Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2013 -1-46 (Önaraştırma ) Karar Sayısı : 13-33/443 -194 Karar Tarihi : 04.06.2013 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan TÜRK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN B. RAPORTÖR LER: Meltem BAĞIŞ AKKAYA, Çağlar Deniz ATA, Emre GÜLER C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Resen D. HAK KINDA İNCELEME YAPILAN LAR : - Ankara Kuyumcular ve Saatçil
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2013 -1-46 (Önaraştırma ) Karar Sayısı : 13-33/443 -194 Karar Tarihi : 04.06.2013 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan TÜRK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN B. RAPORTÖR LER: Meltem BAĞIŞ AKKAYA, Çağlar Deniz ATA, Emre GÜLER C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Resen D. HAK KINDA İNCELEME YAPILAN LAR : - Ankara Kuyumcular ve Saatçiler Odası ve Üyeleri (1) E. DOSYA KONUSU: Ankara Kuyumcular ve Saatçiler Odası ve üyelerinin bazı işlem ve eylemleriyle 4054 sayılı Kanun u ihlal edip etmediklerinin tespiti. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Ulusal çapta faaliyet gösteren üç farklı gazetenin Ankara eklerinde Ankara Kuyumcular ve Saatçiler Odası (AKSO) nın PTT tarafından piyasaya sürülen altınları alıp satmamak üzere karar al dığı iddia edilmiştir. (3) G. DOSYA EVRELERİ: 19.03.2013 tarihinde ulusal çapta faaliyet gösteren üç farklı gazetenin Ankara eklerinde Ankara Kuyumcular ve Saatçiler Odası (AKSO) nın PTT tarafından piyasaya sürülen altınları alıp satmamak üzere karar aldığı yönünde haberler bulunduğu tespit edilmiş; bahse konu bu haberler e dayanılarak hazırlanan 29.03.2013 tarih ve 2013 -1-46/BN sayılı bilgi notu Rekabet Kurulu nun 11.04.2013 tarihli toplantısında görüşülerek 13 -21/293 -M sayı ile AKSO ile üyeleri hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca re sen önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir . İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan 29.05.2013 tarih ve 20 13-1-46/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (4) H. RAPORTÖR GÖ RÜŞÜ: İlgili raporda ; Ankara Kuyumcu ve Saatçiler Odası nın üyelerine Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş tarafından satışa sunulan altınları boykot etme çağrısı yaparak 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal etti ği, ancak ihlal konusu olayın etkisinin kısıtlı olması nedeniyle ilgili teşebbüs birliği hakkında 4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı, bununla birlikte rekabet kurallarına uygun davranılması konusunda gerekli tedbirlerin alınması hususlarında ilgili tarafa söz konusu Kanun un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, görüş gönderilmesinin uygun olacağı i fade edilmiştir . I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. An kara Kuyumcular ve Saatçiler Odası (AKSO) (5) AKSO, Ankara Kuyumcular, Saatçiler ve İşçileri Derneği adı ile 1949 yılında kurulmuştur. Daha sonra Ankara Kuyumcular Saatçiler ve Kuyumcular Odası adını alan teşebbüs birliği, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu uyarınca faaliyet 13-33/443 -194 2/3 göstermektedir. Kuruma intikal eden belgelerden, AKSO ya kayıtlı 460 t ane aktif kuyumcu bulunduğu ve Ankara ilinde faaliyet gösteren kuyumcu sayısının 500 ile 1000 aralığında olduğu anlaşılmıştır. I.2. İlgili Pazar (6) Söz konusu Oda nın ve üyelerinin kuyumculuk sektöründe faaliyet gösterdikleri dikkate alınarak ilgili ürün paza rı, kuyumculuk pazarı olarak belirlenirken, hem Oda nın hem de inceleme konu su eylemi gerçekleştiren teşebbüslerin Ankara ilinde bulunması sebepleriyle ilgili coğrafi pazar Ankara ili olarak belirlenmiştir . I.3. Değerlendirme (7) Önaraştırma konusu eylem, Ankara Kuyumcu ve Saatçiler Odası nın PTT nin altın satışı yapmasına karşı, menşei PTT olan altınları alıp satmama başka bir deyişle PTT altınlarını boykot etme kararıdır. (8) 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinde, rakip teşebbüslerin faaliyetlerinin zorlaştırıl ması, kısıtlanması veya piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerin boykot ya da diğer davranışlarla piyasa dışına çıkartılması amacı taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüs birliği karar ve eylemleri yasaklanmaktadır. (9) Rekab et hukukunda rakiplerin faaliyetlerinin boykot ya da benzer davranışlarla zorlaştırılması ya da bu