Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-1-92 (Devralma) Karar Sayısı : 08-52/787-316 Karar Tarihi : 11.9.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tuncay SONGÖ R, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN , Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖR : Özgür BAL C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Gabriel Acquisitions GmbH Temsil ciler: Av. Gönenç Gürkaynak, Av. Murat Hakan Özgökçen Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mah
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-1-92 (Devralma) Karar Sayısı : 08-52/787-316 Karar Tarihi : 11.9.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tuncay SONGÖ R, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN , Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖR : Özgür BAL C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Gabriel Acquisitions GmbH Temsil ciler: Av. Gönenç Gürkaynak, Av. Murat Hakan Özgökçen Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/ İstanbul 20 D. TARAFLAR : - Gabriel Acquisitions GmbH Heumarkt 14, 50667 Köln, ALMANYA - RAG Stfitung Rüttenscheider Strabe 1 -3, 45128 Essen, ALMANYA E. DOSYA KONUSU: Gabriel Acquisitions GmbH nin RAG Stiftung dan Evonik Industries AG nin hisselerinin %25,01 ini devralması işlemine izin verilmesi talebi . F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.8.2008 tarih, 4967 sayı ile giren ve 30 eksiklikleri 22.8.2008 tarih, 5545 sayı ile tamamlanan bildirim ü zerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 26.8.2008 tarih, 2008-1- 92/Öİ -08-ÖB sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 28.8.2008 tarih, REK.0.05.00.00 - 120/15 1 sayılı Başkanlık önergesi ile 08-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖR ÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu devralma işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu; ancak devralma sonucunda hakim 40 durum yaratılmasının veya var olan bi r hakim durumun güçlendirilerek ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla anılan devir işlemine izin verilmesi gerektiği ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Clear Vision Capital Fund SICAV -FIS SA (CVC) Bildirim konusu devralma işlemi, nihai olarak CVC Fonları tarafından kontrol edilen ve Almanya da kurulmuş bir limited şirket olan Gabriel Acquisitions GmbH (Gabriel) 08-52/787 -316 2 aracılığıyla gerçekleştirilecektir. Gabriel, CVC nin tamamına sahip olduğu bir iştiraki 50 olup, işbu devralma işleminin gerçekleştirilmesi için kurulmuş bir teşebbüs olduğu belirtilmektedir . Bildirim formundaki bilgiler çerçevesinde, CVC, faaliyetleri fonlara yatırım danışmanlığı yapmak ve/veya onlar adına yatırımlarını yönetmek olan özel danışmanlık teşebbüslerinden oluşmaktadır. Bu yatırım fonları, Avrupa ve Asya -Pasifik bölümünde otomot iv, kamu hizmeti, üretim, perakendecilik ve dağıtım gibi çeşitli endüstrilerdeki bazı şirketlerdeki yatırımların çoğunluğunu elinde bulundurmaktadır. CVC ve bağlı şirketleri, yatırım fonları adına yatırım danışmanlığı hizmeti vermekte ve yatırım yönetimi y apmaktadır. 60 CVC, Türkiye deki faaliyetlerini, CVC Portföy Şirketleri tarafından kontrol edilen Türkiye menşeli iştirakleri aracılığıyla yürütmektedir. İlgili iştirakler aşağıdaki şekilde verilmektedir: - Elster Sayaç Çözümleri Ltd. Şti. - Elster Gaz Arma türleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. - XSYS Baskı Çözümleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Flient Unirep Ambalaj Mürekkepleri Samayi ve Ticaret A.