Rekabet Kurumu · D.2015 -1-54 (Soruşturma) Karar Sayısı : 16-33/586 - · K.16-33/586 -257 Karar Tarihi : 13.10.2016 A. TOPLAN

16-33/586 -257 1/67 Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2015 -1-54 (Soruşturma) Karar Sayısı : 16-33/586 -257 Karar Tarihi : 13.10.2016 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK B. RAPORTÖRLER : Harun GÜNDÜZ , Cemal Ökmen YÜCEL, Burak SAĞLAM, Bilge YILMAZ C. BAŞVURUDA BULUNANLAR : - Gizlilik talebi bulunmaktadır. D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN: - Dow Türkiye Kimya Sanayi ve Ticaret L

16-33/586 -257 1/67 Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2015 -1-54 (Soruşturma) Karar Sayısı : 16-33/586 -257 Karar Tarihi : 13.10.2016 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK B. RAPORTÖRLER : Harun GÜNDÜZ , Cemal Ökmen YÜCEL, Burak SAĞLAM, Bilge YILMAZ C. BAŞVURUDA BULUNANLAR : - Gizlilik talebi bulunmaktadır. D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN: - Dow Türkiye Kimya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Temsilcileri: Av. M. Togan TURAN, Derya GENÇ Orjin Maslak Eski Büyükdere Cad., No:27 K:11 34398 Maslak İstanbul (1) E. DOSYA KONUSU: Dow Türkiye Kimya San. ve Tic. Ltd. Şti. nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 6. maddesini ihlal ettiği iddiası. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 05.08.2015 tarih ve 3674 sayı ile giren gizlilik talepli başvuruda özetle; - Dow Türkiye Kimya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. nin (DOW Türkiye) akrilik asit ve alkolün esterifikasyona tabi tutulmasıyla elde edilen akrilik ester (AE) pazarında hakim durumda olduğu, - Dow Türkiye nin iştiraki olan Rohm and Haas Kimya Ticaret Ltd. Şti. (Rohm Haas Kimya) ile ortak girişim niteliğindeki Rohm and Haas Kimyasal Ürünler Dağıtım ve Tic. A.Ş. nin (Rohm Haas Dağıtım) de şikayet kapsamında olduğu, - Bağlayıcılık, tutundurma, dayanıklılık, yumuşaklık ve parlaklık gib i çeşitli özellikleri nedeniyle birçok farklı alanda kullanılan sentetik lateks polimer emülsiyonlarının (SLPE) saf akrilik, stiren akrilik ve vinil akrilik çeşitlerinin üretiminde AE nin önemli bir girdi olarak kullanıldığı, bu nedenle ilgili SLPE çeşitle ri ile AE arasında alt pazar - üst pazar ilişkisinin söz konusu olduğu, - Bir çeşit SLPE olan içi boş polimer partiküllerinin (İBPP) üretiminde ise AE ürününe gerek duyulmadığı, bu nedenle AE ürünü ile İBPP arasında bir dikey ilişkinin söz konusu olmadığı, bununla birlikte Türkiye'de sadece İBPP pazarında faaliyet göstermenin ekonomik açıdan mümkün olmaması ve ayrıca etkinlik ve rekabet gücü için diğer SLPE türleri pazarında da faaliyet gösterilmesinin zorunlu olması nedeniyle İBPP pazarının da , AE ve bazı S LPE çeşitleri arasındaki dikey ilişkiden ötürü dolaylı olarak AE pazarından etkilendiği, - DOW Türkiye, Rohm Haas Dağıtım ve bu teşebbüslerin içinde bulunduğu teşebbüs bütünlüğünü kapsayan DOW1 ile ( ..) , 1 Dow Türkiye, Rohm Haas Kimya ve Rohm Haas Dağıtım ve bu teşebbüslerin içinde bulunduğu teşebbüs bütünlüğü DOW olarak adlandırılacaktır. 16-33/586 -257 2/67 - Rekabet Kurulunun 12.11.2008 tarih ve 08 -63/1045 -405 sayılı DOW CHEMICAL /Rohm and Haas Company devralma kararında, tarafların eksik ve yanıltıcı bilgi verdiği, zira ilgili Kurul kararında AE ile SLPE pazarları arasındaki dikey ilişkiden bahsedilmediği, AE pazarında ortaya çıkacak hakim durumun bu dikey ilişki sonucu SLPE pazarını etkileyecek olmasının Kurulca dikkate alınmış olması gerektiği, - DOW un, SLPE üretimi için olmazsa olmaz nitelikte bir girdi olan AE tedarikini kısıtlamak suretiyle hakim durumunu kötüye kullanarak, bir teşebbüsün SLPE pazarında faaliyette bulunmasını zorlaştırdığı ve bir teşebbüsü pazardan dışladığı, - DOW un, hakim durumda olduğu AE ürünlerini, kendi iştiraklerine piyasa koşullarının çok altında fıyatlara tedarik edip, SLPE pazarındaki rakiplerine aynı AE ürünlerini daha yüksek f iyatlarla satarak fiyat sıkıştırması yaptığı, - DOW un, uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren müşterileriyle uzun vadeli, bağlama ve özel indirim koşulları içeren anlaşmalar yaparak söz konusu çok uluslu müşterilerinin DOW'un Türkiye'de SLPE pazarındaki rakiplerinden tedariklerini engellediği ve SLPE pazarındaki rakiplerini pazar dışına itmeyi amaçladığı, - DOW un, uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren müşterilerine, bir teşebbüs ve diğer alternatif tedarikçiler hakkında yanıltıcı ve yönlendirici bilgi vermek ve yurtdışında mesnetsiz bir dizi dava açmak suretiyle bir teşebbüsün gerek ticari açıdan, gerek maliyet açısından orantısız yükler üstlenmesine yol açmak gibi haksız rekabet teşkil edebilecek ve hakim durumun kötüye kullanması eylemlerinin mevcudiy etini destekleyici nitelikte davranışlarda bulunduğu iddia edilerek DOW hakkında gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir. (3) Öte yandan soruşturma süreci devam ederken Kurum kayıtlarına 06.04.2016 tarih, 2332 sayı ile giren yazıda, DOW ve iştiraklerini n Türkiye AE pazarında özellikle BA ürününe yönelik olarak fiyat sıkıştırması ve yıkıcı fiyat uygulamalarında bulunduğu iddiası hakkında ilave bilgi ve belgelere yer verilmiştir. Anılan yazıda özetle; - DOW ve Suudi Arabistan menşeili Tasnee Sahara Olefins C ompany nin (TASNEE) Haziran 2013 de sırasıyla %25 ve %75 hisseye sahip olduğu The Saudi Acrylic Monomer Company nin (SAMCO) yıllık 160 bin ton üretim kapasiteli AE tesisini devreye aldığı, - TASNEE nin ilerleyen dönemde şirkete düşen ürün payının piyasa gerç eklerine uymayan koşullarda DOW a satılması nedeniyle sözleşmeyi tek taraflı feshettiği, - SAMCO nun Haziran 2015 de DOW satış ağı üzerinden Türkiye ye ilk defa BA ürünü tedarik etmeye başladığı, 2015 Ağustos da da TASNEE nin SAMCO da üretilen AE leri (başta BA ürünü olmak üzere) kendi bağımsız satış ağı üzerinden Türkiye ye satmaya başladığı, - Bunun akabinde Ağustos 2015 de DOW un BA fiyatlarını maliyetlerinin ve kendi iştiraklerine sattığı fiyatların da altına gelecek şekilde düşürdüğü, Şubat 2016 da ise BA ürününü n arzını kısıtlayacağını duyurarak BA fiyatlarını tekrar yukarı taşıyacağının sinyalini verdiği, 16-33/586 -257 3/67 - Anılan fiyatlama stratejisinin yegane amacının özellikle BA ürününe yönelik olarak TASNEE nin Türkiye pazarına girmesini engellemek olduğu, zira BA nı n ana hammaddesi olan propilen fiyatlarının ilgili dönemdeki seyrinin böyle bir fiyat indirimini haklı kılmadığı, üstelik anılan dönemde Arkema San. ve Tic. A.Ş. nin (ARKEMA) teknik bir arıza üzerine üretimini kısması nedeniyle Türkiye BA ürünü arzında da sıkışıklık yaşanan bir dönem olduğu, - DOW un Ağustos 2015 deki fiyatlarının Amerika daki çıplak üretim maliyetinin (cash cost) de altında olduğu, aynı dönemde DOW un ABD pazarındaki uyguladığı fiyatların Türkiye de uyguladığı fiyatların üzerinde olduğu, - DOW un TASNEE nin ilgili pazara girişini engelledikten sonra ikinci aşamada Şubat 2016 da BA ürünü başta olmak üzere AE ürünlerinde %20 kapasite kısıtlamasına gideceğini duyurduğu, - TASNEE nin pazara girişinden önceki Mayıs -Temmuz 2015 döneminde ise DOW un, ARKEMA nın da devre dışında olmasını fırsat bilerek BA nın piyasaya satış fiyatını yükseltirken kendi iç kullanımındaki fiyatlarını düşürmek suretiyle rakiplerine karşı fiyat sıkış tırması uyguladığı ifade edilmektedir. (4) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 05.08.2015 tarih ve 3674 sayılı yazı ile giren başvurudaki iddialara yönelik hazırlanan 01.09.2015 tarihli, 2015 -1-54/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulunun (Kurul) 09.09 .2015 tarihli toplantısında görüşülmüş, 15-36/555 -M sayı ile dosya konusu iddialara yönelik olarak önaraştırma yapılması gerektiğine karar verilmiştir. (5) Kurum kayıtlarına 28.09.2015 tarih, 4543 sayı ile giren dilekçede ise Dow'un iştirakleri yolu ile boya pazarına emülsiyon üretimi için Türkiye'de Polisan Boya Sanayi A.Ş (POLİSAN) ile ortaklık içerisinde olduğu ve şikayet konusu eylemlerde POLİSAN ın etkisi olabileceği düşünülerek POLİSAN ın da şikayet edilen taraf olarak do syada yer alması talep edilmiştir. (6) Önaraştırma sonunda hazırlanan 28.10.2015 tarih ve 2015 -1-54/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu nun Kurul un 10.11.2015 tarihli toplantısında görüşülmesinin ardından 15 -40/667 - M sayı ile, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkın da Kanun un (4054 sayılı Kanun) 6. maddesini ihlal edip etmediğinin tespitine yönelik olarak DOW Türkiye hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına, POLİSAN hakkında dosya kapsamında incelenen iddiaları içeren başvuruya ilişki n önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Aynı tarihli toplantıda ayrıca 15 -40/667 -230 sayı ile; DOW un uluslararası piyasalarda rakip teşebbüsler hakkında yanıltıcı ve yönlendirici bilgiler vermek, çeşitli davalar yoluyla rakiplerinin maliyetlerini art ırmak ve bunları ticari açıdan zor durumda bırakmak vb. eylemler yoluyla haksız rekabette bulunduğu iddiaların ın 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığına ve şikayetin bu iddialar bakımından reddine karar verilmiştir. (7) Anılan kararın POLİSAN hakkında ki önaraştırmaya ilişkin kısmına yönelik olarak hazırlanan 17.12.2015 tarih ve 2015 -1-54/ÖA(2) sayılı Önaraştırma Raporu, Kurul un 24.12.2015 tarihli toplantısında görüşülerek 15 -45/749 -272 sayı ile 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca şikayetlerin POLİ SAN açısından reddine ve POLİSAN hakkında soruşturma açılmamasına karar verilmiştir. 16-33/586 -257 4/67 (8) Soruşturma kapsamında DOW Türkiye de yapılan yerinde inceleme kapsamında toplam 68 sayfa belgenin sureti, asıllarına uygunluğu onaylatılarak alınmıştır. Bununla birlikte yapılan inceleme sonrasında DOW Türkiye tarafından gönderilen 20.11.2015 ve 24.11.2015 tarihli iki dilekçe, sırasıyla 24.11.2015 tarih, 5589 ve 5590 sayılarla Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Kurulca incelenmek üzere kapalı zarf içinde avukat -müvekkil yazışmalarının gizliliği kapsamında olduğu ifade edilen belgelerin sunulduğu bahse konu dilekçelerde teşebbüs temsilcilerince yerinde incelemede alınan 68 adet belgenin önemli bir kısmının mezkur gizlilik kapsamında olduğu belirtilerek iadesi talep edilmiş tir. Konu üzerine raportörlerce hazırlanan 25.11.2015 tarih ve 2015 -1-54/BN sayılı Bilgi Notu Kurul un 02.12.2015 tarihli toplantısında görüşülmüş ve talep edilen belgelerden bağımsız avukat ile müvekkil arasındaki yazışmaların gizliliği ilkesi kapsamında değerlendirilenlerin 15-42/690 -M sayılı Kurul kararı ile iadesine, talebe konu diğer belgelerin ise bağımsız avukat ile müvekkil arasındaki yazışmaların gizliliği ilkesi kapsamında olmadığı gerekçesiyle iadelerinin reddine 15-42/690 -259 sayı ile karar verilmiştir. Bu çerçevede soruşturma kapsamında DOW Türkiye de yapılan yerinde inceleme de elde edilen toplam 49 adet belge değerlendirmeye alınmıştır. (9) Buna ek olarak ilk yazılı savunma için yasal süre devam ederken, Kurum kayıtlarına 10.12.2015 tarih ve 5 905 sayı ile intikal eden ve DOW Türkiye tarafından gönderilen dilekçe ile Kurul un 10.11.2015 tarih ve 15 -40/667 -M sayılı soruş turma kararının geri alınması ve soruşturma açılmaması yönünde yeni bir karar tesis edilmesi, soruşturma başlatılmasına ilişkin karar geri alınmadığı takdirde, 4054 sayılı Kanun un 43. maddesinin ikinci fıkrası gereğince ilk yazılı cevap süresinin başlayabilmesi için, DOW ile [ . ] arasında vuku bulan hukuki ihtilafa ilişkin bilgilerle ilgili değerlendirmelerin ve bu hususun neden ihlalin varlığını ortadan kaldıracak nitelikte görülmediğiyle ilgili gerekçe ve tespitlerin teşebbüse iletilmesi talep edilmiştir. Mezkur talebe ilişkin hazırlanan 29.01.2016 tarih ve 2015 -1-54/BN(2) sayı lı Bilgi Notu Kurul da görüşülmüş ve Kurul 10.02.2016 tarih ve 16 -04/71 -MB sayı ile yapılacak bir işlem bulunmadığından bilgi almış olup k onuya ilişkin cevabi yazı 12.02.2016 tarih ve 1930 sayı ile DOW Türkiye ye gönderilmiştir . (10) Soruşturmanın, 4054 sayılı Kanun un 43. maddesine göre 1 0.05.2016 tarihinde sona eren ilk altı aylık süresi; 20.04.2016 tarihli Kurul toplantısında alınan 16 -14/207 -M sayılı karar çerçevesinde iki ay uzatılmıştır . (11) Soruşturma kapsamında hazırlanan 11.07.2016 tarih ve 2015 -1-54/SR -01 sayılı Soruşturma Raporu ve ekleri, 4054 sayılı Kanun un 45 . maddesi gereğince Kurul üyeleri ile soruşturma tarafına tebliğ edilmiş ve soruşturma tarafının ikinci yazılı savunması talep edilmiştir. Soruşturma Raporu DOW Türkiye tarafından 14.07.2016 tarihinde tebellüğ edilmiş olup, teşebbüsün ikinci yazılı savunmas ı 15.08.2016 tarih ve 4951 sayı ile yasal süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (12) DOW Türkiye nin ikinci yazılı savunmasına ilişkin olarak hazırlanan 25.08.2016 tarihli ve 2015 -1-54/EG sayılı ek yazılı görüş DOW tarafından 29.08.2016 tarihinde t ebellüğ edilmiştir. (13) Teşebbüsün üçüncü yazılı savunmasının 28.09.2016 tarihli ve 5724 yazı ile Kurum kayıtlarına intikal etmesi ile soruşturma safhası 28.09.2016 tarihinde tamamlanmıştır. Soruşturma süresi boyunca sözlü savunma talep etmeyen teşebbüs tarafından gönderilen 29.09.2016 tarihli ve 5745 sayılı yazıda da sözlü savunma talebinin bulunmadığı teyit edilmiştir. 