Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010-4-141 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-57/1165-446 Karar Tarihi : 2.9.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖRLER : Sezin ELÇİN CENGİZ , Burcu CAN C. BAŞVURAN : - Tereyağoğlu Oto Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. İskitler Cd. Samyeli Sk. No:11 06060 -
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010-4-141 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-57/1165-446 Karar Tarihi : 2.9.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖRLER : Sezin ELÇİN CENGİZ , Burcu CAN C. BAŞVURAN : - Tereyağoğlu Oto Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. İskitler Cd. Samyeli Sk. No:11 06060 - Serpar Serhat Oto Yedek Parça San. ve Dış Tic. Ltd. Şti . Eski Yakacık Yolu No:128/5Hol No:13 Kartal/İstanbul Temsilcisi: Av. Mahmut TANAL Büyükdere Cd. Şehit Ahmet Sk. İzçınar Konak Apt. No:12 K:6 D:31 Mecidiyeköy/İstanbul D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR : Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. 20 Şehit Mehmet Fatih Öngül S k. No:2 Kozyatağı Kadıköy/ İstanbul E. DOSYA KONUSU: - Tereyağoğlu Oto Sanayi ve Tic. Lt d. Şti . (Tereyağoğlu Oto) tarafından Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. (Hyundai ) ye yapılan yetkili servislik başvurusunun değerlendirilmesi sürecinin haksız yere uzatılarak teşebbüsün zarara uğratıldığı iddiası. - Hyundai nin Serpar Serhat Oto Yede k Parça San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. (Serpar) nin yedek parça ve servis alanındaki faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Tereyağoğlu Oto tarafından yapılan başvuruda; - Hyundai ye 29. 4.2009 tarihinde 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektö ründeki Dikey Analaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği çerçevesinde yetkili 30 servis olmak amacıyla başvuruda bulunulduğu, - Hyundai den gelen olumlu yanıt üzerine gerekli yatırımlara başlanıldığı, - Yetkili servislik prosedürleri gere ği bu süreçte Hyundai tarafından denetimlerin yapıldığı ve bir takım eksikliklerin giderilmesinin talep edildiği, - 24.8.2009 tarihi itibarıyla Tereyağoğlu Oto nun Hyundai tarafından giderilmesi talep edilen tüm eksiklikleri tamamladığı ve yetkili servisl iğin tüm şartlarını karşılar duruma geldiği, - Ancak bu tarih itibariyle Hyundai den yetkili servisliğin durumuna ilişkin herhangi bir haber alınamadığı, - Nihayet 4.12.2009 tarihinde Hyundai tarafından Tereyağoğlu Oto ya gönderilen 40 ihtarnamede Hyundai n in mevcut yetkili servislik standartlarını değiştirdiği, yeni 10-57/116 5-446 2 standartların Tereyağoğlu Oto yu kapsamadığı, ilk bölümü yayımlanan standartların ikinci kısmının yayımını takiben Tereyağoğlu Oto ya bayilik verilebileceğinin bildirildiği, - Ancak bu tarihten sonra sağlayıcıdan herhangi bir geri dönüşün olmadığı belirtilerek, bu süreçte Tereyağoğlu Oto nun yetkili servisliği alamadığı gibi ciddi maddi zararı ve itibar kaybının olduğu ifade edilmiştir. Serpar tarafından yapılan başvuruda; - Serpar ın Hyundai m arka araçlar için yedek parça satışı ve servis hizmetleri alanında faaliyet gösterdiği ve söz konusu parçaları ithalat yoluyla ya da Hyundai yetkili bayilerinden temin ettiği, 50 - Hyundai nin Serpar ın Hyundai marka yedek parçaları ithal etmesini engellemek üzere çeşitli devlet kurumlarına şikâyette bulun duğu , - Hyundai nin, yetkili bayilerine Serpar a yedek parça satmamaları yönünde baskı yaptığı ve bu sebeple Uçar Otomotiv Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti (Uçar Oto) ve Dumankaya İnşaat Sanayi Ticaret A.Ş. (Duma nkaya) unvanlı Hyundai bayilerinin Serpar a yönelik satışlarını durdurduğu, - Hyundai nin, yetkili bayilerin bayilik sistemi dışındaki teşebbüslere yedek parça satışını engellemek amacıyla ıskonto ve prim sistemini değiştirerek söz konusu satışları cazip olmaktan çıkardığı, - Hyundai nin Serpar ın kasko ve trafik sigortası kapsamında satış ve servis hizmeti 60 verdiği sigorta şirketlerine , Serpar tarafından satılan ürünlerin kalite seviyesinin tespit edilmesinin mümkün olmadığı yönünde ticari itibarını zedeley ici yazılar gönderdiği, - Hyundai nin söz konusu uygulamalarının Serpar ın ilgili pazardaki faaliyetlerini zorlaştırdığı ileri sürülmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.5.2010 ve 11. 6.2010 tarih lerinde, 4195 ve 4615 sayılarla giren baş vuru üz erine hazırlanan 28.6.2010 tarih ve 2010 -4-141/İİ -10- 326.RG sayılı İlk İnceleme Raporu, 9.7.2010 tarih ve 10 -49 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının 70 belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 10- 49/907 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 25.8.2010 tarih ve 2010 -4-141/ÖA-10-344.SEC sayılı Önaraştırma Raporu 26.8.2010 tarih ve REK.0.08.00.00 -110/345 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da ; - Hyundai nin , Tereyağoğlu Oto nun yetkili servislik başvurusuna ilişkin uygulam alarının 2005/4 sayılı Tebliğ ile sağlanan grup muafiyeti karşısındaki durumunun ve bu çerçevede Hyundai nin 4054 sayılı Kanun çerçevesinde bir ihlal yaratıp yaratmadığının tespiti amacıyla 4054 sayılı Kanun un 41 . maddesi hükümleri uyarınca soruşturma 80 açılmasının; - Hyundai tarafından, yetkili servislerin in, bir bağımsız yedek parça dağıtıcısı ola n Serpar a, yeniden satış amaçlı olarak yedek parça satmalarını n engellemesi hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadı ğı; 10-57/116 5-446 3 bununla birlikte , Hyundai ye, Serpar ın özel servisinde Hyundai marka araçların bakım onarımında kullanmak üzere talep ettiği yedek parçaların yetkili servislerce satışını engellemesi durumunda , hak kında 4054 sayılı Kanun kapsamında işlem başlatılacağı nın, aynı Kanun un 9/3. maddesi uyarınca bildirilmesinin uygun olacağı görüşüne yer verilmiştir. Raporda yer alan , raportör Burcu CAN ın ayrık görüşünde ise aşağıdaki hususlara yer 90 verilmiştir: - 2005/4 sayılı Tebliğ de bayilik sistemlerine ilişkin öngörül en hükümlerin amacı, 4. maddeye aykırı olarak yetkili satıcı, servis ya da yetkili satıcı/servis başvurusunda bulunan teşebbüsler ile bağımsız teşebbüsler arasında söz konusu olabilecek ayrımcı uygulamaların engellenmesidir. Bu itibarla dağıtıcı firmaların dağıtım sistemlerinde uygulayacakları niteliklerin nasıl olması gerektiği yahut bu niteliklerin sağlanıp sağlanmadığının tespit edilmesi rekabet hukukunun kapsamında olmamakla birlikte; 2005/4 sayılı Tebliğ hükümleriyle, dağıtıcı şirketlerin öngördükleri düzenlemelerin teşebbüslerin pazara girişlerinin engellenmesi yahut faaliyetlerinin