Ş. - İstanbul Park Organizasyon A.Ş. 70 - Samsonite Seyahat Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Betafence Yapı Sanayi ve Ticaret A.Ş. CVC nin 2007 yılındaki dünya çapındaki cirosu yaklaşık olarak ( .. .) Avro dur. Dünya genelinde elde edilmiş olan bu cironun yaklaşık olarak ( .. .) Avroluk kısmı Türkiye den elde edilmiştir. H.1.2. RAG Stiftung Bildirim formundaki bilgilere göre, R AG Stiftung, Alman Medeni Kanununa göre 80 kurulmuş olan ve kanuni ehliyeti bulunan bir vakıftır. Evonik Industries AG (Evonik) ve RAG daki hisselerin doğrudan ve dolaylı olarak %100 ünü elinde bulundurmaktadır ve Evonik Grup ve RAG Grup un ana şirketidir. RA G Stiftung, RAG Grup un yeniden yapılandırılmasının bir parçası olarak Haziran 2007 de kurulmuştur. RAG Stiftung un amacı RAG ın 2018 yılı için programlanan kömür madeni faaliyetlerinin sona erdirilmesini düzenlemektir. Bu çerçevede, RAG Stiftung un, Evonik deki bir kısım hisselerini satarak RAG ın kömür madeni işinin sona erdirilmesine yönelik uzun vadeli yükümlülüklerini yerine getirmek için finansman sağlamak niyetinde olduğu belirtilmektedir . 90 H.1.3. Evonik Industries AG (Evonik) Evonik, RAG Stiftun g un tamamına sahip olduğu iştiraki olup, dünya genelinde kimyasal, enerji ve gayrimenkul işlerinde faaliyet gösteren Evonik Grup un holding şirketidir. Evonik Grup un faaliyetleri temel olarak RAG Stiftung un kömür madeni işi haricindeki faaliyetlerini ih tiva etmektedir. Evonik in faaliyetleri temel olarak Teknoloji Uzmanlıkları, Tüketici Çözümleri, Özel Maddeler, Enerji ve Gayrimenkul adı altında beş birimden oluşmaktadır. Bu birimler ana grup içerisinde ayrı birer teşebbüs gibi 08-52/787 -316 3 hareket etmekte ve doğruda n icra kuruluna rapor vermektedir. Almanya nın Essen 100 şehrinde bulunan grubun kurumsal merkezi grubun stratejik yönetiminden sorumludur. Evonik in Türkiye deki faaliyetlerini yürüten belirli iştirakleri bulunmaktadır. Söz konusu iştirakler ve mevcut faali yet alanları aşağıdaki şekildedir: - Ayaş Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş Faaliyet alanları: Elektrik üretim, dağıtım, aktarım ve ticaretine ilişkin her çeşit projenin geliştirilmesi ve gerçekleştirilmesi - İSKEN İskenderun Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. Faaliyet alanları: İskenderun daki taş kömürü ile çalışan elektrik santralının işletimi, 110 bakımı ve üretilen elektiriğin/enerjinin satışı - ARKAD Deniz Taşımacılığı A.Ş. Faaliyet alanları: İskenderun limanından elektrik santraline tedarik edilen kömürü taşıyan kömür nakil araçlarının işletimi ve bakımı - Evonik Degussa Ticaret Ltd. Şti. Faaliyet alanları: Evonik Degussa nın kimyasallar işine yönelik (özel kimyasallar) satış, pazarlama ve teknik servis hizmetlerinin verilmesi - Egesil Kimya Sanayi ve Ticar et A.Ş. Faaliyet alanları: Özel kimyasal ürünü olan presipitat silikat satışı 120 Evonik in 2007 yılındaki dünya çapındaki cirosu ( .. .) Avro dur. Dünya genelinde elde e dilmiş olan bu cironun ( .. .) Avroluk kısmı (yaklaşık olarak .. . YTL) Evonik in Tü rkiye deki faaliyetlerinden elde edildiği bildirilmektedir. Evonik in %100 iştirakı olan Steag ın İskenderun daki kömür ile çalışan elektrik santrali ve bazı ilgili faaliyetleri (atık yönetimi, hizmetler, kömür tedariki, IT -hizmetleri vs.) ile gerçekleşt irmiş olduğu elektrik üretiminden Türkiye de 2007 yılında ( .. .) Avro (yaklaşık olarak YTL) ciro elde etmiştir. Evonik in Türkiye de 2007 yılında elde etmiş olduğu cironun geri alan kısmı olan ( .. .) Avroluk (yaklaşık olarak . YTL) kısmı ise ö zel kimyasallar satışından elde edilmiştir. 