16-33/586 -257 5/67 (14) Kurul, 4054 sayılı Kanun un 46. maddesine göre sözlü savunma toplantısı yapılmasına gerek olmadığına, nihai karar toplantısının 13.10.2016 tarihinde yapılmasına 05.10.2016 tarih ve 16-32/543 -M sayı ile karar ver miştir . Dosya mevcudu, 13.10.2016 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek 16-33/586-257 sayı ile nihai karar verilmiştir. (15) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ : İlgili Rapor da DOW un ; - Dosya kapsamında tanımlanan ilgili pazarlarda hâkim durumda bulunmadığı , - Söz konusu pazarlarda mal vermenin reddi, fiyat sıkıştırması, yıkıcı fiyat, indirim sistemleri ya da bağlama uygulamaları yoluyla hâkim durumunu kötüye kullanmadığı, - Bu çerçevede 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesini ihlal etmediği ve soruşturma konusu şikayetlerin reddedilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşılmıştır. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraf : DOW Türkiye (16) DOW Türkiye nin ana firması olan The Dow Chemical Company (DOW CHEMICAL), 1947 yılında ABD Delaware eyalet kanunlarına uygun olarak kurulmuş olup aynı isimle Michigan da 1897 yılında kurulmuş olan şirketin halefidir. DOW CHEMICAL otomotiv, ambalaj, bina ve inşaat, mobilya, tel ve kablo, dayanıklı ev aletleri, su ve proses çözümleri ile tarımsal ürünler gibi çok geniş sektörlere çeşitli plastik ve kimyasallar sunmaktadır. DOW CHEMICAL'ın 35 ayr ı ülkede 150 adet üretim tesisi bulunmaktadır ve 3.200'den fazla ürünün üretimini gerçekleştirmektedir. Çokuluslu bir teşebbüs olan DOW CHEMICAL ın %5 ten büyük tek bir hissedarı bulunmakta olup hissedarlık yapısı dağınıktır ve nihai anlamda kontrol sahibi olan bir teşebbüs ya da kişi bulunmamaktadır. (17) New York borsasına kote halka açık bir şirket olan DOW CHEMICAL ın faaliyetleri temel portföy ve performans portföyü olarak ikiye ayrılmaktadır: Temel portföy, birçok endüstrinin ham maddesi olan ürünlerin üre timine tahsis edilmiştir. Performans portfoyü ise, performans plastikleri, performans kimyasalları ve tarım ürünlerinin üretimine tahsis edilmiştir. (18) DOW CHEMICAL'ın, Türkiye'de dolaylı olarak tamamını kontrol ettiği dört tane iştiraki bulunmaktadır: (i) DO W Türkiye (ii) Dow Agro Sciences A.Ş. (DOWAGRO), (iii) Rohm Haas Kimya ve (iv) Rohm and Haas Kimya Sanayi Limited Şirketi (Rohm Haas Sanayi). Buna ilaveten, DOW CHEMİCAL' ın Türkiye'de üçüncü kişiler ile ortak kontrol ettiği üç tane şirket bulunmaktadır: (i ) Rohm Haas Dağıtım (ii) Dowaksa İleri Kompozit Malzemeler Sanayi Limited Şirketi (DOWAKSA) ve (iii) Dow Corning Kimya Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (DOW CORNING). (19) DOW Türkiye, 17 Nisan 1986 yılında kurulmuş olup, styrofoam ve poliüretan sistemleri üretimi ile kimyasal ve plastik arzında faaliyet göstermektedir. DOW Türkiye'nin tamamı dolaylı olarak DOW CHEMICAL tarafından kontrol edilmektedir. DOW Türkiye nin ortaklık yapısı aşağıdaki şekildedir: Tablo 1: DOW Türkiye nin Ortaklık Yapısı Ortak Pay (%) Dow Europe Holding B.V. ( ..) Dow Interbranch B.V. ( ..) Toplam ( ..) Kaynak: DOW Türkiye tarafından sunulan bilgiler 16-33/586 -257 6/67 I.2. İlgili Pazar lar (20) Dosya konusu soruşturmada incelenen teşebbüs özel amaçlı kimyasal üretimi ve satışı faaliyetinde bulunmaktadır. Dosya kapsamında incelenen pazarlar üst pazar ( akrilik esterler , AE) ve alt pazar ( sentetik lateks polimer emülsiyonları , SLPE) olarak ikili bir ayrımla ele alınmıştır. Bu çerçevede ilgili ürün pazarı ve ilgili coğrafi pazar tespitlerine aşağıda yer veril mektedir. I.2.1. AE (21) Akrilik asit ve alkolün esterleşmeye2 tabi tutulması ile AE ler elde edilmektedir. AE ler yüksek derecede reaktif olup bu nedenle belirli ürünlerin üretiminde ( boya, kaplama, kumaş, yapıştırıcı, plastik malzemelerin içeriğinde) kullanılabilmektedir. Esterleşmede kullanılan alkole bağlı olarak farklı akrilik esterler elde edilebilmektedir. Temel AE ler ; ham akrilik asidin bütanol ile tepkimesiyle elde edilen butil akrilat (BA), ham akrilik asidin etanol ile tepkimesiyle elde edilen etil akrilat (EA) ve ham akrilik asidin 2 -etil-heksanol ile tepkimesi sonucu elde edilen 2 -etil-heksil akrilattır (2-EHA). Türkiye de tamamen ithalata dayalı olarak tedarik edilen bu este r çeşitlerine ilişkin bilgilere aşağıda yer verilmektedir: a. BA: BA, homopolimer ve kopolimerleri oluşturmaktadır. BA; mürekkep, darbeye karşı güçlendiriciler, makina üretimi plastikler ve madeni yağ katkı maddelerinde, boya, kaplama ve yapışkanlarda bulunan emülsiyon polimerlerinin üretiminde kullanılmaktadır. Bütanol ve bir çeşit alkolün esterleşmesi ile meydana gelen BA, ayrıca kimyasal sentezler için hammadde olarak da kullanılmaktadır. Zira bu madde, çeşitli organik ve inorganik bileşkenler ile ek tepkim elere uğramaktadır. b. EA: EA, etanol ve bir çeşit alkolün esterifikasyonu ile oluşmaktadır. Bir başka üretim yolu da etilen yerine etanolün kullanılmasıdır. EA, plastik örtü, kumaş (halı örgüsü ve endüstriyel perde astarları gibi), kaplama ve yapışkanlarda ( özellikle baskıya hassas yapışkanlarda) kullanılır. c. 2-EHA: 2-EHA, EA'nın meydana geldiği süreçten biraz daha farklı olarak 2 - etileksanol ve bir çeşit alkolün esterleşme işlemi ile oluşmaktadır. 2 -EHA'nın EA'ya nazaran üretimi daha zordur; çünkü etanolün di kkatlice kontrol edilmesi gerekmektedir. 2 - EHA, diğer akrilik esterlerin kullanıldığı benzer uygulamalarda kullanım alanı bulmaktadır. 2 Esterleşme, organik ve inorganik asitlerin alkollerle tepkimeye girmesi ve bu esnada su çıkışıyla gerçekleşen tepkime yi ifade etmektedir. Söz konusu tepkimeden oluşan, asit ve alkollerden suyun ayrıştırılmasıyla oluşturulan bileşiklere ester adı verilmektedir. Esterler, oluşturdukları asit ve alkolden daha uçucu, su ile karışmayan ve yağları iyi çözen sıvı maddelerdir. (Kaynak: Türk Dil Kurumu Bilim ve Sanat Terimleri Ana Sözlüğü, http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_bilimsanat&view=bilimsanat , ET:31.10.2015) . 16-33/586 -257 7/67 (22) AE lerin kimyasal üretim süreçleri birbirine benzese de kullanım amaçları ve alanları birbirlerinden farklıdır. Bu n edenle BA, EA ve 2 -EHA nın başka ürünlerle ya da kendi aralarında ikame imkanı bulunmadığı görülmektedir. Keza Kurul un 25.12.2003 tarih ve 03-83/999 -402 sayılı DOW CHEMICAL in Cleanese AG yi devralmasına ilişkin kararında da bahse konu bu üç ürünün ayrı i lgili ürün pazarları olarak tanımlandığı görülmektedir. Benzer şekilde 12.11.2008 tarih ve 08 -63/1045 -405 sayılı kararda Kurul, DOW CHEMICAL ın Rohm and Haas Company yi devralma işlemini incelemiş ve kararda aynı gerekçelerle BA, EA ve 2 -EHA farklı ürün pa zarları olarak tanımlanmıştır. Avrupa Komisyonu nun (Komisyon) 01.08.2009 tarihli Dow/Rohm and Haas devralma kararında, kısıtlı arz ve talep ikamesi nedeniyle her bir akrilat çeşidinin ayrı ilgili ürün pazarları olduğuna karar verilmiştir3. (23) Yukarıda yer verilen tespitler ve dosya kapsamında yer alan bilgilerden, söz konusu ürünlerin başka ürünlerle ve kendi aralarında ikame imkânının bulunmadığı, farklı işlev ve kullanım alanlarının olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla birer AE çeşidi olan BA , EA ve 2-EHA nın her biri dosya kapsamında ayrı ilgili ürün pazarı olarak tanımlanmıştır. (24) İlgili coğrafi pazar tanımlarına ilişkin olarak yukarıda yer verilen Rekabet Kurulu kararlarında ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirtilmiştir. Buna ek olarak ilgili paz arlara ilişkin, Komisyon un Dow/Rohm and Haas devralma kararında ilgili pazardaki ürünlerin global anlamda ticaretinin yapıldığı ancak uluslararası maliyet farklılıkları, arz koşullarındaki değişkenlikler, talep faktörleri ve kur çeşitlilikleri nedeniyle b ölgeselliğin öne çıktığı ifade edilmiş ve coğrafi pazarın Avrupa Ekonomik Bölgesi ile sınırlı olduğu tespiti yapılmış, ancak ilgili işlemde rekabetçi risk doğmadığı için ilgili coğrafi pazar tanımı açık bırakılmıştır. Bu çerçevede ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirl enmiştir. I.2.2. SLPE (25) SLPE hammaddesi AE ve çoğunlukla su bazlı polimerler olup; boya, kağıt, basınca hassas yapışkanlar, deri, tekstil, yalıtım ve izolasyon malzemeleri, fayans ve dış yüzey yapıştırıcılar gibi çok çeşitli alanlara yayılmış ürünlerin üretiminde bağlayıcılık, tutundurma, dayanıklılık, yüzey karakteristikleri (yumuşaklık, parlaklık vs.) gibi çeşitli performans özellikleri katan emülsiyon polimerleridir. (26) Kurul un 12.11.2008 tarih ve 08 -63/1045 -405 sayılı Dow Chemical/Ro hm and Haas Company devralma kararında; (i) saf akrilik (SA), (ii) stiren akrilik (StA), (iii) vinil akrilik (VA) ve (iv) içi boş polimer partikülleri4 (İBPP) olmak üzere Rohm and Haas'ın Türkiye'de dört çeşit SLPE satışı gerçekleştirdiği belirtilmiş ve he r bir çeşit SLPE ürününün ayrı bir ilgili ürün pazarı olduğu belirtilmiştir. Komisyon un Dow/Rohm and Haas devralma kararına ilişkin yapılan incelemede, her bir çeşit lateksin kimyasal kompozisyonuna ve uygulama alanına göre farklılaştığı tespit edilmiş ve bu çerçevede SLPE çeşitlerinin ayrı pazarlar olduğuna dair bir değerlendirme yapılmıştır5. 3 08.01.2009 tarih v e M5424 sayılı Dow/Rohm and Haas devralma kararı para : 38. 4 İng. hollow sphere . 5 08.01.2009 tarih ve M5424 sayılı Dowm/Rohm and Haas devralma kararı para: 181-189. 16-33/586 -257 8/67 (27) Bu noktada dosya konusu eylemler bakımından İBPP pazarına dair daha ayrıntılı bilgiler vermek yerinde olacaktır. İBPP'ler, belirli bir tanecik büyüklüğü olan, içi boş polimerik parçacıklardır. Bu parçacıklar boya ve kaplama uygulamalarında daha iyi örtücül ük, parlaklık ve yayılma sağlaması nedeniyle temel olarak, mimari boyalardaki örtme gücünü sağlayan kaplamalardaki titanyum dioksitin yüklenme seviyelerini düşürmek için opaklaştırıcı madde olarak kullanılmaktadır. İBPP ler, boya uygulamalarında ışığı etki n yansıtma özellikleri sayesinde diğer bazı hammaddelere duyulan ihtiyacı azaltmaktadır. Bu parçacıklar boya ve kaplama, matbaa mürekkebi ve üst baskılı vernikler ve kişisel bakım ürünleri gibi nihai kullanım uygulamalarında kullanılmaktadır. (28) Yukarıda yer verilen tespitler ve dosya kapsamında yer alan bilgiler dikkate alındığında, soruşturma kapsamında (i) saf akrilik (SA) , (ii) stiren akrilik (STA) , (iii) vinil akrilik (VA) ve (iv) İBPP nin her biri ayrı ilgili ürün pazar ı olarak tanımlanmıştır. (29) DOW, sahip olduğu dikey bütünleşik yapı vasıtasıyla hem üst pazar olan AE ürünleri pazarında hem de alt pazar olan SLPE ürünleri pazarında faaliyet göstermektedir. Nitekim şikayet konusu eylemler esas olarak, DOW un üst piyasadaki hakim durumunu alt piyasada ki rakibini dışlamak suretiyle kötüye kullanmasına ilişkindir. (30) Belirtmek gerekir ki SLPE çeşitleri olan SA, STA ve VA üretiminde AE ürünleri önemli bir girdi olarak kullanılıyor iken bir diğer ilgili ürün pazarı olan İBPP'nin üretiminde AE ürünlerine gere k duyulmamaktadır. Bir diğer deyişle AE ile İBPP üretimi arasında girdi - üretim anlamında doğrudan bir dikey ilişki yoktur. Bununla birlikte, değerlendirme bölümünde de ele alındığı üzere sadece İBPP pazarında faaliyet göstermenin ekonomik açıdan zorlayıcı olması ve etkinlik ile rekabet şartları nedeniyle teşebbüslerin SLPE pazarında da faaliyet göstermesinin elzem olduğu şikayetçi tarafından ifade edilmiştir. Bu çerçevede yukarıda söz edilen AE ve diğer SLPE çeşitleri arasındaki dikey ilişki nedeniyle İBPP pazarının da dolaylı olarak etkilenme potansiyelinin yüksek olduğu belirtilmiştir. (31) İlgili ürün pazarlarına ilişkin olarak yukarıda yer verilen Kurul kararlarında ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak tanımlanmıştır. Buna ek olarak ilgili pazarlara ilişkin Ko misyon kararlarında da benzer bir analiz yapılarak pazar global değil bölgesel (Avrupa Ekonomik Bölgesi) olarak tanımlanmıştır. Bu noktadan hareketle dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirle nmiştir. I.3. Önaraştırma ve Soruşturma Süre cinde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler (32) Önaraştırma ve soruşturma sürecinde yapılan yerinde incelemeler ile ilgili piyasalarda faaliyet gösteren teşebbüslerden gelen bilgi ve açıklamalara aşağıda yer verilmektedir. I.3.1. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bilg i ve Belgeler I.3.1.1. Önaraştırma Döneminde Yerinde İncelemede Elde Edilen Bilgi ve Belgeler (33) Dow Grubu yetkilileri arasında global satışlara ilişkin tartışmaları içeren bir e -posta zincirinde ( ..) tarafından ( ..) e gönderilen 26.09.2013 tarihli e-postada aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır 6: Merhaba ( ..) , Hindistan da yoğun bir iş seyahatindeyim ve e -postalarıma zor ulaşıyorum. Türkiye ile ilgili olarak önemli olan nokta EA için iki adet pazar olmasıdır: ( ..) ve diğerleri. Eğer pazarın %50 sini temsil eden ( ..) satış yapmıyorsan, ciddi bir kaybın olur ve diğerlerine satış yapmak daha zor olacaktır . Bu nedenle bu yıl içinde bulunduğumuz döneme kadar başarılı olamadık . 6 Orijinali İngilizce olan yazışma raportörler tarafından Türkçeleştirilmiştir. 16-33/586 -257 9/67 (34) Dow Grubu Avrupa Finansal Müşteri Hizmet leri Kredi Analisti ( ..) tarafından ( ..) e gönderilen ve ( ..) ve ( ..) ın da ilgi tutulduğu 10.10.2013 tarihli ( ..) şu anda kredili satış yok konulu e -posta ile yapılan bilgi alışverişinde aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır7: Kimden: ( ..) (M) Gönderim Tarihi: Ekim 10 2013 12:49 Kime: ( ..) (C) Cc: ( ..) Konu: ( ..) şu anda kredili satış yok Merhaba ( ..) , ( ..) tartışmak üzere birkaç gün önce seni aradım ve sana mesaj bıraktım. ( ..) karşı yürütülen davada, şu anda, bu müşteriye Hollanda da kredili satış yapamıyoruz. Öncelikle çıkarlarımızı korumak için en iyi hamlenin ne olduğu konusunda hukuki anlamda durumun netleştirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır zira bu müşteri için olası bir kredili satışın CFS EMEA direktörlüğü seviyesinde onaylanması gerekmektedir. Eğer anlık bir satış yapacaksanız önceden ödemeli nakit olarak çalışılması gerekiyor Türkiye ofisimize Türkiye deki hukuki durumu sorduk. Senin için uygun bir vakitte konuyu seninle de tartışmamız iyi olacaktır. --- --- Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Perşembe, Ekim 10 2013 10:34 Kime: ( ..) (C) Cc: ( ..) Konu: RE: ( ..) şu anda kredi li satış yok ( ..) müşterisi için kredi yöneticisi olduğundan e -postayı ( ..) a da gönderiyorum. --- Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Perşembe, Ekim 10 2013 16:12 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: RE: ( ..) şu anda kredili satış yok Merhaba ( ..) , ( ..) de e-posta listesine ekledim. Benim bu konudaki yorumum gayet sade. Eğer DCM meselesi yüzünden kabul ettiğimiz bir siparişi göndermeyi reddedersek geri dönüşü olmayan bir yola girmiş oluruz. DCM işi ile monomerler işini ayırmaya çalışmalıyız ve ( ..) hâlâ DOW le çalışmak üzere oldukça olumlu du ruş sergiliyor. Böyle yaparsak [ ( ..) ile] ilişkimizi mahvederiz. Lütfen bunu yapmayın 7 Orijinali İngilizce olan yazışma raportörler tarafından Türkçeleştirilmiştir. 16-33/586 -257 10/67 (35) ( ..) ( ..) tarafından ( ..) a gönderilen ve daha sonraki e -posta iletişiminde Alessandro MORAES, ( ..) ve ( ..) ve ayrıca ( ..) un da dahil olduğu ( ..) yapılan Monomer teklifi konulu 31.10.2013 tarihli e -posta ya ve ilgili yazışmalara aşağıda yer verilmektedir8: Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Salı 31 Ekim 2013 18:36 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: ( ..) yapılan Monomer teklifi Sayın arkadaşlar, ( ..) bir son dakika satışı yapmak istiyorum. Ocak siparişlerini henüz finalize etmediler. Aralık ta yüklenecek ETA Stolt Pondo tankerini kullanmak istiyorum. Lütfen aşağıdaki ürünler için en iyi fiyat tekliflerini bana iletiniz: ( ..TİCARİ SIR .. ) [ ] ( ..) Bu arada henüz ( ..) ile görüşmediğimi belirtmek isterim. Dolayısıyla işe yaramayacak yüksek kâr marjlarının beklendiği fiyatlama stratejilerinden uzak durun. Anlayışınız için teşekkürler --- Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Perşembe, Ekim 31 2013 16:19 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: RE: ( ..) yapılan Monomer teklifi Yıldırım, Mevcut durumda ( ..) için teklif yapmayın. Eğer bizden bir teklif isterlerse tartışabiliriz ancak şu anda bir inisiyatif almayın --- Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Perşembe, Ekim 31 2013 15:28 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: RE: ( ..) yapılan Monomer teklifi Merhaba ( ..) , Bu bilgiyi vermekte biraz geç kaldın. Bahse konu [miktar isteklerini] onlardan aldım --- Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Perşembe, Ekim 31 2013 16:34 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: RE: ( ..) yapılan Monomer teklifi Sorun değil, [tekl if için] aşağıdaki fiyatları dikkate alabilirsiniz 2-EHA: 300mt USD ( ..) /MT CIF Gebze BA: 1.000mt USD ( ..) /MT CIF Gebze EA:500mt USD ( ..) /MT CIF Gebze --- 8 Orijinali İngilizce olan yazışma raportörler tarafından Türkçeleştirilmiştir. 16-33/586 -257 11/67 Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Perşembe, Ekim 31 2013 15:48 Kime: ( ..) Konu: RE: ( ..) yapılan Monomer teklifi :-) Anlıyorum Bu da hayır demenin bir yolu Benim bölgemdeki 2 -EHA fiyatı T -2 temelli olmak üzere ( ..) USD/mt Argon a tankımızdan ( ..) USD/mt fiyat ile satış yaptık Dolayısıyla ( ..) USD/mt konu dışı bir fiyattır BA ve EA nın da ( ..) için fiyatların ( ..) USD/mt olduğunu biliyoruz Yazılı bir teklif göndermeli miyim? Yoksa onlara telefon açıp fiyatlarımızın yeterince iyi olmadığını mı söyleyeyim? Bu bilgiyi benle payl aşabilir misin? ( ..) ile iş ilişkisini kesme kararını kim ve neden aldı? Bu hareketin gerçekten gerekli olup olmadığı konusunda tereddütlerim var --- Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Perşemb e, Ekim 31 2013 16:55 Kime: ( ..) Konu: RE: ( ..) yapılan Monomer teklifi Seni daha sonra arayacağım (36) ( ..) tarafından ( ..) gönderilen 05.11.2013 tarihli ( ..) konulu e -postaya aşağıda yer verilmektedir9: Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Salı 05 Kasım 2013 18:36 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: ( ..) Yıldırım, ( ..) Dow Europe hesaplarındaki kredisinin (( ..) ) vade tarihi ( ..) tür. Borçları zamanında ödenmesi için takip etsen iyi olur. ( ..) ile gelecekteki iş ilişkileri ile ilgili olarak hukuki problem sonuçlandırılana kadar bu müşteri için kredi limiti olmayacaktır . Bilginize (37) ( ..) tarafından ( ..) gönderilen ve ( ..) un ilgil tutulduğu ( ..) konulu 09.12.2013 tarihli e -posta ile yapılan bilgi alışverişine aşağıda yer verilmektedir10: Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: 9 Aralık 2013 16:41 Kime: ( ..) Cc: ( ..) , Konu: ( ..) Merhaba ( ..) , Tartıştığımız üzere süren hukuki durum nedeniyle ( ..) için Hollanda ve Türkiye deki kredi limitlerini kaldıracağız . ( ..) --- Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Pazartesi 9 Aralık 2013 17:52 Kime: ( ..) Konu: Fwd: 9 Orijinali İngilizce olan yazışma raportörler tarafından Türkçeleştirilmiştir. 10 Orijinali İngil izce olan yazışma raportörler tarafından Türkçeleştirilmiştir. 16-33/586 -257 12/67 Bilginize. Şu anda ( ..) ile iş ilişkimizi dondurmuş durumdayız (38) Dow Grubu nda ( ..) tarafından ( ..) ya gönderilen ve ( ..) ile ( ..) ın da ilgi tutulduğu 20.05.2014 tarihli elektronik postada ( ..) yapılacak bir sevkiyata ilişkin olarak ilgili müşterinin hesabının bloklu olduğuna ilişkin yapılan bilgi alışverişinde aşağıdaki ifadeler vardır11: [Kimden: ( ..) ] Gönderim Tarihi: Salı Mayıs 20, 2014 13:31 Kime : ( ..) Cc: ( ..) Konu: RE: ( ..) Sayın arkadaşlar, 23 Mayıs itibarıyla ürünlerin müşteriye [ ( ..) ] teslim edilmesi gerekmektedir bu müşterinin neden hala bloklu olduğuna ilişkin onlara ne söyleyebilirim?... --- Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: 20 Mayıs 2014 14:54 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: ( ..) NL Merhaba arkadaşlar, ( ..) ile büyük bir hukuki davamız var. Bu nedenle onlara satış yapmıyoruz ve müşteri hesabı da bloklu. ( ..) , aynı ofiste iseniz ( ..) konunun arka planını daha iyi biliyor. ( ..) neden şimdi onlara satış yapmaya başlamak istiyor anlamadım. Bu işin arka planı hakkı nda bilgi verir misin?.. (39) ( ..) tarafından ( ..) ile ( ..) a gönderilen ve ( ..) ile ( ..) ın da ilgi tutulduğu Reddedilen ( ..) siparişi konulu 25.07.2014 tarihli e lektronik postada ( ..) gelen siparişin reddedilmesine ilişkin bilgi alışverişinde aşağıdaki ifadeler vardır12: Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Cuma Temmuz 25, 2014 10:05 Kime: ( ..) Cc: ( ..) ; Konu: Reddedilen ( ..) siparişi Sayın ( ..) , [( ..) ] en az ( ..) istedi. Ancak malum elimizde bulunmama! 13 hususunu öne sürerek bu siparişi reddettim. Bu işlemin yaklaşık etkisi ( ..) Euro arasındadır . Bilginize --- Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: 25 Temmuz 2014 10:13 Kime: ( ..) Konu: Reddedilen ( ..) siparişi Bilginize 11 Orijinali İngilizce olan yazışma raportörler tarafından Türkçeleştirilmiştir. 12 Orijinali İngilizce olan yazışma raportörler tarafından Türkçeleştirilmiştir. 13 Burada ilgili e -postayı yazan k işi elimizde bulunmama ( availability! ) kelimesini özellikle vurgulamıştır. Bu çerçevede bu ifadenin, ( ..) yönelik olarak aslında ürünün stoklarda bulunduğu ancak mezkur dava nedeniyle siparişlerin reddedildiği stratejinin bir parçası olarak kullandığı anlaşılmaktadır. 16-33/586 -257 13/67 (40) ( ..) tarafından ( ..) ya gönderil en 03.07.2015 tarihli e -postada aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır: Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Cuma, Temmuz 03, 2015 10:35 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: HEC 2015 fiyatlar ( ..) Merhaba, Görüşmeyeli uzun zaman oldu. Umarız iyisinizdir. 2015 yılı için sanırım sizden HEC fiyatlarını almamıştık. Rica etsem aşağıdaki teklifinizi güncelleyebilir misiniz? (41) Yukarıda yer verilen e -posta aynı tarihte ( ..) tarafından ( ..) a iletilmiş ve bahse ko nu husus hakkında görüş istenmiştir. Bu çerçevede ( ..) ile ( ..) arasındaki e -posta yazışmalarına aşağıda yer verilmektedir: Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: 03/07/2015 11.01 Kime: ( ..) Konu: Fw: HEC 2015 fiyatlar Patron, ( ..) ile son durum nedir? İyi çalışmalar --- Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Cuma, Temmuz 03, 2015 17:26 Kime: ( ..) Konu: RE: HEC 2015 fiyatlar ( ..) Teklif verme Tel açma Konuşma Modundayız hala Best regards, ( ..) --- Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Cuma 03 Temmuz 2015 17:27 Kime: ( ..) Konu: Re: HEC 2015 fiyatlar ( ..) Sizin yüzünüzden iş yapamıyorum yahu (42) ( ..) tarafından ( ..) ya gönderilen 18.0 2.2014 tari hli e -postada aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır: Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Salı, Şubat 18, 2014 16:50 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: HEC 2014 fiyatlar ( ..) merhaba, Aşağıdaki ürünlerinizden kullanımlarımız devam ediyor. 2014 bütçelerini de İstanbul ve Rotterdam fabrikalarımız için sırasıyla yanlarına yazıyorum. Fiyatlarınızı "CIP İstanbul" ve "DDP Rotterdam" bazlı bildirebilirseniz seviniriz. ( ..TİCARİ SIR .. ) Teşekkürler, iyi çalışmalar 16-33/586 -257 14/67 (43) Yukarıda yer verilen e -postaya cevaben 21.02.2014 tarihinde ( ..) aşağıdaki e -postayı göndermiştir : Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Cuma, Şubat 21, 2014 17:47 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: Re: HEC 2014 fiyatlar Merhaba ( ..) , Kullanım bilgileri için teşekkür ederim. Aşağıda ürünler için önerdiğimiz fiyat tekliflerimizi bulabilirsiniz: (44) Yukarıda yer verilen e -postaya cevaben ( ..) tarafından 11.12.2014 tarihinde gön derilen e-postaya aşağıda yer verilmektedir: Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Perşembe, Aralık 11, 2014 11:42 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: HEC 20145 fiyatlar ( ..) merhaba, 2015 için aşağıdaki fiyat teklifinizi güncelleyebilir misiniz rica etsem? Teşekkürler, iyi çalışmalar,.. (45) Yukarıda yer verilen ve ( ..) tarafın dan gönderilen e -postaya cevap verilmemesi üzerine ( ..) , gönderilen kişiler arasında olduğu mezkur e -posta yazışmasını ilgi tutarak 20.01.2015 tarihinde aşağıdaki e -postayı göndermiştir : Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Salı, Ocak 20, 2015 10:03 Kime: ( ..) Konu: HEC 20145 fiyatlar ( ..) , Konuyla ilgili dönüşünüzü en kısa zamanda alabilir miyiz? Teşekkürler,.. (46) Yukarıda yer verilen e -posta ve ( ..) ürün tedariki hususu ( ..) tarafından ( ..) a ve ( ..) e gönderilen 20.01.2015 tarihli aşağıda yer ve rilen e -posta ile gündeme getirilmiş ve aşağıda yer verilen şirket içi yazışmalar yapılmıştır14. Bu yazışmalarda ayrıca ( ..) ;( ..) ,( ..) ve ( ..) da bulunmaktadır : Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Salı Ocak 20, 2015 10:18 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: FW: HEC 2015 fiyatlar Sayın ( ..) , ( ..) biraz önce 2015 fiyatlarımıza ilişkin güncelleme hakkında hatırlatma maili gönderdi. Onlarla içinde bulunduğumuz dönemdeki ilişkimizi netleştirmeden bir şey yapmak istemiyorum. Bu konuda güncel durum hakkında bilgilendirme yapar mısınız? NOT: ( ..) ile ödeme vadesi hala ( ..) gündür --- 14 Orijinali İngilizce olan yazışma raportörler tarafından Türkçeleştirilmiştir. 