zorlaştırılması neticesini doğurması ve bu suretle rekabetin sınırlanmasının önüne geçilmesi 100 amaçlanmaktadır. Dolayısıyla söz konusu Tebliğ hükümlerinin bu doğrultuda yorum lanması gerektiği düşünülmektedir. - Önaraştırma raporunda işaret edildiği üzere, somut olayda Tereyağoğlu Oto ya özgü koşullar öngörülmemiş, aksine Hyundai nin bütün yetkili servisleri bakımından uygulanması zorunlu olan genel nitelikte yetkili servis st andartları getirilmiştir. Öyle ki yeni standartlar uyarınca mevcut yetkili servislerin, kendilerine tanınan süre içerisinde kriterlere uygun şekilde tesislerini ve uygulamalarını revize etmelerinin zorunlu olduğu belirtilmiştir. Önaraştırma safhasında tesp it edildiği üzere hâlihazırda başvuru süreci devam eden, Tereyağoğlu Oto dâhil olmak üzere, iki teşebbüs bulunmaktadır. Söz konusu teşebbüslerin başvurularının sonuçlandırılmamasının gerekçesi olarak ise, yeni 110 standartların bu süre içerisine netlik kazanma mış olması ve aday teşebbüslerin eski standartları karşılamak üzere yapacakları yatırımların standart değişikliği sebebiyle revize edilmesinin yaratacağı ek maliyetlerin engellenmesinin gösterildiği, başvuruların yeni kriterler kapsamında ele alınacağının taraflara bildirildiği anlaşılmıştır. Bu itibarla Tereyağoğlu Oto bakımından ayrımcı bir uygulamanın söz konusu olmadığı, öngörülen kriterlerin Hyundai nin bütün yetkili servis ağını kapsadığı açıktır. - Bununla birlikte, 2005/4 sayılı Tebliğ in Açıklanmas ına Dair Kılavuz (Kılavuz) da 53. numaralı soru çerçevesinde niteliksel seçici dağıtım sisteminin uygulandığı bir yetkili servis ağında başvuruyu yapan servisin söz konusu kriterleri sağladığı anda yetkili servis olarak kabul edilmesi gerektiği, ancak dağı tıcının söz konusu kriterlerin sağlanıp 120 sağlanmadığını denetleyebileceği belirtilmiştir. Öncelikle, Kılavuz un yayınlanmasındaki amaç Tebliğ in uygulanmasında Kurul tarafından göz önünde bulundurulacak hususların olabildiğince açıklanması olmakla birlikte, Kılavuz da da dikkat çekildiği üzere Kılavuz da yer verilen açıklamalar, uygulamada ortaya çıkabilecek bütün rekabet uyuşmazlıklarını kapsayacak nitelikte ve mutlak olmadığı gibi, hukuken bağlayıcılık da taşımamaktadır. Dolayısıyla söz konusu hükmün, dağı tıcı firmalar tarafından herhangi bir rasyonel gerekçe olmaksızın yetkili servislik başvurusunun reddedildiği yahut başvuru sahibi teşebbüsün pazara girişinin engellenmesi veya bu teşebbüse yönelik ayrımcı uygulamalar getirilmesi amacıyla niteliksel kriter ler öngörme hakkının kötüye kullanıldığı hallerde uygulama alanı bulacağı; öte yandan, inceleme konusu olayda olduğu gibi, 130 dağıtım ağının tamamını kapsayan standart yenileme çalışmaları gerekçesiyle ifa edilen 10-57/116 5-446 4 ve başvuru sahibi teşebbüs bakımından ayrımcı nitelik taşımayan uygulamaların bu kapsamda olmadığı düşünülmektedir. - Belirtilen hususlara ek olarak, Tereyağoğlu Oto nun yetkili servislik başvurusu sürecinde Hyundai tarafından yeterli ölçüde ve zamanında bilgilendirme yapılmadığı, kriterlerin sağlanma sının denetimi ve sözleşme görüşmelerinin devamı için Hyundai nezdinde yapılan girişimlerin neticesiz kaldığı ve bu itibarla Tereyağoğlu Oto nun maddi zarara uğradığı görülmektedir. İlgili mevzuat hükümleri ve somut olayın koşulları gereği belirtilen uygul amaların rekabet hukuku kapsamında değerlendirilemeyeceği düşünülmekle birlikte; evrensel bir hukuk prensibi olan ve Medeni Kanun un 2. 140 maddesinin birinci fıkrasında hüküm altına alınan dürüstlük kuralı uyarınca Türk Hukuku nda da uygulama alanı bulan cu lpa in contrahendo (sözleşme müzakeresinde özenli ve dürüst davranma yükümlülüğü) ilkesi kapsamında sorumluluğun gündeme gelebileceği düşünülmektedir. - Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve değerlendirmeler ışığında, Tereyağoğlu Oto tara fından iddia edilen eylemlere yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatindeyim. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı 150 Hakkında başvuruda bulunulan Hyundai nin , yetkili bayileri aracılığı ile yeni araç satışı ve satış sonrası hizmetler alanında faaliyet gösterdiği ve başvuru konusu uygulamaların niteliği dikkate alınarak , ilgili ürün pazarı Hyundai marka araçların satış sonrası yedek parça, bakım ve onarım hizmetle ri pazarı olarak belirlenmiştir. I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Dosya konusu satış sonrası hizmetlerin, Hyundai nin Türkiye çapındaki bayi ağı ve yine Türkiye genelinde faaliyet gösteren özel servis ve bağımsız yedek parça dağıtıcıl arı tarafından yürütülmesi ve hizmetin bölgesel nitelik arz etmemesi hususları dikkate alınarak , ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak tespit edilmiştir. I.2. Tespit ve De liller 160 I.2.1. Tereyağoğlu Oto nun Başvurusuna İlişkin Tespitler Hyundai yetkilisi, raportörlerle yaptığı görüşm elerde; Tereyağoğlu Oto tarafından yapılan başvuruya ilişkin olarak , 2.7.2010 tarihinde satış ve yetkili servisliğe ilişkin standartlarını yenilediklerini, söz konusu standart yenileme çalışması sebebiyle yaklaşık sekiz aydır bayilik başvurularını bekletti klerini belirtmiş; hâlihazırda yetkili servislik başvurusu yapmış olan ve başvurusu bekleyen iki teşebbüs (Tereyağoğlu Oto ve Ekrem Turhan) olduğu hususunda bilgi vermiştir. Sözü edilen hususlara yönelik olarak , yapılan yerinde incelemede elde edilen ve Hyundai tarafından Tereyağoğlu Oto ya 4.12.2009 tarihinde gönderilen ihbarnamede özetle; 170 - Tereyağoğlu Oto nun yapmış olduğu yetkili servislik başvurusunun, birinci kısmının 27.10.2009 tarihinde yayınlanan Yeni Servis Standartları nın ikinci kısmının yayın lanmasına kadar ertelendiği, 10-57/116 5-446 5 - Standartların birinci kısmının , mevcut tüm yetkili servis ağına , 27.10.2009 tarihinde ilan edildiği, - Anılan standartların uygulama biçimi ve ayrıntılarının ise Hyundai tarafından halen hazırlanmakta olan Yetkili Servis Sta ndartları -II. Kısım ile netleştirilmesinin planlandığı, - Bu tarihten itibaren mevcut yetkili servislerin kendilerine tanınan süre içerisinde tesislerini yeni standartlar ile uyumlu hale getirmeleri, yeni başvuruda bulunan teşebbüslerin ise , ancak söz kon usu standartlara uymaları halinde yetkili servis lik 180 başvurularının kabul edilebileceği, - Bu itibarla hâlihazırda başvuruları bulunan teşebbüsler ile ihbarın yapıldığı tarihte sözleşme imzalanmasının, standartların ikinci kısmının yayınlanmasını müteakip birtakım ek yatırımların gerekmesi ihtimali göz önünde bulundurularak, gerek Hyundai gerekse başvuru sahibi teşebbüs bakımından makul olmayacağı, - Bu sebeple yeni