Rekabet Kurumu · D.2019-3-003 (Soruşturma ) Karar Sayısı : 20-50/695 · K.20-50/695 -306 Karar Tarihi : 19.11.2020 A. TOPLAN

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2019-3-003 (Soruşturma ) Karar Sayısı : 20-50/695 -306 Karar Tarihi : 19.11.2020 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan) , Şükran KODA LAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Ayşe ERGEZEN B. RAPORTÖRLER: Nimet KAVAK, Mehmet GERÇEK, Cansu TOPAK KORKMAZ Ahmet SAĞDUYU C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Siemed Tıbbi Sistemleri Elektrik Elektroni k İletişim Sağlık Hizmetleri Danışmanlık Bilgisayar ve San. Tic.

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2019-3-003 (Soruşturma ) Karar Sayısı : 20-50/695 -306 Karar Tarihi : 19.11.2020 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan) , Şükran KODA LAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Ayşe ERGEZEN B. RAPORTÖRLER: Nimet KAVAK, Mehmet GERÇEK, Cansu TOPAK KORKMAZ Ahmet SAĞDUYU C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Siemed Tıbbi Sistemleri Elektrik Elektroni k İletişim Sağlık Hizmetleri Danışmanlık Bilgisayar ve San. Tic. Ltd.Şti. Temsilcisi: Av. Ayşe İrem YENİÇULHA Uğur Mumcu (Köroğlu) Cad. No:81/9 Gaziosmanpaşa -Ankara D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN : - Siem ens Healthcare Sağlık A.Ş. Temsileri: Av. Turgan GÜRMEN, Av. Özgün Yalın TORUN Akatlar Mah. Meydan Sk. Meydan Apt. 6 -9 Beşiktaş, İstanbul (1) E. DOSYA KONUSU: Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında verilen 03.11.2016 tarih ve 16 -36/620 -M sayılı Rekabet Kurulu (Kurul) kararının, Ankara 7. İdare Mahkemesinin 26.12.2018 tarih, E: 2017/203, K: 2018/2471 sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine Siemens Healthcare Sağlık A.Ş. nin rakip teşebbüsleri dışlamak, ayrımcılık yapmak ve geçmiş tarihli Kurul kararlarında öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmak suretiyle hakim durumunu kötüye kullandığına ilişkin iddiaların yeniden incelenmesi. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ : Siemed Tıbbi Sistemleri Elektrik Elektronik İletişim Sağlık Hizmetleri Danışmanlık Bilgisayar ve San. ve Tic . Ltd. Şti. (SIEMED) tarafından yapılan , Kurum kayıtlarına 07.10.2016 tarih ve 5914 sayı ile intikal eden başvuruda özetle , - Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. (yeni durumda Siemens Healthcare Sağlık A.Ş. (SIEMENS)) tarafından Dura 202-MV model X -Işın Tüpü için SIEMED e ve Bülent Ecevit Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi (BEÜ) ihalesine farklı fiyatlar sunarak eşit durumdaki alıcılara ayrımcılık yapıldığı, - Özel Koru Hastanesine de liste fiyatından daha düşük fiyata ürün tedarik edildiği, daha b irçok ihalede ve özel hastanelere teklifte bu şekilde hareket edildiği, - Birbirinden farklı yedek parçaları olan onlarca modele sahip SIEMENS in binlerce yedek parça fiy atı yayımlaması gerekmekte iken yalnızca 100 adet yedek parça fiyat listesi yayımlanmas ının mevzuata aykırı olduğu, 20-50/695 -306 2/51 - SIEMENS in talep edilen yedek parça fiyatı için yedek parçanın takılacağı cihazın seri numarasını istediği, böylece ilgili hastane/kurum ihtiyacı tespit edilerek SIEMED in devre dışı bırakıldığı, - SIEMED in yedek parça fiyat tek lifi taleplerine SIEMENS tarafından geç cevap verildiği, - Yukarıda bahsedilen eylemlerle SIEMENS in Danıştay ın 28.01.2014 tarih 2010/3851 E. 2014/14 6 K. sayılı kararına ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun a (4054 sayılı Kanun) aykırı davrandı ğı iddia edilmiştir. (3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 07.10 .2016 tarih ve 5914 sayı ile giren başvuru 03.11.2016 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 16 - 36/620 -M sayı ile , 2012/2 sayılı Rekabet İhlal lerine İlişkin Başvuru Usulüne Dair Tebliğ in (2012/2 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin dörd üncü fıkrası uyarınca, başvuru konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek olma dığına karar verilmiştir. (4) Başvuru sahibi SIEMED tarafından söz ko nusu Kurul kararının iptali istemiyle açılan dava sonucunda Ankar a 7. İdare Mahkemesi, 26.12.2018 tarih ve E: 2017/203, K: 2018/2471 sayılı karar ı ile; SIEMED in şikayet başvurusuyla ilgili ola rak 2012/2 sayılı Tebliğ in 5. maddesinin dördüncü fıkrası gereğince işlem yapılmaması y önündeki işlemin eksik inceleme ve araştırma ya dayalı olarak tesis edildiği ni, SIEMED in SIEMENS le ilgili olarak 2010 yılında yapmış olduğu başvuru sonrası soruşturma açılmasına gerek olmadığı yönünde tesis edilen işlemin Danıştay tarafından iptal edilmesi üzerine yargı kararının uygulanması amacıyla başlatılan ve SIEMENS e idari para cezası verilmesine gerek olmadığı şekli nde 24.10.2016 tarih ve 16-34/589 - 259 sayı ile karara bağlanan soruşturmanın 2010 yılında yapılan şikâyete ili şkin olarak yürütül müş olduğunu, dava kon usu işleme ilişkin şikâye t başvurusunun ise yaklaşık altı yıl sonra 2016 yılında yapıldığı nı, bu sebeple yapılan başvurulardaki iddiaların benzer kapsamda değerlendirilmes ine olanak bulunmadığını gerekçe göstererek 03.11.2016 tarih ve 16 -36/620 -M sayılı Kurul kararın ın iptaline karar vermiştir. (5) İptal kararı üzerine 07.02.2019 tarih ve 19 -06/55 -M sayı ile şikayet konusu iddialara yönelik olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Önaraştırma kapsamında 02.10.2 019 tarihinde SIEMENS in İstanbul ofisinde yerinde inceleme yapılmıştır. SIEMENS hakkında hazırlanan 22.10.2019 tarih ve 2019 -3-3/BN -02 sayılı Bilgi N otu üzerine Kurul, 07.11.2019 tarih ve 19 -38/581 -247 sayılı karar ı ile yerinde incelemeyi engellemesi sebe biyle SIEMENS e 4054 sayılı Kan un un 16. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ve 17. maddesinin birinci fıkrasının (b) be ndi uyarınca idari para cezası ve rilmesine hükmetmiştir. Daha sonra SIEMENS in daveti üzerine 15.10.2019 tarihinde SIEMENS Ankara of isinde yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir. (6) Önaraştırma sürecinde SIEMED tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 14.10.2019 tarih ve 6929 sayı ile intikal eden yazıda, - 18.02.2009 tarih ve 09 -07/128 -39 sayılı Kurul kararı ile SIEMENS e müşterilerden v e rakip servis sağlayıcılardan gelen yedek parça fiyat taleplerinin en geç üç iş günü içerisinde cevaplandırılması yükümlülüğünün getirildiği, 20-50/695 -306 3/51 - SIEMED in 19.06.2019, 08.08.2019, 05.09.2019 tarihlerinde e -posta ile yedek parça talebind e bulunduğu ancak bu t aleplerin SIEMENS tarafından üç iş günü geçtikten sonra karşılandığı, - SIEMENS tarafından 2013 yılında tüm cihazlar için ayrı ayrı olarak üç yıllık satış verilerine göre en çok satılan 100 yedek parçaya ait fiyat listesinin 18.02.2009 tarih ve 09 -07/128 -39 sayılı Kurul kararına uygun şekilde yayımlandığı, fakat 2015 yılından itibaren tüm tıbbi cihazlar açısından toplamda yalnızca 100 yedek parça ilan edilmeye başlandığı, - söz konusu parçaların en çok satan 100 yedek parça olmadığı ve bazı parçaların da Türkiy e de bulunmayan cihazlara ilişkin olduğu, - 2014 ve 2019 yıllarına ilişkin olarak MR tomografi, anjiyo, röntgen gibi farklı cihaz türlerinin çok farklı modelleri ve binlerce parçasının olmasına rağmen tüm cihazlar için sadece 100 adet yedek parça listesinin yayımlandığı, - herhangi bir bilgi girişi yapılmadan da söz konusu yedek parça fiyat listelerine ulaşılabilmesi sebebiyle SIEMED tarafından şikâyet dilekçesinde yer verilen SIEMENS tarafından yayımlanan fiyat listelerinin aleni şekilde yayımlanmadığı iddiala rının geri çekildiği, - SIEMED tarafından SIEMENS ten talep edilen yedek parça fiyat tekliflerinin ilgili cihaza ilişkin seri numarası istenmeden cevaplandığı fakat 2014 yılından itibaren ilgili cihazın seri numarası olmadan hiçbir surette SIEMENS tarafından fiyat teklifi verilmediği, - SIEMENS tarafından SIEMED i pazardan dışlamak adına yedek parça fiyatı verme ve temin etme süreçlerinde güçlük çıkarıldığı ifade edilm iştir. (7) Önaraştırma sonucunda , 31.10.2019 tarih ve 19 -37/553 -M sayılı Kurul kararıyla Siemens Healthcare A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi ni ihlal edip etmediğinin tespitine yönelik olarak soruşturma açılmasına karar ver ilmiştir. (8) 13.11.2019 tarih ve 13017 sayılı soruşturma b ildirimi , SIEMENS tarafından 15.11.2019 tarihinde tebellüğ edil miş ve SIEMENS in birinci yazılı savunması 16.12.2019 tarih ve 8763 sayı ile Kuru m kayıtlarına intikal etmiştir. Kurulun 02.04.2019 tarih ve 20 -18/250 -M sayılı karar ı ile, soruşturmanın süresinin ilk altı aylık süresinin bitiminden itibaren üç ay uzatılmas ına karar verilmiştir. (9) Yürütülen s oruştur ma kapsamında , SIEMENS in, SIEMED in , Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün (KHGM) , Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Başkanlığının (TİTCK) , Ticaret Ba kanlığı İthalat Genel Müdürlüğünün, Kütahya Ev liya Çelebi E ğitim ve Araştırma Hastanesinin , Vezirköprü Devlet Hastanesin in, Lüleburgaz Devlet Hastanesinin , Malatya E ğitim ve Araştırma Hastanesinin, Didim Devlet Hastanesinin , Selçuk Üniversit esi Tıp Fakültesi Hastanesinin , Bülent Ecevit Hastanesin in, Bursa Valiliğinin, Aydın Valiliğinin ve pazarda ba ğımsız servis sağlayıcı (BSS) olarak faaliyet gös termekte olan bazı teşebbüslerin bilgilerine başvurulmuştur. (10) 04.08.2020 tarih ve 2019 -3-003/SR sayılı Soruşturma Raporu Kurul üyeleri ile soruşturma taraf ına tebliğ edilmiş ve soruşturma taraf ının ikinci yazılı savunması talep edilmiştir . Soruşturma r aporu, SIEMENS tarafından 08.08.2020 tarihinde tebellüğ edilmiştir. SIEMENS tarafından gön derilen ikinci yazılı savunma 09.09.2020 20-50/695 -306 4/51 tarih ve 9503 sayı ile Kurum kay ıtlarına intikal etmiş tir. 4054 sayılı Kanun un 45. maddesi gereğince , yazılı savunmalara karşı hazırlanan 22.09.2020 tarih ve 2019 -3- 3/EG sayılı Ek Görüş yazısı SIEMENS tarafından 23.09.2020 tarihinde tebellüğ edilmiştir. Tarafın üçüncü yazılı savunması 22.10.2020 tarih ve 11389 sayı ile Kuru m kayıtlarına intikal etmiştir. (11) Hakkında soruşturma yürütülen SIEMENS in sözlü savunma toplantısı yapılması yönünde talebinin olma dığı dikkate alınarak , 12.11.2020 tarih ve 20 -49/676 -M sayı ile 4054 sayılı Kanun un 46. maddesine göre sözlü savunma toplantısı yapılmamasına karar verilmiştir. (12) Kurul, yürütülen soruşturm a ile ilgili olarak düzenlenen r apora, ek görüş e, toplanan delillere, yazılı savunmalara ve incelenen dosya kapsamına göre 19.11.2020 tarih ve 20-50/695-306 sayı ile işbu nihai kararı tesis etmiştir . (13) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili soruşturma raporu ve ek g örüş