2024/1482502 İhale Kayıt Numaralı "ŞOFÖRLÜ ARAÇ KİRALAMA" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Likra Tur. Sey. Tem. Paz. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti., İHALEYİ YAPAN İDARE: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Personel ve Destek Hizmetleri Grup Başkanlığı, BAŞVURUYA KONU İHALE: 2024/1482502 İhale Kayıt Numaralı “ Şoförlü Araç Kiralama ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Personel ve Destek Hizmetleri Grup Başkanlığı tarafından 04.12.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Şoförlü Araç Kiralama ” ihalesine ilişkin olarak başvuru sahibince 09.12.2024 tarih ve 172925 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile başvuruda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2024/1614 sayılı dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde ön inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Ön inceleme raporu ve ekleri incelendi. Başvuru dilekçesinde özetle; 1) Teknik Şartname’nin “Genel Esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin 4’üncü bendindeki “Yüklenici Teknik Şartname’de belirtilen şartlara uygun olmak kaydıyla teklifte taahhüt ettiği araçtan daha alt modelde ve daha düşük kasko bedelinde araç getirmesi halinde yükleniciye ödenecek tutar aracın kasko değerinin %2’den teklif ettiği tutarın yaklaşık maliyete oranınca eksiltilerek belirlenen tutar ödenecektir. Araçlar idarece uygun bulunan her yerde çalıştırılabilecek olup, araçlar 24 saat esasına göre çalıştırılacaktır. Araçların yıllık ortalama yapacağı kilometreler verilmiş olup tahmini kilometreleri geçmesi durumunda Yüklenici İdareden herhangi bir hak talebinde bulunmayacaktır” düzenlemesinin ihaleye katılacak olan isteklilerin teklif fiyatlarını oluşturmaları esnasında tereddüt yaşamalarına neden olacağı, İdari Şartname’nin “Teklif Fiyata Dahil Olan Giderler” başlıklı 25’inci maddesinde; “İlgili mevzuat gereğince yapılacak vergi (KDV hariç),her türlü ulaşım, sigorta, resim ve harç giderleri sözleşme bedeline dahildir. İdari ve Teknik Şartnamede belirtilen tüm giderler teklif fiyata dahildir. (Her türlü bakım, onarım, periyodik bakım, tamir, yedek parça, lastik ve değişimleri, taşıt sigortaları, fenni muayene, egzoz muayenesi, motorlu taşıtlar vergisi, dizel egsoz sıvısı, şoförlerin yasal alacakları ve teknik şartnamede belirtilen diğer giderler.)” düzenlemesine yer verilmek suretiyle ihale konusu işte kullanılacak olan araçlara ilişkin her türlü bakım, onarım, periyodik bakım, tamir, yedek parça, lastik değişimleri ve dizel egzoz sıvısı giderleri teklif fiyata dahil olduğunun belirtildiği, Teknik Şartname’nin “Amaç” başlıklı 3’üncü maddesinde yer verilen çizelgede ise araçlar arasında hiçbir ayrıma gidilmeden tüm araçların yıllık ortalama 50.000 km yapacaklarının düzenlendiği, Teknik Şartname’nin “Genel Esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin 4’üncü bendinde ise araçların yıllık ortalama yapacağı kilometrelerin aşılması durumunda idareden herhangi hak talebinde bulunulmayacağının belirtildiği, 2) Teknik Şartname’nin “Genel Esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin 5’inci bendinde; “Karayolları Taşıma Yönetmeliğinde belirtilen ticari faaliyetlerde eşya/yük ve yolcu/personel sevkinde kullanılacak araçlar için uygun yetki belgelerini almak yüklenici sorumluluğundadır. Bu belgelerin aslı veya noter tasdikli sureti sözleşme öncesinde Yüklenici tarafından sunulmak zorundadır. Ayrıca Yüklenici işini ifa edebilmesi için ihale dokümanında dile getirilmeyen ancak Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde yer alan usul ve esaslar ile T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca yayınlanan Yönetmelik ve genelgeler doğrultusunda zorunlu kılınan veya ileride zorunlu kılınacak belgeleri de almakla yükümlüdür” düzenlemesine yer verildiği, Ancak, bu düzenlemede yer alan Karayolu Taşıma Yönetmeliği’ne uygun yetki belgesi ifadesinin hatalı bir ifade olduğu, midibas araçlar için D2-D4-B2 yetki belgeleri, kamyon ve kamyonetler için