130 Evonik in özel kimyasallar satışından Türkiye de elde etmiş olduğu cironun iş kolu temel alınarak ayrıştırılmış haline ve değişik iş grupları altında Türkiye de pazarlanan ve satılan temel ürün gruplarına ilişk in ciro bilgileri aşağıda yer almaktadır: Özel kimyasallar (iş kolu bazında ciro dağılımı) İş kollarına bağlı temel ürün gruplarına yönelik ciro bilgisi Teknoloji uzmanlıkları ( ) Avro (yaklaşık olarak ( ) YTL) Hidrojen peroksit, siyah karbon, presipitat silikat (kauçuk silikat, özel silikat) ( ) Avro (yaklaşık olarak ( ) YTL) Tüketici Çözümleri ( ) Avro (yaklaşık olarak ( ) YTL) Süperemiciler, Methionine - 53.393.986.72 Avro (yaklaşık olarak ( ) YTL) Specialty Materials ( ) Avro (yaklaşık olarak ( ) YTL) Methacrylates ( ) Avro (yaklaşık olarak ( ) YTL) H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Bildirim formundaki bilgilere göre, CVC nin, Evonik in Türkiye de faaliyet gösterdiği 140 pazarlarda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Evonik in Türkiye deki iştirakleri tarafından oldukça geniş bir yelpazede özel kimyasal maddeler üretilmektedir. Özel 08-52/787 -316 4 kimyasal maddeler terimi, belli bir nihai kullanım için performans sağlayan ve üreticilerce projesi yapılan ve bu şekilde ticari kimyasallardan ayrılan daha yüksek değer katılmış kimyasal bileşikler için kullanılmaktadır. Evonik in kimyasallar işi kendi içerisinde teknoloji uzmanlıkları, tüketici çözümleri ve özel kimyasal maddeler olmak üzere üç alt işkoluna ayrılmaktadır. Bu iş kollarına dair genel bilgiler aşağıdaki şekilde verilmektedir: Teknoloji Uzmanlıkları: 150 Teknoloji Uzmanlıkları işkolu tarafından üretilen ürünlerin çoğunluğu, kimyasal, plastik, lastik ve kağıt endüstrilerinde faaliyet gösteren şirketlere satılmaktadır. Bunlar, tarım kimyasalları ve plastik sektörlerinde ve solar silikon üretiminde kilit girdi olarak kullanılan organik ve organik olmayan uzmanlıkları kapsamakta dır. Tüketici Çözümleri: Tüketici çözümleri segmentinin ana müşterileri, özellikle kişisel bakım, hijyen, ilaç ve besin ürünlerini içeren tüketim malları üreticileridir. Tüketici çözümleri, sağlık ve besin iş birimi tarafından pazarlanan az sayıdaki müşte riye uygun olan maddeler ve sistem çözümleri, genelde müşteri ürünlerinde ek faydalar verebilmektedir. Tüketici çözümlerine dahil ürünler arasında, bezlerde kullanılan süper emici polimerler, kişisel 160 bakım ürünleri ve köpük sabitleme gibi endüstriyel uygul amalar, kumaş yumuşatıcı katkı maddeleri, hayvan yemleri için olan önemli amino asitler, çeşitli aktif katkı maddeleri gibi ürünler bulunmaktadır. Özel Kimyasal Maddeler: Bu işkolunun ürünleri, dayanıklı sermaye ürünlerinin ve endüstriyel ürünlerin üretim inde kullanılmaktadır. Esas olarak, otomotiv, kaplama ve koloran, inşaat sektörü, havacılık mühendisliği, sergiler ve ilaç gibi yüksek nihai uygulama alanlarındaki çeşitler üzerine odaklanmaktadır. Bildirim formundaki bilgilere göre, devir işlemine konu teşebbüs olan Evonik in 170 Türkiye deki diğer faaliyet alanları arasında elektrik üretim ve dağıtımı faaliyetleri de yer almaktadır. Yukarıda yer alan bilgiler çerçevesinde, başvuruya konu devir iş leminde ilgili ürün pazarları özel kimyasal maddeler, elektr ik üretimi ve dağıtımı pazarları olarak tanımlanmıştır. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar İlgili coğrafi pazar Türkiye olarak kabul edilmiştir. 180 H.3. Değerlendirme H.3.1. İşlemin Niteliği Bildirim formundaki bilgilere göre söz konusu devralma işlemi, Evo nik in ihraç edilmiş hisselerinin %25,01 inin CVC tarafından - yeni kurulmuş bir teşebbüs olan Gabriel aracılığıyla - RAG dan devralınmasına ilişkindir. CVC, Devralma İşlemi sonrasında Evonik üzerinde CVC Fonları aracılığıyla ortak kontrole sahip olacakt ır. Devralma İşlemi, nihai olarak CVC Fonları tarafından kontrol 190 08-52/787 -316 5 edilen ve Almanya da kurulmuş bir limited şirket olan Gabriel aracılığıyla gerçekleştirilecektir. Evonik halihazırda tamamına RAG ın sahip olduğu bir iştiraktir. Devralma İşlemi nin kapanışın ın ardından Evonik hisselerinin %25,01 i CVC nin ve %74,99 u RAG ın elinde bulunacak, CVC nin Evonik in stratejik ticari kararlarına ilişkin olarak veto hakkı bulunacaktır. Bu haklar CVC ye Evonik üzerinde ortak kontrol sağlayacaktır. Söz konusu hakların ö zeti aşağıdaki şekilde verilmektedir: - Toplam yatırım değerinin 250 milyon Avro yu aştığı durumlarda bilanço içi ve dışı yatırımların onaylanması, - Teşebbüslerin değerinin 1 milyar Avro yu aştığı durumlarda teşebbüsün 200 tamamının veya bir kısmının veya bu te şebbüsün hissedarlığının devralınmasının onaylanması, - EBITDA oranlarının yıllık 100 milyon Avro yu aştığı durumlarda bir teşebbüsün tamamının veya bir kısmının veya bu teşebbüsün hissedarlığının devralınmasının onaylanması, - Bütçelenmiş cirolarının her yıl için 500 milyon Avro yu aştığı durumlarda yeni iş kollarının oluşturulması ve yeni iş alanlarının devralınmasının onaylanması. Bildirim formundaki bilgilere göre, devralma İşlemi sonrasında ortaya çıkacak olan teşebbüs, 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesi anlamında tam işlevsel bir ortak girişim 210 niteliğini taşıyacaktır. Ortak girişim, bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini yerine getirecek ve süresiz olarak kurulacaktır. Devralma işleminin tamamlanmasından sonra, Evonik günlük işlerini sürdürmeye yetkili bağımsız bir yönetime, finansal kaynaklara ve iş gücü il e malvarlığı değerlerini de kapsayan kaynaklara sahip olmaya devam edecektir. Bu nedenle, Evonik in faaliyet gösterdiği pazarlarda bağımsız bir iktisadi varlık olarak hareket edeceği ve rek abetçi davranışlarını kendi iktisadi çıkarlarına göre özerk ve bağımsız olarak belirleyeceği anlaşılmaktadır . Bu çerçevede söz konusu işlemin 220 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesi anlamında bir devralma işlemi dir. Bildirim fo rmundaki bilgilere göre, tarafların ciro rakamları nın 1997/1 sayılı Tebliğ de belirtilen eşiği aştığı anlaşıldığından ilgili işlem Rekabet Kurulu iznine tabi bir işlem niteliğindedir. H.3.2. 