sonucunda SIEMENS in Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarına yönelik yedek parça ve sarf malzemesi ile Siemens markalı tıbbi görüntülem e ve teşhis cihazlarına yönelik servis pazarlarında hâkim durumda bulunduğu; bu çerçevede, SIEMENS in Kurulun tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları pazarına yönelik yaptığı önaraştırma neticesinde alınan 18.02.2009 tarih ve 09 -07/128 -39 sayılı kararında y er verilen yükümlükleri n gereğini yerine getirdiği, şikâyet konusu iddiaların gerçeği yansıtmadığı dikkate alındığınd a SIEMENS in 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi çerçevesinde hâkim durumunu kötüye kullanmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı belirtilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Şikâyet Başvurusunda Bulunan : Siemed Tıbbi Sistemleri Elektrik Elektronik İletişim Sağlık Hizmetleri Danışmanlık Bilgisayar ve San. ve Tic. Ltd. Şti. (SIEMED) (14) 29.01.2008 tarihinde kurulan SIEMED, genel olarak tıbbi cihaz ların bakım ve onarımı alanında faaliyet göstermektedir. Siemens in yanı sıra Philips, Toshiba, General Electric, Usx -Ray, Aloka, Hitachi gibi markaların tıbbi cihazları için de bakım ve onarım hizmeti vermekte, aynı zamanda hastane biyomedikal yönetim si stemi 1 hizmeti sunmaktadır. Teşebbüsün 2016 -2019 yılları arasında hizmet verdiği toplam görüntüleme cihazı sayısı ( ..) olup, bunun ( ..) adedini Siemens marka cihazlar oluşturmaktadır. (15) SIEMED, tıbbi görüntüleme sistemlerine yönelik olarak müşterileri il e süreli bakım - onarım anlaşmaları (BOA) yapmaktadır. Söz konusu anlaşmalar, müşteri talebi doğrultusunda parça dâhil ya da parça hariç olarak akdedilmektedir. Parça dâhil bakım -onarım anlaşmalarında, müşterilere istisnai listeli2 olarak yahut tüm parça ları kapsayacak şekilde mühendislik hizmeti sunulmakta ve anlaşma kapsamına giren yedek parçaların arızalanması durumunda ek bir bedel alınmamaktadır. Parça hariç bakım -onarım anlaşmalarında ise, müşteri n talepleri doğrultusunda belirlenen süre 1 Hastane biyomedikal yönetim hizmeti, mevcut hastanede bulunan tüm cihazlara ait biyomedikal hizmetin verilmesi, biyomedikal birimin kurulması ve birimin entegre yönetilmesini içermektedir. Bu sistemin en büyük avantajı, hastanele rin, kendi bünyelerinde bulunan mevcut cihazlara ilişkin olarak bakım -onarım yapmak üzere tek bir firma ile muhatap olmasıdır. Bunun yanı sıra, söz konusu sistem sayesinde, cihazlar sürekli kontrol altında tutulmakta, cihaz servis işlemleri kolaylıkla taki p edilmekte, cihaz bilgi bankası oluşturularak raporlama ve düzenli olarak kalibrasyon işlemleri yapılmaktadır. Bu kapsamda Ziehmi, Arcoma markalarına da hizmet sunulduğu SİEMED tarafından ifade edilmiştir. 2 İstisnai liste kapsamında olan parçalar , yükse k maliyeti olan parçalardır . (Tüp, magnet vb.) 20-50/695 -306 5/51 için yalnız ca mühendislik hizmeti verilmektedir. Tüm bunların yanı sıra, SIEMED ile herhangi bir bakım -onarım sözleşmesi imzalamamış müşterilerin anlık bakım -onarım talepleri de SIEMED tarafından değerlendirilmektedir. Söz konusu müşterilere yalnızca çağrı yaptıkları nda hizmet sunulduğundan, anılan müşteriler on call müşteri olarak isimlendirilmektedir. (16) Bakım -onarımın yanı sıra yedek parça temini de yap an SIEMED, yedek parça ve ikinci el cihazlarını yurt içinde merkez binalarında, yurt dışında ise çalıştığı firmala rdan k iralama yolu ile temin ettiği yerlerde tutmaktadır. P arça dâhil bakım - onarım anlaş maları nda, on call hizmet verilen sistemler de ya da yalnızc a yedek parça siparişlerinde, depolarda bulunan yedek parçalar müşterilere temin edilmektedir. I.2. Hakkın da Soruşturma Yürütülen Taraf: Siemens Healthcare Sağlık A.Ş . (SIEMENS) (17) SIEMENS, Siemens San. ve Tic. A.Ş. bünyesinde bir iş birimi o larak faaliyet göstermekte iken, Siemens AG nin global düzeyde aldığı kararla varlık satışı yoluyla ayrı bir şirket olarak 01.01.2016 tarihinde f aaliyet göstermeye başlamıştır. SIEMENS in ana sözleşmesinde faaliyet konuları, - tıp tekniği, tıp diagnostiği ve bilişim, yazılım ve donanım sistem ve ürünleri, elektronik bileşenler v.b. , tıp tekniği ve sağlık hizmetleri alanında fik ri ve sınai ürünlerin geliştirilmesi, imalatı, imal ettirilmesi, ithalatı, ihracatı, toptan ve perakende ticareti, her türlü pazarlanması, dahili ve harici toptan ticareti ve dağıtımı, bu hususlara dair olmak üzere bakım ve servis hizmetleri verilmesi, tıb bi tanı ve tedavi amacıyla laboratuvar, tanı merkezi ya da tedavi merkezi kurulması, ortak olunması, işletilmesi, araştırma ve geliştirme merkezleri kurulması , - Yurt içinde ve yurt dışında her türlü tesis ve bunların kısımlarının inşaatı da dâhil olmak üzer e tasarlanması, proje işlerinin gerçekleştirilmesi, geliştirilmesi, kurulması, kurdurulması, pazarlanması ve işletilmesi , - Tesislerin, teknik bakımı ve modernizasyonu, tesislere bakım ve diğer hizmetlerin sağlanması, - Her türlü işletme ve tesisin kiralanması , satın alınması veya her ne şekilde olursa olsun devralınması, devredilmesi ve işletilmesi, - Şirketin çalışma konusu ile ilgili iç ve dış her türlü ihaleye doğrudan ya da her nevi ortaklık vasıtası ile girilmesi, - Şirketin çalışma konusu dâhilinde olmak üze re gayrimenkul araştırma, değerlendirme ve danışmanlık hizmetlerinin verilmesi olarak gösterilmiştir. (18) SIEMENS, Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları ile bunlara ait (orijinal ya da yenileştirilmiş) yedek parçaların satışı konusunda Türkiy e de yetkili tek distribütör konumundadır. Bunun yanı sıra, anılan cihazlara yönelik bakım -onarım hizmeti sunmaktadır. (19) SIEMENS tarafından, cihazlarının standart olarak bir yıl üretici garantisi ile ithal edildiği, özel hastanelerde genel olarak sürenin min imum bir yıl olduğu, ancak talep üzerine ilave maliyet hesaplaması ile garanti sürenin uzatıldığı, kamu hastanelerine yapılan satışlara ilişkin olarak kamu ihalelerinde genel olarak iki yıl süreli garantinin 20-50/695 -306 6/51 talep edildiği bu nedenle bu sürenin genel olara k iki yı l uygulandığı belirtilmiştir . Garanti hizmetleri standart olarak kamu hastanelerinde ve özel hastanelerde mühendislik hizmetleri ve yedek parçayı kapsamaktadır. (20) SIEMENS, garanti sonrası dönemde tıbbi görüntüleme sistemlerine yönelik olarak müşteri leri ile süreli bakım -onarım anlaşmaları yapmakta olup, söz konusu sözleşme tiplerine ilişkin ayrıntılara aşağıda yer verilm iştir: - Parça hariç bakım -onarım sözleşmesi: Yalnızca arıza tespit, bakım ve mühendislik hizmetlerini içermektedir. - Parça dâhil bakım -onarım sözleşmesi : Mühendislik ve bakım hizmetlerine ilave olarak, standart yedek parçalar da sözleşme kapsamındadır. - Her şey dâhil bakım -onarım sözleşmesi: Mühendislik, bakım hizmetleri ve yedek parçalara ilave olarak, tüp ve benzeri sarf malzemelerini d e içermektedir. (21) Siemens markalı tıbbi görüntüleme cihazı kullanan ve yukarıda belirtilen sözleşmeleri imzalamamış diğer müşterilere ise çağrı yaptıklarında hizmet verilmektedir. On call müşterilere, talepte bulunduklarında standart bir tarife3 üzerinden hi zmet sunulmaktadır. I.3. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler4 (22) Önaraştırma kapsamında SIEMENS genel merkezinde ve Ankara ofisinde 02.10.2019 ve 15.10.2019 tarihlerinde yerinde incelemeler gerçekleştirilmiştir. Söz konusu yerinde incelemelerde elde ed ilen belgelere aşağıda yer verilm iştir. (23) SIEMENS çalışanı ( ..) den yine SIEMENS çalışanı ( ..) e 22.08.2016 tarihinde gönderilen RE: TÜP İHALELERİ konulu e -postada aşağıdaki ifade ler yer almaktadır : Öncelikle hoşgeldin.. Bülent Ecevit teknik şartname o k. Yalnız fiyat ürünün liste fiyatı ( ..) EUR ve forward kur üzerinden % ( ..) indirim ile ancak ( ..) TL yE geliyoruz. Bu şekildeyken aldığımız kur ( ..) oluyor. Kaybetmemek adına günlük kura inelim diyorum ne dersin?.. (24) Satış Uzmanı ( ..) dan Satış Takım Lideri ( ..) ve Satış Destek Uzmanı ( ..) e 13.2.2017 tarihinde gönderilen RE: SIEMED YENİ ŞİKAYET YENİ DAVA konulu e - postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır : BEÜ tüp satışı konusu ile ilgili maili ekte bulabilirsiniz. Açık ihalede kapalı zarf usulü verilen bir teklifde istediğimiz fiyata işi alma hakkına sahibiz kararı ile bir iş yapılmış. İtiraz edecekleri bir durum yok (25) Satış Destek Uzmanı ( ..) ten Satış Takım Lideri ( ..) e 14.10.2016 tarihinde gönderilen RE: 01.10.2015 -30.09.2016 Hitrate Rapo ru konulu e -postada müşteriler tarafından kabul edilmeyen teklif sayıları ve red gerekçeleri ne yer verildiği görülmektedir: 3 Standart tarifedeki günlük mühendislik hizmet bedeli belirlenirken esas alınan kriterler, cihaz bakımının S IEMENS üzerinde olup olmadığı, yapılacak işin kapsamı, cihazın modalitesi, ulaşım koşulları, arıza n iteliği, mühendis programlarının müsaitliği, müşterinin şartları gibi hususlar olup, teklif edilen fiyatlar bu kriterlere göre değişmektedir. On-call fiyatlar ise liste fiyatlarıdır. 4 Orijinal belge lerdeki yazım hataları aynen korunmuştur. 20-50/695 -306 7/51 ( TİCARİ SIR ) (26) Satış Uzmanı ( ..) dan SIEMENS çalışanı ( ..) e 27.01.2017 de gönderilen hitrate konulu e -posta ekinde 01.10.20 15-30.09.2016 tarih aralığına ilişkin ve müşteri kodu ve adı, satış durumu, ürün kodu ve adı, ürünün kullanıldığı cihaz, fiyat talep tarihi, teklifin geçerli olduğu zaman aralığı, satış fiyatı gibi bilgilerin yer aldığı bir excel belgesi bulunmaktadır . (Belge-12,CD) Aynı excel belgesi, Satış Destek Uzmanı ( ..) ten Satış Takım Lideri ( ..) e 14.10.2016 tarihinde gönderilen RE: 01.10.2015 - 30.09.2016 Hitrate Raporu konulu e -posta ekinde de yer almaktadır . (27) Satış Uzmanı ( ..) dan SIEMENS çalışanları ( ..) ve ( ..) e 08.05.2017 tarihinde gönderilen RE: 01.10.2016 -30.04.2017 yedek parça&tüp satış rakamları ve hit rate konulu e -posta ekinde de yukarıda bahsi geçen excel belgesinin 01.10.2016 - 30.04.2017 tarihleri için düzenlenmiş hali yer almaktadır. (28) Satış Uzman ı ( ..) dan Satış Takım Lideri ( ..) ve Satış Destek Uzmanı ( ..) e 13.2.2017 tarihinde gönderilen RE: SIEMED YENİ ŞİKAYET YENİ DAVA konulu e - postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: 32033887 -29.08.2016 tarihinde verilen ERER SAĞLIK VE EĞİTİM KURUMLA RI (SİNCAN KORU) nun istemiş olduğu teklifte yeralan parça ise: 10613748 /L3 Coldhead (RDK408L3) dir. Liste fiyatı ( ..) dan kampanya fiyatına düşülen ve daha sonra peşin ödeme inidirimi yapılan ( ..) +KDV teklifimiz ektedir. Teklif Kabul edilmiştir ve peşin ödeme alınmıştır, dekontta ektedir . (29) E-posta ekinde de SIEMENS in Sincan Özel Koru Hastanesi ne 29.08.2016 tarihinde ( ..) teklif numarası ile 10613748/L3 