K1-K1*-K2-K2* yetki belgelerinin alınabilmekte olduğu, idarenin kullanım amacına uygun geçerli belgelerin binek araçlar için A1, kamyon ve kamyonetler için yurtiçi kullanımlarda K1*, yurt dışı kullanımlarda K1, minibüs ve midibas araçlar için yurtiçi kullanımlarda D2 veya D2, yurt dışı kullanımlar için B2 taşıma yetki belgelerinin, maliyetlerinin de çok farklı olduğu, bu nedenle bu belgelerin ayrı ayrı belirtilmesinin gerektiği, Ayrıca 4.16 maddesinde özmal ya da kiralık araçlardan bahsedildiği, binek araçlar için A1 taşıma yetki belgesinde kiralama yapılamadığı, diğer belgelerde kiralık araç kullanılabildiği, dolayısıyla bir maddede belge istenilmesi ile diğer tarafta kiralık araçların da çalıştırılabileceği belirtilmesinin uygulamada çelişkiler ortaya çıkacağı, öte yandan, sözleşmenin imzalanması aşamasında idarelerin isteklilerden isteyebileceği belgelerin mevzuatta belli olduğu, bu bağlamda, Teknik Şartname’nin “Genel Esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin 5’inci bendinde istenen belgelerin sözleşme öncesinde sunulması gereken belgeler arasında yer almadığı, dolayısıyla ihale dokümanının yukarıda yer verilen düzenlemeleriyle bahsi geçen belgelerin sözleşme öncesi sunulmasının istenilmesinin kamu ihale mevzuatı hükümlerine aykırılık teşkil ettiği, 3) Teknik Şartname’nin “Genel Esaslar” başlıklı 4’üncü maddesin 11’inci bendinde; “Araçların periyodik bakımlarının yapılmasından yüklenici sorumludur. Periyodik bakımın yapılacağı gün en az 1 hafta öncesinden yüklenici tarafından İdareye bildirilir. Araçların servis periyodik bakımları için en fazla 1 iş günü verilecektir. Bir iş günü içerisinde periyodik bakım yapılacak araca eksik yevmiye uygulanmayacaktır. Fakat (1) iş günü geçen periyodik bakım geçen araçların çalışmadığı gün boyunca (1 iş günü geçen günler için) yevmiyesi ödenmeyecektir.” düzenlemesine yer verildiği, Ancak, araçların periyodik bakımlarının zamanında yapılmasından yüklenici sorumludur ifadesi kullanılmakta olup, hangi aracı hangi sürücünün kullandığının dahi tespit edilemediği ve araç takip cihazlarının istenmediği ihalede araçların bakım km’lerinin yüklenici tarafından tespit edilmesinin mümkün olmadığı, Araçların takibi ve yedek sürücü desteği konusunda idare işlerini yürütecek, araçların bakım onarım kaza, ceza ve sürücü rahatsızlıkları ve istirahatlerinde anında devreye girebilecek, hem hizmetin devamlılığı hem de anlık ihtiyaçlarda kullanılabilecek ayrı bir personel tanımlanmasının gerektiği, aksi takdirde çoğu Çanakkale dışındaki yüklenici firmaların araç durumlarından, bakım km’lerinden ve işleyişteki anlık durumlardan haberdar olmasının ve anında müdahale etmesinin mümkün olmayacağı, 4) Teknik Şartname’nin “Genel Esaslar” başlıklı 4’üncü maddesin 14’üncü bendinde; “Araçların kiralama süresince araç plakalarına yazılan trafik cezalarının süresi içerisinde ödeme yükümlülüğü yükleniciye aittir. Yüklenici ödediği trafik cezasını ilgili sürücüden talep eder” düzenlemesine yer verildiği, Bu düzenlemede, trafik cezalarının sürücülerden tahsil edileceğinin belirtildiği, idarenin hangi gün ve saatte hangi aracı hangi sürücüye teslim ettiği tespit edilemediği için trafik cezalarının ilgili sürücüye rücu ettirilemediği, öte yandan idarenin güvenlik araçlarında görevlendirilen personelin vardiyalı çalışması araç-sürücü takibinin yapılamaması sebebi ile cezalar, kazalar, araç hasarları gibi durumların ortada kaldığı, araçlara zarar veren kaza yapan kişilerin tespit edilemediği, bunun tespit edilebilmesi için araçlara araç takip cihazı ve sürücü tanıma birimi eklenerek görev dışı kullanım, araç - sürücü kayıtlarının anlık takip edilebilecek araçların daha verimli ve sağlıklı kullanımı sağlanırken idarenin akaryakıtının ve aracının görev dışı kullanımının engellenebileceği, 5) Teknik Şartname’nin “Araçların Teknik Özellikleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilen düzenlemeyle, birçok % 2 kasko değerine tabi araçlar üzerinde tepe lambası, siren, kamera sistemi, araç takip sistemi gibi ek maliyet getirecek