16-33/586 -257 15/67 Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Salı Ocak 20, 2015 12:30 Kime : ( ..) Cc: ( ..) Konu: [ ] request Sayın arkadaşlar, ( ..) Dow Pharma and Food Solutions tan bir ürünün fiyatını sormaktadır. Tahimini sipariş değeri ( ..) -( ..) civar ında beklenmektedir. Miktar küçük olduğundan risk de kabul edilebilir seviyededir. ( ..) ile mevcut ilişkimizi canlandırmak iç in bunu kullanabiliriz. Bir teklifte bulunması için çalışanımıza izin verebilir miyiz? Ben teklif vermeyi tavsiye ediyorum. Bu konuda fikirlerinizi bekliyoruz --- Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Salı Ocak 20, 2015 10:43 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: Re: [ ] request ( ..) , Mesele miktar değil prensiplerdir [ ( ..) ile] ilişki sadece patent davasına bir çözüm bulunursa canlandırılabilir. Henüz o aşamaya gelmedik. Şu aşamada onlarla hiçbir iş ilişkisine girmemeliyiz. Teşekkürler ( ..) --- Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Salı Ocak 20, 2015 09:48 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: Re: [ ] request Sayın ( ..) , Bu konu hakkında gerçekten olumsuz düşünüyorum. [ [ ] gelen] bu isteğe cevaben teklif vermemek ya da ürün kalmadı demek yolu ile isteği görmezden gelemeyiz; ve gelmemeliyiz de. Yapabileceğimiz en iyi şey çok yüksek bir fiyat belirleyip sipariş vermemelerini beklemektir. Ancak bir siparişte bulunurlarsa zor bir durumda kalırız --- Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Salı Ocak 20, 2015 13:36 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: Re: ( ..) request Sayın arkadaşlar, Şeffaf bir mesajın ( ..) tarafından anlaşılacağını ve değerlendirmeye alınacağını düşünüyorum . ( ..) yi, ( ..) yu hem de ( ..) u tanıyorum; hepsi iyi insanlar. Eminim ki onlarla ticari ilişkilerimizi sürdürmeyi isteyeceğimizi ancak mevcut patent davası dik kate alındığında iki şirketin karşılıklı ticari işlemlerine ilişkin tartışmalara başlamamızın uygun olmayacağını düşündüğümüzü anlayacaklardır. [Böyle davranmamızın amacı] olası bir zorluktan kaçınmak ve söz konusu dava ile ilgili olarak onlarl a olumlu ve hızlı bir çözüm bulmaktır. Konuyu Şubat başında Horgen deki toplantımızda tartışabiliriz . --- 16-33/586 -257 16/67 Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Salı Ocak 20, 2015 11:38 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: Re: [ ] request ( ..) ye katılıyorum, Toplantıda [( ..) ] hakkında daha ayrıntılı tartışabiliriz . --- Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Salı Ocak 20, 2015 09:48 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: Re: ( ..) request Tamam bu iyi bir başlangıç, Peki şimdi ne yapacağız? [( ..) (47) ( ..) ile 09.09.2015 tarihinde ( ..) ile ( ..) adlı çalışanlar arasında yapılan ve ( ..) meeting konulu elektronik posta yazışmasında ( ..) ve ( ..) adlı teşebbüslerle ticari ilişkilere ilişkin yapılan bilgi alışverişinde aşağıdaki ifadeler vardır15: Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: 09 Eylül 2015 09:56 Kime: ( ..) Cc: ( ..) Konu: Ynt: ( ..) Merhaba ( ..) , ( ..) ve ( ..) [şirketleriyle] bir iletişimim yok. ( ..) nin bölgedeki müşterilere petrol tankı hakkında bir şey söyleyeceğini düşünmüyorum. Orada bir fabrikası olması dolayısıyla tek olası şirket ( ..) . Bildiğin üzere ( ..) ile konuşmamız yasak. En uygun çözüm ( ..) nin bu bölgedeki potansiyel müşter ilerinden bilgi almak olacaktır (48) Bu e -postada ( ..) adlı teşebbüsün Avrupa daki faaliyetlerine ilişkin olarak şirketin bir petrol tankı kiraladığı, bunun bölgede bir fabrikası olan ( ..) ile ilgili olabileceği ifade edilmekte ancak DOW tarafından çalışanların ( ..) ile iletişim kurmasının engellendiği anlaşılmaktadır. (49) ( ..) ile ( ..) arasında 19 -20.09.2015 tarihlerinde yapılan e -posta yazışmalarına aşağıda yer verilmektedir: Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Cumartesi, Eylül 19, 2015 17:38 Kime: ( ..) Konu: Akzo - Ropaque Son toplantımızda karar verilen faaliyetler kapsamında Ropaque16 işini [ ] geri almaya ilişkin taahhüdünün gelişimi konusunda son gelişmeleri paylaşabilir misin?... --- --- Kimden: ( ..) Gönderim Tarihi: Pazar Eylül 2015 14:19 Kime: ( ..) Konu: RE: Akzo - Ropaque Merhaba ( ..) Hatırlatma için teşekkürler. Bunu toplantı sırasında paylaşayım 15 Orijinali İngilizce olan yazışmalar raportörler tarafından Türkçeleştirilmiştir. 16 Ropaque, DOW un [ ] İBPP pazarında rakibi olan ürün portföyüne verilen addır. 16-33/586 -257 17/67 I.3.1.2. Soruşturma Döneminde Yerinde İncelemede Elde Edilen Bilgi ve Belgeler (50) Soruşturma döneminde 19.11.2015 tarihinde DOW Türkiye de ikinci bir yerinde inceleme yapılmıştır. Aşağıda anılan yerinde incelemeler sırasında teşebbüsten alınan belgelerden bir bölümüne yer verilmektedir. (51) DOW ( ..) tarafından DOW genelinde konuy la ilgili birçok kişiye Önemli -Dow ve ( ..) Arasındaki Hukuki Dava başlığı altında gönderilen 31.10.2014 tarihli e -postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır : Bu çağrıya katıldığınız için hepinize teşekkürler zira konu önemli. Sunduğumuz ve tartıştığımız konuları vurgulamak ve özetlemek adına; - Dava süreci devam ederken dava ile ilgili müşterilere lütfen ileriye dönük etkisi olacak şekilde davranmayın. - Sorulduğunda lütfen spekülasyondan uzak kalın ve Bu konuda yorum yapamam. Lütfen detaylar ve konunun arka planı ile ilgili kamuya açık bilgileri takip edin şeklinde cevap verin. - DOW NA dışında konuya ilişkin hala potansiyel hukuki aksiyonlar alma düşüncesi içinde bu yüzden bu konuya hassasiyetle yaklaşmamız gerekmekte. Kendimizi ( ..) nin DOW a karşı rekabete aykırı davranışlar nedeniyle dava açmak için gerekçelerinin olduğu bir durumun içine sokmamalıyız bu yüzden şüpheniz olduğu an danışmaktan çekinmeyiniz. Teşekkürler , ( ..) (52) Söz konusu mailden ( ..) ile hukuki ihtilafın DOW genelinde önemli bir konu halini aldığı ve bu konunun rekabet konusunda ve diğer konular olmak üzere ek sorunlara yol açmaması için üst yönetimin bilgilendirildiği anlaşılmaktadır. (53) Diğer yandan DOW Yetkilisi ( ..) in müşterileri olan ( ..) e 19.03.2015 tarihinde yaptığı müşteri ziyareti sonucunda ( ..) in emülsiyon polimeri üretimine başlayarak bu pazara giriş yaptığını ve artık bu tür ürünlerde DOW dan alım yapmayacağını öğrendiği ve konuyu üst birimlere raporladığı, konuya ilişkin DOW yetkilisi ( ..) ın ise konuya ilişk in görüşünü 20.04.2015 tarihli e -postada Türkiye de bir oyuncu daha, Dow için iyi haber değil şeklinde ifade ettiğ i görülmektedir . Söz konusu e -postanın alt pazar olan SLPE pazarına girişlerin DOW un varlığına rağmen gerçekleştirilebildiğini göstermesi açısı ndan dikkate değer olduğu değerlendiri lmektedir. I.3.2. Sektörde Faaliyet Gösteren Teşebbüslerden Edinilen Bilgi ve Belgeler (54) İlgili pazardaki rekabet şartları, fiyat oluşumu, sözleşme koşulları, DOW un pazar gücü ve alternatif tedarik imkanları gibi hususlarda alıcı ve sağlayıcıların değerlendirmeleri ile görüşlerine özetle aşağıda yer verilmektedir. (55) Türkiye de ( ..) AE ürünlerine ilişkin olarak Türkiye de satış için depo tesisleri işletmediğini ve bu ürünleri ( ..) stoklarında bulundurduğunu; bu çerçevede Türk müşterilerine ( ..) AE satışı yaptığını ifade etmiş ve yaklaşık % ( ..) arasında değişen pazar payların a sahip olduğunu belirtmiştir. ( ..) ayrıca, AE ürünlerine ilişkin tedarikçi şirketlerin mevcut küresel üret im kapasitesinin pazar talebini aştığını, dolayısıyla müşterilerin AE ürünlerini alternatif kaynaklardan tedarik edebildi ğini ifade etmiştir . 16-33/586 -257 18/67 (56) Türkiye de ( ..) , Türkiye deki akrilik pazarının ithalat üzerine kurulu olduğunu, söz konusu ürünlerin ithalat yoluyla farklı ülkelerden karşılandığını bunun sebebinin ise akrilik ürününün oldukça karmaşık kimyasallar içermesi ve üretim için gerekli esas ham madde olan propilenin üretimi için petrole ihtiyaç duyulması olduğunu ifade etmiştir. ( ..) , ayrıca ithalat yolu ile pazara girişin mümkün olduğunu bu noktada fiyat için belirleyici olan hususun hammaddeye (propilen) erişim olduğunu, hammadde maliyetinin ve ithalat için gümrük vergilerinin - de ülkeden ülkeye değiştiğini ve ( ..) dışında piyasada birçok Çinli üreticiye ek olarak DOW, BASF, SAMCO , Sasol, LG Chem ve Farmosa adlı teşebbüslerin faaliyet gösterdiğini belirtmiştir. Buna ek olarak ilgili mevzuat gereğince BA ithalatında tarife açılması ve kontenjan dağıtımı yöntemi ile açılan kotalar kapsamında küçük öl çekli yerel üreticileri korumak için gümrük vergisi ödemeksizin ithalat imkanı olduğu dile getirilmiş ve sektördeki rekabet koşullarına ilişkin olarak aşağıdaki husu slar ifade edilmiştir : pazara giriş bakımından yüksek sabit ve yatırım maliyetlerine gerek bulunmadığı ve rekabet koşullarının da ithalata ve ithalat yapılan ülkeye bağlı olarak değişkenlik gösterebildiği düşünülmektedir. Dow, BASF ve Arkema dışında, pazarda Samco, Sasol. LG Chem ve Farmosa adlı teşebbüslerin de faaliyet gösterdiği daha önce belirtilmiştir. Örnek vermek gerekirse, Suudi Arabistan'da faaliyet gösteren Samco adlı teşebbüsün 2015 yılının Haziran ayında Türkiye pazarına giriş yaptığını, ürünleri neredeyse dünya çapında talep gören Samco'nun pazara girişinin Türkiye'de gerek talep gerekse fiyatlar üzerinde etki yarattığını belirtmek mümkündür. Öte yandan, bahse konu ürünleri talep eden müşteriler, Dow, BASF ve A rkema ve bahsi geçen teşebbüsler dışında, ayrıca pazara yeni giriş yapan teşebbüsler ve küçük ölçekli teşebbüslerden alım yapabilmektedir. Zira [ ] pazara giriş bakımından temel maliyetler propilenin hangi ülkeden temin edildiğine göre değişmekte, ancak bu nun dışında yüksek maliyetlere katlanılmamaktadır. Ek olarak, akrilik ürününün commodity (özel nitelikli olmayan) bir ürün olduğu ve dolayısıyla ürünün kalitesi veya hizmetten memnun olmayan müşterilerin de rahatlıkla ve ek bir maliyetle karşılaşmadan sağ layıcı tercihlerini değiştirebildiklerini söylemek mümkündür. (57) Alt piyasada faaliyet gösteren ve BA, EA ve 2 -EHA kimyasallarını girdi olarak kullanan ( ..)17, mezkur kimyasalların ürettiği ürünlerin maliyetinin % ( ..) oluşturduğunu ve bu kimyasalların ikame sinin bulunmadığını belirtmiş ve aşağıdaki hus usları ifade etmiştir : Bu kimyasallar ile ilgili satın alma fiyatı piyasada bulunan ürünün miktarına, yurtdışı fiyat trendlerine bağlı olarak değişmektedir. Sürekli aynı tedarikçi ile çalışılmamaktadır. Tüm tedarikçilerimiz ile olan satın alma şartları arasında fiyat indirimi almak için başka ürünler satın alma zorunluluğu bulunmamaktadır. Yukarıda sayılan kimyasalları mevcut sağlayıcılarımız dışında farklı kaynaklardan satın almak mümkündür. Mevcut sağlayıcı larımız ile firmamıza ürün tedarikinde aksaklıklar yaşanmamaktadır. 17 ( ..) 2015 yılı BA alımlarının % ( ..) gerçekleştirmiştir. Bunun dışında ( ..) gibi şirketlerden de alım yapılmaktadır. 16-33/586 -257 19/67 Bu kimyasalların farklı ülkelerden ithalatı söz konusu olabilmektedir. Firmamızın terminallerde depo tankı bulunmadığı için isotankla satın alma zorunluluğu vardır. Bu da maliyeti olumsu z etkilediği için öncelikle iç piyasada bu monomerleri satan (kendi tankı olan) firmalardan alım yapmak tercih edilmektedir. Ayrıca nakliye süresi dikkate alınarak rekabetçi olduğu durumlarda ithalat işlemi yapılabilir. (58) Alt piyasada faaliyet gösteren ve B A, EA ve 2 -EHA ile SA ve VA kimyasallarını girdi olarak kullanan ( ..)18 mezkur kimyasalların ürettiği ürünlerin maliyetinin % ( ..) oluşturduğunu ve bu kimyasalların ikamesinin mümkün olmadığını belirtmiş ve aşağıdaki hus usları ifade etmiştir : Bu kimyasallara ilişkin piyasa fiyatı değişken olup, üreticilerin elindeki mal miktarı ve tedarikçilerin birbiri arasındaki rekabetiyle oluşmaktadır. Tedarikçiler ürününü pazarlarken aynı tedarikçi ile çalışmamız halinde teşebbüsümüze daha fazla miktar satın alınması halinde fiyat avantajı sağlama şeklindedir. Dow, Rohm and Haas grubu, Pazar gücü belirtilen kimyasallarda Türkiye deki en büyük tedarikçilerdendir. Bu kimyasalları aldığımız tedarikçiler ticari ilişkilerimizde miktar indirimleri, satım alım için b aşka ürünlerin alımını zorunlu kılması vb . şartlar sürmemektedir. Bu kimyasalları n mevcut tedarikçilerimizden farklı bir sağlayıcıdan tedariki mümkündür. Dow, Arkema, BASF vb . tarafından teşebbüsümüze ürün tedarikinde dönemsel aksamalar yaşanmaktadır. İtha lat seçeneği Çin Hindistan vb . firmamız için sadece fiyat avantajı sunmaktadır. (59) Alt piyasada faaliyet gösteren ve BA, EA kimyasallarını girdi olarak kullanan ( ..)19 mezkur kimyasalların ürettiği ürünlerin maliyetinin % ( ..) oluşturduğunu ve bu kimyasallar ın ikamesinin mümkün olmadığını belirtmiş ve aşağıdaki hususları ifa de etmiştir : Her iki malzemede de düzenli işletme ihtiyaçlarımızı, çoğunlukla aylık ihtiyaç miktarları bazında, farklı küresel bölgelerde oluşan fiyat dinamikleri ve tedarikçilerle yaptığ ımız fiyat pazarlıkları sonucunda spot kargo şeklinde temin etmekteyiz. Bu çerçevede herhangi bir tedarikçi ile sürekli alım anlaşmamız bulunmamaktadır. Dow, Rohm and Haas, Arkema, BASF Butil Akrilat ve Etil Akrilat pazarında üretim hacmi bazında ilk sıralarda değişen pozisyonlarda konumlanan küresel aktörlerdir. Bu nedenle pazarda oluşan fiyatlar üzerinde ABD, AB'de yer alan üretim tonajları doğrultusunda, diğer büyük oyuncuların da olduğu gibi, önemli etkilerinin olabildiğini düşünmekteyiz. Bütün ted arikçilerimizle spot kargo bazında alımlarımızı görüşmekte olup, her hangi bir tedarikçi firmayla "miktara dayalı indirim" anlaşmamız bulunmamaktadır. Tedarikçilerimizle yaptığımız anlaşmalarda başka ürünlerinin ya da BA, EA gibi her ikisinin alımının bir arada zorunlu, vs. tutulması gibi bir tecrübe tarafımızca yaşanmamıştır. 