Coldhead (RDK408L3) kodlu ürün için ( ..) Euro teklif sunduğu teklif belgesi bulunmaktadır. (30) SIEMENS iç yazışmasında ( ..) dan ( ..) ve ( ..) a 29.09.2014 tarihinde gönderilen 29.09.2014 Hotsites Listesi konulu e -postada ve ekindeki excel belgesinde SIEMENS in satışını gerçekleştirdiği cihazlara ilişkin seri numaralar ı (sistem id) yer almaktadır. S öz konusu e -posta ekinde daha ayrıntılı ve geniş kapsamlı bir excel belgesi yer almakta olup örnek olarak e -posta gövdesindeki tablo kullanılmıştır : ( TİCARİ SIR ) (31) SIEMENS satış temsilcisi ( ..) tarafından Satış Destek Uzmanı ( ..) e 26.09.2014 tarihin de gönderilen 10352739 Control PCB in ICS Fiyat Talebi konulu e -postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır : ( ..) Hanım merhaba, Aşağıdaki parça için fiyat teklifinizi rica ederim; 10352739 Control PCB in ICS. 20-50/695 -306 8/51 (32) Söz konusu e -postaya cevaben SIEM ENS tarafından 01.10.2014 tarihinde fiyat teklifi verildiği anlaşılmaktadır. Yine aynı e -posta silsilesinde 25.12.2014 tarihinde SIEMENS satış temsilcisi ( ..) tarafından Satış Destek Uzmanı ( ..) e gönderilen RE: 32015268 SİEMED TIBBİ SİSTEMLER_Control P CB in ICS konulu e -postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: Aslı Hanım merhaba, İlgili ürünle ilgili sipariş onayımızın ardından teslimat süresini bildirebilir misiniz. Konu aciliyet göstermektedir, şimdiden ilginiz için teşekkür ederim. (33) Söz kon usu e -postaya 29.12.2014 tarihinde verilen cevapta ise aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: Teslim: Siparişinizi ve ödeme koşullarının yazılı olarak taahhüt edilmesini takip eden 30 gün içerisinde. Olacaktır. Almanya nın yılbaşı tatili nedeni ile geçtiğ imiz hafta ve bu hafta gecikmeler yaşanmaktadır . I.4. İlgili Pazar I.4.1. Sektör Hakkında Bilgi (34) Tıbbi Cihaz Yönetmeliğinde5 tıbbi cihaz, İnsanda kullanıldıklarında aslî fonksiyonunu farmakolojik, immünolojik veya metabolik etkiler ile sağlamayan fakat fonksiyonunu yerine getirirken bu etkiler tarafından desteklenebilen ve insan üzerinde; 1) Hastalığın tanısı, önlenmesi, izlenmesi, tedavisi veya hafifletilmesi ya da 2)Yaralanma veya sakatlığın tanısı, izlenmesi, tedavisi, hafifletilmesi veya mağduriye tin giderilmesi ya da 3) Anatomik veya fizyolojik bir işlevin araştırılması, değiştirilmesi veya yerine başka bir şey konulması veyahut 4) Doğum kontrolü amacıyla kullanılmak üzere imal edilmiş, tek başına veya birlikte kullanılabilen, imalatçısı tarafın dan özellikle tanı ve/veya tedavi amaçlı kullanılmak üzere imal edilmiş ve tıbbi cihazın amaçlanan işlevini yerine getirebilmesi için gerekli olan yazılımlar da dahil, her türlü araç, alet, teçhizat, yazılım, aksesuar veya diğer malzemeler olarak ifade e dilmektedir. T ıbbi cihaz tanımının genişliği sebebiyle tıbbi cihaz sektörü çok sayıda ve çok çeşitli alanlarda çalışan teşebbüsün faaliyet gösterdiği bir sektör konumundadır. (35) Soruşturma kapsamında incelenen pazar, SIEMENS in faaliyet gösterdiği alanlardan biri olan ve tıbbi cihazlar sektörünün bir alt kolu olarak tanımlanan , görüntüleme ve teşhis cihazları pazarıdır. Türkiye de faaliyet gösteren şirketlerin başında SIEMENS, Türk Philips Ticaret A.Ş. (PHILIPS), Hitachi Healthcare Turkey Sağlık Sanayi A.Ş. 5 Resmî Gazete tarih ve sayısı: 07.06.2011, 27957. KHGM tarafından gönderilen yazıda, TİTCK tarafından yayımlanan Tıbbi Cihaz Yönetmeliği haricinde bir mevzuat uygulanmadığı ifade edilmiştir. 20-50/695 -306 9/51 (HITACHI ), Canon Medikal Sistemler Turkey A.Ş. ( CANON )6, Shimadzu Corporation (SHİMADZU ), Samsung Healthcare Türkiye ( SAMSUNG ) ve GE Medical Systems Türkiye Limited Şirketi ( GE) gelmektedir .7 Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları pazarında faaliyet gösteren şirketler, ithal ettikleri tıbbi görüntüleme cihazlarını ve bunlara ait yedek parçaları ve sarf malzemelerini Türkiye deki müşterilerine satmakta ve sonrasında bu cihazların bakım -onarımını yapmaktadır. (36) Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazı pazarında, SIEMENS in 2009 -2019 yıllar ında sahip olduğu pazar payı bilgilerine aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. Tablo 1- SIEMENS in Tıbbi Görüntüleme ve Teşhis Cihazları Pazarındaki Tahmini Pazar Payları (%)8 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: 24.10.2016 tarih ve 16 -34/589 -259 sayılı Kurul kararı, SIEMENS (37) Aşağıdaki tabloda ise 2016 -2019 yılları için Türkiye deki Siemens markalı toplam aktif tıbbi teşhis ve görüntüle me cihaz sayısı ve bu cihazlara SIEMENS tarafından hizmet verilme statüsü bilgisi yer almaktadır. Tablo 2- SIEMENS Markalı Kurulu Sistem ve Aktif Cihaz Sayısı Yıl 2016 2017 2018 2019 Toplam Cihaz Sayısı ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Aktif Cihaz Sayısı ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Garanti Kapsamında ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) BOA Kapsamında ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kamu ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Özel ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) On-Call Kapsamında Hizmet Verilebilecek9 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) On-Call Kapsamında Hizmet Veri len ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: SIEMENS (38) Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları, üretim maliyetleri içinde Ar -Ge faaliyetlerinin büyük yer kapladığı yüksek teknolojili ürünlerdir. Günümüzde teknolojinin gelişme hızı da dikkate alındığında, piyasaya sü rekli yeni modellerin sürüldüğü bilinmektedir. Sektörde bir cihazın ortalama ömrünün 10 -12 yıl olduğu kabul edilmektedir .10 Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının ve bu cihazların yedek parça, sarf malzemesi ve teknik servis maliyetleri nin oldukça fazla o lduğu bilinmektedir . Ancak yine de yedek parça, sarf malzemesi ve bakım -onarım maliyetlerinin toplam maliyet içindeki payı görece düşük kalmaktadır. Bunun sebebi, cihaz maliyetlerinin, yedek parça, sarf 6 Toshiba Medical System C orporation ın kontrolü 2016 yılında Canon Inc. tara fından devralınmıştır. 7 BSS ler hâlihazırda HİTACHİ, SHİMADZU, ALOKA, MEDİSO, USX -RAY gibi markalara da hizmet verdiklerini belirtmişlerdir. 8 Pazar payı verileri nin yıllar itibariyle Avrupa'daki tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazı üreticileri sendikası ol an COCIR verilerine göre hesaplandığı belirt ilmiş olup, COCIR verilerinin Türkiye de faaliyet gösteren tüm teşebbüsleri içermediği ifade edilmiştir. 9 Bu kapsamda hizmete konu cihazların toplam sayısını ifade etmektedir. 10 Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü (KHGM) tarafından gönderilen yazıda , tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının ortalama ömürleri nin, marka, model ve teknoloji altyapısına göre değişiklik göster diği ve bu cihazlar için kesin bir ömür belirtilmesi nin mümkün olma dığı, a ncak Muhasebat Genel Müdürlüğü nün Amortisman ve Tükenme Payları başlıklı 47 numaralı Tebliğine göre; sağlık tesislerinde de kullanılan taşınır kodlarından tıbbi görüntüleme ve teşhis amaçlı kullanılan cihazların da yer aldığı 253 kodlu malzemelerin amortisman ve tükenme süresi nin beş yıl olarak belirtil diği, b u süre nin tıbbi cihazlara verilen teknik hizmet süresinin üreticiler tarafından genellikle 10 yıl olarak uygulanması sebebiyle sözleşmelerde de en az 10 yıl olarak ifade ed ildiği ve sağlık tesislerinde çoğ unlukla en az 10 yıl olacak şekilde uygulan dığı, b unun dışında sağlık tesisinde bulunan tıbbi cihazlar ın ekonomik ömrünü doldurmad ığı sürece kullanılmaya devam edildiği ifade edilmiştir. 20-50/695 -306 10/51 malzemesi ve teknik servis maliyetlerine kıyasen oldu kça yüksek olmasıdır. Belli bir marka tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazının satın alınmasından sonra başka bir marka cihaza geç ilmesi, müşteriler tarafından ekonomik açıdan makul bulunmamaktadır. Nitekim söz konusu cihazların değiştirilmesinde öncelikle ci hazın fiyatından kaynaklı bir geçiş maliyeti bulunmaktadır. Bunun yanı sıra, yeni cihazın kurulumu, teknik personel tarafından cihazın kullanımının öğrenilmesi gibi maliyetler de ortaya çıkmaktadır. (39) Ar-Ge faaliyetleri ve ileri teknoloji gereksinimi nedeni yle üreticilerin katlandığı maliyetler tıbbi görüntüleme cihazlarının fiyatlarına yansı makta ve bu cihazların fiyatlarının milyon dol arları bulabilmektedir . Söz konusu cihazların üretimi için teşebbüsler tarafından yüksek maliyetlere katlanılması gerektiği nden, pazara girişler oldukça sınırlı kalmakt adır. Ayrıca yüksek maliyetlerle üretilen bu cihazlar ve bunlara ait yedek parça ve sarf malzemelerinin büyük bir kısmı patent haklarıyla korunduğundan, bir üreticiye ait ürünler başka bir teşebbüs tarafından üretilememektedir. (40) Piyasadaki tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının alımları incelendiğinde, kamu kurumlarının cihaz alım ve bakım işlerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu na (4734 sayılı Kanun) tabi olarak yapıldığı görülmektedir .11 Anılan Kanun un 40. ma ddesinde, ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır ve Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve tekn ik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir . hükümleri yer almaktadır . Bu çerçevede, ihale doğrultusunda ekonomik açıdan en avantajlı teklifi sunan teşebbüs, idarenin belirlediği süreler dâhilinde hizmet vermektedir. (41) Cihaz alımı sırasında idarelerin bakım -onarım, yedek parça, tüp ve benzeri sarf malzemeleri için ihaleye giren teşebbüslerden taahhüt aldığı görülmektedir. Bu taahhütler ihaleye giren teşeb büsler bakımından bağlayıcı olduğu halde idareler için bağlayıcı değildir. Bir başka ifadeyle, garanti süresi bitiminde ihaleyi kazanan teşebbüsten yahut diğer BSS lerden hizmet alıp almama k idarenin tercihindedir. SİEMENS , 2019 yılı için kamu hastanelerinin %99,9'unun cihaz satış ları sırasında gelecekteki olası taleplerine ilişkin olarak fiyatların sabit tutulmasına ilişkin taahhüt istediklerini , özel hastanelerin %52'sinin ise satış sonrası diğer hizmetler için taahhüt aldık larını ifade etmiştir . (42) Merkezi alıma konu tıbbi cihaz ve demirbaşlar günümüzde KHGM12 tarafından merkezi olara k temin edil mektedir. Bu ürünler her yıl Genel M üdürlük tarafından 11 Nitekim KHGM tarafından verilen bilgilerde , Genel Müdürlüğe bağlı s ağlık tesi slerinde tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarını da kapsayacak şekilde tüm tıbbi cihazların satış sonrası servis hizmetlerinde Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan 2019/19 sayılı Tıbbi Cihazlarla İlgili Mal ve Hizmet Alımı İşlemleri Genelgesi nin, KHGM nce hazırlanan Biyomedikal Dayanıklı Taşınırların Garanti ve Sözleşme Yönetimi konulu resmi yazı nın ve mevcut Kamu İhale Kanunu mevzuat ı ile Taşınır Mal Yönetmeliği nin uygulanan mevzuat ı oluşturduğu ifade edilmiştir . 