donanım istenildiği bu durumda %2’ ye tabi araçların teklif edilmesi halinde bu maliyet ile sadece araç kirasına teklif verilebildiği, istenen üst donanım için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması gerektiği 6) Teknik Şartname’nin “Araçların Teknik Özellikleri” başlıklı 6’ncı maddesinin 7’nci bendinde istenilen 29 kişilik araçların sabah akşam düzenli personel servisi yaptığı tespit edilmiş olup, sürekli ve düzenli personel servisi yaptırılan araçların bulunduğu il belediyesinden servis aracı uygunluk belgesi almasının zorunlu olduğu, bu belgenin alınmaması halinde hem yolculara hem de araç sürücüsüne 32.233,00 TL idari para cezası uygulandığı, bu nedenle, Teknik Şartname’nin “Araç Sürücülerinin Nitelikleri ile Çalışma Usul ve Esasları” başlıklı 7’nci maddesinin 3’üncü bendinde yer verilen düzenlemelerin aksine, 29+1 kişilik sürücüler için D sürücü belgesi, kamyonlar için ise E sınıfı ehliyetli sürücü belgesi istenilmesinin gerektiği, 7) Teknik Şartname’nin “Araç Sürücülerinin Nitelikleri ile Çalışma Usul ve Esasları” başlıklı 7’nci maddesinin 3’üncü bendinde, tüm sürücülerden SRC 2 belgesi istenildiği, bu belge ile sadece yurtiçi yolcu taşımacılığı yapılabilmekte olduğu, kamyon kamyonet tipi araçlar için SRC 4 belgesinin gerektiği, ayrıca aynı madde kapsamında sağlık raporu istenildiği, yeni uygulama ile sağlık raporlarının yılda bir defa verilebildiği ve geçerli kabul edildiği, istenen belgelerde bu hususa dikkat edilmesi ve gerekli düzenlemelerin yapılmasının gerektiği, araç kapılarında ‘resmi göreve mahsustur’ yazıları ile kurum logosu ile araç takip cihazlarına Teknik Şartname’de yer verilmemesinin araçların şahsi kullanımlara müsaade edildiği anlamına geldiği, yakıtı idarece karşılanacak araçların takibinin mümkün olmayacağı, Öte yandan, Cumhurbaşkanlığının 2021/14 ve 2024/7 sayılı Tasarruf Tedbirleri kapsamında düşük model araçların tercih edilmesi gerektiği, idare tarafından 2022 model ve üzeri araçlar talep edildiği iddialarına yer verilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “İstekli olabilecek: İhale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanı satın almış gerçek veya tüzel kişiyi ya da bunların oluşturdukları ortak girişimi...” hükmü, Anılan Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler. Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır. Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır...” hükmü, Aynı maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendinde “Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikâyete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikâyet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine karar verilir.” hükmü yer almaktadır. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları ise Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır. (2) Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir; … c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih. … (3) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihi başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih olarak belirtilir. Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümlerine yönelik başvurularda, dokümanın (EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği tarih, başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih olarak belirtilir. … (11) İlana ve ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik elden veya posta yoluyla yapılan başvurularda, şikayet dilekçesi ekine ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin belge eklenmesi zorunludur. EKAP üzerinden e-imza kullanılarak (e-şikayet) gönderilen dilekçelerde ise ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin EKAP’ta yer alan belge veya bu belgeye ait bilgiler dilekçe ekine EKAP’tan aktarılır.” hükmüne, Anılan Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle; … c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı, ç) Başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin; adı, soyadı, unvanı, adresi, imzası ile başvuruda bulunmaya yetkili olunduğuna dair belgelerin ve imza beyannamesinin aslı veya yetkili mercilerce onaylı örneğinin bulunup bulunmadığı, … yönlerinden sırasıyla incelenir. … (4) Yapılan ön inceleme sonucunda, bir aykırılığın tespit edilmesi halinde bu hususa ilişkin ön inceleme raporu düzenlenir.” hükmüne, Aynı Yönetmelik’in “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde ise “(1) 16’ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir.” hükmüne yer verilmiştir. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in ekinde yer alan “Şikâyet Başvuru Dilekçesi Örneği”nin Ekler kısmındaki “Not” başlığı altında “3- İlana ve ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik başvurularda, şikâyet dilekçesi ekine ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin belge eklenmesi zorunludur.” açıklaması yer almaktadır. Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamalarından, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, istekli olabileceklerin ihale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanı edinmiş gerçek veya tüzel kişiyi ya da bunların oluşturdukları ortak girişim ve konsorsiyumu ifade ettiği anlaşılmaktadır. İhale ilanına, ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik olarak başvuruların ihale tarihinden önce yapılması gerektiği, bu aşamada başvuru sahibinin istekli olabilecek statüsünde olduğu, istekli olabileceklerin ise ihale konusu alanda faaliyet göstermesi gerektiği açıktır. Bu bağlamda, bu hususu tevsik etmek için İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in 8’inci maddesinin 11’inci fıkrası ile gerçek veya tüzel kişi tarafından ihale ilanına, ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik olarak yapılan başvurularda, başvuru ehliyetini haiz olup olmadığının tespiti amacıyla şikâyet dilekçesi ekine ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin belge eklenmesi zorunluluğu getirilmiş, e-şikâyet yoluyla gönderilen dilekçelerde ise faaliyete ilişkin istekli tarafından EKAP'a yüklenen belgenin veya belgeye ait bilgilerin dilekçe ekinde sunulacağı kurala bağlanmış, ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğinin hangi belgelerle tevsik edileceği hususunda ise kısıtlayıcı bir belirleme yapılmamıştır. Dolayısıyla ilana ve ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik EKAP üzerinden e-imza kullanılarak (e-şikayet) gönderilen idareye şikayet dilekçelerinde ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin istekli tarafından EKAP’a yüklenen belgenin veya bu belgeye ait bilgilerin dilekçe ekinde sunulması gerekmektedir. Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesinin ön koşulu, idareye usulüne uygun olarak şikâyet başvurusunda bulunulmasıdır. Yapılan inceleme neticesinde, başvuru sahibi tarafından ihale dokümanının 21.11.2024 tarihinde indirildiği, ihale dokümanına yönelik olarak aynı gün 21.11.2024 tarihinde idareye EKAP üzerinden e-şikayet başvurusunda bulunulduğu, şikayet dilekçesi ekinde yer alan “Faaliyet Konusu İşe İlişkin Belgeler” başlıklı belgede teyit bilgisi olarak 09.09.2022 tarihli ve 10657 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi’nin 246’ncı sayfasına atıf yapıldığı görülmüştür. Söz konusu sayfa incelendiğinde tescil konusunun “müdürler/yetkililer” hususlarına ilişkin olduğu, ancak başvuru sahibinin ihale konusu alanda faaliyet gösterdiğine ilişkin bir bilginin bulunmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, ihale dokümanına yönelik olarak EKAP üzerinden e-imza kullanılarak idareye e-şikâyette bulunan başvuru sahibi tarafından ilgili mevzuat hükümleri gereği e-şikâyet dilekçesi ekinde sunulan belgede, ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğini tevsik eden bilgilerin yer almadığı tespit edildiğinden şikâyet başvurusunun İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin onbirinci fıkrasına uygun olmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun şekil yönünden reddi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Başvurunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.