standartların ikinci kısmının yayınlanmasının ardından Hyundai nin ilgili başvuruyu değerlend ireceği, gerekli denetimlerin yapılacağı ve ancak belirtilen sürecin sonunda başvurunun neticelendirilebileceği yönünde ifadeler yer almaktadır. Yukarıda içeriği aktarılan ihbarnamede anılan yeni standartlar, 2.7.2010 tarihli bir 190 elektronik posta mesajı ile mevcut tüm Hyundai bayilerine iletilmiştir. Söz konusu mesajda, Hyundai nin dünyanın 3 büyük otomotiv üreticisinden biri olmayı hedeflediği, anılan hedef doğrultusunda ana şirket olan Hyundai Motor Company nin tüm dünyada bayi tesis standartlarını iyil eştirmeyi hedeflediği, bu çerçevede Türkiye de de Hyundai nin bu hedefin bir parçası olarak ve tesis kalitesi bakımından rekabete ayak uydurmak amacıyla yeni tesis standartları belirlediği ifade edilmektedir. Tereyağoğlu Oto nun şikâyetine ilişkin olarak yerinde incelemede elde edilen diğer bir belge ise , Hyu ndai tarafından Tereyağoğlu Oto ya 5.7.2010 ta rihinde gönderilen ihtarnamedir. Söz konusu ihtarnamede özetle, - Hyund ai Yetkili Servis Standartları -I. Kısım ın mevcut tüm yetkili servis ağına 200 27.10.20 09 tarihinde ilan edildiği, - Tereyağoğlu Oto nun yetkili servislik başvurusunun sonuçlandırılamamasının nedeninin , yeni standartların bu süre içerisinde netlik kazanamamış olması ve bu süreçte Tereyağoğlu Oto tarafından yetkili servis standartlarını karşı lamak amacıyla yapılacak yatırımların , kriterlerde oluşacak farklılıklar nedeniyle , revize edilmesinin yaratacağı ek maliyetin önlenmesi olduğu, - 2.7.2010 tarihi itibarıyla Yetkili Servis Standartları nın revizyonuna yönelik çalışmaların tamamlandığı ve a ynı gün bu standartların Hyundai yetkili satıcı ve servis ağına duyurulduğu, - Sonuç olarak Tereyağoğlu Oto nun yetkili servislik başvurusunun yenilenen 210 standartlara göre değerlendirmeye alınacağı, bu çerçevede Hyundai nin Tereyağoğlu Oto tesislerinde yeni bir denetim yapacağı ve Tereyağoğlu Oto nun yetkili servislik başvurusunun bu denetimde yapılacak tespitlere göre sonuçlandırılacağı, ifadelerine yer verilmektedir. 10-57/116 5-446 6 I.2.2. Serpar ın Başvurusuna İlişkin Tespitler Hyundai yetkilisi , Serpar tarafından yap ılan başvuruya ilişkin olarak , kendilerinden orijinal yedek parça tedarik eden yetkili servislerin bu parçaları yeniden satıcı konumundaki bağımsız parça dağıtıcılarına satmalarını, ilgili yetkili servislik sözleşmesi 220 kapsamında, sözleşmenin ayrılmaz parça sı olduğu belirtilen Sirküler uyarınca yasakladıklarını, bununla birlikte bağımsız servislere onarım amacıyla yedek parçaların satışı yönünde herhangi bir kısıtlayıcı uygulamalarının olmadığını ifade etmiştir. Aynı hususta Uçar Oto da yapılan yerinde incel emede ise , adı geçen teşebbüsün yetkilisi tarafından, parça talebinde bulunulan aracın ruhsatının ibraz edilmesi halinde Hyundai den alınan orijinal yedek parçaların talep edilen kişilere satıldığı, Serpar a mevcut durumda yedek parça satışının durdurulmuş olmasının sebebinin , bu teşebbüs ile olan ticari ilişkilerinin riskli hale geldiğine karar vermiş olmaları ve bu teşebbüsün son 4-5 aylık süreçte kendilerinden yedek parça talebinin bulunmaması olduğu, belirtilen hususta kendilerine yönelik Hyundai den he rhangi bir baskının bulunmadığı, Serpar ın 230 kendilerinden bundan sonraki dönemde yedek parça talebinde bulunması halinde, önceki şartlarda değişiklik olmakla birlikte , satışın gerçekleştirilmesin in mümkün olabileceği, nitekim 8.6.2010 ve 17.6.2010 tarihleri nde bu teşebbüse yönelik yedek parça satışı gerçekleştirildiği belirtilmiştir. Hyundai Genel Merkezi nde yapılan yerinde incelemede, Serpar ın başvurusunda yer alan iddialara ilişkin olarak, Hyundai tarafından tüm yetkili servislere gönderilen iki adet ihtarname bir tane de duyuru metnine ulaşılmıştır. 18.6.2010 tarihli ihtarnamede aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir: Yurt genelinde yapılan inceleme ve denetimlerde, birçok yetkili servisimizin bağımsız yedek parça dağıtıcılarına yeniden satış amaçlı olarak yedek parça tedariki yaptığı tespit 240 edilmiş ve bahsi geçen satışların önüne geçilmesi amacı ile işbu Sirküler in tarafınıza gönderilmesi zarureti hasıl olmuştur. 2005/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesinin (h) bendi uyarınca; seçici dağıtım sistemi üyelerini n, motorlu taşıtların yedek parçalarını, bu parçaları motorlu araçların bakım ve onarımında kullanacak olan özel servislere satma serbest îsinin kısıtlanması anlaşmaları grup muafiyeti dışına çıkaran sınırlamalardandır. Seçici dağıtım sistemi üyelerinin s istem dışında bulunan dağıtıcılara mal satmalarının distribütör firma tarafından engellenmesi ise mümkündür. 250 Sonuç olarak seçici sistem üyesi yetkili servislerimizin HAOS tarafından kendilerine tedarik edilen yedek parçaları, bu parçaları motorlu ara çların bakım ve onarımında kullanacak olan özel servislere satması hakkına halel getirmemek şartı ile yedek parçaların yeniden satıcı konumundaki bağımsız parça dağıtıcılarına satılmaması bir gerekliliktir. işbu Sirkülerin tarafınıza ulaşmasından itibare n bağımsız yedek parça dağıtıcılarına yapılacak parça satışlarına son vermeniz gerekmektedir. Hyundai tarafından 28.6.2010 tarihinde tüm yetkili servislere gönderilen bir duyuruda ise, duyurunun yukarıda aktarılan 18.6.2010 tarihli ihtarname ile ilgil i bazı hususları daha da netleştirmek amacıyla gönderildiği belirtilerek , aşağıdaki maddeler listelenmiştir: 1. Gerek servis sözleşmesinde gerekse bu sirküler kapsamında, sigorta şirketlerine 260 yapılacak olan tedarik ve satışlarla ilgili herhangi bir kısıtla ma yoktur. 10-57/116 5-446 7 2. Özel servislerin, sadece kendi servislerindeki araçların bakım ve onarımı için talep ettiği yedek parçaların satışı yapılabilir. 3. Herhangi bir aracın bakım ve onarımı için gerekli olan makul miktardaki parçaların banko satışı yapılabilir. 4. Yedek parça perakendecilerine satış yapılamaz. 5. Yedek parça ithalatçılarına ve toptancılarına parça satışı yapılamaz. Önaraştırma sürecinde Serpar tarafından bazı ek belgeler sun ulmuştur. Söz konusu belgelerden 14. 