12 Öncesinde, 2011 yılında yayınlanan 663 KHK ile kurulan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu tarafınd an merkezi alım yapılmakta iken 2017 yılında yayımlanan 694 sayılı KHK ile Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü ne dönüştü rülmüş olup merkezi alımlar bu birim tarafından gerçekleştirilmektedir. 20-50/695 -306 11/51 belirlen mekte ve Hudut Sahilleri Sağlık Genel Müdürlüğü13 ile birlikte temin edilmektedir.14 (43) KHGM tarafından ayrıca, tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının ekonomik ömrü boyunca katlanacakl arı maliyetleri analiz edebilmek adına , satın alma sözleşmelerinde satış sonrası teknik hizmetlerin yıllık fiyat limitlerine yer verildiği ve yükleniciden yedek parça fiyat listeleri nin talep edildiği, sözleşmes el kontrol dışında, Malzeme Kaynakları Yöneti m Sistemi nde ( MKYS ) tedarik edilen tüketim malzemelerinin (yedek parça, sarf ve aksesuar) ve teknik hizmetlerin (kurulum, söküm, yenileme, periyodik ölçümleme, bakım, onarım vb.) cihaz künyesi üzerinde veri girişinin sağlandığı alanların mevcut olduğu , bu sistem ile cihazın ekonomik ömrünü doldurmasının ardından toplam maliyet analizine olanak sağlandığı ifade edilmiştir. (44) Görüldüğü gibi, idareler adına KHGM tarafından merkezi cihaz alımı yapılırken, garanti sonrası bakım -onarım hizmetleri, yedek parça fiy atları gibi cihazın ekonomik ömrü boyunca idarelerin katlanacakları maliyetler de hesaba katılmaya çalışılmakta ve bu maliyet kalemlerine ilişkin olarak yıllık fiyat limitlerine yer verilerek maliyetlerin düşürülmesi hedeflenmektedir. Geçmişte yalnızca öze l teşebbüs lerin dikkate aldığı bu yöntem, kamu hastaneleri tarafından da yaklaşık 10 yıldır kullanılmaktadır . KHGM , sistemin kullanıma alınmasıyla birlikte tedarik edilen tıbbi cihazlar ın henüz öngörülen kulla nım ömürlerini tamamlamadığını, bu sebeple toplam maliyet analizine yönelik bir talep oluşmadığı nı ancak karar destek sistemlerinde yapılacak geliştirmeler ile bu analizlerin yapılabilmesinin planlandığı nı ifade e tmiştir . (45) Özel sektörde yapılan alımlarda ise serbest piyasa koşulları geçerli olmaktadır. Özel sektörde faaliyet gösteren teşebbüsler, cihaz üreticilerinden teklif almakta (bakım - onarım bedeli, yedek parça ve tüp fiyatları gibi), cihazın ekonomik ömrü boyunca toplam sahiplik maliyetini hesaba katarak alım yapmaktadır. Cihazların garanti sonrası bakım -onarım hizmetleri için ise, cihaz alım aşa masında cihaz üreticilerinden alınmış olan teklifler kullan ılmayıp, BSS ler ile de anlaşma yapıla bilmektedir. Gerek kamuda gerekse özel sektörde yapılan cihaz alımları bakımından, tıbbi görüntüleme cihazları pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerden alınan taahhütler tek taraflı bağlayıcı olup, ilgili hastanenin kabulü halinde sözleşme haline gelmektedir. (46) Pazarda tıbbi görüntüleme ve teşhis cihaz üreticileri ile BSS ler arasındaki rekabet, cihazın garanti sü resinin bitmesi ile gündeme gelmektedir. 18.02.2009 tarih ve 09 - 07/128 -39 sayılı Kurul kararı ( 2009 Kurul kararı ) ile tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının bakım -onarım pazarının rekabetçi bir yapıya kavuşturulması ve BSS lerin de bu pazarda yer edinebi lmesi amacıyla tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları pazarında faaliyet gösteren teşebbüslere birtakım yükümlükler getirilmiştir. O dönem pazarda az sayıda BSS nin faaliyet gösterdiği belirtilmiş olmakla birlikte, pazarın hâlihazırdaki durumu gözetildiğind e, anılan karar ile hedeflenen amaçların gerçekleştirildiği görülmektedir. Nitekim bahsi geçen pazarda , BSS lerin sayısında kayda değer bir artış yaşandığı dikkat çekmektedir .15 Dikkat çeken bir diğer husus 13 SIEMENS ten alınan bilgilere göre , SIEMENS in 2019 yılı için cihaz satışı bakımından en çok alım yapan kamu müşterisi Hudut ve Sahill er Sağlık Genel Müdürlüğüdür. 14 Verilen bilgiler de ayrıca merkezi alım ın belirli dönemler halinde değil, talep olması durumunda yapıldığı, m erkezi olarak alımı yapılan ürünlerin hangi sağlık tesisine /tesislerine verileceğinin KHG M tarafından belirlen diği, h er yıl merkezi izne tabi cihazlar ın belirlendiğ i ancak sağlık tesisleri nin münferiden izin almadan bu cihazların temin süreci ni başlatama dığı ifade edilmiştir. 15 2009 yılı öncesi faal iyet gösteren BSS lerin sayısı sekiz iken, 2019 yılı itibariyle bu rakam SIEMENS ten alınan verilere göre 13 e yükselmiş tir. 20-50/695 -306 12/51 ise, söz konusu servis sağlayıcıların yoğunlukla S iemens markalı cihazlara bakım - onarım hizmeti sunmasıdır. Bunun yanı sıra, BSS lerin hizmet verdiği markalardaki çeşitliliğin de 2009 -2019 yılları arasında arttığı anlaşılmaktadır. Tablo 3- SIEMENS ve BSS lerin 2016-2019 Yıllarında Hizmet Verdikleri Markal ar (1) SIEMENS (2) SIEMED (3) Renova (4) Tetra (5) İmge (6) Link (7) Medidesk (8) Healthica (9) Geoid Siemens (10) Siemens, Philips, Toshiba, Hitachi, GE, Aloka, (11) USX-Ray, Shimadzu, KLS Martin (12) Siemens, Toshiba, GE (13) Siemens, Toshiba, GE Siemens (14) Siemens, Toshiba, GE, Philips (15) Siemens Siemens, GE (16) Siemens, GE, Mediso (17) Kaynak: SİEMENS ve BSS ler I.4.2. İlgili Ürün Pazarı (47) Soruşturmaya konu iddiaların esasını, SIEMENS in Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının bakım ve onarımı hizmeti ile yedek parça ve sarf malzemesi pazarındak i eylemleri oluşturmaktadır. (48) SIEMENS için garanti dönemi, müşteri ile cihazın satışı sırasında, sözleşmede anlaşılan şartlarda hizmet verilen dönemdir ve bu dönem için sözleşme ile belirlenen cihazın satış faturası haricinde servis faturası düzenlenmemekt edir. Cihazın garanti süresinin bitmesinin akabinde ise (rekabetçi dönem) BOA yapılabileceği gibi tek seferlik alımlar ( on-call) da söz konusu olabilmektedir. (49) Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının dayanıklı mallar/ü rünler olarak nitele ndirilmesi mümkündür. Zira dayanıklı mallar, uzun dönemli kullanım ve fayda elde etme amacıyla satın alınmakta ve bu sebeple kullanım ömürleri boyunca tamir, bakım, yedek parça ve/veya sarf malzemesi gibi ürün ve hizmetlere ihtiyaç duyulmaktadır. Dayanıklı malların oluşturduğu ve tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının da içerisinde yer aldığı pazarlar, zamanla tamamlayıcı ürün ve hizmetlere duyulan ihtiyaç sebebiyle öncül (birincil) ve ardıl (ikincil) pazar şeklinde ikiye ayrılabilmektedir. Bu kapsamd a yedek parça, sarf malzemesi, tamir, bakım - onarım hizmetleri gibi öncül ürünle birlikte kullanılan ve öncül ürünün satın alınmasından belli bir süre sonra ihtiyaç duyulan ürün ve hiz metlerin bulunduğu pazarlar ardıl pazarlar olarak tanımlanmaktadır. (50) Rekabet hukuku literatüründe, öncül ve ardıl ürün ve hizmetlerin yer aldığı pazarların tanımlanmasında i) söz konusu ürün ve hizmetlerin aynı pazara dahil edilip edilemeyeceği, ii) eğer bu sonuca ulaşılamazsa ardıl ürün ve hizmetlerin yer aldığı pazarların ma rka-spesifik tanımlanıp tanımlanamayacağı hususlarının analizi ön plana çıkmaktadır. (51) Ardıl piyasalarda ilgili pazar tanımlanırken, normal pazar tanımında olduğu gibi tüketicilerin göreceli fiyat değişimlerine verdikleri tepkiler dikkate alınacaktır. Ancak bu kez bağlantılı pazarlardaki koşulların ürün ikamesine getirdiği sınırlamalar da gözönüne alınır16. Bir başka ifadeyle, pazar tanımının odağında, gelecekte birincil ürünü alma olasılığı olan potansiyel müşterilere değil, hâlihazırda birincil ürünü satın almış olan müşterilere yapılan ikincil ürün ve hizmet satışlarının yer aldığı anlaşılmaktadır. 16 İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz, para. 44. 20-50/695 -306 13/51 (52) Bu çerçevede marka -spesifik ardıl pazar tanımlanması yapılıp yapılamayacağı konusunda göz önünde bulundurulacak hususlardan ilki başka üreticilerin ardıl ürünle rine geçişin mümkün olup olmaması hususudur. Belli bir markanın birincil ürününü alan müşteri, ardıl pazarda fiyatların artması halinde, o markanın ikincil ürününe kilitlenmeyip başka marka üreticilerin ikincil ürünlerine geçebiliyorsa, (marka -spesifik olm ayan) ortak bir ardıl pazar tanımı yapmak gerekmektedir. Göz önünde bulundurulaca k diğer bir husus ise, başka marka birincil ürüne geçmek suretiyle ardıl pazardaki yüksek fiyatlardan kaçınabilme olasılığıdır. Bu durum ancak başka marka birincil ürüne geçiş maliyetinin yüksek olmamasıyla mümkün olabilecektir. Bu pazarlar için geçiş maliyetleri ise, temel olarak iki türde ortaya çıkmaktadır. Bunlardan ilki, kullanılmış birincil ürünü, geçişin ekonomik olduğu cazip bir fiyattan satmanın/satın almanın mümkün ol maması halinde ortaya çıkan maliyettir. Bu durum, birincil ürünün fiyatı geçiş maliyetine katlanmaktan vazgeçirecek derecede ikincil ürünün fiyatından yüksekse, daha da önemli hale gelmektedir. İkinci tür geçiş maliyeti ise, fiyat hariç ürüne özgü yapılmış yatırımları kapsamaktadır. Bu maliyetler eğitim, kullanımına aşina olunmuş bir ürünü değiştirme, yeni yazılım yüklenmesi ihtiyacı gibi durumlardan kaynaklanabilmektedir. İkinci tür maliyetlerin yüksek olduğu bir durumda, cihazı kullanan müşteriler, ikinci el bir cihazı cazip bir fiyattan almak/satmak mümkün olsa dahi başka marka bir cihaza geçişten kaçınabilecektir. Sonuç olarak, her marka bazında ayrı bir ardıl pazarın olmadığına karar verildiği durumlarda, analiz (birincil ve ikincil ürünlerin birlikte y er aldığı) toplam sistem pazarı üzerinden yapılmaktadır. (53) Kurul kararlarında, ardıl pazarların marka -spesifik tanımlanıp tanımlanamayacağına karar verilirken, ürün veya hizmetin gerek üretimde gerekse kullanımdaki ikame edilebilirliği, tüketici talebi ve b aşka teşebbüslerce üretimin önünde herhangi bir engel olup olmadığı gibi faktörler göz önüne alınmaktadır17. (54) Dosya kapsamında edinilen bilgilerden Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazında, o cihazın muadili olabilecek rakip cihazlarda kullanıla n yedek parçalar ın kullanılamadığı, yani rakip markalı cihazların yedek parçaları nın birbirleriyle ikame edilemediği anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle, Siemens markal ı bir cihaza sahip olan müşteri rakip markaların ikincil ürününe geçememekte, bu durum da müşteriyi Siemens markalı ikincil ürünlere bağımlı kılmaktadır. Bu durum yalnızca yedek parça ve sarf malzemeleri için değil Siemens markalı cihazlara verilen servis hizmeti için de geçerlidir. Her ne kadar Siemens markalı cihazlara verilecek servis hizm eti ile rakip markalı cihazlara verilecek servis hizmeti ikame gibi görünse de , söz konusu cihazların ileri teknoloji içermesi, pazarda yeni ürünlerin çıkış hızın ın yüksekliği ve her cihaz için genelde üretici firmanın ana merkezinde verilen eğitiml erin alınması gerek liliği dikkate alındığında, Siemens markalı cihazlar ile rakip cihazlara verilen servis hizmetinin yakın ikame olduğunu söylemek zordur. Nitekim Siemens markalı cihazlara servis veren bir mühendisin, rakip markalı cihazlar üzerinde yapabilecekl eri sınırlıdır. (55) Yukarıdaki hususların yanı sıra tıbbi cihaz sektörüne ilişkin alınan geçmiş tarihli Kurul kararları18 incelendiğinde, cihazların fiyatlarının ve geçiş maliyetlerinin oldukça 17 Örneğin Kurulun 08.05.2001 tarih ve 01 -22/192 -50 sayılı Hewlett Packard kararı, 14.08.2008 tarih ve 08 -50/758 -308 sayılı Vestel Angel kararı . 