4054 sayılı Kanun un 7. Maddesi Açısından Değerlendirme Dosya daki bilgilerden, tarafların Türkiye de örtüşen herhangi bir faaliyetinin 230 bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda bildirim formunda, tarafların pazar gücünde herhangi bir değişikliğin meydana gelmeyeceği ifade edilmektedir. Devralma işleminin ekonomik gerekçesi olarak, RAG Stiftung açısından, satılacak olan kısmi azınlık hisselerinden elde edilecek gelirin, Almanya daki kömür madenlerinin kapanmasına yönelik çalışmalar nedeniyle ortaya çıkan yükümlülüklerin ifası için kullanılacağı belirtilmektedir. 08-52/787 -316 6 Dosyadaki bilgilere göre 2007 yılı itibarıyla , Evonik Türkiye deki elektrik üretim miktarı bakımından %( ) pazar payına sahiptir. Ayrıca, Evonik in özel kimyasallar konusunda Türkiye deki 2007 yılı pazar payının % ( ) olarak tahmin edildiği ifade edilmekted ir. 240 Özel kimyasallar içinde yer alan alt ürün gruplarına ait ürünler ve tahmini pazar payları da aşağıdaki şekilde verilmektedir: Süperemiciler 1. Evonik % ( ) 2. BASF % ( ) 3. Nippon % ( ) Hidrojen Peroksit 1. Evonik % ( ) 2. HP AS % ( ) 3. Ak -KİM % ( ) Siyah Karbon 1. Evonik % ( ) 2. Tüpraş % ( ) 3. Cabot % ( ) 4. Alexandria % ( ) 5. Columbian % ( ) Methionin 1. Evonik % ( ) 2. Novus % ( ) 3. Adisseo % ( ) Metil Methacrylate (MMA) 1. Evonik % ( ) 2. Repsol % ( ) 3. DOS % ( ) Presipitat Silikat 1. Evonik % ( ) 2. Tokuyama Silica % ( ) 3. Rhodia % ( ) 4. Grace % ( ) Bildirim formunda ayrıca CVC nin, devralma işlemi çerçevesinde elde edeceği hisseleri gelecek beş yıl içerisinde elden çıkarmayı planladığı ve bu durumun tek başına CVC nin Portföy Şirketleriyle Evonik arasında güçlü bir işbirliğine yönelmek istemediğinin önemli bir göstergesi olduğu belirtilmektedir. Yukarıdaki verile r dikkate alındığında, CVC ve RAG arasında Evonik aracılığıyla bir 250 ortaklık oluştuğu, ancak tarafların faaliyet alanları konusunda herhangi bir örtüşme bulunmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, bildirim konusu devralma işleminin ilgili pazarlar bakımından rekabet yapısını etkilemeyeceği söylenebilecektir. Tarafların pazar payları dikkate alındığında anılan devralma işleminin sonucunda ilgili pazarlarda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi çerçevesinde bir hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun güçle ndirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesinin söz konusu olmayacağı kanaatine varılmaktadır . H.3.3. Rekabet Etmeme ye İlişkin Düzenlemeler 260 Taraflar arasında imzalanan ve ortak kontrolü sağlayacak olan Ortaklar Anlaşmasının 14.3. maddesinin , sözleşme süresi boyunca rekabet etmemeye ilişkin bazı hükümler içerdiği anlaşılmaktadır. İlgili madde ile t araflar, Evonik grubun faaliyet gösterdiği coğrafi alanlar bakımından , doğrudan veya dolaylı olarak örtüşen, halihazırda veya gelecekte geliştirile cek ürünler bakımından rekabette bulun mamayı üstlenmektedirler. Anılan maddedeki düzenlemelerin geçerlilik süresinin, bildirim konusu devralma işlemini düzenleyen ve ortak kontrolü sağlayan sözleşmenin yürürlüğü ile sınırlı olduğu ifade edilmektedir. Bu doğrultuda, söz konusu rekabet yasağının devralma işlemi ile doğrudan ilgili ve başvuru konusu işlemin gerçekleştirilebilmesi için gerekli olduğu, bu 270 nedenle yan sınırlama olarak kabul edil ebileceği sonucuna ulaşılmıştır . I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve in celenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde 08-52/787 -316 7 belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu 280 olmadığın a, bu nedenle bildirim konusu iş leme izin verilmesine OYBİRL İGİ ile karar verilmiştir.