6.2010 tarihinde Hyundai tarafından Serpar a gönderilen ihtarnamede; Hyundai nin 2005/4 sayılı Tebliğ uyarınca bayilik ağını niceliksel seçici, yetkili servis ve 270 yedek parça bayilik ağını ise niteliksel seçici dağıtım sistemi esaslarına göre düzenlendiği, mezkûr Tebliğ in 5. maddesinin (h) bendi uyarınca yedek parçaları bakım ve onarımda kullanacak olan özel servislere satma serbestîsinin kısıtlanmasının belirtilen yetkili servislik sözleşmesini muafiyet kapsamı dışına çıkaracağı, ancak Tebliğ kapsamında seçici dağıtım sistemi dışında buluna n dağıtıcılara mal satmasının yasaklanabileceği, bu itibarla Hyundai yetkili satıcılarının bir dağıtıcı olarak Serpar a yapacakları yedek parça satışının Hyundai tarafından kısıtlanmasının grup muafiyetinden yararlandığı, Hyundai nin söz konusu uygulamasın da hukuka aykırılık bulunmadığı ifade edilmiştir. Serpar yetkilisi raportörlerle yaptığı görüşmede , Serpar ın Hyundai marka yedek 280 parçaların yeniden satıcısı olarak faaliyet gös termesinin yanında, şubesi aracılığıyla Hyundai marka araçlara yönelik bakım ve onarım hizmeti sunan bir özel servis niteliğini haiz olduğunu; nitekim şirketin ticaret sicil kaydında da, her çeşit kara vasıtasının her türlü tamir bakımını, yedek parça modernizasyonu nu, rutin teknik kontrollerini yapma ve bu işlerle ilgili her türlü servis ağları kurma ve işletmenin şirketin faaliyet konuları arasında sayıldığını belirtmiştir. I.3. Değerlendirme I.3.1. Tereyağoğlu Oto ya Hyundai Yetkili Servisliği Verilmediği İddiası Tereyağoğlu Oto tarafından yapılan şikâyette , temel olarak Hyundai nin Tereyağoğlu Oto nun yetkili servislik başvurusunu cevaplamamak suretiyle teşebbüse yetkili servislik 290 vermediği iddia edilmektedir. 2005/4 sayılı Tebliğ in Tanımlar başlıklı 3. maddesinin (h) bendinde niteliksel seçici dağıtım sistemi, sağlayıcının, dağıtıcılar veya yetkili servisler için sadece niteliksel olan, anlaşma konusu mal veya hizmetlerin niteliğinin gerektirdiği, dağıtım sistemine katılmak için başvuran tüm aday teşebbüsler için aynı olacak şekilde belirlenen ve ortaya konan, ayrımcı bir biç imde uygulanmayan ve dağıtıcıların veya yetkili servislerin sayısını doğrudan sınırlamayan ölçütler kullandığı bir sistem olarak tanımlanmıştır. Aynı Tebliğ in 4. maddesinin ilk fıkrasında ise Muafiyet hükümleri, dikey anlaşmanın aşağıdaki koşulları taşım ası kaydıyla sağlayıcının motorlu taşıt veya yedek parça ya da bakım ve onarım hizmeti sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %30 u; motorlu taşıtların dağıtımı 300 için niceliksel seçici dağıtımın tercih edildiği anlaşmalarda ise %40 ı geçmemesi durumunda u ygulanır. Niteliksel seçici dağıtım sistemi oluşturan anlaşmalar için pazar payı eşiği bulunmamaktadır. denilmektedir. Hyundai nin yetkili servis ağının pazar payının %30 u aşmış olduğu varsayıldığından niteliksel seçici dağıtım sistemini benimsediği anl aşılmaktadır. Bilindiği üzere 2005/4 sayılı Tebliğ gereği niteliksel seçici dağıtım sistemini seçen bir sağlayıcı, belirlenen 10-57/116 5-446 8 kriterleri karşılayan tüm tamircilerin yetkili servis olarak çalışmasına izin vermek zorundadır. Başvuru dilekçesinde Tereyağoğlu Oto nun 29.4.2009 tarihinde yetkili servislik başvurusunu yaptığı ve Hyundai Yetkili Servislik Başvuru Prosedürü gereğince talep 310 edilen tüm yatırım ve diğer işlemlerin tamamlandığı, 24.8.2009 tarihi itibariyle Hyundai tarafından yapılan ilk denetim sonu cunda tespit edilen tüm eksikliklerin de giderildiği , ancak bu tarihten sonra Hyundai tarafından Tereyağoğlu Oto y a olumlu ya da olumsuz herhangi bir cevap verilmediği iddialarına yer verilmiştir. Dilekçe ekinde teşebbüsün Hyundai yetkili servislik ücreti ve denetim ücretini ödediğini gösterir banka dekontları ile Hyundai yetkili servislik kriterlerinin karşılandığına ilişkin resimler, yerleşim planı ve bilirkişi raporu da yer almaktadır. Tereyağoğlu Oto yetkili servislik başvurusunu o tarihte (29.4.2009) uygulanan Hyundai yetkili servislik kriterleri uyarınca yapmış olup 24.8.2009 tarihi itibariyle tüm yetkili servislik kriterlerini karşıladığını belirtmektedir. Bununla birlikte Hyundai, 27.10.2009 320 tarihinde mevcut yetkili servislik standartlarının değişec eğini, yeni standartların ayrıntılarının ileriki bir tarihte açıklanacağını tüm yetkili servislerine bildirmiş, Tereyağoğlu Oto ya da 4.12.2009 tarihinde bu durumu bildirir bir ihtarname göndermiştir. Söz konusu ihtarnamede Tereyağoğlu Oto nun başvurusuna ilişkin değerlendirmenin yeni yetkili servislik standartlarının netleşmesinden sonra yapılacağı ifade edilmiştir. 27.10.2009 tarihli duyuruda sözü edilen yeni yetkili servis standartları ise , ancak 2.7.2010 tarihinde, yani Tereyağoğlu Oto nun yetkili servi s standartlarını karşıladığını bildirdiği tarihten yaklaşık bir yıl sonra ilan edilmiştir. Tereyağoğlu Oto nun dilekçesinde , yetkili servislik standartlarını karşılar duruma geldikten sonra müteaddit defalar Hyundai yetkilileriyle görüşmeye çalış ıldığı, ancak tüm 330 iletişim çabalarının sonuçsuz kaldığı, Hyundai tarafından kendilerine hiçbir şekilde geri dönülmediği ifade edil mektedir. Bu durumu gösterir e -posta mesajları Tereyağoğlu Oto tarafından Kurumu muza sunulmuştur. Hyundai yetkilileri ise gerek Terey ağoğlu Oto ya gönderdi kleri ihtarnamede gerekse Kurumumuz raportörleriyle yaptı kları görüşmede, Tereyağoğlu Oto nun yetkili servislik başvurusunun sonuçlandırılamamasının nedeninin , yeni standartların bu süre içerisinde netlik kazanamamış olması ve Tereyağ oğlu Oto tarafından yetkili servis standartlarını karşılamak amacıyla yapılacak yatırımların , kriterlerde oluşacak farklılıklar nedeniyle , revize edilmesinin yaratacağı ek maliyetin önlenmesi olduğunu belirtmiş lerdir. Bu noktada Hyundai nin Tereyağoğlu Oto nun başvurusunu sonuçlandırmamasının 340 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil edip etmediği sorgulanmalıdır. 2005/4 sayılı Tebliğ in Açıklanmasına Dair Kılavuz da (Kılavuz) yer alan yetkili servis ağı niteliksel kriterlere dayanan bir sağlayıcın ın bu kriterleri nasıl uygulayacağına ilişkin 53. sorunun cevabında; Başvuru yapan servis bu kriterleri karşılar karşılamaz yetkili servis olarak kabul edilmelidir. Ancak sağlayıcı, anlaşma yapmadan önce bu servisin kriterleri karşılayıp karşılamadığını k ontrol edebilir. denilmektedir. Yukarıda da ifade edildiği üzere Tereyağoğlu Oto kriterlerin hepsini 24. 8.2009 tarihinde karşıladığını iddia etmektedir. Ancak Hyundai bu durumu tespit etmek üzere son bir denetim/kontrol yapmamıştır. Her ne kadar 2005/4 s ayılı Tebliğ de sağlayıcının yapabileceği belirtilen denetim için kesin bir süre verilmemiş olsa da , Tebliğ in ruhundan , 350 bu sürenin denetimin hazırlığı ve gerçekleştirilmesi için gereken makul bir süreden fazla olmaması gerektiği anlaşılmalıdır. Nitekim Hy undai tarafından ilan edilen Hyundai Yetkili 10-57/116 5-446 9 Servislik Başvuru Prosedürü nün Yetkili Servislik başvurusunun Yerinde Denetimi başlıklı bölümünde de yetkili servislik başvurusunun yerinde denetiminin makul bir süre dâhilinde gerçekleştirileceği, denetim iş leminin 1 iş günü içerisinde tamamlanacağı ve denetim tarihinden itibaren makul bir süre dâhilinde denetim sonucunun başvuru sahibine bildirileceği belirtilmektedir. Yukarıda aktarılan Kılavuz açıklamasında, sağlayıcının anlaşma yapmadan önce servisin kriterleri karşılayıp karşılamadığını kontrol edebileceği belirtilerek , sağlayıcıya bu konuda bir takdir hakkı tanınmıştır. Hyundai nin Tereyağoğlu Oto nun talebine makul 360 bir süre içinde cevap vermeyip , sessiz kalmak suretiyle , bu denetim hakkını kullanmayı tercih etmediği anlaşılmaktadır. Bu durum, Tereyağoğlu Oto nun kriterleri karşıladı ğını iddia ettiği tarihten (24. 