teşebbüslerin piyasa dışına çıkarılmaya çalışılması dışlayıcı eylemler olarak ifade edilmektedir. Rakiplerin birbirlerinin faaliyetlerini zorlaştırmaları veya kısıtlamaları esasen rekabetin doğal bir sonucu olarak görülebilmekteyse de, bir grup teşebbüsün anlaşma yoluyla ya da bir birlik çatısı altında alınan kararlarla dışlayıcı etkileri açık ve ağır eylemler içinde bulunmaları rekabet hukuku düzenlemeleri ile hukuka aykırı kabul edilmektedir. (10) Dışlayıcı eylemlerin bir türü olan boykot veya grup boykotu eyleminin ise rekabet hukuku literatüründe kesin bir tanımı bulunmamakta olup bahse konu eylem aynı zamanda anlaşma yapmanın reddi başlığı altın da da incelen ebilmektedir . En klasik anlamıyla grup boykotu piyasada faaliyet gösteren bir grup teşebbüsün, aralarında anlaşarak diğer bir veya birkaç teşebbüs ile iş yapmaktan imtina etmesi olarak tanımlanabilir. Bu tür bir eylemin amacı rekabetçi bir ava ntaj elde etmek, belirli şartları hedef alınan teşebbüse kabul ettirmek (disipline etmek) ya da bu teşebbüsü piyasa dışına itmek olabilir. Rekabet hukuku uygulamalarında genellikle grup boykotu ile rakiplerin arz ve temin kaynakları veya tüketicilere erişi minin kısıtlandığı olaylar öne çıkmakta, Türkiye uygulamasında ise salt boykot eyleminin ihlal oluşturduğu olaylardan ziyade, boykotun diğer ve genellikle de daha ağır bir ihlalin pekiştirilmesi amacıyla kullanıldığı vakalara rastlanılmaktadır. (11) Dosya konu su eylem ise salt olarak grup boykotu çağrısı içerme kte, boykot eyleminin dışında diğer bir rekabeti kısıtlayıcı davranış ile bir arada uygulanmama ktadır . Eylemin hedefinin pazara yeni girmekte olan firmanın bu davranışını engellemek veya en azından zorlaş tırmak olduğu Bunları yaparsak emi n olun PTT ve Bankalar altın satışlarına son verecektir . ifadesinden anlaşılm ış olup, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi bağlamında amaç açısından rekabeti kısıtlayıcı bir eylem olduğu kanısına varılmıştır . Bu teşebbüs birliği kararı ile AKSO yönetimi, PTT nin altın alım satım piyasasına girmesinin üye teşebbüsler üzerinde yaratacağı olumsuz etkiyi öngörerek üyeleri bu rekabetçi baskıdan korumak üzere harekete geçmiş, üyelerine PTT altınlarını boykot etme çağrısı yapmış ve bu çağrıyı basın yolu ile de kamuoyuna duyurmuştur. (12) Amacı açısından rekabeti kısıtlayıcı olduğu tespit edilen bu eylemin ilgili pazarda ki etkisi ise sınırlı olaca ktır. Şöyle ki, dosya kapsamında yapılan incelemelerden anlaşıldığı kadarıyla bahse konu boyk ot eylemine ilişkin bir kontrol veya denetim mekanizması 13-33/443 -194 3/3 kurulmamış olup, boykot çağrısına icabet etmeyen esnafın tespitine ve cezalandırılmasına yönelik herhangi bir süreç b elirlenmemiştir. Bu durum eylemin hayata geçirilmesini zorlaştıracaktır. Diğer yan dan PTT tarafından satışa sunulan altınların AKSO üyesi esnaf tarafından alınıp satılmamasının da PTT yi pazar dışına itebilecek kuvvette bir etki yaratma ihtimalinin oldukça az olduğu anlaşılmıştır . İlk olarak önaraştırma sürecinde AKSO ve ATO dan elde ed ilen verilere göre Ankara da bu iki teşebbüs birliğine kayıtlı toplam 1365 adet kuyumcu ve sarraf bulunmakta olup bunlardan AKSO ya kayıtlı olanların sayısı sadece 460 dır. Buradan hareketle tüm AKSO üyelerinin ilgili eyleme katıldığının varsayılması durum unda bile pazar tümüyle kapanmış olmayacaktır. İkincisi, PTT satışını yaptığı altınların aynı zamanda geri alım işlemini de gerçekleştir mekte , tüketici bozdurma işlemini kuyumcularda gerçekleştireme zse dahi yetkili PTT merkezlerinde elindeki PTT altınını p araya çevirebilme ktedir . Dolayısıyla söz konusu eylem , amaç açısından , 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal niteliği taşıyabilecek bir eylem olduğu halde uygulamanın rekabet üzerinde ki zararlı etkileri sınırlı düzeyde kal maktadır. J. SONUÇ (13) Düzenlenen r apora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca bu aşamada soruşturma açılmasına gerek olmadığına, 2. Bununla birlikte, elde edilen bulgu ve emareler dikkate alınarak, 4054 sayılı Kanu n un 4. maddesi kapsamında rekabeti bozucu uygulamalar dan kaçınılması gerektiği, aksi takdirde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde haklarında işlem başlatılacağı yönünde Kanun un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Ankara Kuyumcular Odasına görüş bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.