Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -1-13 (Önaraştır ma) Karar Sayısı : 06-53/709-201 Karar Tarihi : 20.7.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 II. Başkan : Tuncay SONGÖR Üyeler : Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı Ünal, Prof.Dr. Nurettin Kaldırımcı , M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN . B. RAPORTÖRLER: Mustafa Mehmet ÖZKARABÜBER , Harun GÜNDÜZ C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Motif Boya San. Ve Tic. Ltd. Şti . 20 Kazım Karabekir Caddesi 3 7/59 İskitler/ Ankar a D. KARŞI TARAF :
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -1-13 (Önaraştır ma) Karar Sayısı : 06-53/709-201 Karar Tarihi : 20.7.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 II. Başkan : Tuncay SONGÖR Üyeler : Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı Ünal, Prof.Dr. Nurettin Kaldırımcı , M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN . B. RAPORTÖRLER: Mustafa Mehmet ÖZKARABÜBER , Harun GÜNDÜZ C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Motif Boya San. Ve Tic. Ltd. Şti . 20 Kazım Karabekir Caddesi 3 7/59 İskitler/ Ankar a D. KARŞI TARAF : - Marshall Boya ve Vernik Sanayii A.Ş. Tavşancıl Köyü Eynarca Mevkii Dilovası, Gebze/ Kocaeli E. DOSYA KONUSU: Marshall Boya ve Vernik San. A.Ş. nin dikey uygulamaları ile 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettiği iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle; Marshall Boya ve Vernik 30 Sanayii A.Ş. nin 2003 yılında başlatmış olduğu uygulama ile Türkiye çapında tüm toptancıların bilgisayarlarının merkeze online olarak bağlandığı, bu yolla perakendeci satıcılara yapılan satışlara ait faturaların otomatik olarak sistem tarafından kesildiği, dolayısıyla toptancıların perakendecilere yaptığı satışlarda ıskonto oranına müdahale edemediği, sistemin izin vermemesi nedeniyle farklı ıskonto ile fatura kesilemediği ileri sürülmek tedir. Ayrıca, sisteme bağlı bilgisayar dışında fatura kesildiğinde toptancılara alt bayi priminin ödenmediği, bu primin ödenmemesinin rekabet ihlali oluşturduğu, bunların yanı sıra, Ankara dışından gelen diğer satıcılara ürün satmak istendiğinde alt bayi priminin verilmediği, bu yolla satışın engellendiği iddia 40 edilmektedir. Bu iddialara ek olarak raportörler tarafından şikayetçi ile yapılan görüşmede, 2002 yılında Marshall Boya ve Vernik Sanayii A.Ş. ile imzalanmış bulunan toptancı protokolünde rekabet m evzuatına aykırı olarak süresi belli olmayan rekabet etmeme yükümlülüğü getirildiği ifade edilmiştir . G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.1.2006 tarih ve 499 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 18. 5.2006 tarih ve 2006 -1-13/İİ-06-MMÖ sayılı İlk İnceleme Raporu , 26.5.2006 tarih, 06 -36 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hak kında Kanun un 40. 06-46/602 -173 2 maddesinin birinci fıkrası uyarınca 06 -36/457 -M sayı ile Marshall Boya ve 50 Vernik Sanayi A.Ş. hakkında önaraştırma yapılmas ına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 18.7.2006 tarih ve 2006 -1-13/ÖA -06-MMÖ sayılı Önaraştırma Raporu , 17.7.2006 tarih, REK.0.05.00.00 -110/143 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-53 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmışt ır. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; - Marshall Boya ve Vernik Sanayii A.