8.2009) itibaren , 2005/4 sayılı Tebliğ den doğan hakla rı çerçevesinde , Hyundai yetkili servisi olma hakkının bulunduğu şeklinde yorumlanmalıdır. Sessiz kalmanın mevcut durumu kabul ettikleri olarak yorumlanacağı hususu Hyundai yetkilileri tarafından da kabul edilen bir durumdur. Zira Hyundai merkez ofisinde raportörlerce yapılan yerinde incelemede, Hyundai vekili Avukat Özge AY tarafından , aralarında Hyundai Satıştan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı ve Hyundai Bayi Ağı Planlama Müdürü nün de bulunduğu bir grup Hyundai yöneticisine , Algurlar isimli başka bir yetk ili servisle ilgili olarak gönder ilen, aşağıdaki ifadeleri içeren bir e -posta mesajına 370 ulaşılmıştır: bizim aradan geçen 4 aya rağmen denetim yapmamamız ve bu bayi ile ilişkilere devam etmememiz bayiyi haklı duruma geçiriyor. Hele bir de yeni bayi ile anlaştığımızı duyduysa ve biz Algurlar ı kapatırsak bizi Rekabet Kurumu na şikâyet edebilir ve başımız ciddi belaya girebilir. Zira biz sözleşmeye devam irademizi 4 aydır sesimizi çıkarmayarak ortaya koymuş görünüyoruz Yukarıda da belirtildiği gibi Hy undai, Tereyağoğlu Oto nun kriterleri karşıladığı tarihten 3,5 ay sonra, 4.12.2009 tarihinde bu firmaya başvurusunu yeni standartlar açıklanıncaya kadar beklemeye aldığını bildirmiş, yeni standartlar ise anılan bildirimden 7 ay sonra açıklanmıştır. Tereyağ oğlu Oto dilekçesinde, Hyundai yetkili servisliğinin kriterlerini 380 karşılayabilmek için yüksek miktarda yatırım maliyetine katlandığını, servisin tamamen hazır halde içindeki işçilerle beraber 13 ay atıl bir şekilde beklediğini, bu durumun büyük bir iş ve k azanç kaybına yol açarak teşebbüslerini mağdur ettiği ni belirtmektedir. Hyundai nin 2.7.2010 tarihinde ilan ettiği ve mevcut yetkili servisler ile yeni başvuracak olan yetkili servis adaylarının sağlamak zorunda oldukları Yeni Tesis Standartları 2010 belgesinde; yeni bayilerde , açıklanan yeni standartlara uyum şartı aranacağı , mevcut bayilerin ise , standartlara uyum açısından i) yeni yatırım yapacak bayiler, ii) tadilat ve genişleme yapacak bayiler ve iii) dekorasyon yapacak bayiler olmak üzere üç gruba ayrıldığı görülmektedir. Belgenin Zaman Planı başlıklı bölümünden de Hyundai nin mevcut bayilere yeni standartlara uyum sağlamaları için , gruplarına göre Aralık 390 2010 dan Haziran 2012 ye kadar bir geçiş süreci tanıdığı anlaşılmaktadır. Hyundai nin dağıt ım sistemini yeniden düzenlemesi, bu çerçevede yetkili servislik standartlarını değiştirmesi 2005/4 sayılı Tebliğ çerçevesinde herhangi bir sorun teşkil etmemektedir. Bununla birlikte , Hyundai nin yukarıda da ayrıntılı bir şekilde aktarıldığı üzere , Tereya ğoğlu Oto nun yetkili servislik için başvurduğu dönemde geçerli olan yetkili servislik standartları çerçevesinde, Tereyağoğlu Oto nun başvurusunu, başvurudan 14 ay sonra uygulanmaya başlayacak olan yeni standartları gerekçe göstererek makul bir süre içinde sonuçlandırmaması , anılan Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanması mümkün olmayan bir uygulamadır. 10-57/116 5-446 10 Zira 2005/4 sayılı Tebliğ ile amaçlanan, başvuran her teşebbüsün adil ve gerekli 400 kriterleri sağlamak koşuluyla yetkili servis olabilmesini sağlama k, gerek hâlihazırdaki yetkili servisler gerekse de aday teşebbüsler arasında her türlü ayrımcı uygulamaya son verilmesi suretiyle de pazardaki rekabet seviyesini arttırmaktır. Ancak yetkili servis adayı teşebbüslerin başvurularının değerlendirilmesinde ma kul olarak değerlendirilemeyecek kadar uzun süre bekletilmelerinin aday teşebbüslerin pazara girmesini geciktireceği ya da engelleyeceği, bu nedenle bakım -onarım hizmetleri pazarında rekabeti kısıtlayacağı açıktır. Bu çerçevede söz konusu uygulama 4054 say ılı Kanun un 5. maddesinin (c) bendinde belirtilen koşulu sağlamama ktadır. Netice itibarıyla; Hyundai nin Tereyağoğlu Oto nun yetkili servislik başvurusunu gereğinden uzun bir süre (yaklaşık 4 ay) cevaplama ması , bu süre sonunda da kriterlerin 410 değişeceğini gerekçe göstererek , başvuru en son aşamasındayken beklemeye alma sı ve yaklaşık 1 yıl sonra da Tereyağoğlu Oto nun yeni standartlar çerçevesinde yeni bir başvuru yapması halinde yetkili servisliğinin değerlendirileceğini bildirme si şeklindeki davranışların ın, 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı lık oluşturacağı ; bu nitelikte bir davranışa 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet de tanınamayacağı kanaatine varılmıştır. Son olarak, mehaz mevzuata sahip Avrupa Birliği nin konuya iliş kin güncel yaklaşımına da burada yer vermekte fayda görülmektedir. AB Komisyon u (Komisyon) , 27.5.2010 tarihinde , 31.5.2023 tarihine kadar geçerli olacak şekilde motorlu taşıtlar sektöründeki dikey anlaşmalara ilişkin yeni bir muafiyet tebliği yayınlamıştır . Söz konusu Tebliğ yetkili 420 satıcılıktan ziyade, yetkili servislik ve yedek parça satışlarında rekabeti artırmayı hedeflemektedir. Komisyon, motorlu taşıtların bakım ve onarım masraflarının, taşıtın satın alım fiyatının %40 ına kadar ulaştığını, hatta bu rakamların son yıllarda daha da arttığını belirterek, yeni Tebliğ in yetkili servislik ve yedek parça satışlarındaki rekabet düzeyini artırarak fiyatların düşmesini sağlayacağı, bunun da nihai tüketicilere büyük faydası olacağı değerlendirmesinde bulunmuşt ur. Komisyon un 28.5.2010 tarihli konuya ilişkin Duyurusu nda da motorlu taşıtların bakım onarımlarının çoğunlukla yetkili servislerde yaptırıldığı, bu nedenle yetkili servisler arasında rekabetin sağlanmasının büyük önem arz ettiği, rekabetin sağlanmasını n tek yolunun da yeni teşebbüsler için yetkili servisliğe 430 girişin açık tutulması, başka bir ifadeyle belli koşulları taşıyan her teşebbüsün yetkili servisliğe alınması olduğu belirtilmektedir. Yukarıda aktarılan tespit ve değerlendirmeler ışığında, dosya konusu uygulamanın 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi çerçevesinde ihlal teşkil edebileceği , bu nedenle 4054 sayılı