18 Örneğin Kurulun 18.02.2009 tarih ve 09 -07/128 -39 sayılı, 25.04.2012 tarih ve 12 -22/572 -166 sayılı, 15.11.2012 tarih ve 12 -57/1540 -553 sayılı, 04.06.2013 tarih ve 13 -33/447 -198 sayılı, 27.09.2013 tarih ve 13 -55/762 -321 sayılı, 20.08.2014 tarih ve 14 -29/613 -266 sayılı, 24.10.2016 tarih ve 16 -34/589 -259 sayılı kararları. 20-50/695 -306 14/51 yüksek olduğu, buna karşılık ardıl pazar maliyetlerinin düşük olduğ u hususlarına vurgu yapılarak pazar ların marka -spesifik tanımlandığı görülmektedir. Dosya kapsamında edinilen bilgilerden, pazarın yapısında esaslı bir değişiklik olmadığı anlaşılmıştır . SIEMENS de ilgili ürün pazarı tanımlarında değişiklik yapılmasını gerektiren bir husus olup olmadığına ilişkin soruya yönelik olarak bu yönde herhangi bir beyanda bulunmamıştır . (56) Bu çerçevede ve yukarıda yer verilen bilgiler ışığında ilgili ürün pazarları, Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları pazarı (öncül pazar), Sieme ns markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarına yönelik yedek parça ve sarf malzemeleri pazarı ve Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarına yönelik servis pazarı (ardıl pazar ) olarak belirlenmiştir. I.4.3. İlgili Coğrafi Pazar (57) Tanımlan an ürün paza rındaki ürünlerin satışının Türkiye genelinde gerçekleşmesi ve pazar farklılaşması yaratacak faktörlerin bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir . I.5. Değerlendirme (58) 4054 sayılı Kanun un 6. maddesinde Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması hukuka aykırı ve yasaktır. hükmü yer almakt adır. Maddenin devamında ise kötüye kullanma halleri bunlarla sınırlı olmamak üzere sıralanmıştır. İlgili hüküm uyarınca bir teşebbüs davranışının hâkim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilmesi için, incelemeye konu teşebbüsün hâkim durumda bulunma sı ve davranışının kötüye kullanma niteliği taşıması hususlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. I.5.1. Hâkim Durum Analizi (59) SIEMENS in Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarına yönelik yedek parça teminindeki davranışlarıyla h âkim durumunu kötüye kullanıp kullan madığına yönelik olarak Kurulun almış olduğu 20.08.2014 tarih ve 14-29/613 -266 sayılı kararda (2014 Kurul kararı) , - Cihazın ömrü süresince kullanılan yedek parça ve teknik servisin toplam maliyetinin cihazın maliyetine o ranının düşük olması, - Yedek parça fiyatlarına ilişkin bilginin şeffaf olmaması, - Toplam sahiplik maliyetinin özellikle kamu hastaneleri tarafından hesaplanamıyor olması, bu hesaplamanın önünde hukuki belirsizliğin bulunması, - İkincil ürünlerin fiyatının artm ası halinde başka marka cihaza geçişteki maliyetlerin yüksekliği, - Kilitlenmiş ve yeni müşteriler arasında fiyat farklılaş tırması imkânının mevcut olması hususları gözetilerek, 24.10.2016 tarih ve 16 -34/589 -259 sayılı Kurul kararında (2016 Kurul kararı) da, - Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının fiyatı ve ömrü, 20-50/695 -306 15/51 - Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının toplam sahiplik maliyeti içerisinde yedek parça, sarf malzemesi ve bakım -onarım maliyetlerinin payı, - Ardıl pazar (yedek parça, sarf malzemesi ve bakım -onarım ) fiyatlarındaki şeffaflık, - Tıbbi görüntüleme ve teşhi s cihazlarının satışı esnasında söz konusu cihazların toplam sahiplik maliyetinin hesaplanabilirliği, - Başka bir cihaza geçişin maliyeti, - Kilitlenmiş ve yeni müşteriler arasında fiyat farklılaştırması im kânının mevcut olup olmadığı hususları gözetilerek, SIEMENS in kendi markasını taşıyan cihazların ardıl pazarlarında iktisadi parametreler i belirleyici güce ulaşabildiği, bu nedenle Siemens markalı tıbbi teşhis ve görüntüleme cihazlarına yönelik yedek par ça ile Siemens markalı tıbbi teşhis ve görüntüleme cihazlarına yönelik servis pazarlarında hakim durumda olduğu belirtilmiştir. Tıbbi Görüntüleme ve Teşhis Cihazlarının Fiyatı ve Ö mrü: (60) Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları nın maliyetleri oldukça yüksek tir. 2019 yılı fiyatları esas alındığında, örneğin SIEMENS tarafından üretilen Magnetom serisi MR cihazların fiyatının ( ..) Euro , Somatom serisi BT cihazların fiyatının ise ( ..) Euro olduğu bilinmektedir. Modalite bazında örnek olarak seçilen bazı tıbbi görüntüleme ve teşhis ci hazlarının güncel fiyatları aşağıdaki tabloda sunulmaktadır. Tablo 4- Modalite Bazında İlgili Cihazların Bedelleri ile Yıllık Tahmini Topl am Bakım Onarım, Yedek Parça ve Sarf M alzemesi Giderleri Modalite Sistem Model Cihaz Satış Örnek Bedel ( ) Yıllık Tah mini Toplam Bakım -Onarım Yedek Parça Giderleri ( ) AT Anjiyografi Artis one ( ..) ( ..) CT Bilgiyasarlı Tomografi Somatom go. now ( ..) ( ..) MI Gama Kamera Symbia Evo Excel ( ..) ( ..) MR Magnetik Rezonans Magnetom Amira ( ..) ( ..) XP Mamografi Mammomat İnspiration ( ..) ( ..) US Ultrason Acuson NX3 ( ..) ( ..) Kaynak: SIEMENS (61) Söz konusu tıbbi cihazların ortalama ömrü 10 -12 yıl olarak kabul edilmekle birlikte , daha uzun süre kullanımlarının da mümkün olduğu bilinmektedir .19 Tıbbi Görüntüleme ve Teşhis Cihazlarının Toplam Sahiplik Maliyeti İçerisinde Yedek Parça, Sarf Malzemesi ve Bakım -Onarım Maliyetlerinin P ayı: (62) Uygulamada her ne kadar tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının yedek parça, sarf malzemesi ve bakım -onarım mali yetlerinin yüksek olduğu bilinmekteyse de, bu 19 SİEMENS tarafından satılan cihazlar hakkında tanımlanmış bir yaklaşık ömür bulunmamaktadır. Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü nün 2019/19 sayılı Genelge sinin 3.4.1. maddesinde cihaz yaşı açısından bazı düzenlemeler yapılmıştır. Buna g öre, genel olarak tetkik ve tedavi amacıyla kullanılan cihazların yaşının 10 yılı aşamayacağı, hizmet alumina ilişkin sözleşme süresi sonunda cihaz yaşının 10 yılı geçmemesi öngörülmüş ve maddede sayılan koşu lların sağlanması halinde 31.12.2020 tarihine kadar yapılacak ihalelerde bazı cihazların yaşının (MR, BT gibi) sözleşme süresi sonunda 13 yıl olarak belirlenebileceği düzenlemiştir. SİEMENS de katıldığı ihalelerde bu koşullara uymakta ve belirlenen süre kadar yedek parça temini garantisi vermektedir . 20-50/695 -306 16/51 maliyetlerin cihazların toplam sahiplik maliyeti (cihaz fiyatı + yedek parça fiyatı + sarf malzemesi fiyatı+ bakım -onarım fiyatı) içindeki payının görece düşük kaldığı görülmektedir. Bunun sebebi ise, kuşkusuz t ıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının maliyetlerinin yüksekliğidir. Bu bağlamda SIEMENS in verdiği bilgilere göre -her cihaz için farklı olabilmekle birlikte - garanti sonrası bakım -onarım, yedek parça ve sarf malzemesi maliyeti, cihaz maliyetinin yıllık yaklaşık %2 ila %15 ine denk gelmektedir .20 Dolayısıyla tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının ortalama 10 -12 yıllık bir ekonomik ömrü olduğu dikkate alındığında, bu oran %20 -24 ila %150 -180 arasında bir değere tekabül e tmektedir. Tıbbi görüntüleme ve teş his cihazlarının modalite bazında yapılan satış ö rneklerinin incelendiği Tablo -4 dikkate alındığında, garanti sonrası bakım -onarım, yedek parça ve sarf malzemesi maliyetinin, toplam sahiplik maliyetine oranı aşağıdaki tabloda gösterilmektedir . Tablo 5 - Modalite Bazında Cihazların İlk Satış Bedelleri, Yıllık Giderleri, Toplam Sahiplik Maliyetleri ve Oranlar21 Modalite Sistem Model Cihaz Satış Bedeli ( )-a Yıllık Tahmini Ardıl Pazar Giderleri ( )-b Toplam Sahiplik Maliyeti c=a+(10*b) (10*b)/c (%) AT Anjiy ografi Artis one ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) CT Bilgiyasarlı Tomografi Somatom go.now ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MI Gama Kamera Symbia Evo Excel ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MR Magnetik Rezonans Magnetom Amira ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) XP C Kollu Röntgen Mammomat İnspiration ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) US Ultrason Acuson NX3 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: SIEMENS , Raportörlerin Hesaplamaları (63) Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere, modalite bazında örnek olarak seçilen tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının garanti sonr ası bakım -onarım, yedek parça ve sarf malzemesi giderleri toplam sahiplik maliyeti içinde görece düşük bir yer tutmaktadır. Ardıl Pazar (Yedek Parça, Sarf Malzemesi ve Bakım -Onarım) Fiyatlarındaki Ş effaflık : (64) 2009 Kurul kararı nda tıbbi görüntüleme ve teşhi s cihazı pazarında faaliyet gösteren teşebbüslere 5. Tıbbi cihazların, son 3 (üç) yıllık satış verilerine dayanarak, en çok kullanılan 100 (yüz) yedek parç anın güncel fiyat listelerinin i nternet ortamında herkesin ulaşabileceği şekilde ilan edilmesi yükü mlülüğü getirilmiştir. Aynı kararda cihazlarda kullanılan tüplerin fiyatlarının, bunların sık değiştirilmesi gereken yüksek bedelli parçalar olmaları sebebiyle, söz konusu listelerde olması gerekmektedir. ifadesine yer veri lmiştir. S öz konusu düzenleme, ardıl pazarlardaki 20 SIEMENS tarafından verilen bilgilerde idare, cihaz alımlarında, ileride yedek parça ve bakım onarım hizmeti aldığında değerlendirmek üzere, şartname ile yedek parça ve bakım onarım kalemleri açısından taahhüt istemektedir. Örneğin Kurulum yapılan sağlı k işletmesi garanti süresinin bitiminden itibaren sistemin yan ekipmanları dahil tüm sistem için bakım onarım sözleşmesi yapmak isterse; tüm parçalar ömürlü parçalar, cihazla ilgili sarflar dahil ve tüp dahil birim cihaz bedelinin en fazla %8 i' oranında b edel talep edebilir. Yüklenici firma ivedilikle bu talebi yerine getirir. gibi hükümlerle teşebbüslerden belirli bir süre için öngörülmü ş hizmet taahhüdü alınmaktadır. ifadelerine yer verilmiştir. 