Ş. nin (Marshall) dikey uygulamaları ile 4054 sayılı Kanun u ihlal ettiğine ilişkin iddialarla ilgili olarak 60 yapılan önaraştırma sonucunda, dosya konusu iddiaları doğrulayacak veya güçlendirecek bir veriye rastlanmadığından herhangi bir rekabet ihlalinin oluşmadığı ve bu nedenle de anılan iddiaya ilişkin soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı, - Mars hall ile bayileri arasında imzalanan Bayi Protokolü nde yer alan rekabet etmem e yükümlülüklerinin 2002/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliği bakımından 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasından muaf olduğu, - Marshall ın bayileri ile imzaladığı Bayilik Protokolü nün rekabet etmeme yükümlülüğünü belirsiz süreli kılan T araflar -amaç -Süre başlıklı 1. 70 maddesinde yer alan hükmün, 2002/2 sayılı Tebliğ in izin verdiği 5 yıllık azami uygulama süresinin aşılması durumunda, aynı Tebliğ in 5(a) maddesi uyarınca grup muafiyetinden yararlanamayacağının Marshall Boya ve Vernik Sanay ii A.Ş. ye bildirilmesi gerektiği, ifade edilmektedir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı 80 Boya sektörü, boya -vernik diye adlandırılan satıh örtme boyaları sanayi ile deri ve tekstil boyaları sanayi olmak üzere iki alt sektörden oluşup, hakkında inceleme yapılan teşebbüs olan Marshall, bu sektörlerden ilki olan satıh örtme boyaları, diğer bir deyişle, boya -vernik sanayisinde faaliyet göstermektedir. Şikayete konu işlem göz önünde bulundurulduğunda, ilgili ürün pazar ı dekoratif inşaat boyaları pazarı olarak tespit edilmiştir. I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar 90 Dekoratif boyaların bozulma riski bulunmadığı, dolayısıyla, Marshall Firması'nın ürünlerinin İstanbul, Ankara, İzmir, Diyarbakır, Bursa, Adana, Antalya, Samsun, Tr abzon ve Konya illerindeki bölge müdürlükleri ve yurt çapındaki toptancı ve perakendeci bayileri aracılığıyla tüm ülke genelinde pazarladığı ve bölgesel pazar tanımlanmasını gerektirecek unsurların söz 06-46/602 -173 3 konusu olmadığı göz önüne alı ndığında, ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir. I.2. Marshall Firması na İlişkin Bilgiler 100 Marshall, 1965 yılında Gebze de kurulmuş olup, alkit, PVA esaslı tutkal, selülozik -poliüretan, mobilya vernikleri ve boyaları, inşaat boyaları, polyeste r reçine, oto boyaları ve ahşap koruyucular üretimi faaliyetiyle iştigal etmektedir. 1990 yılında halka açılmış olan şirket, 1998 yılında gerçekleştirilen hisse devri ile boya sektöründe dünya çapında faaliyet gösteren Akzo Nobel bünyesine katılmıştır. Aşağıdaki tabloda Marshall ın ortaklık yapısına yer verilmektedir: Tablo 1: Marshall Boya ve Vernik Sanayi A.Ş. Ortaklık Yapısı Pay Oranı (%) Pay Tutarı (Milyon TL.) Tekyar Teknik Yardım A.Ş.* (Tamamı Akzo Nobel iştirakidir.) 44.38 960,639 Akzo N obel Decorative Coatings Turkey B.V. 39.40 853,040 Diğer Ortaklar 16.22 351,121 TOPLAM 100 2,164,800 *Tamamı Akzo Nobel iştirakidir. 110 I.3. Yapılan İnceleme ve Tespitler I.3.1. Marshall Firması Merkezinde Yapılan İnceleme Konuyu inceleyen ra portörlerce 27.6.2006 tarihinde Marshall Firması nın Gebze -Dilovası Mevkii nde bulunan Genel Müdürlük binasın da yerinde inceleme yapılarak aşağıdaki tespitlere ulaşılmıştır. I.3.1.1. Marshall Ürünlerinin Fiyatlanması 120 Şirketin hammadde ihtiyacının çoğunlu ğu yurt dışından karşılanmaktadır. Marshall, bayileri için tavsiye niteliğinde fiyat listeleri göndermekte ve bu listeler üzerinden belirledikleri çeşitli iskonto oranları yoluyla bayilere çeşitli indirimler yapılmaktadır. Bu listedeki fiyatlar Marshall ür ünlerinin nihai tüketiciye perakende satış fiyatlarıdır. Şirketin 2005 -1 sayı ile yayınladığı Önerilen Fiyat Listesi adı