Kanun 9. maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde görüş bildirilmesinin yerinde olacağı kanaatine varılmıştır. I.3.2. Hyundai Yetkili Servisleri Tarafından Serpar a Yedek Parça Satışının Durdurulduğu İddiası Şikâyet dilekçesinde özetle, Hyundai nin yetkili bayilerine Serpar a yedek parça satışı yapmamaları yönünde baskı yaptığı ve bu çerçevede mezkûr teşebbüsün ticari 440 faaliyetini zorlaştırdığı idd iası yer almaktadır. Söz konusu iddiaya yönelik olarak , önaraştırma sürecinde elde edilen bilgi ve belgeler e göre, Hyundai 18 ve 28 Haziran 2010 tarihlerinde tüm yetkili servislerine bir sirküler ve duyuru göndermiş ve özetle, bağımsız yedek parça dağıtıc ılarına yeniden satış amaçlı 10-57/116 5-446 11 olarak yedek parça satışı yapılmaması gerektiğini, satışların devam etmesi halinde Hyundai nin aralarındaki yetkili servislik sözleşmesini feshedeceğini bildirmiştir. Yukarıda da belirtildiği üzere, Hyundai yetkili servis ve yedek parça bayilik ağını niteliksel seçici dağıtım sistemi esaslarına göre düzenlemiştir. Bu noktada, yedek parçaların satışına ilişkin olarak Hyundai nin 2005/4 sayılı Tebliğ çerçevesindeki haklarının araştırılması gerekmektedir. 450 2005/4 sayılı Tebliğ in 5(b)(3). maddesi seçici dağıtım sisteminin uygulandığı pazarlarda, yeni motorlu taşıtların ve yedek parçaların, seçici dağıtım sistemi üyeleri tarafından yetkili olmayan dağıtıcılara satışının kısıtlanması nı grup muafiyeti kapsamında kabul etmekte; ay nı Tebliğ in 5(h) maddesinde ise, Seçici dağıtım sistemi üyelerinin, motorlu taşıtların yedek parçalarını, bu parçaları motorlu araçların bakım onarımında kullanacak olan özel servislere satma serbestisinin kısıtlanması anlaşmaları grup muafiyeti dışına çıkaran sınırlamalardan biri olarak kabul edilmektedir. Yukarıdaki Tebliğ maddeleri göz önünde bulundurulduğunda, seçici dağıtım sistemi üyelerinin bağımsız dağıtıcılara yedek parça satışlarının kısıtlanabileceği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede , Hyundai nin yetkili servislerine bağımsız yedek parça 460 dağıtıcılarına yeniden satış amaçlı olarak yedek parça satmalarını yasaklaması 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanabilecek bir uygulamadır. Bununla birlikte, Hyundai yetkili servislerinin, yedek parçaları motorlu araçların bakım onarımında kullanacak olan özel servislere satma serbestîsinin kısıtlanması Tebliğ çerçevesinde grup muafiyetinden yararlanamayacaktır. Hyundai tarafından yetkili servislere gönderilen ve yukarıda içerikleri aktarıla n duyurularda da özel servislerin sadece kendi servislerindeki araçların bakım ve onarımı için talep ettikleri yedek parçaların satışının yapılabileceği; ancak yedek parça perakendecilerine, ithalatçılarına ve toptancılarına yedek parça satışı yapılamayaca ğı yönünde ifadelere yer verilmiştir. 470 Başvuru sahibi Serpar, Hyundai marka araçlara yönelik yedek parça satışı ile bakım ve onarım hizmetleri sunmaktadır. Adı geçen teşebbüs Hyundai marka araçlara yönelik orijinal parçaları ithalat yolu ile temin etmekte, yerli üretim araçlar bakımından ise yedek parçaları Hyundai bayilerinden satın almaktadır. Raportörlerin, Serpar ortaklarından Erdoğan KARA ile yap tıkları görüşmede, adı geçen şahıs Serpar ın Hyundai marka yedek parçaların yeniden satıcısı olarak faaliyet göst ermesinin yanında, şubesi aracılığıyla Hyundai marka araçlara yönelik bakım ve onarım hizmeti sunan bir özel servis niteliğini haiz olduğu nu belirtmiştir. Bu durumda, Hyundai nin yetkili satıcılarının Serpar a yeniden satış amaçlı yedek parça satışın ı engellemesi , 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden 480 yararlanmaktadır. Bununla birlikte Hyundai yetkili satıcıları Serpar ın özel servisinde araçların bakım onarımında kullanmak üzere talep ettiği yedek parçaları satma serbestliğine sahip olma lıdır. Yetkili satıcıların bu serbestliğinin Hyundai tarafından kısıtlanması, uygulamayı grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaracaktır. Yukarıdaki değerlendirmeler çerçevesinde, Hyundai nin yetkili servislerine bir bağımsız yedek parça dağıtıcısı olarak Serp ar a yeniden satış amaçlı olarak yedek parça satmalarını engellemesi ne ilişkin olarak, anılan şirkete, Serpar ın özel servisinde Hyundai marka araçların bakım onarımında kullanmak üzere talep ettiği yedek parçaların satışını engellemesi durumunda , hakların da 4054 sayılı Kanun kapsamında 10-57/116 5-446 12 işlem başlatılacağının aynı Kanun un 9/3. maddesi uyarınca bildirilmesinin yerinde 490 olacağı kanaatine varılmıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 1- Dosya konusu iddialara yönelik olarak Hyund ai Assan Otomotiv San. ve Tic. A .Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, 2- Bununla birlikte yetkili servislik ve yedek parça satıcılık sisteminde niteliksel seçici dağıtım sistemini benimseyen Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A .Ş.'nin Tereyağoğ lu Oto Sanayi Tic. Ltd. Şti.'nin yetkili servislik başvurusunu gereğinden uzun süre cevaplandırmamasının 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi çerçevesinde ihlal teşkil 500 edebileceğine, söz konusu uygulamanın 2005/4 sa yılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere ilişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağına, bu çerçevede Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.'ye 4054 sayılı Kanun'un 9/3. maddesi uyarınca ye tkili servis ve yedek parça bayiliği başvurularının değerlendirilmesi sürecini kesin, şeffaf ve ayrımcılıktan uzak bir şekilde düzenlemesi ve başvuruları makul bir süre içinde sonuçlandırması gerektiği hususunda görüş bildirilmesini teminen Başkanlığın gör evlendirilmesine, 3- Serpar Serhat Otomotiv San. ve Tic. AŞ. nin başvurusuna ilişkin olarak; Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. AŞ.'ye 4054 sayılı Kanun'un 9/3. maddesi uyarınca Serpar Serhat Otomotiv San. ve Tic. AŞ.'nin özel servisinde Hyundai marka ar açların bakım 510 onarımında kullanmak üzere talep ettiği yedek parçaların yetkili servislerce satışını engellemesi durumunda , haklarında 4054 sayılı Kanun kapsamında işlem başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesini teminen Başkanlığın görevlendirilmesine OYÇO KLUĞU ile karar verilmiştir. 