18 ( ..) 2015 yılı BA alımlarının ( ..) gerçekleştirmiştir. Bunun dışında diğer ithalatçılar, ( ..) , ve diğer yurtiçi şirketlerden de alım yapılmaktadır. 19 ( ..) 2015 yılı BA alımlarının % ( ..) gerçekleştirmiştir. Bunun dışında ( ..) ve diğer teşebbüslerden alım yapılmıştır. 16-33/586 -257 20/67 Yazıda bahsi geçen tedarikçilerin dışında alım kaynaklarımız olmakla birlikte, BA ve EA'nın petrokimya türevleri olması, çok hızlı değişen küresel pazar dinamiklerinde her zaman rah atlıkla ya da farklı koşul ve kaynaklardan düzenli olarak bulunamamaları koşullarını da beraberinde getirebilmektedir. Bu gibi periyotlara hazırlıklı olabilmek ve hammaddesiz kalmamak anlamında alternatif tedarikçi yelpazemizi olabildiğince geniş tutmaya ç alışmaktayız. (60) Alt piyasada faaliyet gösteren ve BA, EA ve 2 -EHA kimyasallarını girdi olarak kullanan ( ..)20 mezkur kimyasalların ürettiği ürünlerin maliyetinin yaklaşık % ( ..) oluşturduğunu ve bu kimyasalların ikamesinin mümkün olmadığını belirtmiş ve aşa ğıdaki hus usları ifade etmiştir : ( ) kimyasalların piyasa fiyatlarının oluşumunda üç ana faktör vardır. Gaz ve petrol fiyatlarının seyri, Dünyadaki tüm üreticilerinin üretim kapasite artışları ve Global ekonomik koşulların seyri. Şirketimiz, sürekli aynı tedarikçilerle çalışmamakta olup, yukarıda belirttiğimiz faktörler çerçevesinde kimyasalların üretimini ve ticaretini yapan fiyat avantajı sağlayan müesseselerden tedarik etmektedir. Yukarıda sayılan kimyasalların sağlayıcıları arasında bulunan Dow Türki ye'nin, ülkemizdeki pazar gücünün çok yüksek olduğu, kullandığımız kimyasalların üretiminde Dünya çapında bir şirket olduğu, geçmiş yıllarda bu gücünü kullanarak istediğimiz miktarda hammadde tedarik etmediğini, rekabet koşullarına uymayıp ayrımcılık yaptı klarını, zaman zaman mal tedarikinde aksatmalara yol açtıklarını bir dipnot olarak bildirmek isteriz. Ayrıca Dow Grubu ve Basf Grubu, Türkiye içerisinde bize benzeyen üretim yaptıklarından dolayı kendi firmalarına daha uygun şartlarda hammadde tedarik ettikleri aşikardır. Bu tür fiyat politikalarının rekabet açısından firmamızı zor durumda bıraktığını önemle belirtmek isteriz. Bunların dışında fiyat ve kalite standardı uygun olduğunda, Çin, Hindistan, Kore gibi ülkelerden de ithalat yapmaktayız. (61) Alt piyasada faaliyet gösteren ve BA, EA ve 2 -EHA kimyasallarını girdi olarak kullanan ( ..)21 mezkur kimyasalların ürettiği ürünlerin maliyetindeki payının BA için %( ..) , EA için % ( ..) , 2-EHA için % ( ..) olduğunu ve bu kimyasalların ikamesinin mümkün olmadığını belirtmiş ve aşağıdaki hus usları ifade etmiştir : Yukarıda sayılan kimyasallara ilişkin piyasadaki fiyat dünya pazarındaki arz, petrol fiyatları, firmaların satış politikası noktasında belirlenmektedir. Sürekli aynı tedarikçi ile çalışmamaktayız. Ancak ağırlıklı olarak alım yapılan firmalarda toplu alımlarda fiyat avantajı sağlamaktadır. Yukarıda sayılan kimyasalların sağlayıcıları arasında bulunan [DOW] un piyasadaki Pazar gücü oldukça fazla olup, güçlü birer firma hüviyetindelerdir . 20 ( ..) 2015 yılı BA alımlarının % ( ..) gerçekleştirmiştir. Bunun dışındaki alıml ar ise ( ..) yapılmıştır. 21 ( ..) 2015 yılı BA alımlarının % ( ..) gerçekleştirmiştir. Bunun dışındaki alımlar ise ( ..) ve diğer şirketlerden yapılmıştır. 16-33/586 -257 21/67 Yukarıda sayılan kimyasalların sağlayıcıları (Dow Grubu, Arkema, BASF vb.) ile olan ticari ilişkilerde miktar indirimleri, satın alım için başka ürünlerin alımının zorunlu tutulması vb. gibi bir şartla karşılaşmadık. Firmalar böyle bir yaklaşım içinde olma dı. Yukarıda sayılan kimyasallara ilişkin olarak mevcut sağlayıcımızdan farklı bir sağlayıcıdan tedarik mümkündür. Ancak ilgili firmaların büyüklüğü Türkiye'deki bu ürünlerin fiyatlarının rekabetçi bir seviyede tutulmasını sağlamakta olup, yurtdışındaki te darikçilerden bu fiyatları elde edebilmek nakliye, teslim süresi, vb. yüzünden zor olmaktadır. Yurtdışında başka üretici firmalar bulunmasına rağmen nakliye ve maliyet farklılıkları nedeniyle avantajlı değillerdir. Dönemsel olarak nadiren ürün tedarikinde aksamalar yaşanabilmektedir. Bu durumda kısıtlı olarak alternatif tedarikçilerle çalışılmaktadır. Ancak bu durum süreklilik arz etmemektedir. (62) Alt piyasada faaliyet gösteren ve BA, EA ve 2 -EHA ile SA, STA ve VA kimyasallarını girdi olarak kullanan ( ..)22 mezkur kimyasalların ürettiği ürünlerin maliyetindeki payının yaklaşık % ( ..) olduğunu ve bu kimyasalların ikamesinin mümkün olmadığını belirtmiş ve aşağıdaki hus usları ifade etmiştir : Butil Akrilat üretimlerinde DOW dünyada söz sahibi firmalardandır. Tür kiye pazarında da ciddi satış tonajlarına sahip olup piyasada oluşan hammadde fiyatlarını belirlemede etkindir. Özellikle Butil Akrilat ve 2EHA hammaddelerinde DOW ve BASF firmaları dünyada Pazar lideri olmaları ve üretilen ürünü yüksek miktarda üretiyor o lmaları bu iki tedarikçinin üretimlerinde yaşanılan duruşlar veya aksaklıklar Türkiye ve dünya piyasalarında belirli üründe darlık yaşanmasına sebebiyet verebilmektedir. ( ) Türkiye pazarında Akrilik ester ve polimer emülsiyon satışı yapan yurt dışı hammad de üreticileri mevcut olup, bu üreticilere ait ürünler piyasada farklı aracı firmalar tarafından kullanıcılara satışı devir yolu ile yapılmaktadır. Piyasa fiyat koşulları arz talep dengesine göre belirlenmekte ve alternatif tedarik kaynakları bulunmaktadır . Ekonomi Bakanlığı'nın her sene Butil Akrilat ve 2 EHA için üreticilere verdiği tarife kontenjanı ile Uzak Doğu ve Avrupa Birliği dışından getirilen ürünlerde vergi muafiyetini üreticilere sağlaması, bahsi geçen büyük üreticilere alternatif tedarikçi yaratması ile üreticilerin üretim maliyetlerini düşürmede etkisi büyüktür. T.C. Ekonomi Bakanlığının desteğinin artarak devamı çok önemlidir. 22 ( ..) 2015 yılı BA alımlarının yaklaşık % ( ..) gerçekleştirmiştir. Bunun dışındaki alımlar ise ( ..) yapılmıştır. 16-33/586 -257 22/67 (63) Alt piyasada faaliyet gösteren ve BA, EA ve 2 -EHA ile SA, STA, VA ve İBPP kimyasallarını girdi olarak kullanan ( ..)23 mezkur kimyasalların ürettiği ürünlerin maliyetindeki payının yaklaşık % ( ..) olduğunu ve bu kimyasalların ikamesinin mümkün olmadığını belirtmiş ve - BA, EA ve 2 -EHA için fiyatların Rotterdam Piyasası (ICIS) ve arz talep dengesine göre belirlendiğin i, çeşitli tedarikçilerle çalışıldığını ancak EA için ( ..) ve ( ..) ın vade ya da fiyat avantajı sunduğunu, - SA ve STA için fiyatların firmaya özgü karşılıklı anlaşmalarla belirlendiğini ve global anlaşma avantajlarından faydalanıldığını, - VA nın farklı fir malarca teşebbüs adına üretildiğini, - İBPP için farklı firma fiyatları karşılaştırılarak avantajlı firmadan sipariş verildiğini ifade ederek aşağıdaki hususlar ı dile getirmiştir : [BA, EA ve 2 -EHA ürünleri için] DOW un Türkiye deki üretimi bulunmamaktadır. DOW dünyadaki sayılı üreticilerden olsa da piyasa üzerinde hakim bir gücü bulunmamaktadır. Türkiye pazarına bu tip ürünler ithal edilmektedir. DOW marketteki diğer üreticilerin aksine, Türkiye de depolama tesisi olan tek firma konumunda ve dışarıda ürettiğ i malı Türkiye ye ithal etmektedir. Fakat DOW gibi Türkiye piyasasındaki ithalatçılar stoklama tanklarına sahip oldukları için bu DOW a bir avantaj sağlamamaktadır. DOW bu pazarda sadece herhangi bir oyuncu konumundadır ki; bu durum diğer tedarikçilerle ra kip olabileceği bir pazar oluşturmaktadır. [SA, STA, VA için] şirketimizin bildiği kadarıyla DOW, Akrilik bağlayıcılar (Pure Acrylics STA ve VA) grubunda büyük ölçekli bir üreticidir. Sadece dünyada değil Türkiye de de arabirimleri bulunmaktadır. Türkiye d e başta global rakibi BASF ile olmak üzere yerelde ise ORGANİK gibi üreticilerle sürekli rekabet halindedir. Dünya pazarında dominant bir gücü bulunmamaktadır. Zira pazar payı çok yüksek değildir. [İBPP için] DOW bu ürün içi n marketteki tek üretici konumun dayken, birkaç yıl önce alternatif bir ürünle piyasaya çıkması ile bu konumunu yitirdi. Yine BASF ve ARKEMA nın da aynı nitelikte ürünleri piyasaya girdi. Piyasa DOW için monopolden oligopole dönüşmüş olmasına rağmen pazardaki diğer tedarikçilere nazaran güçlü bir kapasiteye sahip olması, pazardaki güçlülüğünü devam ettirmektedir. (64) Alt piyasada faaliyet gösteren ve SA, STA, VA ile İBPP yi girdi olarak kullanan ( ..)24, mezkur kimyasalların ürettiği ürünlerin maliyetindeki payının SLPE için yaklaşık % ( ..) , SA için % ( ..) , STA için % ( ..) , VA için % ( ..) ve İBPP için % ( ..) olduğunu ve bu kimyasalların ikamesinin mümkün olmadığını belirtmiş ve aşağıdaki husu sları ifade etmiştir : Kimyasallarla ilgili olarak tek tedarikçi ile çalışmamaktayız ve satın alma kararlarımız [yurtdışı] merkez tarafından karar verilmektedir. Bu nedenle piyasadaki lokal fiyatlarla ilgili bilgi sahibi değiliz. 23 ( ..) 2015 yılı BA alımlarının yaklaşık % ( ..) gerçekleştirmiştir. Bunun dışındaki alımlar ise ( ..) . 24 ( ..) 2010 -2015 yılı toplam alımları içinde SLPE nin ( ..) ; SA için % ( ..) ; STA için % ( ..) ; VA için %( ..) ; İBPP için % ( ..) almıştır. 16-33/586 -257 23/67 Yukarıda belirtilen kimyasalların sağlayıcılarından Dow Group pazarda global bir oyuncudur. Yukarıda belirtilen kimyasalları n sağlayıcılarından ilişkimiz olanların miktar indirimleri veya satın alma şartları hakkında detaylı bilgimiz bulunmamaktadır zira satın alma anlaşmaları yurt dışı merkezimiz tarafından yapılmaktadır. Daha önce de belirtildiği üzere, teşebbüsümüz için beli rtilen hammaddeleri yurtdışı laboratuvarımızın onaylaması durumunda farklı tedarikçilerden temin mümkündür. Süreç içerisinde söz konusu tedarikçilerden herhangi bir tedarik sıkıntısı yaşanmamıştır. İthalat seçeneği tarafımızdan gerekmedikçe tercih edilmez. Mefhumu muhalifinden, ithalat seçeneği yurtiçi tedarikte sıkıntı olduğu durumlarda kullanılabilmektedir. (65) Alt piyasada faaliyet gösteren ve EA ile SA kimyasallarını girdi olarak kullanan ( ..)25 mezkur kimyasalların ürettiği ürünlerin maliyetindeki payının yaklaşık % ( ..) olduğunu ve bu kimyasallara ikame olabilecek bazı su bazlı poliüretanların bulunduğu ancak bunların yaklaşık 5 kat yüksek maliyet farkına neden olduğunu belirtmiş ve aşağıdaki husu sları ifade etmiştir : Öncelikle, her ay başında ( ..) olarak biz üretimimizin ihtiyacı olan miktarlardaki alımlarla ilgili belirli internet portalları (örneğin ICS) üzerinden ilgili kalemlerin (Akrilat Ester ve Polistrien) Avrupa ve Uzak Doğu daki fiyat seyirlerini kontrol ederiz. İşletmemizde kullanılan SAP (ERP)sisteminde malzeme kodları ürün grubu cinsindedir. Bu doğrultuda Planlama Departmanımızın açtığı malzeme kodlarına ilişkin her ay tedarikçilerin tamamından fiyat vade ve teslim şekillerine ilişkin teklifler alınır. Tedarikçilerden alınan bu veriler tüm detaylarıyla karşılaştırılır; sonucunda en uygun teklifi sunan ilk veya ilk iki tedarikçi olumlu olarak değerlendirilir ve sisteme alınan bu veriler girilir. İç onay süreçlerinin tamamlanmasından sonra (SATINALMA DIREKTÖRÜ GENEL MÜDÜR ICRA KURULU ÜYESI) sistemde sipariş oluşur ve tedarikçiye sunulur. Görüleceği üzere, tek tedarikçi ve tek malzeme üzerinden alımlar yapılmamaktadır. İşletmemiz adına en uygun kalite, en uygun fiyat ve vade, en iyi teslim şekli gözetilerek siparişler oluşturulur ve ted arikçilere sunulur. Gözlemlerimize göre; Rohm and Haas firması [DOW ] ( ..) şirketinde pazar payı olarak diğer tüm tedarikçilerle eşit hatta biraz da aşağı durumdadır. Belirtilen bu onaylı tedarikçiler hammadde alım fiyatlarına göre çeşitli stratejiler ile satış fiyatlarını belirlemekte ve bu durum aylık, 3 aylık veya senelik bazda değişkenlik gösterebilmektedir. 25 ( ..) 2015 yıl toplam EA alımlarının yaklaşık % ( ..) ; SA alımlarının yaklaşık % ( ..) gerçekleştirmiştir. 