ile yayınlamış olduğu tavsiye fiyat listesi halen geçerlidir. Öte yandan önerilen nihai satış fiyatları gerek Marshall ın Toptancı ve Perakendeci Bayilerine gerekse bayilerin Alt Bayi denilen nalbur dükkanları ve bireysel tüketicilere satış yaparken uyguladıkları fiyatı belirlemek için kullandıkları baz fiyat niteliğinde olup bu fiyatlar üzerinden yapılan iskonto lar, 130 değişik düzeydeki a lım satımlardaki fiyatları belirlemektedir. Marshall ın uygulamış olduğu bu iskonto lar çok sayıda olup , uygulanacak iskonto oranları bayilerin gösterdikleri görece performansa, ödeme biçimlerine ve sürelerine göre belirlenmektedir. 06-46/602 -173 4 I.3.1.2. Marshall Firmasının Bayilik Yapısı 140 Marshall ın bütün bayileri ile hukuki yönden ilişkilerini belirleyen sözleşme bir tane olup, Bayi Protokolü olarak adlandırılmakta ve iki sayfa ve altı maddeden oluşmaktadır. Öte yandan Marshall mevcut bayilerini Toptancı Bayi ve Perakendeci Bayi olarak ikiye ayırmaktadır. Toptancı bayiinin özelliği, perakende satış yapmamalarıdır. Marshall ın Türkiye deki satışlarının çoğunluğu toptancı bayileri kanalıyla gerçekleşmektedir. Toptancı bayilerin altında, Alt Bayi olarak da adlan dırılan ve genelde küçük boyutlarda olan nalbur dükkanı ve benzeri perak ende satış noktaları mevcuttur. Açığa kavuşturulması gereken 150 bir husus da alt bayilerin Marshall ile aralarında herhangi bir bayilik ilişkisinin bulunmaması ve herhangi bir sözleşmenin akdedilmemiş olmasıdır. Bunun dışında Marshall ın bölge müdürleri ve satış eleman ları Türkiye çapında Marshall bayilerini ziyaret etmektedirler. Ayrıca yeni Toptancı Bayiliği verilmesi söz konusu olursa bu bayilerin; - stok bulundurabilme imkanlarının bulun up bulunmadığı, - perakende satış yapıp yapmadığı, - satış elemanı bulundurup bulundurmadığı ve - dağıtım ağı kurup kurmadığını tespit ederek bunları gerçekleştiren bayilerin Toptancı Bayi olarak nitelendirilmesi hususunu Marshall ın 160 satış ve pazarlama müdürlüğ üne arz edip onaylattırmaktadır. İlgili müdürlüğün verilen bilgileri kontrol etmesi ve o bölgede bir toptancıya ihtiyaç olması halinde o bayi Toptancı Bayi olarak atanmaktadır. Her iki tip bayiinin de tabelaları aynıdır. Toptancı ve perakendeci bayilerin aldığı iskonto oranlarında farklılıklar bulunmaktadır. Bunun nedeni de Toptancı Bayiinin satış ve dağıtım organizasyonunun gider ve masraflarına karşılık olarak yapılmasıdır. Marshall ın bayileri Türkiye çapında 10 ayrı bölgeye ayrılarak yapılanmıştır. 170 Bayilerin bu bölgelerin dışına da satış yapmasında herhangi bir engel bulunmamaktadır. Ancak bölge dışına yapılan satışlarda Toptancı ve Perakendeci Bayiler %5 oranındaki Alt Bayi satış primine hak kazanamamaktadırlar. Belirtilmesi gereken bir diğer husus b ölgelerin oldukça geniş olduğudur. Örneğin Ankara bölgesi yaklaşık 8 il merkez i ile bu illerin ilçelerinin büyük çoğunluğunu kapsamaktadır. Marshall ın toptancı sayısı ise son yıllarda azalmaktadır. Bunun nedeni, enflasyon oranının düşmesine bağlı olarak malların stokta tutulması yoluyla bayiinin karlılığını artırması imkanının azalmasıdır. Enflasyonun son birkaç 180 yılda azalması sonucunda bayilerin karlılıklarını sürdürebilmelerinin en önemli yolu satışlarının arttırılması olmuştur. Bundan dolayı bayi başın a düşen satış miktarının arttırılmasını teminen, düşük hacimli iş yapan bayilerin bayilik sözleşmesi feshedilmektedir. Örneğin Ankara Bölge Müdürlüğü ne bağlı toptancı bayi lerden 2002 2005 yıllarında en a z satışı gerçekleştiren bayi inin sözleşmesi feshedil miştir. Sözleşmenin feshedilmesinin nedenlerinden bir diğeri de bayiinin, geçmiş yıl cirosunun yarısından fazlasını Marshall ürünlerinin dışındaki ürünlerden elde ettiğinin tespit edilmesidir. Bayi 06-46/602 -173 5 Protokolüne aykırı olan bu uygulama nedeniyle sözleşme fes hedilmiş ancak bayiden, sözleşmeye aykırı davranışı dolayısıyla herhangi bir tazminat talep 190 edilmemiştir. Esasen Marshall ile bayileri arasındaki ilişkide akit serbestisi ilkesi geçerlidir. Bayilikten ayrılmak isteyen kişiler, bu örnekte görüldüğü üzere diğer firma ürünlerini satmaya teşebbüs edebilirler. Eğer bu gerçekleşirse Marshall; - sözleşmeyi feshedebilmekte, - isterse bayiden Marshall ürünlerini iade alabilmekte, - bunun dışında hiçbir şekilde, sözleşme uyarınca Marshall bayisinden tazminat isteyememekt edir. 200 Kısacası bayi bazı yan yollardan sözleşmeyi iptal ettirebilme, sona erdirebilme imkanına sahiptir. Ayrıca sözleşme dışında fonksiyonel olarak mal almayı bırakan bayilerin bayilik sözleşmeleri zaten Marshall tarafından feshedilmektedir. I.3.1.3. Mar shall Firması Ve Bayilik Teşkilatı Bünyesinde Oluşturulan Bilgi -İşlem Sistemleri Marshall ın bünyesinde bayi otomasyon sistemi (BOS) bulunmaktadır. Web tabanlı bu sisteme bayiler, kendilerine verilen kullanıcı adı ve şifreyle erişerek; 210 - 5 yıllık bütün satı ş rakamlarıyla ilgili istatistiki bilgileri, - 5 yıllık çek, ödemeler ve benzeri finansal bilgileri, - ( TİCARİ SIR ve bunların dışında sipariş girişi yapabilmektedirler. ( ..TİCARİ SIR .) . Düşük oranlarda sipariş ise satış elema nlarına verilmekte veya telefon -faks yoluyla bölge müdürlüklerine iletilebilmektedir. 220 Verilen siparişler mal hazırlama formuna dönüştürülmekte, daha sonra sevkiyat şefliği bu formları basarak mal hazırlamacılara dağıtmaktadır. Hazırlanan mallar için yine sevki yat şefliği tarafından irsaliye kesilmektedir. İrsaliyesi kesilen mal nakliye araçlarına teslim edilmekte ve kesilen irsaliyeler faturalama servisine intikal ettirilmekte ve bu aşamada tanzim edilen faturalar kargo ile bölge müdürlüklerine gönderilmek tedir. Bölge müdürlükleri de bayilere faturalarını genelde satış elemanları, nadiren posta ile göndermektedirler. Marshall Univera firmasının bilgisayar programını Toptancı Bayileri ile 230 ilişkilerinde kullanmaktadır. Enroute Central adı verilen program me rkezdeki satış görevlileri tarafından, Toptancı Bayilerin stok, satış ve benzeri durumlarını izlemek için kullanılmaktadır. Merkezdeki görevliler, ayrıca her kampanya döneminde bütün ürünler için Toptancı Bayilerin Alt Bayilerine, Perakendeci Bayilere ve d iğer alıcılarına satış yaparken kullanacakları iskonto oranlarını tanımlamaktadır. 06-46/602 -173 6 Univera sisteminin kullanımı tüm Toptancı Bayileri için ve bunların yaptıkları tüm satışlar için zorunludur. Görüldüğü kadarıyla bunun amacı Toptancı Bayilerin faturasız s atış yaparak, vergi kaçırmak suretiyle diğer Toptancı 240 Bayilere karşı haksız rekabet içerisine girmelerini engellemektir. I.3.2. Marshall Ankara Toptancı Bayii (Dost Boya) nde Yapılan İnceleme Raportörlerce 7.7.2006 tarihinde, Marshall ın Ankara da bulun an toptancı bayilerinden biri olan Dost Boya İnşaat ve Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Genel Müdürü ile görüşülerek Marshall ın ve toptancı bayilerinin sahip olduğu bilgisayar ve iskonto sistemlerinin uygulamasına ilişkin olarak aşağıdaki bilgiler alınmıştır: 250 Bayilerimize yaptığımız satışlarda Marshall ın belirlediği fiyat listelerini esas alarak satışlarımızı yapmaktayız. Ürünlerimizi