10-57/116 5-446 13 (02.09.2010 tarihli ve 10 -57/1165 -446 sayılı Kurul Kararı na) KARŞI OY GEREKÇESİ Tereyağoğlu Oto Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. (Tereyağoğlu) tarafından Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. (Hyundai) ye yapılan yetkili servislik başvurusunun değerlendirilmesi sürecinin haksız yere uzatılarak teşebbüsün zarara uğratıldığı, Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. nin Serpar Serhat Oto Yedek Parça San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. nin yedek parç a ve servis alanındaki faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiası iddiasıyla ilgili, Kurum kayıtlarına 26.5.2010 ve 11.6.2010 tarihlerinde, 4195 ve 4615 sayıl arla giren başvuru üzerine hazırlanan 28.6.2010 tarih ve 2010 -4-141/İİ -10-326.RG sayılı İlk İnceleme Rap oru, 09.07.2010 tarih ve 10 -49 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadı ğının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 10 -49/907 -M sayı ile karar verilmiştir. Hyundai yetkilisi, raportörlerle yaptığı görüşmelerde; Tereyağoğlu tarafından yapılan başvuruya ilişkin olarak, 2.7.2010 tarihinde satış ve yetkili servisliğe ilişkin standartlarını y enilediklerini, söz konusu standart yenileme çalışması sebebiyle yaklaşık sekiz aydır bayilik başvurularını beklettiklerini bel irtmiştir. Hyundai nin dünyanın 3 büyük otomotiv üreticisinden biri olmayı hedeflediği, anılan hedef doğrultusunda ana şirket ola n Hyundai Motor Company nin tüm dünyada bayi tesis standartlarını iyileştirmeyi hedeflediği, bu çerçevede Türkiye de de Hyundai nin bu hedefin bir parçası olarak ve t esis kalitesi bakımından rekabete ayak uydurmak amacıyla yeni tesis standartları belirledi ği iddia edilmektedir. Hyundai yetkilisi, Serpar tarafından yapılan başvuruya ilişkin olarak, kendilerinden orijinal yedek parça tedarik eden yetkili servislerin bu parçaları yeniden satıcı konumundaki bağımsız parça dağıtıcılarına satmalarını, ilgili yet kili servislik sözleşmesi kapsamında, sözleşmenin ayrılmaz parçası olduğu belirtilen Sirküler uyarınca yasakladıklarını, bununla birlikte bağımsız servislere onarım am acıyla yedek parçaların satışı yönünde herhangi bir kısıtlayıcı uygulamalarının olmadığın ı ifade etmiştir. Hyundai Genel Merkezi nde yapılan yerinde incelemede rekabet uzmanları Serpar ın başvurusunda yer alan iddialara ilişkin olarak, Hyundai tarafından tüm yetkili servislere gönderilen iki adet ihtarname bir tane de duyuru metnine ulaşmıştır . 18.6.2010 tarihli ihtarnamede Yurt genelinde yapılan inceleme ve denetimlerde, birçok yetkili servisimizin bağımsız yedek parça dağıtıcılarına yeniden sa tış amaçlı olarak yedek parça tedariki yaptığı tespit edilmiş ve bahsi geçen satışların önüne geçilm esi amacı ile işbu Sirküler in tarafınıza gönderilmesi zarureti hasıl olmuştur. 2005/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesinin (h) bendi uyarınca; seçici dağıtım sistemi üyelerinin, motorl u taşıtların yedek parçalarını, bu parçaları motorlu araçların bakım ve onar ımında kullanacak olan özel servislere satma serbestisinin kısıtlanması anlaşmaları grup muafiyeti dışına çıkaran sınırlamalard andır. 2005/4 sayılı Tebliğ in Tanımlar başlıklı 3. maddesinin (h) bendinde niteliksel seçici dağıtım sistemi, sağlayıcının, dağıtıcılar veya yetkili servisler için sadece niteliksel olan, anlaşma konusu mal veya hizmetlerin niteliğinin gerektirdiği, dağıtım sistemine katılmak için başvuran tüm aday teşebbüsler için aynı olacak şekilde belirlenen ve ortaya konan, ayrımcı bir biç imde uygulanmayan ve dağıtıcıların veya yetkili servislerin sayısını doğrudan sınırlamayan ölçütler kullandığı bir sistem olarak tanımlanmıştır. Ayn ı Tebliğ in 4. maddesinin ilk fıkrasında ise Muafiyet hükümleri, dikey anlaşmanın aşağıdaki koşulları taşım ası kaydıyla sağlayıcının motorlu taşıt veya yedek parça ya da bakım ve onarım hizmeti sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %30 u; motorlu taşıtların dağıtımı için niceliksel seçici dağıtımın t ercih edildiği anlaşmalarda ise %40 ı geçmemesi durumunda u ygulanır. Niteliksel seçici dağıtım sistemi oluşturan anlaşmalar için pazar payı eşiği bulunmamaktadır. denilmektedir. Hyundai nin yetkili servis ağının pazar payının %30 u aşmış olduğu varsayıldığından niteliksel seçici dağıtım sistemini benimsediği anl aşılmaktadır. Oysa 2005/4 sayılı Tebliğ gereği niteliksel seçici dağıtım sistemini seçen bir sağlayıcı, belirlenen kriterleri karşılayan tüm tamircilerin yetkili ser vis olarak çalışmasına izin vermek zorundadır. Başvuru dilekçesinde Tereyağoğlu nun 29.4.2 009 tarihinde yetkili servislik başvurusunu yaptığı ve Hyundai Yetkili Servislik Başvuru Prosedürü gereğince talep edilen tüm yatırım ve diğer işlemlerin tamamlandığı, 24.8.2009 tarihi itibariyle Hyundai tarafından yapılan ilk denetim sonucunda tespit ed ilen tüm eksikliklerin de giderildiği ancak bu tarihten sonra Hyundai tarafından Tereyağoğlu na olumlu ya da olumsuz herhangi bir cevap verilmediği iddialarına yer verilmiştir. Dilekçe ekinde teşebbüsün Hyunda i 10-57/116 5-446 14 yetkili servislik ücreti ile denetim ücretini ödediğini gösterir banka dekontları ile Hyundai yetkili servislik kriterlerinin karşılandığına ilişkin resimler, yerleşim planı ve bilirkişi raporu da yer almaktadır. Tereyağoğlu yetkili servislik başvurusunu 29.4.2009 tarihinde uygulanan Hyundai yetkili servislik kriterleri uyarınca yapmış olup 24.8.2009 tarihi itibariyle tüm yetkili servislik kriterlerini karşı ladığını belirtmektedir. Bununla birlikte Hyundai, 27.10.2009 tarihinde mevcut yetkili servislik standartları nın değişeceğini, yeni standartların ayrıntılarının ileriki bir tarihte açıklanacağını tüm yetkili servislerine bildirmiş, Tereyağoğlu na da 4.12.2009 tarihinde bu durumu bildirir bir ihtarname göndermiştir. Söz konusu ihtarnamede Tereyağoğlu başvurusuna ilişkin değerlendirmenin yeni yetkili servislik standartlarının netleşmesinden sonra yapılacağı ifade edilmiştir. 27.10.2009 tarihli duyuruda sözü e dilen yeni yetkili servis standartları ise ancak 2.7.2010 tarihinde, yani Tereyağoğlu nun yetkili servis standartlarını karşıladığını bildirdiği tarihten yaklaşık bir yıl sonra ilan edilmiştir. Hyundai nin Tereyağoğlu başvurusunu sonuçlandırmamasının 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil edip etmediği soruşturulmalıdır. 