzenlemesi, “Ek” kısmında ise işin türü ve miktarına ilişkin “ Sıra No Açıklama Birimi Miktarı 1 2 mt. boy, 4 mm. kalınlıkta Galvanizli omega profil trafik işaret direği Ton 39 2 2,5 mt. boy, 4 mm. kalınlıkta Galvanizli omega profil trafik işaret direği Ton 522 3 3 mt. boy, 4 mm. kalınlıkta Galvanizli omega profil trafik işaret direği Ton 828 4 3,5 mt. boy, 5 mm. kalınlıkta Galvanizli omega profil trafik işaret direği Ton 379 5 4 mt. boy, 5 mm. kalınlıkta Galvanizli omega profil trafik işaret direği Ton 85 ” düzenlemesi yer almaktadır. Aktarılan mevzuat hükümlerinden, mal alımı ihalelerinde işin yaklaşık maliyetine bakılmaksızın yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabileceği, ihale veya ön yeterlik ilanı ve idari şartnamede, yerli malı teklif eden istekliler lehine tanınan fiyat avantajı oranının belirtileceği, teklif edilen malın yerli malı olduğunun Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirileceği anlaşılmaktadır. Uyuşmazlığa konu edilen ihalenin 5 farklı ebatta galvanizli omega profil trafik işaret direkleri alımı işi olduğu, ihalede; işin tamamı için teklif verileceği, yerli malı teklif eden isteklilerin tekliflerine, % 15 (yüzde on beş) oranında fiyat avantajı uygulanacağı, yerli malı teklif eden isteklilerin fiyat avantajından yararlanabilmeleri için teklif edilen mala ilişkin yerli malı belgesinin teklif dosyası kapsamında sunulması gerektiği anlaşılmaktadır. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından 5 farklı ebattaki trafik işaret direkleri için tek bir yerli malı belgesi sunulduğu, belgenin Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası tarafından, ihale üzerinde bırakılan Mina Galvaniz San. ve Tic. A.Ş. adına 14.01.2025 belge veriliş tarihi ile düzenlendiği, belgede ürün adının, “Kuleler ve kafes direkler, demirden veya çelikten” şeklinde, teknik özelliklerin “…omega profil trafik işaret direği,...- MARKA :MİNA GALVANİZ - MODEL : MİNA GALVANİZ, ÇELİKTEN VEYA DEMİRDEN KULELR VE KAFES DİREKLER” şeklinde, yerli katkı oranını, % 92.77 şeklinde belirtildiği, diğer taraftan belge üzerinde, aynı ürünün farklı ebatlardaki üretimine ilişkin ilişkin herhangi bir belirlemeye yer verilmediği görülmüştür. Yine istekli tarafından teklif dosyası kapsamında sunulan kapasite raporunda, “omega profil trafik işaret direği” imalatı ile “galvaniz kaplama bölümü”ne ilişkin üretim açıklamalarına ve kapasite hesaplamalarına yer verildiği ancak bu hesap ve açıklamaların; herhangi bir ürün ebadı dikkate alınarak yapılmadığı, hesaplamaların “kg” birimi üzerinden yapıldığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan idarenin yaklaşık maliyet hesaplamaları incelendiğinde; piyasa fiyat araştırması yapılmak suretiyle yaklaşık maliyetin tespit edildiği, hesaplamaların imal edilmiş ürünün farklı ebatları üzerinden değil “kg” birimi üzerinden yapıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede, ihale konusu mal alımı işinde aynı hammadde ve malzeme ile aynı üretim sürecine tabi olan 5 farklı ebatta “Galvanizli omega profil trafik işaret direği” alınacağı, söz konusu ürünler için farklı ebatta üretim yapılmasının, ürünün yerli katkı oranını değiştirmeyeceği dolayısıyla ürünün yerli malı olma niteliğini etkilemeyeceği, keza teklif dosyasında sunulan kapasite raporunda da ebat bazlı herhangi bir ayrıma yer verilmeden üretim açıklamalarının ve hesaplamalarının yapılmış olduğu, yukarıda aktarılan Yerli Malı Tebliği’nin “Belgelendirme” başlıklı 7’nci maddesinde geçen “… 5) Her ürün için ayrı ayrı belge verilebileceği gibi, birden fazla ürün için tek yerli malı belgesi düzenlenebilir. ” açıklaması ile anılan Tebliğ’in diğer açıklamalarından; aynı hammadde ve malzemeyle üretilen, aynı yerli katkı oranına sahip olan ve aynı üretim sürecine tabi olan ürünler için, velhasıl aynı ürünün farklı ebatlarda üretilmiş versiyonları için tek bir belge düzenlenmesine engel bir durum bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin 2’nci iddiasının yerinde olmadığı neticesine ulaşılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) bendinin 9’uncu alt bendinde “ Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez .” hükmü yer almaktadır. Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü koşulun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) bendinin 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.