16-33/586 -257 24/67 (66) Alt piyasada faaliyet gösteren ve değişen oranlarda STA, VA ve İBPP yi girdi olarak kullanan ( ..)26 mezkur kimyasalların ürettiği ürünlerin maliyetindeki payının yaklaşık %( ..) belirtmiş ve aşa ğıdaki hususları ifade etmiştir : Bu kimyasallara ilişkin fiyatlama genellikle aylık bazda yapılmaktadır. Tedarikçiler ayın ilk bir iki gününde o ay için fiyat tekliflerini bildirmekte, yapılan pazarlık sonucu tedarikçi ile o ay için geçerli olacak fiyatta mutabık kalınarak satın almalar gerçekleştirilmektedir. Bağlayıcı (polimer) üreticileri bu fiyatlamaları yaparken genellikle monomer fiyatlarına (Bütil Akrilat, Stiren, VAM) atıfta bulunmaktadırlar. Ülkemizde bu monomerlerin üretimi yoktur. Yurtdışından ithal edilen monomerlerin fiyatları, nihai bağlayıcı (polimer) fiyatlarında direkt etkili olmaktadır. Bu etki monomer fiyatlarındaki dalgalanmalarla değişse de, takribi %70 80 oranında olduğu düşünülme ktedir. Bağlayıcılar boyanın en önemli bileşenlerinden biri olduğu için bu üründe yapılacak değişiklik direkt olarak nihai boya kalitesine etki etmektedir. Bu sebeple boya üreticileri bağlayıcı tedarikçilerini mümkün olduğu kadar az değiştirmeyi tercih etmektedirler. Sürekli aynı tedarikçi ile çalışmak kalite standardını, tedarik planlamasını kolaylaştırmaktadır. Bir başka çok önemli husus da Ar -Ge faaliyetleridir. Daha önce de belirtildiği üzere bağlayıcı (polimerler) boya performansının en belirleyici uns urlarından biridir. Boyada yapılan Ar -Ge faaliyetlerinin polimerlerdeki teknolojik gelişmelerden bağımsız olması düşünülemez. Bu sebeple boya üreticilerinin kendilerine ve ülkemize katma değer sağlayacak yeni ürünler geliştirme sürecinde polimer üreticiler i ile yakın işbirliği içerisinde olmaları çok önemlidir. Aynı tedarikçiler ile çalışıyor olmak [teşebbüsümüz] için herhangi bir dezavantaj oluşturmamaktadır. [Teşebbüsümüz] Dow Grubunun dünyanın en büyük kimyasal hammadde üreticilerinden biri olduğu bilgis ine sahiptir. Dow Türkiye, Türkiye'de monomer ve polimer konusunda önemli tedarikçilerden biridir. Rohm and Haas Türkiye'deki emülsiyon polimerleri üretimi faaliyetlerini kimya ve boya sanayinin önemli üreticilerinden biri olan Polisan Holding ile Dow Türk iye ortaklığında olarak gerçekleştirmektedir. Dow grubu en son olarak dünyanın en büyük kimyevi madde üreticilerinden biri olan Dupont ile birleşme kararı almıştır. ( ..TİCARİ SIR ..) . ( ) şu anda çalışılan tedarikçiler dışında başka tedarikçiler ile çalış mak mümkündür. Fakat önceki maddelerde de söz edilen kalite, tedarik, Ar -Ge işbirlikleri vs. gibi konular nedeni ile kısa süreçte böyle değişimleri mümkün kılmamaktadır. Dow, Arkema ve BASF ile düzenli çalışılmadığı için ürün tedarikindeki aksaklıklar ile ilgili [teşebbüsümüz] bilgi sahibi değildir. İnşaat boyalarında kullanılan polimerler genellikle %40 - 50 katı madde oranına sahip olup geri kalanı sudur. Bu sebeple navlun önemli bir maliyet unsuru olup kalite, tedarik vb. unsurlarla beraber Çin, Hindista n gibi ülkelerden tedarik fırsatları şimdiye kadar değerlendirilmemiştir. 26 ( ..) 2015 yılı toplam STA alımlarının yaklaşık % ( ..) ; SA alımlarının ve VA alımlarının ( ..) gerçekleştirmiştir. 16-33/586 -257 25/67 (67) Alt piyasada faaliyet gösteren ve AE, BA, SA STA ve VA yı girdi olarak kullanan ( ..)27, mezkur kimyasalları, kendi faaliyet alanı olan kumaş kaplama, baskı işlemleri gibi işlemler de kullandığını; en çok satan ürünleri dikkate alınarak yapılan incelemede bu kimyasalların ürettiği ürünlerin maliyetindeki payının yaklaşık % ( ..) belirtmiş ve aşağıdaki husu sları ifade etmiştir : Yukarıda sayılan kimyasallara ilişkin piyasadaki fiyat te darikçilerin belirlediği şekilde oluşmaktadır. Tedarikçilerimiz fiyat oluşumu konusunda alım miktarına ve ödeme şekline göre değişebilen koşullar sunmaktadır. Sürekli çalıştığımız tedarikçilerimizin bulunması bize ürün devamlılığı , termin konusunda sıkıntı yaşanmaması, teslimat kolaylığı ve fiyat indirimleri gibi avantajlar sağlamaktadır. Ancak sürekli kullanılan ürünlerin alışkanlık haline gelmesi (nasıl olsa satılıyor gibi) ve rutine binmesi nedeniyle yeni alternatifler sunulmaması ve yeni ürünlerde çıkma sı muhtemel problemlerden dolayı ürün gamlarını genişletmemeleri gibi dezavantajları da beraberinde getirmektedir. ( ) Genel olarak, kullandığımız kimyasalları yurtiçi kaynaklı üreticilerden tedarik etmeyi tercih etmekteyiz. İthalat seçeneği ise temin sür esinin uzun ve maliyetlerinin yüksek olmasından ötürü bizim için makul bir alternatif oluşturmamaktadır. (68) Alt piyasada faaliyet gösteren ve STA, VA ile İBPP yi girdi olarak kullanan ( ..)28 mezkur kimyasalların ürettiği ürünlerin maliyetindeki payının yaklaşık % ( ..) olduğunu ve bu kimyasalların ikamesinin mümkün olmadığını belirtmiş ve aşağıdaki husu sları ifade etmiştir : ( ) yukarıda sayılan kimyasalların tedariği için çalışılan tedarikçilerle (BASF, [ ], Argon) olan ticari ilişkilerimizde; belirli ölçüde miktara ve ödeme şekline göre (örneğin 100 ton ve üzeri ürün alımında veya peşin ödemelerde) indirim, iskonto vb. işlemler yapılmaktadır. Şu anda teşebbüsümüzün çalışmakta olduğu sağlayıcıların elbette alternatifleri mevcuttur. Fiyat ve dönemsel veya sürekli tedarik aksamalarında bu alternatifler teşebbüsümüzce değerlendirilmektedir. Şu anda çalışmakta bulunduğumuz tedarikci firmalarla tedarikte dönemsel veya sürekli bir aksama yaşanmamakta ve ithalat se çenekleri teşebbüsümüze herhangi bir avantaj veya dezavantaja neden olmamaktadır (69) Alt piyasada faaliyet gösteren ve STA ile VA kimyasallarını girdi olarak kullanan ( ..)29 mezkur kimyasalların ürettiği ürünlerin maliyetindeki payının yaklaşık % ( ..) olduğun u ve bu kimyasalların ikamesinin bulunmadığını belirtmiş ve aşağıdaki husu sları ifade etmiştir : Tedarik ettiğimiz kimyasalların fiyatlandırılmasındaki en büyük etkenler hammaddenin kendi maliyetiyle birlikte, ödemelerde uygulanacak vadelerdir. Firmamız te k tedarikçiye bağımlı değildir ve bağımlı olmamıştır. Firmamız 2016 yılında; ( ..) firmalarından kimyasallarını tedarik etmeye devam edecektir. 27 ( ..) 2015 toplam AE alımının % ( ..) ; BA alımının ( ..) , SA alımının yaklaşık % ( ..) ; STA alımının yaklaşık ( ..) ; VA alımının % ( ..) gerçekleştirmiştir. 28 ( ..) 2015 yıl toplam alımlarının yaklaşık % ( ..) yapmıştır. 29 ( ..) 2015 yılında STA ve VA alımlarını ( ..) gerçekleştirmiştir. 16-33/586 -257 26/67 [Teşebbüsümüzün] düşüncesine göre Dow Grubu (Rohm Haas); ürün kalitesi ve iyileştirme için yaptıkları AR -GE, teknik ekibi ile sağladığı hizmet, üretim kapasitesi ve satış - satış sonrası teknik desteğiyle piyasadaki en büyük ve çözümcü firmalardandır. Bizim sektörümüzde Dow Grubu'ndan kimyasal temin eden tek firma [teşebbüsümüzdür]. Özel ürünler geliştirebiliyor olması ve bu konudaki çözümcü yeteneği ile bizim en büyük tedarikçilerimizdendir. ( ..) firması ile bir indirim anlaşmamız mevcuttur. Bu anlaşma tek bir ürün için alınması zorunlu bir miktara bağlı olarak değil, tüm ürünlerin bir yıl içerisindeki toplam al ımlarını kapsamaktadır. Senelik belirlenen toplam alım miktarına ulaşıldığında firmamıza indirim uygulanmaktadır. ( ) Teşebbüsümüzün üretim teknolojisine uyduğundan ilgili ürünleri tercih edilmektedir. Ürün özellikleri [teşebbüsümüzün] üretimlerine ve kal itesine uyduğu sürece farklı tedarikçiler ile de çalışmak mümkündür. Dow Grubu ürün tedarikinde herhangi bir aksama yaşamıyoruz; ithalat olarak ürün getirme alternatifimiz tabii ki mevcuttur. 2010 yılında ithalatı değerlendirerek ( ..) firmasından ürünler tedarik ettik. Fakat kimyasal alımı için ithalatta nakliye, depolama, firmaya ulaşım süreci de göz önünde bulundurulduğunda oldukça maliyetli ve meşakkatli olmaktadır. (70) Alt piyasada faaliyet gösteren ve STA kimyasalını girdi olarak kullanan ( ..)30 mezkur kimyasalların ürettiği ürünlerin maliyetindeki payının yaklaşık % ( ..) olduğunu ve bu kimyasalların ikamesinin bulunmadığını belirtmiş ve aşağıdaki husu sları ifade etmiştir : Piyasada var olan rekabet koşullarına göre, firmamız kaliteli ürünü en iyi fiyat performansına göre seçmektedir. Fiyatlamalar genellikle dolar bazında aylık yayınlanmaktadır. Rohm And Haas firması tedarik olarak fiyat performansı ve kalite bakımından ( ) 1. tercih edilen firmadır. Bu koşullarda en iyi kaliteyi en uygun fiyata tercih et memizin yanında verilen servis ve ürün bilgilendirmeleri de oldukça memnuniyet vericidir. Dow Türkiye, pazarında kanımızca sunulan kaliteden dolayı oldukça güçlü bir pazara hakimdir. Hammadde girdilerimizde elbetteki firmamızın devamlılığı için en kalitel i ürünleri müşterilere sunmak birinci önceliğimizdir. Fiyat performansı dönemsel olarak değişmekte olmasına rağmen istikrarlı alımlarımızı sürdürmekteyiz. Firmamız, kaliteli bir ürün ile ilgili laboratuvar testlerinden olumlu sonuçlar aldığında fiyat perfo rmansını değerlendirip farklı firmalardan da tedariğini sağlamaktadır. Kullanılmakta olan bu ürün ile ilgili depolama alanımız kısıtlı olduğundan ithalat sürekliliğini sağlamamız günümüz koşullarında pek mümkün gözükmüyor. 30 ( ..) 2015 yılında STA alı mlarının yaklaşık % ( ..) gerçekleştirmiştir. 16-33/586 -257 27/67 (71) Alt piyasada faaliyet gösteren ve SA ile VA kimyasallarını girdi olarak kullanan ( ..)31 mezkur kimyasalların ürettiği ürünlerin maliyetindeki payının yaklaşık % ( ..) olduğunu ve bu kimyasalların ikamesinin bulunmadığını belirtmiş ve aşağıdaki husu sları ifade etmiştir : Genellikle aynı tedarikçiler ile çalışmaktayız. Bu ürünlerde dolar olarak fiyatlandırma yapılmaktadır. Aynı tedarikçi [ ] ile çalışmak bize temin ve fiyat açışından avantaj sağlamaktadır. Ayrıca [ ] in gelişmiş Ar -Ge çalışmaları bize kendi mevcut ürünlerimizde ve yeni ür ün geliştirme çalışmalarımızda gerekli desteği sağlamaktadır. Dow grubu ile söz konusu kimyasallarla ilgili bir çalışmamız ve alımımız bulunmamaktadır. Bahsedilen kimyasalların farklı tedarikçilerden temin edilmesi mümkündür. Firmalar arasındaki rekabet ti caret ortamının selameti açısından çok faydalı olacaktır. İthalat seçeneği bu ürünlerde makul bir alternatif değildir. (72) Son olarak, ( ..) tarafından BA ürününe ilişkin olarak, 09.01.2014 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan Butil Akrilat İthalatında Tarife Kontenjanı Uygulanmasına İlişkin Tebliğ gereği, 05.12.2013 tarihli ve 2013/5723 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan Butil Akrilat İthalatında Tarife Kontenjanı Uygulanması Hakkında Karar uyarınca butil akrilat ithalatında tarife açılması ve kontenjan dağıtımı yönteminin uygulandığı belirtilmektedir. Teşebbüsün verdiği bilgilere göre, bu yöntem kapsamında yalnızca butil akrilat bakımından söz konusu olmak üzere kota dağıtımı yapılmakta ve yaklaşık 60.000 ton civarında butil akrilat ithalat ı için belirlenen kota ve vergi dağılımına yönelik kurallar belirlenmektedir. Bu kapsamda, teşebbüsler sahip oldukları kapasite ve kotaya bağlı olarak gümrük vergisi ödemeksizin ithalat yapabilmektedir. (73) AE pazarlarında DOW un müşterisi konumunda olan ancak alt piyasa olan SLPE pazarlarında DOW un rakibi konumunda bulunan [ ] , ilgili pazarlardaki rekabet koşulları, DOW un bu pazarlardaki konumu ve soruşturma konusu eylemlerine ilişkin ayrıntılı bilgiler sağlamıştır. [ ] BA pazarı ve gen el olarak AE pazarlarında önemli giriş engelleri olduğunu ifade etmektedir. Teşebbüs yıllık 160,000 civarında AE üretimi yapacak bir tesisin Brezilya da BASF tarafından ( ..) ABD Doları maliyetle; DOW tarafından Suudi Arabistan da ( ..) ABD Doları maliyetl e kurulduğunu ifade etmektedir. Buna ek olarak teşebbüs Türkiye AE pazarında DOW un üç temel rakibi olduğunu bunların BASF, ARKEMA ve Uzakdoğulu satıcılar olduğunu ifade etmiş ancak BASF ın sadece kendi iç tüketimi için üretim yaptığını; ARKEMA nın Türkiye de çok kısıtlı satış yaptığını belirtmiştir. Uzakdoğulu teşebbüslerin ise Türkiye de depolarının bulunmaması nedeniyle ancak çok miktarda alım yapılması ile bir alternatif haline gelebildiği ancak bu durumda dahi ürün teslimatlarının aylar sonra yapılması ve kalite kontrol problemleri gibi hususlar nedeniyle etkin bir seçenek olmadığı ifade edilmektedir. [ ] , DOW un AE ürünlerini oluşturan pazardaki toplam payının 2014 yılı itibarıyla %51 ile en yakın rakibi olan ( ..) nın payının çok üzerinde o lduğunu ifade etmekte ve yukarıda verilen bilgiler ışığında DOW un hakim durumda olduğunu belirtmektedir. 31 ( ..) 2015 yılında toplam SA ve VA alımlarının yaklaşık ( ..) gerçekleştirmiştir. 