21 Toplam sahiplik maliyeti , cihaz ın ilk satış bedeli ile cihazın ömrü boyunca katlanılan yedek parça bakım ve sarf malzemesi giderleri nin toplanması ile elde edilmiştir. Cihazların ömrü boyunca katlanılan maliyetler de yıllık maliyetlerin cihazın yaklaşık toplam ömrü olan 10 yıl ile çarpılmasıyla hesaplanmıştır. 20-50/695 -306 17/51 fiyat şeffaflığını sa ğlamak amacıyla getirilmiştir. A nılan karar öncesinde tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin yedek parça ve/veya sarf malzemesi fiyat listelerini yayımlamadıkları bilinmekted ir. (65) Söz konusu yükümlülüğün ardıl pazarlardaki şeffaflığı sağlamak bakımından iki rolü bulunmaktadır. Öncelikle, hastanelerin bakım -onarım ihalelerinde teklif verirken BSS lerin bilgi eksikliğinden kaynaklanan rekabet edememe dez avantajlarının ortadan kal dırılması hedeflenmiştir. Z ira fiyat listelerine erişilemediği bir durumda, tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazı pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin orijinal yedek parça/sarf malzemesi fiyatlarının tek belirleyicisi olmalarından ötürü, rakip konumundak i BSS lerin sö mürülmeleri olasılık dâhilindedir . İkinci olarak, söz konusu yükümlülük, BSS lerin yanı sıra bu cihazları kullanan hastaneler ve diğer sağlık merkezleri açısından ö nem teşkil etmektedir. S öz konusu kullanıcılar , cihazın ekonomik ömrü boyunca katlanacakları toplam maliyeti bu listeler aracılığıyla hesaplayabilme imkânı bulabilmektedir. Bahsi geçen yükümlülüğün önemli bir işlevi olmakla birlikte, tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının oldukça karmaşık ve birçok seri/modelden oluştuğu -örneğin belli bir model MR cihazının bile binlerce yedek parçası olduğu - dikkate alın dığında, söz konusu yükümlülük şeffaflığı sağlamak bakımından fiiliyatta yeters iz kalabilmektedir . (66) Yedek parçaların ve sarf malz emelerinin fiyatlarında şeffaflığı sağlamaya yaraya n bir başka yöntem ise, müşteriler konumundaki hastanelerin cihaz alımına ilişkin t eklif istedikleri ve/veya sözleşme yaptıkları dönemde cihaza ilişkin tüm yedek parça ve sarf malzemesi listelerini de ilgili dosya ekinde istemeleridir. Nitekim SIEMENS yetkilileri tarafından da müşterilerin yedek parça ve sarf malzemesi fiyat listelerini cihaz alımı esnasında sözleşme ekinde istedikleri, bazılarının yedek parça/sarf malzemesi fiyatlarına ilişkin olarak belli bir dönem için sabit fiyat taahhüdü aldıkları , yurt dışındaki firmalar veya çeşitli internet siteleri aracılığıyla yedek parça (orijinal veya ikinci el) ve sarf malzemesi fiyatlarına ulaşılabildiği, bu anlamda yedek parça, sarf malzemesi ve servis pazarlarında fiyatların şeffaflaştığı dile ge tirilmiştir. Bunun yanı sıra, KHGM tarafından verilen bilgilerde, Tıbbi Cihazlarla İlgili Mal ve Hizmet Alımı İşlemleri Genelgesi nin 2.6. maddesine göre, garanti sonrasında bakım onarım hizmetlerinin hangi şartlarda (parça dâhil - parça hariç, vb.) ve ihale fiyatına gö re hangi oranda olacağı nın ihale dosyasında bulundurulduğunu ifade et miştir. (67) Diğer yandan, bakım -onarım hizmeti kapsamında günlük mühendislik hizmet bedeli belirlenirken esas alınan kriterlerin, cihazın bakımının daha önceden tıbbi görüntüleme ve teşhis c ihazı üreticisi tarafından yapılıp yapılmadığı, yapılacak işin kapsamı, cihazın modalitesi, ulaşım koşulları, arıza niteliği, mühendis programlarının müsaitliği, müşterinin şartları gibi hususlar olduğu tespit edilmiştir . Dolayısıyla fiiliyatta bu kriterle re bağlı olarak teklif edilen fiyatların değişkenlik gösterdiği bilinmektedir. Bu durum ise, bakım -onarım pazarında mühendislik hizmet bedelinin müşteriler nezdinde öngörülebilir olmadığına işaret etmektedir. (68) Söz konusu bilgiler ışığında, yedek parça ve sa rf malzemesi fiyatlarının şeffaflığı yönünde piyasada gelişme ka ydedildiği görülmekle birlikte , yedek parça ve sarf malzemesi sayısının çokluğu ve internette yayımlanan yedek parça fiyat listelerinden her bir yedek parçanın/sarf malz emesinin fiyatına ulaşı lama ması , bakım -onarım hizmeti kapsamında mühendislik hizmet bedeli belirlenme kriterlerinin çokluğu ve bu kriterlere bağlı olarak teklif edilen fiyatların değişkenlik gösterdiği ve öngörülebilir olmadığı gibi hususlar dikkate alındığında, ardıl pazarlarda fiyatların tam anlamıyla şeffaflaştığı sonucuna ulaşılamam ıştır. 20-50/695 -306 18/51 Tıbbi Görüntüleme ve Teşhis Cihazlarının Satışı Esnasında Söz Konusu Cihazların Toplam Sahiplik Maliyetinin H esap lanabilirliği : (69) Hastanelerin tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarını satın alı rken söz konusu cihazların toplam sahiplik maliyeti ni hesaplayarak bir tercihte bulunmaları, konuya ilişkin bilgi elde edebil melerine bağlıdır. Bir başka ifadeyle, müşteri konumundaki hastanelerin doğru bir hesaplama yapabilmek için gerekli olan bilgiye ul aşabiliyor olması gerekmektedir. (70) Toplam sahiplik maliyetinin hesaplanabilmesinde en önemli etken kuşkusuz fiyat listeleridir. SIEMENS hakkında önceden yürütülmüş olan soruşturmaya ilişkin 2014 Kurul kararı nda Yedek parça fiyat listelerinin yayımlanmaması, müşterilerin cihazın toplam sahip olma maliyetini hesaplamaları önünde bir engel teşkil edebilir .22 Her ne kadar, toplam ömür maliyetini hesaplamak isteyen bir müşterinin, cihaz alımı esnasında üreticiden garanti sonrası belli yılları kapsayacak şekilde ye dek parça ve servis fiyat listesini talep ettiği görülse de bu uygulamanın çoğunlukla büyük özel hastaneler tarafından yapıldığı ve henüz yaygınlaşmadığı bilinmektedir. Belirli özel hastaneler, yalnızca tıbbi cihaz alımıyla uğraşan departman ve personele s ahip olabilmekte ve alım esnasında yalnızca cihazın fiyatına değil, garanti sonrası, örneğin 10 yıl boyunca yedek parça ve bakım -onarım fiyatlarının ne olacağı ile ilgili taahhüdü üretici firmadan alarak, buna göre hesaplama yapabilmektedir. Oysa tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarını talep eden ağırlıklı grup olan kamu hastaneleri, ürün ve hizmet alımında kamu ihale mevzuatına göre hareket etmekle yükümlüdür. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu nun 40. maddesinde yer alan ihale, ekonomik açıdan en avantajlı t eklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır. hükmü sebebiyle cihaz alım ihaleleri sonucunda, ihaleyi kazanan taraf genellikle cihaz için en uygun fiyatı veren firma olmaktadır Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin tespitinde belirli kriterlerin olmaması, bu hesaplamayı yapacak personel eksikliği ve bu kriterleri belirlemenin de ihaleyi gerçekleştirenin uhdesinde olmaması, garanti sonrası yedek parça ve servis fiyatlarının cihaz alımı esnasında dikkat edilen bir husus olmasını ve dolayısıyla toplam sahiplik maliyetinin hesaplanmasını engellemektedir. değerlendirmesine yer verilmiş tir. Anılan kararda , toplam sahiplik maliyetinin özellikle kamu hastane leri tarafından hesaplanamadığı ve bu konuda bi r belirsizliğin söz konusu olduğu ifade edilmiştir. (71) Bununla bi rlikte SIEMENS tarafından , hâlihazırda kamu hastaneleri tarafından toplam sahiplik maliyetinin dikkate alındığı ve cihaz kullanımı boyunca sıklıkla ihtiyaç duyulan yedek parça ve sarf malzemelerine yönelik olarak ilgili mevzuat kapsamında fiyatların sabit tutulmasının t alep edildiği ifade edilmiştir . Konuya ilişkin olarak KHGM nden bilgi talep edilmesi üzerine a lınan cevabi yazıda, hâlihazırda kamu hastanelerince tıbbi görüntülem e ve teşhis cihazlarının alımının yapıldığı esnada ilk alım ve garanti sonrası bakım -onarım, yedek parça ve tüp fiyatları gibi sarf malzemesi giderlerine ilişkin olarak cihazın ömrü boyunca oluşacak toplam sahiplik maliyetinin henüz hesaplanmadığı, tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının ekonomik ömrü boyunca katlanacakları maliyetl eri analiz edebilmek adına satın alma sözleşmelerinde, satış sonrası teknik hizmetlerin yıllık fiyat limitlerine yer verildiği ve yükleniciden yedek parça fiyat listeleri talep edildiği sözleşmesel kontrol dışında, 22 Uygulamada her ne kadar yedek parça fiyat listelerinin toplam sahiplik maliyetinin hesaplanmasında bir rolü olduğu kabul edilebilecekse de, halihazırda fiyat listelerinin en sık kullanılan 100 parçayı (tüpler dahil) kapsaması ve şeffaflığı sağlamak adın a yedek parçaların fiyatlarının yayınlanmasına ilişkin olarak TİTCK tarafından getirilmiş bir düzenleme olmadığı dikkate alındığında, halihazırda yayımlanan yedek parça listelerinin toplam sahiplik maliyetini hesaplamada kısıtlı bir rolü bulunmaktadır. 20-50/695 -306 19/51 bahsi geçen MKYS sisteminde tedarik edile n tüketim malzemelerinin (yedek parça, sarf ve aksesuar) ve teknik hizmetlerin (kurulum, söküm, yenileme, periyodik ölçümleme, bakım, onarım vb.) cihaz künyesi üzerinde veri girişinin yapıldığı alanlar sayesinde cihazın ekonomik ömrünü doldurmasının ardınd an toplam maliyet analizine olanak sağlandığı ifade edilmişt ir. (72) Toplam sahiplik maliyetinin hesaplanabilirliğine ilişkin olarak Tİ TCK tarafından verilen bilgilerde ise, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşlarının tı bbi cihaz, mal ve hizmet alımı, kit veya sarf karşılığı cihaz kullanma uygulaması ile kamu sağlık tesislerinin tıbbi cihaz tahsisine ilişkin karşılaşılan sorunların giderilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması amacıyla yayımladığı 2019/19 sayılı Genelgede söz konusu durumun belli şartlar çerçevesinde satın alma işlemini gerçekleştirecek idarelerin tercihine bırakıldığı, bahse k onu alanda TİTCK tarafından yapılmış bir düzenleme nin henüz mevcut olmadığı ifade edilmiştir. (73) Bu bağlamda, toplam sahiplik maliyeti nin hesaplanmasında kamu ve özel hastaneler tarafından yapılan alımlarda yedek parça ve sarf malzemesi fiyatlarının cihazın ömrü boyunca sabitlenmesi gibi uygulamalar vesilesiyle aşama ka ydedildiği görülmekle birlikte, mevcut verilerle toplam sahiplik mali yetinin hesaplanabilirliğinin tam anlamıyla mümkün olmadığı tespit edilmiştir. Başka Bir Cihaza Geçiş Maliyeti : (74) Başka bir cihaza geçiş maliyeti kriteri değerlendirilirken , cihazın orijinal ve ikinci el satış fiyatı, ikinci el piyasasının durumu ve hastane uygulamaları önem arz etmektedir. Orijinal tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının fiyatları oldukça yüksektir. İkinci el tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları bakımından ise, SIEMENS yetkilileri tarafından ikinci el piyasanın yurt dışındakine göre daha a z kurumsal olduğu, cihazların ikinci el fiyatlarına ilişkin olarak cihazın yaşı, kullanımı, modeli vb. kriterlerin etkili olduğu ifade edilmiş, ancak fiyatların seyri