çeşitli dönemlerde farklılaşan iskonto oranları ile almaktayız. Bu ürünlerin satışını gerçekleştirirken fatura kesme k için Marshall ın sağladığı Univera adlı bilgisayar programını kullanmaktayız. Satış fiyatlarını belirler iken bilgisayardaki ekrandan Marshall ın tavsiye ettiği satış iskonto oranları 4 ayrı kutuda ürün bazında ve kampanyalar için dönem bazında değişe n oranlarda, Marshall merkezinden girilmiş olarak hazır durumda ekrana çıkmaktadır. Bunların dışında biz toptancı bayi olarak 260 dilediğimiz miktarda indirimi yapabilme olanağına sahibiz. Marshall ın merkezinden girilmiş 4 ayrı iskonto oranı haricinde biz de bayi olarak, kendi ekranımızda Marshall ın belirlediği iskonto oranlarından sonra gelen 4 ayrı sütuna girerek net satış fiyatımızı belirleyebilmekte ve bunun faturasını kesebilmekteyiz. Bunun dışında, Marshall tarafından yeni bir kampanya dönemine geçild iğinde, örneğin önceki kampanya dönemlerinde daha uygun koşullarda satın aldığımız ürünleri yine müşterilerimize, yeni kampanya dönemindeki olumsuz koşullardan etkilenmeden, örneğin stokunda önceki dönemlerde daha uygun 270 koşullarda alınmış ürünler bulunmaya n diğer Marshall toptancı bayilerine göre daha ucuza gelecek şekilde daha yüksek iskonto oranları ile satabilme şansına sahibiz. Son olarak, alt bayilerimize, satış miktarlarına göre prim vermekteyiz. Bunun için de alt bayilerimiz bizlere prim faturası ke smekte; bizler de bunu alt bayilerimizin cari hesabından mahsup etmekteyiz . I.3.3. Şikayetçi Motif Boya da Yapılan İnceleme 280 Şikayete ilişkin olarak 8.3.2006 tarihinde ilgili raportörlerce Rekabet Kurumu nda şikayetçi ile bir görüşme yapılmıştır. Yapılan görüşmede; şikayet dilekçesinde belirtilen hususlar şikayetçi tarafından tekrar edilmiş, bunlara ek olarak 2002 yılında Marshall ile imzalanmış bulunan toptancı protokolünde rekabet mevzuatına aykırı olarak süresi belli olmayan rekabet etmeme yükümlülüğü getirildiği ifade edilmiştir. 06-46/602 -173 7 Ayrıca, 22.3.2006 tarihinde Motif Boya ya gidilerek şikayette ifade edilen bilgisayar sisteminin nasıl çalıştığı hakkında bilgi edinilmiştir. 290 I.4. Değerlendirme Niteliği itibarıyla, şikayet üç esas noktada e le alınmıştır . Şikayetin ilk ve ana unsuru, Türkiye çapında tüm toptancıların bilgisayarlarının merkeze çevrimiçi olarak bağlandığı, bu yolla perakendeci satıcılara yapılan satışlara ait faturaların otomatik olarak sistem tarafından kesildiği, dolayısıyla toptancıların perakendecilere yaptığı satışlarda iskonto oranına müdahale edemediği, sisteme bağlı bilgisayar dışında fatura kesildiğinde toptancılara alt bayi priminin ödenmediği (yeniden satış fiyatının belirlendiği) şeklindeki iddiadır. İkinci bir nokta ise, Ankara dış ından gelen diğer satıcılara ürün satıldığında alt 300 bayi priminin verilmediğine yönelik şikayettir. Son olarak incelenecek nokta ise, süresi belli olmayan nitelikteki bayilik sözleşmesinin yine süresi sınırlanmamış bir rekabet etmeme yükümlülüğü getirdiğine ilişkin husustur. I.4.1. Bayilerin İskonto Oranlarının (Yeniden Satış Fiyatlarının) Marshall Tarafından Tespit Edildiği İddiası Raportörlerce y apılan incelemeler ve görüşmelerde, gerek Marshall tarafından gerekse ziyaret edilen Ankara Toptancı Bayii Dos t Boya tarafından, bayilerin diledikleri miktarda iskonto uygulayabildikleri ve bunun önünde herhangi bir 310 engel olmadığı ifade edilmiştir. Esasen Marshall ın kullandığı bilgisayar sisteminde uygulanacak iskonto lar için her türlü üründe 8 ayrı kolon bulunma kta olduğu, bu kolonlardan sadece ilk dördüne Marshall ın dilediği iskonto oranını merkezden girerek belirlediğini ve bu oranların ilk üçünün değiştirilemediği; 4 üncüsünün ise peşin veya vadeli olarak mal satımına istinaden Marshall ın belirlediği oran ka dar veya sıfır olarak uygulanabildiği anlaşılmıştır. Yine yapılan gözlemlerden, Marshall tarafından belirlenen 3. kolonun genelde boş bırakıldığı anlaşılmaktadır. Burada, şikayetçi eski Marshall bayiinin iddiasının aksine tespit edilen en 320 önemli husus, t optancı bayilerin kullandıkları bilgisayarlardan, anılan programdaki geri kalan kolon lara diledikleri miktarda iskonto oranı girebildikleri ve bunun sonucunda ellerinde bulunan malları diledikleri fiyattan satabildikleri hususudur. Buna ilişkin olarak rapo rtörlerce, inceleme gününden daha önceki bir tarihe ilişkin 3 ayrı faturanın fotokopisi ile bu faturalara yansıyan fiyatları oluşturan ve gerek Marshall gerekse toptancı bayiinin yaptığı iskonto ları ayrı ayrı gösteren bilgisayar programındaki ek ran çıktıla rı alınmıştır . Bu ekran çıktıları ve faturalardan, esasında bayilerin yeniden satış fiyatını belirlerken, şikayet sahibi Motif Boya nın iddialarının aksine, Marshall ın iradesinden tamamen bağımsız oldukları anlaşılmaktadır. 330 Ayrıca, raportörlerce Ankara da görüşülen toptancı bayii, Marshall ın dönem dönem farklı kampanyalarla kendilerine mal arz ettiğini , iskonto oranlarının dönem dönem artıp azalabildiğini, ancak ellerinde önceki dönemlerden kalan stok var ise ve bunları örneğin iskonto oranlarının azalt ıldığı bir dönemde, eğer uygun görürler ise eski ve daha yüksek iskonto oranlarını uygulayarak piyasaya arz edebilmelerinin de olası olduğunu, Marshall ın yeni iskonto 06-46/602 -173 8 oranlarını merkezden bilgisayar sistemine girmesi ile eski iskonto ekranlarının kaybolma dığını ve muhafaza olduğunu belirtmiştir. Buradan da rahatlıkla anlaşılabileceği üzere, toptancılara yönelik olarak yapılabilecek bir zamdan 340 yani Marshall ın iskonto oranlarını düşürmesinden - eğer bayi, kendi açısından uygun görür ise, karından feragat et mek suretiyle, eski iskonto oranlarını kullanarak ve üzerine dilerse kendi iskonto oranlarını ekleyerek elindeki malları eski fiyatından satabilmektedir. Bütün bunlara ilaveten, Ankara da görüşülen toptancı bayii -tıpkı Marshall gibi - daha çok mal satın alan firmalara ekstra indirim yaptıklarını ifade etmiştir. Bunun için toptancı bayiden mal satın alan firmaların kendilerine iskonto faturası kestiklerini ve toptancı bayiinin de kesilen bu faturaları ilgili kişinin hesabına alacak olarak kaydettiklerini i fade etmiştir. Buna ilişkin fatura 350 örnekleri de raportörlerce toptancı bayiden alınmıştır . I.4.2. Pasif Satışın Engellendiği İddiası Şikayetin değerlendirmeye alınması gereken ikinci noktası, Ankara dışından gelen diğer satıcılara ürün satıldığında alt b ayi priminin verilmediğine ve dolayısıyla pasif satışın engellendiğine ilişkin iddiadır. Belirtmek gerekir ki pasif satışın engellenmesine; diğer bir deyişle Marshall ın belirlemiş olduğu Ankara Bölgesi nin dışından çeşitli kişi veya teşebbüslerin gelerek bu bölgede bulunmakta olan Marshall bayilerinden mal satın almalarını engellemeye 360 yönelik olarak, Marshall ile toptancı bayi arasındaki ilişkileri düzenleyen protokolde (bayilik sözleşmesi) herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Kaldı ki yapılan incelemelerde , Marshall ın satış sisteminin, Ankara Bölgesi nde bulunan bir toptancının bu bölgede yer alan herhangi bir alt bayi olarak tanımlanmış nalbur dükkanı, vb. satış noktalarına yaptığı satışlar üzerinden Alt Bayi Primi almasını teşvik ettiği anlaşılmaktadır . Burada alt bayi primi nin Marshall açısından ne ifade ettiğinin üzerinde durulması ve açıklanması yerinde olacaktır. ( TİCARİ SIR ..) 