16-33/586 -257 28/67 I.4. Değerlendirme (74) Soruşturma konusu iddialar rekabet hukukundaki hakim durumun kötüye kullanılması kapsamında incelenmektedir. Bilindiği üzere, Kanun un 6. maddesinde bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması yasaklanmakta ve aynı maddenin ikinci fıkrasında örnek niteliğinde bazı kötüye kullanma halleri sayılmaktadır. Bu kapsamda, hakim durumun kötüye kullanılıp kullanılmadığının değerlendirilmesi için öncelikle iddialara konu teşebbüs olan DOW un ilgili pazar veya pazarlar da hakim durumda olup olmadığının değerlendirilmesi, ardından da bir kötüye kullanma olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. (75) Bu noktada DOW un ve soruşturma konusu eylemler sonucu mal tedarikinin sona erdirildiği teşebbüsün ilgili pazarlardaki ko numunu netleştirmek yerinde olacaktır. Yukarıda da ifade edildiği üzere DOW hem üst piyasadaki AE pazarlarında hem de alt piyasadaki SLPE pazarlarında faaliyet göstermektedir. BA, EA ve 2 -EHA pazarlarında DOW un rakipleri global anlamda faaliyet gösteren B ASF, ARKEMA, SASOL, FORMOSA, NIPPON SHOKUBAI, RUS -SIBUR, TASNEE ve diğer küresel şirketlerden oluşmaktadır. DOW un faaliyet gösterdiği alt pazar olan SLPE de ise ana rakibi [ ] . [ ] üst piyasadan BA, EA ve 2 -EHA tedarik etmekte bu gi rdileri alt piyasada satışını gerçekleştirdiği SLPE ürünlerinin üretimi için kullanmaktadır. Bu husus aşağıdaki şemada gösterilmektedir. Şekil 1: AE ve SLPE üst -alt pazar ilişkisi I.4.1. DOW un Hakim Durum Değerlendirmesi (76) Hakim durum değerlendirmesinde esas olan incelemeye konu teşebbüsün rekabetçi baskılardan ne ölçüde bağımsız davranabildiği hususudur. Rekabetçi baskı kapsamında sadece rakiplerinin fiyat ya da miktar rekabetinden değil aynı zamanda alt pazarlarda müşteril erin alıcı gücünden ya da üst pazarlardaki sağlayıcıların pazar gücünden de bağımsızlık anlaşılmaktadır. Bu çerçevede Rekabet Kurumu tarafından yayımlanan Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışların Değerlendirilmes ine İlişkin Kılavuz (Kılavuz) ile ele alındığı üzere DOW un ve rakiplerinin ilgili pazardaki konumu, pazara giriş engelleri ve alıcıların pazarlık gücü çerçevesinde yapılan değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir. 16-33/586 -257 29/67 I.4.1.1. DOW un ve Rakiplerinin İlg ili Pazardaki Konumu (77) Genel kural olarak, teşebbüslerin ilgili pazarlardaki konumlarının ve pazar gücünün en önemli göstergelerinden birisi Kılavuz un 11. paragrafında yer verildiği üzere, pazar paylarıdır. İncelenen teşebbüsler bakımından, bu yönde bir ka rine bulunmamakla birlikte, %40 ın üzerindeki pazar payına sahip olunması durumunda hakim durum değerlendirmesi bakımından daha detaylı değerlendirmeler yapılması gerekmektedir. Bu eşiğin altında yer alan teşebbüslerin, hakim durumda bulunma ihtimalleri da ha düşük kabul edilmektedir. Aşağıda BA, EA ve 2 -EHA alt ayrımlarına gidilerek incelemeye konu teşebbüs ile bazı rakiplerinin 2015 yılı pazar paylarına yer verilmektedir: Tablo 2: Teşebbüslerin Akrilik Esterler Pazarındaki Payları (%, 2015 ) Teşebbüs Adı BA EA 2-EHA 1 DOW ( ..) ( ..) ( ..) 2 ARKEMA ( ..) ( ..) ( ..) 3 BASF ( ..) ( ..) ( ..) 4 Diğer, Uzakdoğu ( ..) ( ..) ( ..) TOPLAM 100,0 100 100 Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler, TÜİK, raportörlerce yapılan hesaplamalar (78) Teşebbüslerden gelen veriler dikkate alınarak derlenen Tablo -2 de yer alan bilgilerden de görülebileceği üzere, DOW un BA pazarında ciddi sayılabilecek bir payı bulunmakta olup bu pazar payları DOW un en yakın rakiplerine göre oldukça yüksektir. Bununla birlikte EA ve 2-EHA pa zarlarında DOW un düşük payları ile DOW dan daha yüksek pazar payına sahip olan rakibinin varlığı dikkate alındığında EA ve 2 -EHA pazarında DOW a atfedilebilecek herhangi bir hakim durumun bulunmadığı görülmektedir. Bu nedenle dosya kapsamında ayrıntılı ha kim durum analizi, BA pazarı ile s ınırlı olmak üzere yapılmıştır. (79) BA, ilgili pazarlara ilişkin bölümde de ifade edildiği üzere mürekkep, darbeye karşı güçlendiriciler, makina üretimi , plastikler ve madeni yağ katkı maddelerinde, boya, kaplama ve yapışkanla rda bulunan bir kimyasal üründür. Türkiye ye tamamen ithalat yoluyla gelen ürünün bir kısmı aralarında DOW un da bulunduğu ithalatçılar tarafından iç tüketim de kullanılmakta, kalan kısmı ise -genellikle spot satışlarla - piyasaya verilmektedir. Bu çerçevede hesaplanan pazar paylarına aşağıda yer verilmektedir: 16-33/586 -257 30/67 Tablo 3: DOW un Yıllara Göre BA Pazarındaki Payı (%) BA Pazar Payları 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 DOW Toplam İthalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DOW İç Tüketim ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DOW Piyasaya Satış ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) BASF Toplam İthalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) BASF İç Tüketim ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) BASF Piyasaya Satış ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ARKEMA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SASOL ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) FORMOSA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) NIPPON SHOKUBAI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) RUS -SIBUR ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) LG ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TASNEE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SATELLITE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak : Teşebbüslerden gelen bilgiler, TÜİK, raportörlerce yapılan hesaplamalar (80) Tablo -3 teki verilerden DOW un BA toplam ithalat içindeki payının % ( ..) ile en yakın rakibinin yaklaşık 3 katı olduğu görülmektedir. Bilindiği üzere rekabet hukuku uygulamalarında %70 in üzerinde pazar payı hakim durum varlığına ilişkin güçlü bir delil oluşturmakta; %50-70 arasındaki paylar hakim durum varlığına ilişkin zayıf say ılabilecek karineler arasında sayılmakta %40 -50 arasındaki paylar ise hakim durum varlığına ilişkin bir gösterge sayılmamakla birlikte daha nitelikli bir analizi gerekli kılmaktadır32. Bu durumda DOW un toplam ithalatının payı nın, Türkiye tedarikinin % ( ..) oluşturması hakim durum analizi bakımından önem teşkil etmektedir. Bununla birlikte mezkur tabloda dikkati çeken bir diğer unsur DOW un, sahip olduğu pazar payının bir kısmını kendi iç tüketiminde kullanmasıdır. Diğer bir ifade ile DOW, Türkiye BA tedarik inde % ( ..) paya sahip olsa da , piyasaya sunduğu BA miktarının, toplam Türkiye tedarikinin % ( ..) unu oluşturduğu ifade edilebilecektir. Bahse konu pazar payları düşük sayılmamakla birlikte tek başına DOW un hakim durumda bulunduğu sonucuna ulaşabilmek içi n yeterli değildir. Bu nedenle hakim durum analizi kapsamında DOW un ilgili pazardaki konumuna ilişkin daha ayrıntılı bir analiz yapma gereği ortaya çıkmaktadır. (81) Hakim durum analizinde incelemeye konu teşebbüsün pazar payının yanı sıra bu pazar payının za man içerisindeki istikrarı ve ilgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin sayısı da dikkate alınmaktadır. Bu çerçevede yıllara göre DOW un BA pazarındaki payının gelişimine aşağıdaki grafikte yer verilmektedir: Grafik 1: DOW un BA Pazarındaki Payı (%, 2006-2015) ( ..TİCARİ SIR ..) Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler, TÜİK, raportörlerce yapılan hesaplamalar. 32 O Donoghue R., Padilla J. (2013), s.144 16-33/586 -257 31/67 (82) Yukarıdaki grafik incelendiğinde DOW un BA pazarındaki pazar payının oldukça dalgalı bir seyir izlediği ve % ( ..) ile % ( ..) arasında dalgalandığı dikkat çekmektedir. Bu noktada BA alım -satımının genellikle spot alımlar şeklinde yapılması yukarıdaki dalgalanmalar için açıklayıcıdır. Diğer bir ifadeyle alıcı konumundaki teşebbüslerin uzun dönemli anlaşmalar yerine ihtiyaç duydukları mikta rları kısa dönemli alım -satım anlaşmaları ile fiyat karşılaştırmaları sonucunda gerçekleştirmeleri nedeniyle sağlayıcı konumundaki teşebbüsler istikrarlı pazar paylarına sahip olamamaktadırlar. Bu bağlamda, DOW un mezkur pazar payına ilişkin seyrini, BA pi yasasındaki toplam hacmi belirleyen toplam ithalat rakamları ile karşılaştırmak da yerinde olacaktır: Grafik 2: Türkiye Toplam ve DOW BA İthalatı (Ton) ( ..TİCARİ SIR ..) Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler, TÜİK, raportörlerce yapılan hesaplamalar. (83) Yukarıdaki grafikte görüldüğü üzere, Türkiye BA ithalatında son 10 yılda önemli ve istikrarlı bir artış yaşanmış ve yıllık ortalama %10 luk bir büyüme rakamı yakalanmıştır. Yine aynı dönemde DOW un 2011 yılına kadar olan BA ithalatına bakıldığında pazar paylarında yaşanan dalgalanmalara benzer bir eğilim görülmektedir. 2011 yılından itibaren ise DOW un BA ithalatında bir artış eğilimi başlamakta, ancak DOW tarafından 2009 yılında gerçekleştirilen ithalat miktarının, toplam ithalatta yaşanan sürekli artışa rağmen ancak 2013 yılında tekrar yakalanabildiği anlaşılmaktadır. (84) Tüm bunlara ek olarak DOW un dünya genelindeki BA ürünleri rekabetindeki konumuna da yer vermek yerinde olacaktır. Her ne kadar dosya özelinde ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak tanımlanmış ise de kullanılan BA nın hepsinin ithalata konu olması ve de aşağıda yer verilen teşebbüs görüşlerinde de vurgulandığı üzere - AE pazarlarındaki ülke içi fiyatların global piyasalardaki fiyat hareketlerine bağımlı olması, DOW un küresel rekabetçi yapıdan da etkilendiği sonucunu ortaya çıkarmaktadır. Bu çerçevede dünya genelindeki küresel oyuncuların BA pazar paylarına aşağıda yer verilmektedir: Tablo 4: Küresel BA pazarı pazar payları (%) Teşebbüsler 2012 2013 2014 2015 BASF ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DOW ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SATELLITE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) FORMOSA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ARKEMA ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) JURONG ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) NIPPON SHOKUBAI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HUAYI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) LG ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TASNEE -SAMCO ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SASOL ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) RUS -Sibur ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HEXION ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak :( ..) 16-33/586 -257 32/67 (85) Yukarıda görüldüğü üzere DOW global anlamda önemli bir oyuncu olmakla birlikte en büyük rakipleri olan BASF, SATELLITE, FORMOSA, ARKEMA gibi teşebbüslerin rekabeti karşısında küresel anlamda düşük bir pazar payına sahiptir. (86) Yer verilen bu tespit ve değerl endirmeler in yanı sıra, DOW ve rakiplerinin konumu ve ilgili pazardaki rekabet seviyesine ilişkin olarak , başta DOW un ilgili pazarlardaki müşterileri nin olmak üzere ilgili pazarlarda faaliyet gösteren teşebbüslerin; DOW un pazar gücü, DOW un fiyatları bel irleyebilme kapasitesi, DOW a alternatif tedarik imkânları ve pazardaki rekabetçi durum hakkındaki görüşlerini dikkate almak yerinde olacaktır. - DOW un pazar gücüne ilişkin olarak ( ..) in değerlendirmelerinde Yukarıda sayılan kimyasalların sağlayıcıları arasında bulunan Dow Türkiye nin, ülkemizdeki pazar gücünün çok yüksek olduğu ifade edilmektedir. - ( ..) tarafından gönderilen yazıda Dow Grubu'nun piyasadaki pazar gücü oldukça fazla olup, güçlü birer firma hüviyetinde olduğu ifade edilmiştir. (87) Bu iki firmadan gelen görüş ve değerlendirmeler DOW un yüksek pazar gücüne sahip olduğunu işaret etmektedir. Bununla birlikte sektörde faaliyet gösteren birçok teşebbüs DOW un bahse konu yüksek payına rağmen hakim durumda sayılamayacağını vurgulayan görüş ve değ erlendirmeler sunmuştur. Bu görüş ve değerlendirmelere özetle aşağıda yer verilmektedir: - Türkiye de ( ..) tarafından konuya ilişkin olarak BASF, Dow ve Arkem a'ya alternatif olarak; Türkiye'deki müşterilerin yukarıda belirtmiş olduğumuz [Formasa Plastics (Tayvan), LG Chemical (Güney Kore), Sasol (Güney Afrika) ve çeşitli Çinli tedarikçiler] şirketlerden AE ürünlerini ithal edebileceklerini düşünmekteyiz.. açıklamaları yapılmıştır . - Benzer şekilde yine üst piyasada tedarikçi konumunda bulunan ( ..) , pazarın ithalat üzerine kurulu olduğunu ve bu çerçevede piyasada başta Çinli üreticiler olmak üzere - BASF, SAMCO , Sasol, LG Chem ve Farmosa gibi birçok üreticinin bulunduğunu vurgulamıştır. - ( ..) tarafından gönderilen yazıda piyasadaki fiyatların yurtdışı fiyat trendlerine göre belirlendiği ifade edilmiştir. - ( ..) tarafından ise BA nın içinde bulunduğu AE fiyatlarının değişken olduğu ve üreticilerin elindeki mal miktarı ve tedarikçilerin birbirleri arasındaki rekabeti ile oluştuğu vurgulanmıştır. - ( ..) da AE ye ilişkin fiyatların dünya pazarındaki arz, petrol fiyatları ve firmaların satış politikası ile belirlendiğini belirtmiş ve ithalatın mümkün olduğunu ancak DOW, ARKEMA ve BASF gibi tedarikçi firmaların büyüklüğü nedeniyle Türkiye de fiyatların rekabetçi sev iyede tutulduğu; bu nedenle yurtdışından tedarikteki nakliye bedeli, teslim süresi vb. gibi nedenlerle ithalatın zor olduğunu ifade etmiştir. - ( ..) da fiyatın arz talep dengesine göre oluştuğunu, Türkiye pazarında satış yapan yurtdışı yabancı hammadde üreticilerinin mevcut olduğunu belirterek alternatif tedarik kaynakları [nın] bulunmakta olduğunu vurgulamıştır. 