hakkında net bir bilgi sunulamamıştır . Diğer yandan, Ekonomi Bakan lığı İthalat Genel Müdü rlüğü tarafından verilen bilgilerde, Türkiye de ikinci el cihaz ithalatının yasal olmadığı, tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının aksam ve parçaları için izin başvurularının ise değerlendirilmekte olduğu belirtilm iştir. Bu hususlar , müşterilerin orijina l tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarına bağımlı kalmasına yol açmaktadır. (75) Orijinal tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının fiyatlarının yüksek olmasından kaynaklı olarak, uygulamada müşteriler için bir marka cihazda n başka bir marka cihaza geçmek ekono mik açıdan makul bul unmamaktadır. Yeni cihaz fiyatının yanı sıra, söz konusu cihazın kurulum maliyeti, teknik personel eğitimi gibi maliyetler de dikkate alın dığında, fiiliyatta müşteriler çok yüksek maliyetlerle karşılaş maktadır. Nitekim SIEMENS hakkında daha önce yürütü len soruş turma döneminde (2014 Kurul kararı) SIEMENS tarafından yaptırılan anket sonuçlarına göre, cihazın süresi dolmadan değiştirme eğiliminde olan katılımcı ların oranının %38 olduğu, söz konusu taban (%38) içi nden %11 inin bu değişimi ba kım-onarım fiyatlarının yüksek olması nedeniyle gerçekleştirdiği gör ülmüştür.23 Bu oranlardan, toplam katılımcıların %4 ünün bakım onarım fiyatlarının yüksek olması nedeniyle, cihazı süresi dolmadan değiştirme eğiliminde olduğu anlaşılmakta dır. Teşebbüs tar afından sunulmuş olan 23 Ankette , süresi dolmadan değiştirme eğiliminde olan %38 lik katılımcının %8 3 ünün, teknolojik değişimler sebebiyle cihazı ömrü dolmadan değiştirmeyi tercih ettiği sonucu çıkmıştır. Bu nedenle bakım onarım fiyatlarının yüksek olmasından ziyade teknolojik ge lişimleri takip etmenin (%33) cihazı değiştirmede daha fazla rol oynadığı anlaşılmaktadır. 20-50/695 -306 20/51 bahse konu anket sonuçları da başka bir cihaza geçişin maliyetinin yüksek olduğunu teyit et mektedir. Kilitlenmiş ve Yeni Müşteriler Arasında Fiyat Farklılaştırması İmkânının Mevcut Olup Olmadığı : (76) SIEMENS hakkında alınan 2014 Kurul kar arında belirtildiği üzere, Toplam sahiplik maliyetini hesaplayarak cihaz alımı gerçekleştiren bir alıcı, bu kriterini başta üreticiye sunmakta ve üretici de müşteriye buna uygun teklif vermektedir. Dolayısıyla yeni müşteriye verilen teklifin duruma göre r evize edilme olasılığı bulunmaktadır. Ancak cihaz alımı esnasında, garanti sonrası şartların pazarlık konusu edilmediği ve cihaz alım sözleşmesine yansıtılmadığı durumlarda kilitlenmiş müşterilere verilen yedek parça/sarf malzemesi ve bakım -onarım fiyatlar ı daha yüksek olabilmektedir. Dolayısıyla üreticinin elinde fiyat farklılaştırması yapabilme olanağı mevcuttur. Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazı pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin yayımladığı yedek parça fiyat listelerinde tüm ürünlere yer verilm ediği de dikkate alındığında, kilitlenmiş ve yeni müşteriler arasında fiyat ayrımcılığı yapılması imkânı dah a da ön plana çıkmaktadır . (77) Yukarıda yer verilen kriterler bir bütün olarak değerlendirildiğinde; - Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının yüksek fi yatlı ve uzun ömürlü oluşu, - Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazının ömrü süresince katlanılan yedek parça, sarf malzemesi ve bakım -onarım maliyetinin, cihazın toplam sahiplik maliyetine oranının görece düşük olması, - Ardıl pazar fiyatlarının yeteri kadar şef faf olmaması, - Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının toplam sahiplik maliyetinin hesaplanabilirliğinin henüz gelişme aşamasında olması, - Düzenlenmiş aktif bir ikincil pazarın yokluğu ve ikincil ürünlerin fiyatının artması halinde başka marka cihaza geçi şteki maliyetlerin yüksek olması , - Kilitlenmiş ve yeni müşteriler arasında fiyat farklılaş tırması imkânının mevcut olması dikkate alınarak SIEMENS in ardıl pazarları etkileme gücünün olduğu, dolayısıyla Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlar ına yönelik yedek parça ve sarf malzemeleri pazarı ve Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarına yönelik servis pazarı olarak tanımlanan ardıl pazarlarda hakim durumda olduğu kanaatine ulaşılmıştır. (78) Aşağıda SIEMENS in ve BSS lerin sırasıyla servis, yedek parça ve sarf malzemesi (ardıl) paza rlarındaki konumu incelenmiştir . Önce servis pazarında Siemens marka cihaz sayısı ve Siemens marka cihazlardan elde edilen gelirler bakımından SIEMENS ve BSS lerin pazar payları analizi yapılmış , sonra yed ek parça ve sarf malzemesi pazarının görünümü ve SIEMENS in söz konusu pazar daki durumu değerlendirilmiştir . SIEMENS in Bakım -Onarım (Servis) Pazarındaki Konumu : 20-50/695 -306 21/51 (79) Aşağıdaki tablo incelendiğinde, 2016 -2019 yıllarında SIEMENS in ardıl (bakım - onarım) pazarında cihaz sayısı bakımı ndan pazar payının sırasıyla % ( ..) ve % ( ..) olduğu görülmektedir .24 Tablo 6- BSS'ler ve SIEMENS'in Bakımını Yaptıkları Siemens Marka Cihaz Sayıları ve Pazar Payları 2016 2017 2018 2019 Adet Pazar Payı (%) Adet Pazar Payı (%) Adet Pazar Payı (%) Adet Pazar Payı (%) Siemens25 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Siemed ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Renova ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Tetra ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) İmge ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Link ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Medidesk ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) - ( ..) Healthica ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Geoid ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 2.992 100 3.115 100 3.141 100 3.172 100 Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler, Raportörlerin Hesaplamaları (80) Aşağıdaki tabloda ise, SIEMENS ve pazarda faaliyet gösteren BSS l erin 2016 -2019 yıllarında Siemens marka c ihazlardan elde ettiği bakım -onarım gelirleri ve pazar payları sunulmaktadır. Tablo 7-Siemens Marka Cihazların Bakım -Onarımından Elde Edilen Gelirler ve Pazar Payları 2016 2017 2018 2019 Gelir (TL) Pazar Payı (%) Gelir (TL) Pazar Payı (%) Gelir (TL) Pazar Payı (%) Gelir (TL) Pazar Payı (%) Siemens ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Siemed ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Renova ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Tetra ( ..) ( ..) - ( ..) - ( ..) - ( ..) İmge ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Link ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Medidesk ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) - ( ..) Healthica ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Geoid - ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 64.645.776 100 75.506.923 100 95.622.374 100 116.708.045 100 Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler, Raportörlerin Hesaplamaları (81) Yukarıdaki tabloda görüleceği üzere, 2016 -2019 yılları arasında SIEMENS in bakım onarım kalemind en elde edilen gelirler ba kımından pazar payları %( ..) ve % ( ..) arasında değişmektedir .26 SIEMENS hakkında alınan 2016 Kurul kararı ndaki 2009- 2015 verileri incelendiğinde SIEMENS in pazar payı kaybettiği ve payının yıllar geçtikçe azalarak düştüğü görülme ktedir. SIEMENS yetkilileri tarafından pazarda cihaz sayısının arttığı, ancak bakımı yapılan cihaz sayısındaki artışın cihaz sayısındaki artış kadar olmadığı, ardıl pazarda pazar payı kaybettikleri ifade edilm iştir. Y ukarıdaki tabloda yer alan veriler de, söz konusu beyanlar ile paralellik arz etmektedir. 24 Söz ko nusu soruşturma dönem olarak 2016 yılına ilişkin şikâyetleri kapsa sa da pazarın mevcut durumunu ve seyrini görmek bakımından teşebbüslerden 2016 -2019 yılına kadar olan döneme ilişkin bilgiler de talep edilmiş v e söz konusu veriler işlenerek tabloya aktarılmıştır. 25 BOA ve on-call müşteriler kapsamında hizmet sunulan cihazlardan oluşmakta, garanti kapsamındaki c ihazları içermemektedir. 26 Önceki soruşturma dönem inde (2016 Kurul Kararı ) SİEMENS in bu pazardaki payının ( ..) seviyelerinden % ( ..) ye düştüğü gözlemlenmişti r. 20-50/695 -306 22/51 SIEMENS in Yedek Parça ve Sarf Malzemesi Pazarındaki Konumu : (82) Yedek parçalar ve sarf malzemeleri, tıbbi görüntüleme ve teşhis pazarında faaliyet gösteren teşebbüsler tarafından orijinal veya yenileştirilmiş (refurbished ) olarak satılmaktadır. Bunun yanı sıra, söz konusu ürünlerin yurt içinde veya yurt dışında bulunan farklı kaynaklardan da temin edilmesinin mümkün olduğu bi linmektedir. Nitekim BSS ler tarafından verilen bilgilerde, orijinal ve yenileştirilmi ş yedek parça tedarikinin çoğunlukla yurt dışındaki üreticilerden veya distribütörlerden yapıldığı, ikinci el yedek parçaların ise hem yurt içinde cihazlardan sökülen ve çıkma tabir edilen yedek parçaları satanlardan hem de yurt dışın dan sağlandığı ifade e dilmiştir.27 (83) Tıbbi görüntül eme ve teşhis cihaz üreticileri ve BSS ler , yedek parçalarını/sarf malzemelerini yurt dışından temin ederken birtakım yasal düzenlemelere uymak zorundadır. Ticaret Bakanlığı tarafından verilen bilgilerde, yeni ve kullanılmamış tıb bi cihaz ve yedek parçaların ithalinin Dış Ticaret Mevzuatı ve diğer ilgili mevzuat çerçevesinde varsa alınması gereken tüm belge, işaretlerin sunulması ve vergi lerin ödenmesi şartıyla serbest olduğu, bununla birlikte 95/7606 sayılı İthalat Rejimi Kararı'n ın28 7. maddesinin "Eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık (zamanla dayanıklılığını yitirmiş) malların ithali izne tabidir." hükmünü içerdiği, bu çerçevede kullanılmış tıbbi cihazların bir bütün olarak veya parça ve aksam olarak doğrudan ithalinin serbest olmadığı, farklı uygulamalara tabi ol duğu ifade edilmiştir. İkinci el tıbbi cihazların bir bütün olarak ithaline Sağlık Bakanlığı nın görüşleri29 doğrultusunda izin veri lmediği, yenileştirilmiş olsalar dahi, gümrük mevzuatı uyarınca kullanılmış olarak değerlendirilen aksam ve parçalarına ilişkin ithalat taleplerinin ise İthalat Rejimi Kararı'nın 7. maddesi uyarınca Ticar et Bakanlığı nın iznine tabi olduğu, aynı zamanda kullanılmış eşya ithaline ilişkin usul ve esasların ise 2020/9 s ayılı İthalat Tebliğ i30 hükümlerine göre değerlendirildiği b elirtilmiştir. (84) SIEMENS yetkilileri tarafından sözlü ve yazılı olarak verilen bilgilerde de , tüm sektörlere yönelik ikinci el cihazların ithalatının yasak, ihracatının serbest, ancak ikinci el yedek par ça ithalatının izne tabi olduğu beyan edilmiştir. Bu doğrultuda SIEMENS, yedek parçaların/sarf malzemelerinin yurt dışından temin sürecinin diğer BSS lerden farklılaşmadığını, ithal etmek isteyen tüm teşebbüslerin benzer süreçlere tabi olduğunu ifade etm iştir. (85) Orijinal olmayan (kullanılmış veya yenileştirilmiş ) yedek parçaların/sarf malzemelerinin ithali Ticaret Bakanlığının iznine tabi olmakla birlikte, Türkiye de gerek kamu hastanelerinde gerekse de özel hastanelerde ikinci el veya yenileştirilmiş yedek p arça kullanımını engelleye n mevcut bir düzenleme olmadığı ve bu alanda b ir esneklik olduğu görülmüştür . İkinci el veya yenileştirilmiş ürünlerin kamu hastanelerinde kullanımına ilişkin olarak ise KHGM tarafından, Tıbbi Cihaz 27 HEALTHİCA tarafından, yedek parça ve sarf malzemesi alımlarının % ( ..) ila % ( ..) inin yurt dışından temin edildiği, ana üreticiden alımlar ın genelde çok cüzi (% ( ..) ) olduğu ifade edilmiştir. İMGE tarafından ise o rijinal parçalar ın SIEMENS Türkiye ve yurt dışından (%( ..) ), ikinci el parçaların ise yurt içinde parça satışı yapan firmalardan (%( ..) ) elde edil diği ifade edil miştir. 