370 Alt bayi priminin esas amacının aktif satış uygulamalarını artırmak olduğu ve pasif satışın önünde bir engel ol uşturmadığı düşünülmektedir. Nitekim dosya mevcudundaki Motif Boya ya ait müşteri listesinde Ankara ili dışından ve Marshall ın belirlediği Ankara bölgesi dışındaki illerden de müşteriler bulunmaktadır. Bu veriler, gerek Ankara ili gerekse Marshall ın beli rlediği Ankara bölgesi dışından gelen müşterilere satış yapılmasının engellendiğine ilişkin şikayetin yerinde olmadığını göstermektedir. Ayrıca Motif Boya nın satış yaptığı illerin birçoğu Marshall ın belirlemiş olduğu Ankara bölgesi içerisinde kalmakta ve bu illerden gelen müşterilere yapılan satışlarda Marshall tarafından alt bayi primi olarak adlandırılan iskonto yu toptancı bayiler elde 380 edebilmektedirler. İlaveten şikayetçi bakımından pasif satışın yasaklanması örneklerle desteklenememektedir. Şikaye tten ayrı olarak, protokolün ikinci maddesinin (a) fıkrasında; Marshall ın protokolle bağlı olduğu perakendeci bayilerine Marshall ürünleri satamazlar hükmü getirilerek toptancılara bir sınırlama getirilmiştir . Ancak, söz konusu sınırlama da, pasif satış yasağı niteliğinde 06-46/602 -173 9 olmayıp , mezkur protokolü, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin kapsamı dışına çıkarma maktadır. 390 I.4.3. Rekabet Yasağının Süresinin Rekabet Hukuku Mevzuatına Aykırı Olduğu İddiası Son olarak değerlendirile cek husus, süresi belli olmayan rekabet yasağının rekabet hukuku mevzuatına aykırı olduğu iddiasıdır. Bu noktada bayilik protokolü incelendiğinde, ikinci maddenin (a) fıkrasında Toptancı bayilerimiz, Marshall ve kuruluşlarının ürettiği ve pazarladığı ürün leri satar. Bu ürünlerin benzeri olan ürünleri üretemez, başka firmaların bayiliğini alamaz ve toptan satamaz... ifadesi, (b) fıkrasında ise Perakendeci bayilerimiz, yıllık boya cirolarının en az %80 i kadar Marshall veya yan kuruluşlarının ürettiği ve 400 pazarladığı ürünleri satmakla yükümlüdürler ifadesinin yer almakta olduğu görülmektedir. Diğer taraftan, 2002/2 sayılı Tebliğ in rekabet etmeme yükümlülüğünü tarif eden 3. maddesinin (d) fıkrasında Alıcının anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet ede n mal veya hizmetleri üretmesini, satın almasını, satmasını ya da yeniden satmasını engelleyen doğrudan veya dolaylı her türlü yükümlülüktür. Ayrıca alıcının bir önceki takvim yılındaki alımları esas alınarak, ilgili pazardaki anlaşma konusu mal veya hizme tlerin ya da onları ikame eden mal veya hizmetlerin %80 inden fazlasının sağlayıcıdan veya sağlayıcının göstereceği başka bir teşebbüsten satın alınmasına yönelik olarak alıcıya doğrudan veya dolaylı biçimde getirilen 410 herhangi bir yükümlülük de rekabet etm eme yükümlülüğü olarak kabul edilir . denilmektedir. Marshall bayilik protokolünde 2002/2 sayılı Tebliğ bakımından rekabet yasağı olarak tanımlanan hükümler bulunduğu görülmektedir. Öte yandan, protokolün 1. maddesinde protokolün 1.1.2002 tarihinde başla yacağı ve Marshall tarafından feshi ihbar edilinceye kadar yürürlükte kalacağı düzenlenmiştir. Bu hüküm, protokole süresi belli olmayan sözleşme niteliği kazandırmaktadır. Her ne kadar, söz konusu protokolün maktu bir form niteliğinde olduğu, başlangıcının bayi ile Marshall tarafından imzalanması ile oluştuğu açık olmakla birlikte feshinin protokolde yer alan metne göre sadece 420 Marshall tarafından yapılabileceği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, rekabet yasağının süresi de belirsiz hale gelmiştir. 