16-33/586 -257 33/67 - ( ..) tarafından da BA fiyatlarının Rotterdam piyasasındaki arz -talep dengesine göre belirlendiği ifade edilerek aşağıdaki hususlar dile ge tirilmiştir: [ ]DOW dünyadaki sayılı üreticilerden olsa da piyasa üzerinde hakim bir gücü bulunmamaktadır. Türkiye pazarına bu tip ürünler ithal edilmektedir. DOW marketteki diğer üreticilerin aksine, Türkiye de depolama tesisi olan tek firma konumunda ve dışarıda ürettiği malı Türkiye ye ithal etmektedir. Fakat DOW gibi Türkiye piyasasındaki ithalatçılar stoklama tanklarına sahip oldukları için bu DOW a bir avantaj sağlamamaktadır. DOW bu pazarda sadece herhangi bir oyuncu konumundadır ki; bu durum diğer tedarikçilerle rakip olabileceği bir pazar oluşturmaktadır. - ( ..) , yazısında DOW ve Rohm Haas ın global ve Türkiye piyasasında lider firmalardan biri olmakla beraber rekabetin var olduğu bir piyasada varlık göstermekte olduğunu ifade etmiştir. - ( ..) Samco, Sasol LG Chem ve Farmosa adlı teşebbüslerin de faaliyet gösterdiği daha önce belirtilmiştir. Örnek vermek gerekirse, Suudi Arabistan'da faaliyet gösteren Samco adlı teşebbüsün 2015 yılının Haziran ayında Türkiye pazarına giriş yaptığını, ürünlerini neredeyse dünya çapında talep gören Samco'nun pazara girişinin Türkiye'de gerek talep gerekse fiyatlar üzerinde etki yarattığını belirtmek mümkün şeklinde görüşlerini dile getirmiştir. (88) Bu noktada ilgili pazarlarda DOW tarafından gerçekleştirilen 2008 tar ihli devralma ve bu işleme ilişkin Rekabet Kurulu tarafından yapılan hakim durum analizini incelemek yerinde olacaktır. Rekabet Kurulunun 12.11.2008 tarih ve 08 -63/1045 -405 sayılı DOW CHEMICAL/Rohm and Haas Company devralma kararın da33 dikkate alınan işlem öncesi - sonrası pazar paylarına, işbu dosya konusu pazarlar bakımından, aşağıda yer verilmektedir: Tablo 5: Dow Chemical ve Rohm and Haas Company Pazar Payları (2007 ) İlgili Ürün Dow (%) R&H (%) Toplam (%) Akrilik Esterler ( ..) ( ..) ( ..) Butil Akrilat ( ..) ( ..) ( ..) Etil Akrilat ( ..) ( ..) ( ..) 2-Etil-Heksil Akrilat ( ..) ( ..) ( ..) Sentetik Lateks Polimerler ( ..) ( ..) ( ..) Saf Akrilik ( ..) ( ..) ( ..) Vinil Akrilik ( ..) ( ..) ( ..) Sentetik Akrilik ( ..) ( ..) ( ..) Hollow Sphere ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: 12.11.2008 tarih ve 08 -63/1045 -405 sayılı Dow Chemical/Rohm and Haas Company devralma kararı 33 Hemen belirtmek gerekir ki şikayetçi, mezkur devralmaya ilişkin işlemde tarafların eksik ve yanıltıc ı bilgi verdiğini, zira ilgili Kurul kararında AE ile SLPE pazarları arasındaki dikey ilişkiden bahsedilmedi ğini, AE pazarında ortaya çıkacak hakim durumun bu dikey ilişki sonucu SLPE pazarını etkileyecek olmasının Kurulca dikkate alınmış olması gerektiğini iddia etmektedir. Ancak soruşturma kapsamında yapılan incelemelerde, bu yönde herhangi bir bulguya rastlanmamıştır. 16-33/586 -257 34/67 (89) Kararda ayrıca tarafların ilgili pazarlardaki 2005 -2008 arası pazar paylarının gelişimine yer verilerek aşağıdaki ifadelerle rekabetçi bir risk görülmediğinden devralmaya izin verilmesi gerektiği değerlendirmesi yapılmıştır: Hem tarafların hem de rakiplerinin pazar paylarındaki değişkenlik, pazara giriş engellerinin bulunmaması ve potansiyel rekabetin varlığı, tarafların karşısında önem li oranda alıcı gücüne sahip müşterilerin bulunması, alıcılara spot satışlar yapılması ve uzun dönemli anlaşmaların bulunmaması, ürünlerin nakliye maliyetlerinin düşüklüğü, Türkiye deki talebin tamamının ithal yolla karşılanabilmesi göz önüne alındığında; gerek pazarın yapısından gerekse ilgili ürünlerin özelliklerinden kaynaklanan nedenlerle bildirim konusu işlemin rekabetçi anlamda olumsuz sonuçlara yol açmayacağı sonucuna ulaşılmaktadır. Bütün bu değerlendirmeler ve yukarıda yer verilen bilgiler ışığınd a; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak nitelikte olmadığı kanaatine ulaşı lmaktadır . (90) Bu noktada işlem sonrasında DOW tarafından BA pazarında ulaşılan % ( ..) payın, mezkur nedenler çerçevesinde, hakim durum olarak kabul edilmemiş olması dikkat çekicidir. (91) Yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde , görece yüksek pazar payına rağ men DOW un ve rakiplerinin ilgili pazardaki konumları, pazar payındaki değişkenlik, piyasadaki fiyat oluşumunun ve rekabetinin yapısı, Türkiye içi rekabette küresel pazarın etkisi gibi hususlardaki tespit ve değerlendirmelerin DOW un hakim durumda bulunmad ığına işaret ettiği, ilgili pazarlarda faaliyet gösteren teşebbüslerden gelen görüşlerin de bu değerlendirmeyi destekler nitelikte olduğu görülmektedir. I.4.1.2. Pazara Giriş ve Pazarda Büyüme Engelleri (92) Kılavuz a göre, hakim durum tespitinin ikinci aşamasını, pazara yeni teşebbüslerin girmesinin ya da pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin büyümesinin önünde engeller bulunup bulunmadığının incelenmesi oluşturmaktadır. Pazarda faaliyet gösteren teşebbüsle rin büyümesi veya pazara yeni teşebbüslerin girmesinin incelenen teşebbüs üzerinde rekabetçi baskı oluşturabilmesi için büyümenin veya pazara girişin muhtemel olması, uygun zamanda gerçekleşebilecek olması ve yeterli olması gerekmektedir. Buna ek olarak, girişin ya da büyümenin önündeki engeller ilgili pazarın özelliklerinden, incelenen teşebbüsün özelliklerinden ya da davranışlarından kaynaklanabilmektedir. (93) BA üreticisi olarak piyasaya giriş için önemli yatırım maliyetleri nin gerektiği dikkat çekmektedir. Örneğin, şikayetçi tarafından ( ..) yıllık 160.000 ton civarında AE üretimi yapacak tesisi nin yaklaşık 500 milyon ABD D olarına; benzer bir tesisin yine ( ..) da 1 milyar ABD Dolarına kuruld uğu ifade edilmiştir . Bununla birlikte soruşturma kapsamında piyasaya giriş imkanlarını ilgili pazar özelinde ele almak gerekmektedir. Başka bir deyişle piyasaya giriş, yeni üreticilerin küresel piyasada faaliyet gösterebilmesinin yanında mevcut teşebbüslerin Türkiye pazarında BA ürünü sunmaları için giriş engelleri nin bulunup bulunmadığının analiz edilmesini gerektirmektedir. Bu bağlamda temel soru, dünyadaki herhangi bir üreticinin Türkiye ye BA tedariki yapmasının muhtemel, uygun zamanda ve yeterli olup olma dığıdır. 16-33/586 -257 35/67 (94) Öncelikle vurgulamak gerekir ki Türkiye de tümü ithalata dayalı olan - BA alımları genel olarak spot yapılmaktadır. Bu konuda, 12.11.2008 tarih ve 08 -63/1045 -405 sayılı DOW CHEMICAL /Rohm and Haas Company devralma kararında aşağıdaki tespitler yapılmıştır. Akrilik esterler (BA, EA, 2 -EHA) bakımından Türkiye pazarının bir başka özelliği de, alıcılara spot satışlar yapılması ve alıcıları bağlayıcı nitelikte uzun dönemli tedarik anlaşmalarının bulunmamasıdır (AB de satışlar uzun dönemli anlaşmalarla yapılmakt adır). Bu nedenle müşteriler, fiyat veya hizmet yönünden memnun kalmadıkları tedarikçileri çabuk bir şekilde ve fazla bir masrafla karşılaşmadan değiştirebilmektedirler. Bu durum, yukarıda da değinilen ve pazara yeni giren oyuncuların kısa sürede önemli sa yılabilecek pazar payları elde edebilmesi gerçeğiyle beraber değerlendirildiğinde, pazara giriş engellerinin düşük olduğu söylenebilir. Bu durumun aynı zamanda, pazardaki potansiyel rekabetin varlığına da işaret ettiği düşünülmektedir. BA, EA ve 2 -EHA alt pazarlarında dünya çapında yaklaşık 20 teşebbüs faaliyet göstermektedir. Bu teşebbüslerden son 5 yıl içerisinde Türkiye deki BA pazarına giriş yapanlar ise; Sasol (Güney Afrika merkezli), Formosa (ABD merkezli), Nippon Shokubai (Japonya merkezli), LG Chemi cal (Güney Kore) ve Akrylat (Rusya merkezli) dır (95) Yukarıdaki tespitler tüketici konumundaki teşebbüslerin ihtiyaçları doğrultusunda kısa dönemli fiyat ve miktar analizleri yaparak Türkiye de faaliyeti bulunan teşebbüslerden ya da yurt dışındaki firmalardan alım yapabildiğini göstermektedir. Bu noktada Türkiye de ilgili pazarda tedarikçi ve alıcı olarak faaliyette bulunan teşebbüslerin görüş ve değerlendirmelerini ele almak yerinde olacaktır: - ( ..) , AE kimyasallarının farklı ülkelerden ithalatının söz konusu olduğunu fakat firmanın depo tankı bulunmadığı için isotankla satın alma zorunluluğu ve ithalat maliyetinin yüksek olması nedeniyle iç piyasadaki teşebbüslerden tedarikin birinci seçenek olduğunu; bununla birlikte nakliye süresi dikkate alınarak rekabetçi olduğu durumlarda ithalat yapılabildiğini, - ( ..) , fiyat ve kalite standardı uygun olduğunda Çin, Hindistan, Kore gibi ülkelerden ithalat yaptıklarını, - ( ..) , ithalat yolu ile pazara girişin mümkün olduğunu bu noktada fiyat için belirleyici olan hususun ha mmaddeye (propilen) erişim olduğunu, pazara giriş bakımından yüksek sabit maliyetlere ve yatırım maliyetlerine gerek bulunmadığını ve DOW, BASF ve ARKEMA dışında pazarda birçok Çinli üreticiye ek olarak SAMCO , Sasol, LG Chem ve Formosa adlı teşebbüslerin f aaliyet gösterdiğini, Suudi Arabistan'da faaliyet gösteren SAMCO nun 2015 yılının Haziran ayında Türkiye pazarına giriş yaptığını, ürünleri neredeyse dünya çapında talep gören SAMCO' nun pazara girişinin Türkiye'de gerek talep gerekse fiyatlar üzerinde etki yarattığını belirtmenin mümkün olduğunu, - ( ..) , nakliye, teslim süresi vs. gibi nedenlerden ötürü yurtdışı tedarikçilerden ithalatın avantajlı olmadığını bununla birlikte ürün tedarikinde aksamalar olması halinde nadiren de olsa alternatif tedarikçilerle çalışıldığını, - ( ..) , ithalat seçeneğinin gerekmedikçe tercih edilmediğini ancak yurtiçinde tedarikte sıkıntı olduğunda ithalat yapılabildiğini, 16-33/586 -257 36/67 - ( ..) ise ithalat seçeneğinin , temin süresinin uzun ve maliyetlerinin yüksek olmasından ötürü makul bir altern atif oluşturmadığını, ifade etmiştir. Gelen görüş ve değerlendirmelerden BA ithalatının, yurtiçi tedarike göre daha maliyetli olduğu ancak her zaman müşterilerin önünde bir alternatif oluşturduğu, dolayısıyla piyasaya girişin bir yolu olarak kullanıldığı anlaşılmaktadır. Nitekim ilgili pazarda faaliyet gösteren ya da alıcı konumunda olan teşebbüslerden gelen BA tedarik bilgileri dikkate alındığında teşebbüslerin, BA tedarikçi yelpazelerini oldukça geniş tuttukları ve genelde birden fazla teşebbüs ve/veya it halat kanalı ile çalışmayı tercih ettikleri görülmektedir. Mezkur teşebbüslerden gelen alım istatistikleri de teşebbüslerin her zaman birden çok tedarikçiden alım yaptığını; bu anlamda kolayca tedarikçi değiştirebildiklerini ortaya koymaktadır: - ( ..) 2015 yılı BA alımlarının % ( ..) gerçekleştirmiştir. Bunun dışında ( ..) gibi şirketlerden de alım yapılmıştır. - ( ..) 2015 yılı BA alımlarının % ( ..) gerçekleştirmiştir. Bunun dışında ( ..) ,( ..) ve ( ..) de alım yapılmıştır. - ( ..) 2015 yılı BA alımlarının % ( ..) gerçekleştirmiştir. Bunun dışında ( ..) ve diğer teşebbüslerden alım yapılmıştır. - ( ..) 2015 yılı BA alımlarının % ( ..) gerçekleştirmiştir. Bunun dışındaki alımlar ise ( ..) ve ( ..) den yapılmıştır . - ( ..) 2015 yılı BA alımlarının % ( ..) gerçekleştir miştir. Bunun dışındaki alımlar ise ( ..) ve diğer şirketlerden yapılmıştır. - ( ..) 2015 yılı BA alımlarının yaklaşık % ( ..) gerçekleştirmiştir . Bunun dışındaki alımlar ise ( ..) ve ( ..) yapılmıştır. - ( ..) 2015 yılı BA alımlarının yaklaşık % ( ..) gerçekleştirmiştir. Bunun dışındaki alımlar ise ( ..) ve ( ..) ile ( ..) tandır . (96) Aşağıdaki t edarikçilerin pazardaki konumuna ilişkin açıklayıcı bir grafik yer almaktadır: Grafik 3: Türkiye BA Tedarikinin (Ton) Teşebbüsler Arasındaki Dağılımı ( ..TİCARİ SIR ..) Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler, TÜİK, raportörlerce yapılan hesaplamalar. (97) Yukarıdaki grafikten de görülebileceği üzere, özellikle 2010 yılından sonra tedarikçilerin oldukça çeşitlenmeye başladığı ve birçok teşebbüsün piyasaya giriş yaptığı, ayrıca - grafikte yer almayan - nihai birçok tüketicinin de doğrudan ithalat yolu ile BA te darik ettiği dikkat çekmektedir. 16-33/586 -257 37/67 (98) Bu noktada belirtilmesi gereken başka bir husus da ilgili mevzuat çerçevesinde BA ithalatı için getirilen gümrük vergisi muafiyetidir. Çeşitli teşebbüslerce de dile getirilen bu uygulama ile her sene Bakanlar Kurulu Karar ı ile belirlenen kontenjan34 kapsamında BA yı hammadde olarak kullanan teşebbüsler BA ithalatını, kendilerine sağlanan özel izin ile gümrük vergisinden muaf olarak gerçekleştirebilmekte, bu bağlamda ithalat alternatifini çok daha etkin kullanabilmektedirler . T.C. Ekonomi Bakanlığı yetkilileri ile yapılan görüşmelerde 2016 yılı için 60.000 ton olarak belirlenen bu kontenjanın hemen hemen tamamının rezerve edildiği ifade edilmiştir. Tahsis edilen kontenjan dikkate alındığında 2016 BA ithalatının yaklaşık % ( ..)35 gümrük vergisi olmadan gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. (99) Son olarak BA pazarındaki büyüme trendini de ele almak yerinde olacaktır. Grafik -2 de ele alındığı üzere 2006 -2015 dönemi dikkate alınd

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI