Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -2-124 (Muafiyet ) Karar Sayısı : 10-69/ 1449 -549 Karar Tarihi : 4.11.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Sinan ÇÖRÜŞ , Hatice YAVUZ C. BİLDİRİMDE : - Petrol Ofisi A.Ş. BULUNAN Temsilcisi : Dr. Aydın ÖZTUNALI Tu
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -2-124 (Muafiyet ) Karar Sayısı : 10-69/ 1449 -549 Karar Tarihi : 4.11.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Sinan ÇÖRÜŞ , Hatice YAVUZ C. BİLDİRİMDE : - Petrol Ofisi A.Ş. BULUNAN Temsilcisi : Dr. Aydın ÖZTUNALI Turan Güneş Bulvarı No:63/1 Yıldız /Ankara 20 D. TARAFLAR : - Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. Meşrutiyet Cad. No:71 Tepebaşı/İstanbul - Petrol Ofisi A.Ş. Eski Büyükdere Cad. No:37 34398 Maslak Şişli/İstanbul E. DOSYA KONUSU : Petrol Ofisi A.Ş. ve Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. arasında imzalanan Turkcell & Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyası Sözleşmesi ne muafiyet tanınması talebi. 30 F. DOSYA EVR ELERİ : Kurum kayıtlarına 21.4.2010 tarih ve 3273 sayı ile intikal eden ve eksiklikleri en son 22.10.2010 tarih , 8100 sayı ile tamamlanan başvuru ve 25.8.2010 tarih, 6707 sayı ile Kurum a intikal eden Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) görüşü üzer ine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 25.10.2010 tarih, 2010 -2-124//MM -10-372.ÜNÖ sayılı Muafiye t Raporu, 28.10.2010 tarih, REK.0.06 .00.00 -130/522 sayılı Başkanlık önergesi ile 10 -69 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili rapor da; 1. Bildirim konusu Sözleşmenin , 2002/2 sayılı Tebliğ in kapsamında yer 40 almadığı, 2. Sözleşmenin 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde sayılan koşulları n tamamını karşılaması nedeniyle, Sözleşmeye bireysel muafiyet tanınabileceği ifade edilmiştir. 10-69/1449 -549 2 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Petrol Ofisi A.Ş. 50 Dosya mevcudu bilgilere göre, Petrol Ofisi A.Ş. (POAŞ) akaryakıt dağıtımı alanında faaliyet göstermekte ve şirket hisselerinin % ( .) ü Doğan Şirketler Grubu Holding A.Ş. (Doğan Grubu) ye ait bulunmaktadır. Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre POAŞ, Doğan Grubu ve OMV Aktiengesellschaft ın ortak kontrolünde bulunmaktadır. H.1.2. Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. 5 Ekim 1993 tarihinde İstanbul da kurulan Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. (Turkcell ) nin faaliyet konuları, T.C. Ulaştırma Bakanlığı ile imzalanmış bulunan GSM (Global System for Mobile Communications) Pan Avrupa Mobil Telefon S istemi ihalesinde öngörülen iş ve hizmetler ile PTT Kanunu na aykırı olmamak üzere, her türlü telefon, telekomünikasyon ve benzeri hizmetler olarak belirlenmiştir. 60 Halka açık bir şirket olan Turkcell in hisseleri İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) v e New York Stock Exchange'de (NYSE) işlem görmektedir. H.2. İlgili P azar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Kampanya kapsamında sunulan faydalar iki temel alanı ilgilendirmektedir. Kampanyadan faydalanan kişiler POAŞ AutoMatic sistemine göre ödeyeceği faturalarda ç eşitli indirimler elde edecektir. POAŞ tarafından sunulan ürünler ve Rekabet Kurulu nun daha önce almış olduğu kararlar1 dikkate alındığında, yapılan anlaşmadan etkilenen ilgili ürün pazarlarından ilki beyaz akaryakıt ürünlerini ve madeni yağları içerecek biçimde akaryakıt ürünleri dağıtım ve satış pazarı olarak 70 belirlenm iştir. Bununla birlikte bilindiği üzere Turkcell in temel faaliyeti GSM hizmetleri alanındadır2. İnceleme konusu sözleşmenin bir parçası olduğu İşTcell Avantajlar Kulübü ise temel itibari yle Turkcell kurumsal müşterilerine sunulan indirimler bütünüdür. Bu kapsamda gerek Sözleşme uyarınca düzenlenen kampanyadan gerek se İşTcell Avantajlar Kulübü kapsamında düzenlenen diğer kampanyalardan Turkcell in kurumsal müşterileri yararlanabilmektedir. Bu durum, dosya kapsamında ilgili ürün pazarının bir bütün olarak GSM hizmetleri pazarı olarak mı yoksa Kurumsal müşterilere yönelik GSM hizmetleri pazarı olarak mı tanımlaması gerektiği sorusunu gündeme getirmektedir. Tablo 1 ve 2 de Turkcell ve diğer op eratörlerin her iki alternatif pazar 80 tanımı altında abone sayısı ve elde edilen ciro temel alınarak hazırlanmış pazar payları sunulmaktadır. 1 Örneğin, Petrol Ofisi nin muafiyet başvurusuna ilişkin olarak alınan 08 -76/1226 -464 sayılı Kurul kararında ilgili pazar beyaz akaryakıt ürünleri pazarı olarak belirlenmiştir. Yine, Petrol Ofisi A.Ş. nin, akaryakıt bayilerinin muhasebe ve finans, satın alma, stok ve lojistik, satış ve dağıtım ile bordro faaliyetlerinin yönetilmesini sağlamak amacıyla kuracağı bilgisayar destekli sisteme menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi nin incelendiği 07 -66/811 -306 sayılı Kurul kararında ilgili ürün pazarının, siyah ve beyaz ürünlerden oluşan (jet yakıtı hariç) akaryakıt ürünleri dağıt ımı pazarı olduğu tespit edilmiştir. 2 Bkz. 09-60/1490 -379 sayılı Rekabet Kurulu kararı. 10-69/1449 -549 3 Tablo 1: 2009 Yılı GSM Hizmetleri Abone Sayısı ve Cirosuna Göre Hesaplanmış Pazar Payı Bilgileri 2009 Abone Sayısı (Aylık Ortalama) Pazar Payı (%) Ciro (TL) Pazar Payı (%) Turkcell ( .) ( .) ( .) ( .) Avea ( .) ( .) ( .) ( .) Vodafone ( .) ( .) ( .) ( .) Toplam ( .) ( .) ( .) ( .) Tablo 2: 2009 Yılı Kurumsal Müşteri Abone Sayısı ve Cirosuna Göre Hesaplanmış Paza r Payı Bilgileri 2009 Abone Sayısı (Aylık Ortalama) Pazar Payı (%) Ciro (TL) Pazar Payı (%) Turkcell ( .) ( .) ( .) ( .) Avea ( .) ( .) ( .) ( .) Vodafone ( .) ( .) ( .) ( .) Toplam ( .) ( .) ( .) ( .) Görüldüğü üzere Turkcell in her iki pazar tanı mı altındaki pazar payı da yakın seviyelerde olmakta, rakiplerin pazar payları toplamı GSM hizmetleri pazarında % ( .)-( .), kurumsal müşterilere yönelik GSM hizmetleri pazarında ise % ( .)-( .) arasında seyretmektedir. Bu bilgiler ışığında, her ne kadar il gili ürün pazarının GSM hizmetleri pazarı ya da kurumsal müşterilere yönelik GSM hizmetleri pazarı olarak 90 tanımlanmasının yapılacak değerlendirme üzerinde kayda değer bir etkisi olmayacak olsa da değerlendirmelere temel teşkil etmesi amacıyla ilgili ürün p azarının GSM hizmetleri pazarı olarak belirlenmesi uygun görülmüştür. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar İşlem açısından ilgili ürün pazarında ülkenin herhangi bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermem esi nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlen miştir. H.3. Yapılan İnceleme H.3.1. İşteKazan Programı Hakkında Genel Bilgiler İşTcell, Turkcell in kurumsal müşterilerine yönelik olarak uyguladığı ve kapsamında 100 yer alan Avantajlı Konuşma , Avantajlı İnternet , Avantaj lı İşTcell Kontratları, Cihaz Kampanyaları ile İşteKazan gibi programları bulunduran bir avantajlar bütünüdür. Dosya konusu sözleşmenin de içinde bulunduğu İşteKazan programı hakkında ise Turkcell in internet sitesinde aşağıdaki bilgilere yer verilmekt edir: İşteKazan şirketlere, ihtiyaca uygun tarifeler ve sektörel çözümler sunmaktadır, Şirketler; gıda, akaryakıt, kargo, ofis malzemeleri, sigorta, finans, güvenlik, ulaşım, yazılım, donanım, toplantı, otel, eğitim, reklam, internet, teknoloji harcamaları nda %50 lere varan tasarruflar sağl ayabilmektedir , İşteKazan Programı ndaki indirimlerden İşTcell li şirketler kurumsal hatları ile 110 ücretsiz olarak faydalanabilmektedirler . İşteKazan programı kapsamında kullanıcıların hangi alanda ne türden indirimlerden yararlanabileceği aşağıdaki tabloda görülebilecektir.3 3 http://www.turkcell.com.tr/kurumsal/kampanyalar/buyukmarkalardabuyukindirimler (18.10.2010) 10-69/1449 -549 4 Tablo 3 : İşteKazan Programı Kapsamında Turkcell Abonelerine İndirim Sunan Markalar Marka Sektör İndirim Miktarı Akbank Bankacılık Bedava konuşma, 100 TL chip para Autodesk Yazılım 1.000 TL ye varan i ndirim Danone hayat su İçecek %40 a varan indirim Digıtürk Dijital platform üzerinden TV yayını %20 indirim Fleetcorp Araba