2005/4 sayılı Tebliğ in Açıklanmasına Dair Kılavuz da (Kılavuz) y er alan yetkili servis ağı niteliksel kriterlere dayanan bir sağlayıcının bu kriterleri nasıl uygulayacağına ilişkin 53. sorunun cevabında; Başvuru yapan servis bu kriterleri karşılar karşılama z yetkili servis olarak kabul edilmelidir. Ancak sağlayıcı, an laşma yapmadan önce bu servisin kriterleri karşılayıp karşılamadığını kontrol edebilir. denilmektedir. Tereyağoğlu kriterlerin hepsini 24.08.2009 tarihinde karşıladığını iddia etmektedir. Ancak Hyundai bu durumu tespit etmek üzere son bir denetim/kontrol yapmamıştır. Her ne kadar 2005/4 sayılı Tebliğ de sağlayıcının yapabileceği belirtilen denetim için kesin bir süre verilmemiş olsa da, Tebliğ in ruhun dan bu sürenin denetimin hazırlığı ve gerçekleştirilmesi için gereken makul bir süreden fazla olmaması ge rektiği anlaşılmalıdır. Nitekim Hyundai tarafından ilan edilen Hyundai Yetkili servislik Başvuru Prosedürü n ün Yetkili Servislik başvurusunun Yerinde Denetimi başlıklı bölümünde de yetkili servislik başvurusun un yerinde denetiminin makul bir süre dâhilin de gerçekleştirileceği, denetim işleminin 1 (bir) iş günü içerisinde tamamlanacağı ve denetim tarihinden itibaren makul bir süre dâhilinde denetim sonucunun başvuru sahibine bildirileceği belirtilmektedir. Yukarıda da belirtildiği gibi Hyundai, Tereyağoğ lu nun kriterleri karşıladığı tarihten 3,5 ay sonra, 4.12.2009 tarihinde Tereyağoğlu nun başvurusunu yeni standartlar açıklanıncaya kadar beklemeye aldığını bildirmiş, yeni standartlar ise bu bildirimden ancak 7 ay sonra açıklanmıştır. Tereyağoğlu dilekçes inde, Hyundai yetkili servisliğinin kriterlerini karşılayabilmek için yüksek miktarda yatırım maliyetine katlandığını, servisin tamamen hazır halde içindeki işçilerle beraber 13 ay atıl bir şeki lde beklediğini, bu durumun büyük bir iş ve kazanç kaybına yol açarak teşebbüslerini mağdur ettiği belirtilmektedir. Hyundai nin Tereyağoğlu nun yetkili servislik başvurusunu gereğinden uzun bir süre (yaklaşık 4 ay) cevaplamayarak, bu süre sonunda da kriterlerin değişeceğini gerekçe göstererek, başvuru en son aşaması ndayken beklemeye almak ve yaklaşık 1 yıl sonra da Tereyağoğlu nun yeni standartlar çerçevesinde yeni bir başvuru yapması halinde yetkili servisliğinin değerlendirileceğini bildirmek s uretiyle, 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı davrandığı; söz konusu uygulamaya 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet de tanınamayacağı, bu çerçevede uygulamanın aynı Kanun un 4. maddesi çerçevesinde ihlal teşkil edebileceği hususunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır. Mehaz mevzuata sahip Avr upa Birliği nin Komisyonu 28.5.2010 tarihli konuya ilişkin Duyurusu nda da motorlu taşıtların bakım onarımlarının çoğunlukla yetkili servislerde yaptırıldığı, bu nedenle ye tkili servisler arasında rekabetin sağlanmasının büyük önem arz ettiği, rekabetin sa ğlanmasının tek yolunun da yeni teşebbüsler için yetkili servisliğe girişin açık tutulması, başka bir ifadeyle belli koşulla rı taşıyan her teşebbüsün yetkili servisliğe alınması olduğu belirtilmektedir. 2005/4 sayılı Tebliğ in 5(b)(3). maddesi seçici d ağıtım sisteminin uygulandığı pazarlarda, yeni motorlu taşıtların ve yedek parçaların, seçici dağıtım sistemi üyeleri tarafından yetkili olmayan da ğıtıcılara satışının kısıtlanması nı grup muafiyeti kapsamında kabul etmekte; aynı Tebliğ in 5(h) maddesinde ise, Seçici dağıtım sistemi üyelerinin, motorlu taşıtların yedek parçalarını, bu parçaları motorlu araçl arın bakım onarımında kullanacak olan özel servislere satma serbestisinin kısıtlanması anlaşmaları grup muafiyeti dışına çıkaran sınırlamalardan biri olarak kabul edilmektedir. Yukarıdaki Tebliğ maddeleri göz önünde bulundurulduğunda, seçici dağıtım sistemi üyelerinin bağımsız dağıtıcılara yedek parça satışlarının kısıtlanabileceği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede Hyund ai nin yetkili servislerine bağımsız yedek parça dağıtıcılarına yeniden satış amaçlı olarak yedek parça satmalarını yasaklaması 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanabilecek bir uygulamadır. Bununla birlikte, Hyundai yetkili servislerinin, yedek parçaları motorlu araçla rın bakım 10-57/116 5-446 15 onarımında kullanacak olan özel servislere satma serbestîsinin kısıtlanması Tebliğ çerçevesinde grup muafiyetinden yararlanamayacaktır. Hyundai tarafından yetkili servislere gönderilen ve yukarıda içerikleri aktarılan duyurularda da öze l servisle rin sadece kendi servislerindeki araçların bakım ve onarımı için talep ettikleri yedek parçaların satışının yapılabileceği; ancak yedek parça perakendecilerine, ithalatçılarına ve toptancılarına yed ek parça satışı yapılamayacağı yönünde ifadelere yer veril miştir. Başvuru sahibi Serpar, Hyundai marka araçlara yönelik yedek parça satışı ile bakım ve onarım hizmetleri sunmaktadır. Adı geçen teşebbüs Hyundai marka araçlara yönelik orijinal parçaları ithalat yolu ile temin etmekte, yerli üretim araçlar bakımınd an ise yedek parçaları Hyundai bayilerinden satın almaktadır. 13.8.2010 tarihinde Serpar ortaklarından Erdoğan KARA ile yapılan görüşmede, Serpar ın Hyundai marka yedek parçaların yeniden satıcısı olarak faaliyet göstermesinin yanında, şubesi aracıl ığıyla Hyundai marka araçlara yönelik bakım ve onarım hizmeti sunan bir özel servis niteliğini haiz olduğu belirtilmiştir. Bu durumda, Hyundai nin yetkili satıcılarının Serpar a yeniden satış amaçlı yedek parça satışını engellemesi 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamınd a grup muafiyetinden yararlanmaktadır. Bununla birlikte Hyundai yetkili satıcıları Serpar ın özel servisinde araçların bakım onarımında kullanmak üzere tale p ettiği yedek parçaları satma serbestliğine sahip olmalıdır. Yetkili satıcıların bu serbestliğinin Hyundai tarafından kısıtlanması, uygulamayı grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaracaktır. 4054 sayılı Kanunun Beşinci Kısmında Rekabetin Sınırlanmasının Özel Hukuk Alanındaki Sonuçları 56 -59. maddeler arasında düzenlenmiştir. Kurul un anılan Kanunun 9/III . Maddesi uyarınca görüş göndermesi, 4. maddeye aykırılığın sona erdirilmesine ilişkindir. Böyle olunca soruşturma açıl ması, rekabet ihlalinin Rekabet Kurulu tarafından tesbiti ile özel hukuktaki sonuçlarının zarara uğrayanla rca istenilmesinde kolaylıklar sağlayacaktır. Bu nedenle Hyundai nin, Tereyağoğlu nun yetkili servislik başvurusuna ilişkin uygulamalarının 2005/4 sayılı Tebliğ ile sağlanan grup muafiyeti karşısındaki durumunun ve bu çerçevede Hyundai nin 4054 sayılı Kanun çerçevesinde bir ihlal olu şturup oluşturmadığının tespiti, Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. nin yetkili servislerine bir bağımsız yedek parça dağıtıcısı olarak Serhat Serpar Otomo tiv San. ve Tic. A.Ş. ye yeniden satış amaçlı olarak yedek parça satmalarını engellemesi konusu nda, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılarak derinlemesine inceleme yapılması görüşünde olduğumuzdan Rekabet Kurulu nun 02.09.2010 tarihli ve 10 -57/1165 -446 sayılı Kararı na katılamıyoruz. Doç. Dr.Cevdet İlhan GÜNAY Reşit GÜRPINAR Kurul Üyesi Kurul Üyesi