2002/2 sayılı Tebliğ in 5/a maddesinde ise, alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğünün anlaşmayı 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan muafiyetin dışına çıkaracağı hüküm altına alınmıştır. Rekabet Kurulu, rekabet yasağının sür esini belirsiz kılan hükümleri barındıran anlaşmalarla ilgili olarak, 8.7.2004 tarih, 04 -46 sayılı toplantısında 2002/2 sayılı Tebliğ de belirtilen 5 yıllık azami uygulama sürenin aşılması durumunda grup muafiyetinden yararlanamayacağını karara bağlamıştır1. Yine 25.3.2004 430 tarih, 04 -22 sayılı toplantısında rekabet yasağını belirsiz süreli kılan bir anlaşmaya ilişkin olarak, anlaşmadaki belirsiz süreli rekabet etmeme yükümlülüğünün, anlaşmanın imzalanmasından sonra 5 yıllık azami süre dolana kadar 2002/2 say ılı Tebliğ in öngördüğü koşulları sağladığına karar 1 8.7.2004 tarih 04 -46/587 -142 sayılı Alfa Laval Dış Ticaret Ltd. Şti. nin bayileri ile imzaladığı Ekipman Satış Bölümü Bayilik Sözleşmelerinin 4054 sayılı Kan un Kapsamında İncelenmesi ne ilişkin karar. 06-46/602 -173 10 vermiştir2. Bu doğrultuda, Marshall ın Bayilik Protokolü nün başlangıç tarihinin 1.1.2002 olduğu göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu protokolün anılan Kurul Kararları doğrultusunda grup muafiyetinden yararlanmakta olduğu anlaşılmaktadır. Ancak yine de Bayilik Protokolü nün, rekabet etmeme yükümlülüğünü belirsiz süreli kılan Taraflar -Amaç -Süre başlıklı 1. maddesinde yer alan süreye ilişkin hükmün, Tebliğ in izin verdiği 5 yıllık azami 440 uygulama süresi nin aşılması durumunda, 2002/2 sayılı Tebliğ in 5(a) maddesi uyarınca grup muafiyetinden yararlanamayacağının Marshall a bildirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 1. Marshall Boya ve Vernik Sanayii A.Ş. nin dikey uygulamaları ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun u ihlal ettiğine ilişkin iddialarla ilgili olarak yapılan önaraştırma sonucunda, dosya konusu 450 iddiaları doğrulayacak veya güçlendirecek bir veriye rastlanmadığından herhangi bir rekabet ihlalinin oluşmadığı na ve bu nedenle de anılan iddiaya ilişkin soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine, 2. Marshall Boya ve Vernik Sanayii A.Ş. ile bayileri arasında imzalanan Bayi Protokolü nde yer alan rekabet etmeme y ükümlülüklerinin 2002/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliği bakımından 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasından muaf olduğuna, 3. Marshall Boya ve Vernik Sanayii A.Ş. nin bayileri ile imzaladığı Bayilik Protokolü nün rekabet etmeme yükümlülüğün ü belirsiz süreli kılan 460 Taraflar -amaç -Süre başlıklı 1. maddesinde yer alan hükmün, 2002/2 sayılı Tebliğ in izin verdiği 5 yıllık azami uygulama süresinin aşılması durumunda, aynı Tebliğ in 5(a) maddesi uyarınca grup muafiyetinden yararlanamayacağının Mar shall Boya ve Vernik Sanayii A.Ş. ye bildirilmesi gerektiğine , OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 2 25.3.2004 tarih ve 04 -22/231 -48 sayılı Yemek Sepeti Elektronik İletişim Tanıtım Pazarlama Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Yemek Sepeti) tarafından üye restoranlarıyla yaptığı anlaşmalar ile bu restoranlara ba şka firmalarla çalışmama yükümlülüğü getirerek 4054 sayılı Kanun un ihlal edildiği idiasına yönelik verilen karar.