kiralama 3 aya kadar ücretsiz Fiat Otomotiv hizmetleri %10 a varan indirim Google Arama Teknolojisi 100 TL indirim Jolly Tur Konaklama %20 indirim LG-Nortel Elektronik Sistemler Santral alımında %30 indirim Logo Yazılım %20 indirim Macro Center Yemek Hizmeti %50 ye varan indirim Microsoft Yazılım %20 ye varan indirim Migros4 Perakende tüketim %50 ye varan indirim Tansaş Perakende tüketim %50 ye varan indirim Petrol Ofisi Araba Kiralama Özel indirim Pronet Güvenlik 2 ay ücretsiz kullanım Superonline İnternet hizmetleri %30 a varan indirim Teknosa Bilişim ve teknoloji ürünleri 50 TL indirim Ticket Restaurant Yemek ku ponu ve kartları 250 TL ye varan indirim YurtiçiKargo Kargo hizmetleri %25 indirim YurtiçiKurye Kurye hizmetleri %25 indirim ve toplu dağıtım hizmetlerinde özel indirim H.3.2. Sözleşme Hakkında Genel Bilgiler Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre, Sözleşmeye konu kampanya 1.2.2010 - 1.11.2010 tarihleri arasında düzenlenmektedir. Kampanya, söz konusu tarihler arasında POAŞ ile AutoMatic Filo Yönetimi Sözleşmesi imzalamış İşTcell Avantajlar Kulübü üyesi Turkcell kurumsal abonelerinin kampanyaya dahil P OAŞ istasyonlarından alacakları akaryakıt ürünlerinde indirim kazanmalarını 120 sağlamaktadır. Sözleşme nin değerlendirme açısından önem taşıyabilecek maddeleri aşağıdaki gibidir: Madde 1: Tanımlar İşTcell Avantajlar Kulübü: 01.02.2010 tarihi itibariyle hay ata geçecek olan, üzerine kayıtlı kurumsal hatlarının %50 sinden fazlasını rakip operatöre geçirmemiş ve en az %50 sinin ödenememiş borcu olmayan Kurumsal Abonelerin otomatik olarak üyesi olacakları ve Turkcell in işbu sözleşme konusu Fayda dan üyelerine yararlanma hakkı verdiği kulüptür. Bu şartları yerine getirmeyen Kurumsal abone ve bu aboneye ait hatları kullanan Kullanıcılar, üyelikten Kurumsal 130 Abone şartları tekrar sağlayana kadar çıkarılır. İşbu kulüp TURKCELL uygulamasıdır. KURULUŞ5 ile ilgisi bulun mamaktadır. Madde 3.4. KURULUŞ işbu sözleşme konusu kampanyanın yürürlülükte olduğu Madde 2 de belirtilen dönem içerisinde ve bu kampanya kapsamında Müşterilere 4 Migros, 5M Migros ve Migros Sanal Market için ayrı kampanyalar bulunmaktadır . 5 Sözleşme de POAŞ, KURULUŞ şeklinde kısaltılmıştır. 10-69/1449 -549 5 sunulan Ek 2 de yer alan indirim koşullarıyla herhangi bir kitle iletişim kampanyası düzenlem eyecektir. Madde 3.8. KURULUŞ kampanya konusu indirimi, sadece Müşteri ve Kullanıcılara sağlayacaktır. 140 Dosya mevcudunda yer alan bilgiler dikkate alındığında Turkcell kurumsal abonelerinin kampanyadan yararlanmasının: Üzerlerine kayıtlı hatlardan %50 si nden fazlasını rakip operatörlere geçirmemiş olmaları, Üzerlerine kayıtlı hatları en az %50 sinin ödenmemiş borcunun bulunmaması şartlarıyla mümkün kılındığı anlaşılmaktadır. Söz konusu şartları taşıyan abonelerin otomatik olarak İşTcell Avantajlar Kulübü ne üye olacağı ve kampanya kapsamına alınacağı bildirilmiştir. Bununla birlikte, İşTcell Avantajlar Kulübü ne üye kişilerin kampanya kapsamında POAŞ ikmal noktalarından indirimli akaryakıt alabilmeleri için POAŞ ile de AutoMatic Filo Yönetimi Hizmeti Sözle şmesi imzalamaları gerektiği 150 belirtilmektedir. Dosya mevcudu bilgilere göre, POAŞ ile AutoMatic Filo Yönetimi Sözleşmesi imzalamış Turkcell kurumsal üyesi müşteri 2222 kısa numarasına göndereceği şifre talebi mesajının ardından Turkcell tarafından kendisin e verilecek şifreyi POAŞ a bildirerek indirimden yararlanacak, POAŞ da bu müşterinin GSM numarasının ve şifresinin doğruluğunu Turkcell in kendisine sağlayacağı kullanıcı adı aracılığıyla kontrol edecek ve onaylayacaktır. Bunun ardından müşteri AutoMatic s istemine göre ödeyeceği faturalarda aşağıdaki oranlarda indirim elde edecektir: Tablo 4: Turkcell -Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyası Kapsamında Belirlenen İndirim Oranları AutoMatic Filo Yönetim Hizmetinden Yararlanan Araç Sayısı Verilecek İndirim Oranı (%) 1-5 araç arası 4 6-25 araç arası 5 26-100 araç arası 6 101 araç ve üzeri 7 POAŞ ın Turkcell ile bildirim konusu kampanyayı ortaklaşa yürütmesi sebebiyle 160 herhangi bir bedel talep etmeyeceği belirtilmektedir. Bildirim Formu nda, Sözleşme ile her iki t arafın birbirlerinin müşteri kitlerine ulaşma olanağını bulacakları , yeni müşteri kazanma yolunda önemli bir adım atacakları ve müşteri memnuniyetini arttırma imkanına kavuşacakları ifade edilmektedir. Bununla birlikte, kampanya sırasında , POAŞ ikmal nokta larından akaryakıt alacak tüketiciler de kampanya kapsamında sunulan indirimlerden fayda elde edecektir. Sözleşmede yer alan Madde 3.4, 3.8 aracılığıyla ile düzenlenen bir diğer önemli husus ise, POAŞ ın kampanya döneminde aynı indirim koşulları ile herha ngi bir başka kitle iletişim kampanyası düzenlememe yükümlülüğü altına girmesidir. H.3.3. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Görüşü 170 BTK görüşünde, konuyla ilgili olarak 5.8.2010 tarih ve 20 10/DH-10/465 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu kar arının alındığı ifade edilmiştir . Görüşün ekinde yer alan Turkcell in Münhasırlık Sözleşmeleri Yapmasına İlişkin Değerlendirme Raporu başlıklı raporda da; 10-69/1449 -549 6 Halihazırda Turkcell in kurumsal müşterilerinden İşteKazan Kulübü üyesi olan ve üzerlerine kayıtlı hatlardan %50 sinden fazlasını rakip operatörlere geçirmemiş kurumsal müşterilerin İşteKazan Programı kapsamındaki indirimlerden yararlanabildiği, Turkcell den elde edilen bilgiye göre, POAŞ da dahil olmak üzere firmaların sözleşme gereği kampanyanın yür ürlükte olduğu dönem içerisinde ve bu 180 kampanya kapsamında müşteri ve kullanıcılara sunulacak indirimin dışında, kurumsal müşterilerinin tamamına yönelik aynı ya da daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlayacak herhangi bir kampanya uygula mayacaktır. şeklinde bir taahhüt altına girdiği (POAŞ tarafından yapılan muafiyet talebinde, bu koşulun POAŞ kampanya döneminde aynı indirim koşullarında herhangi bir kitle iletişim kampanyası düzenlememeyi vaat etmektedir şeklinde yer aldığı), Aktif Tu rkcell hattı olan tüm abonelerin Turkcell liler Kazanır marka tekliflerinden yararlanabildiği ve yine benzer şekilde bu kampanyaya firmaların da sözleşme gereği kampanyanın yürürlükte olduğu dönem içerisinde ve 190 bu kampanya kapsamında müşteri ve kullanı cılara sunulacak indirimin dışında, kurumsal müşterilerinin tamamına yönelik aynı ya da daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlayacak herhangi bir kampanya uygulamayacaktır. hükmüne muhatap olduğu, POAŞ ve Turkcell arasında imzalanan Tu rkcell & Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyası dahil olmak üzere birçok anlaşmada Turkcell in münhasırlık ilişkisini devam ettirmek istediğinin görüldüğü hususlarına dikkat çekilmiştir. Ayrıca, Turkcell & Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyası ndan yararlanan abo ne sayısının toplam ( .) olduğu ve bu rakamın aylık bazda dağılımın aşağıdaki şekilde olduğu 200 ifade edilmektedir: Tablo 5: Turkcell -Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyasından Yararlanan Abone Sayısı Yıl/Ay Programdan Faydalanan Abone Sayısı 2010/03 ( .) 2010/ 04 ( .) 2010/05 ( .) Toplam ( .) BTK raporunda, Turkcell in Mayıs ayı itibariyle abone sayısının ( .) olduğu dikkate alındığında kampanyadan yararlanan abonelerin Turkcell in toplam aboneleri içindeki payının % ( .) gibi oldukça düşük bir düzeyde kaldığı ifade edilmektedir. Ancak, raporda anılan işletmeci tarafından benzer kampanyaların yapıldığı, tek başına bakıldığında bu oran küçük olsa da toplamda çeşitli yöntemlerle abonelerinin bağımlı kılındığı ve bu kampanyalarda diğer işletmecilerin piyasaya girm esini engelleyen münhasır hükümlerin olduğu düşünüldüğünde söz konusu uygulamanın önemli olduğu belirtilmektedir. 210 Mezkur raporda, Turkcell tarafından kampanyalara ilişkin yapılan anlaşmalarda yer verilen münhasırlık şartının etkilerine ilişkin değerlendirm ede Sözleşmede yer alan POAŞ kampanya döneminde aynı indirim koşullarında herhangi bir kitle iletişim kampanyası düzenlememeyi vaat etmektedir. ifadesinden Turkcell in, POAŞ ın rakip GSM operatörleriyle benzer bir 10-69/1449 -549 7 kampanya düzenlemesini engellemeye çalış tığının anlaşıldığı ve abone sayısına göre mobil telekomünikasyon hizmeti piyasasındaki % ( .) oranında pazar payına sahip olan bir işletmecinin diğer işletmecileri dışlamayı hedef alan bir indirim uygulamasının mobil pazarlama hizmetlerinin sunumu için engel teşkil edebileceğinin düşünüldüğü, 220 Bu tür kampanyalara katılan firmaların, kampanyanın yürürlükte olduğu dönem boyunca kurumsal müşterilerin tamamına yönelik aynı ya da daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlayacak bir kampanya uygulam ayacak olmalarının, diğer işletmecilerin abonelerinin elde etmeleri olası bir faydadan mahrum kalmaları anlamına geldiği ve bu şekilde hem indirimden yararlanacak tüketici sayısını sınırladığı, hem de tüketicilerin daha yüksek oranda bir indirimden yararla nma fırsatlarının ellerinden alındığı, GSM işletmecilerinden herhangi birinin kendi abonelerini çeşitli ek imkanlardan yararlandırırken diğer işletmecilerinin abonelerinin yararlanmamalarını sağlamalarının perakende seviyedeki mobil 230 telekomünikasyon hizmetleri piyasasındaki rekabetçi yapıyı etk ilediği, Kampanyadan yararlanma koşulları arasında yer alan Turkcell kurumsal abonelerinin üzerlerine kayıtlı hatlardan %50 sinden fazlasını rakip operatörlere geçirmemiş olmaları koşulunun piyasadaki potansiyel rekabet ortamını bozabileceği, Herhangi bi r işletmecinin (özellikle hakim durumda bulunan bir işletmecinin) düzenlediği kampanyalardan yararlanma şartını firmanın sadece kendisinden hizmet alma şartına bağlamasındaki veya firmanın kurumsal abonelerinin üzerlerine kayıtlı hatlardan %50 sinden fazla sını rakip operatörlere geçirmemiş olması şartını aramasındaki amacın, münhasırlık ilişkisini artırmak ve piyasada 240 oluşabilecek rekabetçi ortamı engellemek olabileceği, Turkcell in sadece POAŞ a değil, İşteKazan Kulübü üyesi olan AVIVA Sigorta, Bilgi Ünive rsitesi, Danone, POAŞ, Superonline, Ulusoy, YurtiçiKargo ve Atlasjet Havacılık gibi şirketlere de münhasırlık şartını getirdiği ve bu firmalara da indirim uyguladığı, Kampanya döneminde aynı indirim koşullarında herhangi bir kitle iletişim kampanyası düzen lememesi şartı ile kampanyadan faydalanabilmek için Turkcell kurumsal abonelerinin üzerlerine kayıtlı hatlardan %50 sinden fazlasını rakip operatörlere geçirmemiş olması koşulunun, alternatif işletmecilerin benzer kampanya düzenlemesini engelleyebileceği v e söz 250 konusu kampanyaların ve potansiyel rekabetin gelişmesinin güçleşebileceği, Ayrıca AB rekabet hukuku kapsamında loyalty rebate veya fidelity rebate başlıkları altında incelenmekte olan sadakat indirimi uygulamasının Komisyon, İlk Derece Mahkemesi (CFI) ve ATAD tarafından analiz edilmeksizin yasaklandığı, bu kapsamda söz konusu uygulamalara Turkcell tarafından son verilmesinin rekabetçi bir piyasanın oluşabilmesi açısından önemli olduğu ifade edilmiştir. H.3.4. Değerlendirme Başvuru konusu Sözleşme 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi gereken bir sözleşmedir. Anılan Sözleşme de POAŞ ın, kampanya 260 10-69/1449 -549 8 döneminde aynı indirim koşulları ile herhangi bir başka kitle iletişim kampanyası düzenleyemeyeceğine ilişkin hüküm yer almaktadır. Her ne kadar POAŞ ın rakip GSM operatörleri ile kampanya düzenlemesi, sadece kampanyanın aynı indirim koşullarını içermesi durumunda sınırlandırılmış olsa da söz konusu hükmün GSM hizmetleri pazarı açısından rekabet etmeme yükümlülüğü şeklinde değerlendir ilebileceği kanaatine ulaşılmıştır. Yapılan bildirimde taraflar arasındaki işbirliğinin dikey ilişki olarak nitelendirilmesi durumunda 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında değerlendirilmesi; aksi halde bireysel muafiye t değerlendirilmesine tabi tutulması talep edilmektedir. 270 2002/2 sayılı Tebliğ de dikey anlaşmalar, üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı vey a yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar olarak tanımlanmıştır. Oysa kampanya kurguları GSM operatörleri ile işbirliği yapan firmaların GSM operatörlerinin kendilerine abonelerini yönlendirmesi karşılığında GSM abonelerine fayda sağlanması üzerine kur ulmuştur. Sözleşmenin tarafları arasında herhangi bir mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı söz konusu değildir. Dolayısıyla, dosya konusu sözleşmenin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında bulunmadığı sonucuna ulaşılm ıştır. H.3.4.1. Bireysel Mua fiyet Değerlendirmesi 280 4054 sayılı Kanun'un muafiyet koş ullarını düzenleyen 5. maddesinde iki olumlu ve iki olumsuz koş ul sayı larak muafiyet tanı nacak anlaşmaların bu dört koşulu birden sağlaması gerektiği hükme bağ lanmı ştır. Başvuru konusu işlemin bahse ko nu koşullar açısından değerlendirilmesi aşağıda yer almaktadır. a. Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre POAŞ, h alihazırda söz konusu sistemi ile kurumsal müşterilerine indirimler sağlamakta ve bu indirimler, müşterilerin araç sayısı, tüketim hacimleri, referans olarak ilave müşterilere ulaşılmasında katkı sağlayıp sağlayamayacağı, sisteme dahil oldukları dönemdeki kâr marjları, vadeleri 290 ve müşterilerin bulunduğu bölgedeki istasyonları besleyen terminallerdeki değişken maliyetlere bağlı olarak değişebilen kâr marjları dikkate alınarak tespit edilmektedir. Başvuru konusu kampanyada sunulan indirimlerin ise ilave bir i ndirim olmadığı, halihazırda POAŞ Automatic Filo Yönetimi müşterisi olan bir firmanın, kampanyadan faydalanmak isterse ve halihazırdaki iskontosu söz konusu kampanyada sunulandan düşükse, araç sayısının tekabül ettiği iskontoyu alabileceği belirtilmektedir . Bunun için firmanın sözleşmesini, yazılı mutabakatını revize etmesinin yeterli olduğu ifade edilmektedir. Dosya mevcudu bilgilere göre, POAŞ başvuru konusu kampanya ile Turkcell tarafından yapılacak kampanya tanıtım faaliyetleri vasıtasıyla sistemini me rak eden, 300 bilgi almak isteyen müşterilere daha hızlı ulaşmakta ve ürünlerini pazarlama, anlatma ve tanıtma imkânı yakalamaktadır. Bu bağlamda, Automatic Filo Yönetim Sistemi kampanya haricinde de müşterilere ekonomik avantaj sağlamakta iken bahse konu kamp anya, ilave tanıtım faaliyetleri sonucunda daha fazla tüketicinin sistemden haberdar olması veya hâlihazırda sisteme üye olanların kampanyada sunulan indirim daha yüksek ise ka mpanyayı tercih etmesin i mümkün kılacak niteliktedir. Bu çerçevede, s öz konusu k ampanyanın, akaryakıt üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin 10-69/1449 -549 9 sunulmasında herhangi bir teknik gelişme sağlaması beklenmese de akaryakıt ürünlerinin bir otomasyon sistemi ile kurumsal müşterilere daha etkin ve ekonomik biçimde sunulmasına katkıda bulunacağı kanaatine varılm ıştır. 310 b. Tüketicinin bundan yarar sağlaması Dosya mevcudu belgelerde , başvuru konusu kampanya kapsamında POAŞ ile Automatic Filo sözleşmesi imzalamış Turkcell kurumsal müşterilerin birtakım koşulları sağlaması şartı ile POAŞ tan alacakları akaryakıt ürünlerinde araç sayısına göre % 4 - 7 arasında değişen oranlarda indirim kazandığı belirtilmektedir. Bu bağlamda, söz konusu kampanyanın tüketicilere avantajlar sunduğu ve tüketicinin yarar sağlayabileceği anlaşılmaktadır. c. İlgili piyasanın öne mli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması Başvuru konusu kampanya POAŞ ile Automatic Filo Sözleşmesi imzalamış olan ve Turkcell tarafından getirilen şartları taşıyan kurumsal müşterilere yönelik olarak 320 düzenlenmiştir. POAŞ tarafından verilen bilgilere göre, firmanın Automatic Filo Yönetim Sistemi ne kayıtlı toplam müşteri sayısı ( .) adet iken aktif olarak yakıt alımı yapan müşteri sayısı ise ( .) dir. ( .) adet müşterinin toplam ( .) araç ile sistemi kullandığı ve geçici kullanım için verilmiş kart sa yısının bu rakam ilave olarak ( .) adet olduğu ifade edilmiştir. Dosya mevcudu bilgilere göre, kampanya kapsamında POAŞ tan hizmet alacak araç sayısının ( .) adet artması hedeflenmiştir. Hedeflenen müşteri profilinin ise orta ölçekli tüzel kişilikler olduğ u ve bu firmaların temel olarak filosunda 1 -50 adet arasında araç bulunduğu belirtilmiştir. Ayrıca, kampanya kapsamında sisteme katılması beklenen müşteri sayısının ( .) olduğu ifade edilmiştir. Bu veriler ışığında, hedeflenen ( .) adet araç sayısına ulaşı ldığında 330 POAŞ ın Automatic Filo Yönetim Sistemi nden faydalanan araç sayısının başvuru konusu kampanya ile yaklaşık % ( .) oranda büyümüş olacağı görülmektedir. POAŞ ın söz konusu uygulamasına benzer nitelikte, Shell & Turcas Petrol A.Ş. nin Taşıt Tanıma S istemi , Opet in Otobil , BP nin Taşıtmatik ve Total in Yakıtmatik adlı uygulamalarının bulunduğu belirtilmiştir. Bununla birlikte, ilgili sistemler ile yalnız beyaz akaryakıt ürünleri (benzin ve motorin) satışı yapıldığı ve 2010 Mayıs ayı itibariyle beyaz akaryakıt ürünleri için yaklaşık pazar payı ile otomasyon sistemi ile hizmet verilen araç sayısına göre pazar paylarının aşağıdaki gibi olduğu belirtilmiştir. Tablo 6: 2010 Mayıs Ayı İtibariyle Beyaz Akaryakıt Ürünleri Satış Miktarı ve Otomasyon Sist emi İle Hizmet Verilen Araç Sayısı Kriterlerine Göre Pazar Payı Bilgileri 340 Pazar Payları (%) 2010 Beyaz Akaryakıt Ürünleri Otomasyon Sistemi İle Hizmet Verilen Araç Sayısı POAŞ ( .) ( .) Shell & Turcas Petrol A.Ş. ( .) ( .) Opet ( .) ( .) BP ( .) ( .) Total ( .) ( .) Yukarıda yer alan bilgiler ışığında, beyaz akaryakıt ürünleri dikkate alındığında yaklaşık % ( .) lik pazar payına sahip POAŞ tan Automatic Filo Yönetim Sistemi kapsamında ürün alan araç sayısında 9 aylık kampanya süresince % ( .) lük bi r artışın gerçekleşmesi hedeflendiği görülmektedir. 10-69/1449 -549 10 İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkıp kalkmadığının değerlendirilmesinde, rakiplerin piyasada benzer nitelikte kampanyalar düzenleyebilme imkanlarının varlığı önem arz etmektedir . Yapılan incelemelerde Turkcell in İşteKazan programı ile Vodafone un İş Ortağım programının kapsamının Avea nın Doya Doya Avantaj programından daha kapsamlı olduğu görülmektedir. 350 Aşağıdaki tabloda anılan programlar kapsamında her üç operatör tarafından b ugüne kadar düzenlenmiş kampanyalara yer verilmektedir. Tablo 7: GSM Operatörleri Tarafından Kurumsal Müşterilere Yönelik Düzenlenen Kampanyalar Sektör Turkcell Vodafone Avea Bankacılık Akbank , Garanti HSBC Yazılım Autodesk İçecek Danone hayat su Dijital platform üzerinden TV yayını Digitürk Araba kiralama Fleetcorp Budget Setur Otomotiv hizmetleri Fiat, Ford Fiat Mondial Assistance Arama t eknolojisi Google Google Google Konaklama Hilton Divan Divan Seyahat acenteliği Jolly Tur Işıltur Setur Eğitim İstanbul Bilgi Üniversitesi English Time, Netron Bilge Adam Krurumsal Elektronik insan kaynakları Kariyer.net Yenibiriş.com Elektronik sistemler LG-Nortel Yazılım Logo Mikro Yemek Macro Center ISS Catering Services Bonny Food Yazılım Microsoft Perakende tüketim Migro s, Tansaş, Danone Hayat Koçtaş Akaryakıt Petrol Ofisi BP Güvenlik Pronet , G4S Alfa Güvenlik İnternet hizmetleri Superonline Borusan Telekom Bilişim ve teknoloji ürünleri Teknosa, Anadolu Bilişim Alfa Teknoloji, Lo gitech, Navking, Xerox Akıllı kart hizmeti Ticket Restaurant Multinet Kargo hizmetleri YurtiçiKargo Fedex, MNG Sürat Kargo Kurye hizmetleri YurtiçiKurye Sigorta Acıbadem Sigorta Allianz Taşımacılık Asya Nakliyat Çiçekçilik 444 Çiçek 444 Çiçek Temizlik ve bakım ISS Facility Services Ulaşım Ulusoy Metro Turizm, Pegasus Kırtasiye Office 1 Superstore Tablodan Vodafone ve Avea nın kurumsal müşterilere yönelik kampanyalar düzenleyebildiği anlaşılmaktadır. Akaryakıt sektöründe, başvuru konus u kampanyaya benzer nitelikte Vodafone ve BP arasında bir kampanya düzenlendiği görülmektedir. Yukarıda yer alan bilgiler ışığında, başvuru konusu kampanyanın etkisinin sınırlı olacağı görülmekte ve mevcut haliyle bildirim konusu işlemin, dosya kapsamında incelenmesi önem arz eden GSM hizmetleri ve kurumsal mobil iletişim hizmetleri 10-69/1449 -549 11 alanlarında önemli oranda rekabetin ortadan kalkmasına neden olacağını söylemek 360 mümkün görünmemektedir. d. Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunl u olandan fazla sınırlanmaması Sözleşmede, Turkcell tarafından getirilen İşTcell Avantajlar Kulübü üyesi kurumsal müşterilerin üzerlerine kayıtlı hatlardan %50 sinden fazlasını rakip operatörlere geçirmemiş olmaları şartı yer almaktadır. Bu kapsamda, abone nin başka operatör şebekesinde kayıtlı bulunan hatların sayısına bakılmaksızın abonenin Turkcell şebekesinde kayıtlı bulunan hatları dikkate alınmaktadır. Söz konusu koşul, abonenin diğer şebekelerinde kayıtlı bulunan hatları Turkcell e taşımasını gerektir memektedir. Dolayısıyla, sözleşmede yer alan bu koşulun, mevcut uygulamasıyla, Turkcell in 370 rakiplerinin kendi lehine olacak abone kaybına yol açmasına neden olmaktan ziyade mevcut abone tabanın makul ölçülerde korunması ve müşteri kaybının azaltılması amac ına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Sözleşmede yer alan diğer bir önemli yükümlülük ise POAŞ ın kampanya döneminde aynı indirim koşulları ile herhangi bir başka kitle iletişim kampanyası düzenlememe şartıdır. Söz konusu yükümlülük, rakip operatörlerin POAŞ ile aynı koşullarda bir kampanya düzenlemesini ve dolaylı olarak rakip operatörlerin kurumsal müşterilerinin POAŞ tan Automatic Filo Yönetimi Sistemi kapsamında aynı avantajları elde etmesini engellemektedir. Ancak, Sözleşme de Turkcell tarafından getiril en ve münhasır çalışmaya yönelik bir hükmün bulunmadığı görülmektedir. Bununla birlikte, POAŞ 380 tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 19.07.2010 tarih ve 5639 sayı ile giren yazıda; POAŞ hızlı eriştiği müşterilerde bu sistem içinde stratejisine göre daha az veya daha çok, pazarlık gücüne göre indirimler sağlayabilmektedir. Ancak toplu olarak duyurmamaktadır. Kendi satış ekibinin imkânlarıyla telefonla ya da yüz yüze yapılan görüşmelerde müşterisi ile pazarlık etmekte ve çeşitli imkânlar sunmaktadır. Reklam ve tanıtımı yapan Turkcell ve kâr marjından fedakârlık eden POAŞ tır. Dolayısıyla birebir aynı komünikasyonu başka iş ortakları ile de yapmak pazarlama ilkeleri açısından müşteride kalıcı algı sağlamayacağından başkaca 390 kitle iletişimi yapılmamıştır. Burada dikka t etmemiz gereken husus POAŞ birçok alanda kitle iletişimi yapmaktadır. Bahsi geçen sınır Automatic Filo Yönetimi Sistemi ile verilecek müşteriler içindir. Automatic sistemi dâhilinde de POAŞ bir çok dernek üyesine, sektörel gruplara özel imkan ların çatı anlaşmalarıyla duyurmakta yahut anlaştığı iş ortağı duyurmaktadır. ifadelerine yer verilmiştir. Söz konusu ifadeden POAŞ ın, başka operatörler ile aynı koşullarda bir kampanya düzenlemeyi tercih etmediği ve kampanyanın hâlihazırda tüketicilere avantajlar sunmakta olan Automatic Filo Yönetimi Sistemi nin tanıtımına katkıda bulunduğu anlaşılmaktadır. 400 Yukarıda yer verilen bilgiler ve piyasadaki rakiplerin benzer nitelikte kampanyalar yapabildiği de dikkate alındığında r ekabetin (a) ve (b) bentler indeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlan dığına dair herhangi bir bulgunun olmadığı kanaatine varılmaktadır. 10-69/1449 -549 12 Yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde, Turkcell ile POAŞ arasında düzenlenen ve grup muafiyetinden faydalanamayan Sözleşme ye mevcut yapısı ve uygulamaları çerçevesinde bireysel muafiyet tanınabileceği kanaatine varılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 1. Petrol Ofisi A.Ş. ve Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. arasında 1.2.2010 410 tarihind e imzalanan Turkcell & Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyası Sözleşmesi nin, 2002/2 sayılı Tebliğ in kapsamında yer almadığına, 2. Bununla birlikte söz konusu sözleşmeye 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde sayılan şartların tamamını karşılaması nedeniyle bireys el muafiyet tanınmasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.