28 31.12.19 95 tarih ve 22510 sayılı Resmi Gazete. 29 Sağlık Bakanlığının 26.11.2002 tarih ve 25529 sayılı yazısında, ülkemizde yıllar itibariyle kullanılmış tıbbi cihaz ithalinin artması, ithal edilen bu cihazların büyük ölçüde yurt dışında ekonomik ömrünü tamamlamış cihazlar olması, bu cihazların kullanımının servis, yedek parça ve yüksek işletme maliyetleri nedeniyle kaynak israfına yol açması, bu cihazlarla verilen hizmetin kalitesinin düşük olması ve cihazların radyasyon üretmeleri nedeniyle tehdit unsuru olmaları gibi gerekçeler göz önüne alınarak, söz konusu cihazların ithal edilmesine izin verilmemesi gerektiği yönünde görüş bildirildiği ifade edilmiştir. 30 31.12.2019 tarih ve 30995 sayılı (3. mükerrer) Resmi Gazete. 20-50/695 -306 23/51 Yönetmeliği nde yer alan piyasa ya arz tanımına istinaden ikinci el tıbbi cihaz kullanımının sınırlandırıldığı bilinmekle birlikte yedek parça ve diğer tüketim malzemelerine yönelik engelleyici bir düzenleme nin mevcut olmadığı, ancak sağlık tesislerinin, satın aldıkları ürün ve hizmetler in tedarik şartlarına uygun olmasını sağlamakla yükümlü olmalarıyla birlikte ikinci el yedek parça veya yenilenmiş ürün kullanımında performans ve kalite testlerinin teknik olarak kontrol edilebilmesinin mevcut şartlarda mümkün olmaması sebebiyle sağlık te sislerince ikinci el veya yenilenmiş/sıfırlanmış31 ürün tercih edilmediği ifade edilmiştir .32 (86) Türkiye deki ik inci el pazarına ilişkin olarak kapsamlı bir düzenlemenin mevcut olmadığı, ikinci el cihaz ithalinin yasak, ikinci el cihaz ihracatının serbest olduğ u, ikinci el yedek parça ithalatının izne tabi olduğu, aktif cihaz sayısı ile toplam cihaz sayısı arasındaki cihazların ikinci el cihaz pazarını oluşturabileceği, ihraç edilmeyen cihazların parçalanarak yedek parça olarak kullanılabildiği, SIEMENS yetkilil eri tarafından da ifa de edilmiştir. Bunun yanı sıra SIEMENS tarafından, SIEMENS in ikinci el cihaz piyasasında aktif olarak yürüttüğü bir faaliyeti olmamakla birlikte, yeni cihaz satışı esnasında müşteri memnuniyeti gereği, müşterilerin talebine bağlı olar ak, hastanelerden ik inci el cihazlar alınabildiği (k amu kurumlarından cihaz alınamamakta, mevcut mevzuat gereği kamu kurumları hurda ya da hibe yöntemlerini seçmektedirler), bu kapsamda alınan ikinci el cihazların SIEMENS tarafından kontrol edildikten sonr a yurt içine satılabildiği, SIEMENS in tarafından ikinci el olarak alınan cihazların parçalanması ve bu parçaların değerlendirilerek satılması veya başka bir şekilde kullanılmasının söz konusu olmadığı, ikinci el piyasasında daha çok BSS lerin faaliyet yür üttüğü, BS S lerin yedek parça temini gerçekleştirebildikleri, yurt dışından ürün getireb ildikleri, tamir edebildikleri , ikinci el cihazları yedek parça olarak kullanabildikleri, müşterileri ile parça dahil sözleşme yapabildikleri ve ihtiyaçları olduğunda parça getirip arızayı çözebild ikleri belirtilmiştir . SIEMENS ayrıca, Siemens markalı yedek parçaların/sarf malzemelerinin asgari % ( ..) ını kendisinin ürettiğini, geri kalan kısmın ise Siemens AG tarafından bazı firmalara kendi standartlarına göre ürettir ilen yedek parçalardan oluştuğu nu ifade e tmiştir . Bu çerçevede, BSS lerin önemli bir kısmının yedek parçaları SIEMENS ten tedarik etmediği vurgulanmış ve BSS lerin bahsi geçen diğer temin kaynakları aracılığıyla alım yaptığının düşünüldüğü beli rtilmiştir . (87) SIEMENS in söz konusu yedek parça ve sarf malzemesi pazarındaki konumuna ve BSS lerle olan ilişkisine yön elik olarak 2016 -2019 yılları na ilişkin y edek parça satış ve alım bilgileri ne aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. Tablo 8- 2016 -2019 Yılları İçin SIEME NS Satış ve SIEMED Alım Bilgileri SİEMED T arafından Siemens Marka Cihazların Bakım -Onarımından Elde Edilen Gelirler (TL) SİEMED in SİEMENS ten Yedek Parça ve Sarf Malzemesi Alım Tutarı (TL) 2016 ( ..) ( ..) 2017 ( ..) ( ..) 2018 ( ..) ( ..) 31 SIEMENS yetkilileri yenileştirilmiş parçalar ın da COCIR standartlarına göre orijinal olarak sınıflandığını ifade etmektedir . 32 Kamu hastanelerinde tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazların ve kullanılmış yedek parçalarının Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine göre tüketim grubu malzemeler olarak nitelen dirildiği, b u sebeple tıbbi cihazlarda kullanılan yedek parçaların hurda niteliği kazanması durumunda bertarafı nın, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı nın yayınladığı atık ürünlere yönelik mevzuat ve atığın radyoaktif olması durumunda ise Radyoaktif Atık Yönet imi Yönetmeliği direktiflerine göre sağlan dığı, b unun haricinde Sağlık Bakanlığına veya başka bir idareye teslim edilmesine yönelik düzenleyici mevzuat bulunma dığı ifade edilmiştir . 20-50/695 -306 24/51 2019 ( ..) ( ..) Kaynak: SIEMED (88) Yukarıdaki tabloda yer alan verilere göre SIEMED in yıllık toplam bakım onarım gelirinin ( ..) TL civarında olduğu dikkate alındığında, SIEMED in SIEMENS ten gerçekleştirdiği yedek parça/sarf malzemesi alımlarının SIEMED in toplam y edek parça/sarf malzemesi alımlarının çok cüzi bir kı smını oluşturduğu anlaşılmaktadır.33 Nitekim SIEMED in yalnızca SIEMENS ten ilgili yıllarda almış olduğu yedek parça ve sarf malzemesi karşılığında bu kadar çok servis geliri elde etmesi mümkü n görün memek tedir. Bu doğrultuda, SIEMED in Siemens marka yedek parça ve sarf malzemesi bakımı ndan SIEMENS e bağımlı olmadığı, bir başka ifadeyle SIEMED in alternatif yedek parça tedarikç ilerine erişim imkânının olduğu kana atine ulaşılmıştır. SİEMED den alınan bilgile r de söz konusu kanaati desteklemektedir. (89) SIEMED in orijinal ve ikinci el yedek parça temin kaynakları ve dağılımı aşağıda ki tabloda yer almaktadır. 33 SIEMED tarafından, verdiği hizmetin niteliği itibariyle şifre ve yedek parça temini bakımından tamamen SIEMENS e bağımlı olarak çalışıldığı iddia edilmişse de, SIEMED bilgi talebine rağmen tüm yedek parça alımları bilgisini paylaşmamış, sadece SIEMENS ten yaptığı alımları sunmuştur . Bu çerçevede SIEMED alım yaptığı tedarikçi bazında değil marka bazında bilgi sunarak, aldığı yedek parçaların ( ..) inin SIEMENS marka olduğunu ifade etmiştir. 20-50/695 -306 25/51 Tablo 9- SIEMED in Orijinal ve İkinci El Yedek Parça Temin Kaynakları ve Dağılımı Orijinal34 (%) İkinci El (%) İthalat ( ..) - İnternet ve Türkiye'de Bulunan Diğer Satış Firmaları ( ..) ( ..) Üretici ( ..) Satın Aldığı 2. El Cihazlardan - ( ..) Arızalı 2. El Parçaların Onarım ından El de Edilen Parçalar - ( ..) Toplam 100 100 Kaynak: SİEMED (90) SIEMED in yurt dışında sahip olduğu depo aracılığıyla elde ettiği ve ayrıca ikinci el cihazlardan alınan yedek parçaları kullanılabiliyor olması , yukarıdaki tablodaki veriler ile örtüşür niteliktedir. SIEMED gibi diğer BSS lerin de alternatif yedek parça/ sarf malzemesi tedarikçilerine erişim i mevcuttur . Nitekim diğer BSS lerden bu yönde herhangi bir şikâyet alınmıyor olması ve bilgi talebine veri len cevaplarda bu yönde herhangi bir şikâyet ten bahsedilmemiş olması da bu tespiti destekler niteliktedir. (91) Yukar ıda yer verilen hâkim durum değerle ndirmesinde, cihazların fiyatı, ömrü, cihazın ömrü boyunca katlanılan maliyetlerin toplam sahiplik maliyetine oranı, ardıl pazarda fiyatların şeffaflığı, toplam sahiplik maliyetinin hesaplanabilirliği, aktif bir ikincil p azar ve kilitlenmiş ve yeni müşteriler arasında fiyat farklılaştırması imkânının mevcut olu p olmaması kriterlerinin incelenmesi sonucunda SIEMENS in hâkim durumda olduğu tespit edilmiştir. Nitekim bakım onarım gelirine ilişkin pazar payları (%( ..) -%( ..) ) bakımından da SIEMENS in rakiplerinden açık ara far kla önde olduğu görülmektedir. Çoğunlukla marka uyumunun önemli olduğu yedek parça ve sarf malzemeleri pazarındaki kon umuna ilişkin olarak ise , üretimin çoğunluğunun (%( ..) seviyesinde ) SIEMENS tarafında n veya SIEMENS in kontrolünde yapıldığı görülmekle birlikte, BSS lerin yedek parça ve sarf malzemelerine erişimde son 10 yıldır alternatiflerin in mevcut olduğu, SIEMENS ten alımlarının düşük düzeyde olduğu, bu bağlamda SIEMENS e bağımlılığın az olduğu sonu cuna ulaşılmıştır. I.5.2. Kötüye Kullanma (92) 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi kapsamında ihlalden bahsedebilmek için aranan bir diğer koşul, ilgili pazarda hâkim durumda bulunan teşebbüsün eylemlerinin bir kötüye kullanma hali teşkil etmesid ir. 4054 sayılı Kan un un 6. maddesi nin ikinci fıkrasında kötüye kullanma halle ri örnek niteliğinde sırala nmış olup rekabet hukuku uygulamasında da bu örneklerden yola çıkılarak kötüye kull anmaya ilişkin değerlendirmeler dışlayıcı, sömürücü ve ayrımcı davranışlar temelinde ya pılmaktadır. I.5.2.1. BSS Konumundaki SIEMED in Faaliyetlerinin Zorlaştırıldığı İddiası (93) SIEMED in şikâyet dilekçesinde, SIEMENS in müşterisi konumunda bulunan BEÜ35 ile SIEMED e aynı ürün için far klı fiyat teklifinde bulunduğu, bu durumun ise eşit 34 Yenileştirilmiş ( refurbished ) parçaların COCIR standartlarına göre halen orijinal olarak sınıflanıp sınıflanmadığı sorusu SİEMENS tarafın dan, SİEMENS ürünleri açısından yenileştirme işlem inin bir tamir işlemi olmadığı, malzemenin sıfır bir parça hangi kalite bantlarından geçiyorsa aynı işlemleri gördüğü şeklinde cevaplanmıştır. https://www.cocir.org/fileadmin/6.1_Initiatives_Refurbishment/Good_Refurbishment_Practice_V2.pdf Erişim tarihi: 29.07.2020 35 İddia konusu ihaleye yönelik olarak SIEMEN S tarafından yapılan açıklamada, BEU ile imzalanan bir BOA bulunmadığı, hastanenin talebi doğrultusunda 22.07.2016 tarihinde sırasıyla ( ..) TL ve ( ..) TL lik iki teklifin BEU ya sunulduğu ifade edilm iştir. Söz konusu ihaleye ilişkin teşebbüs iç yazışmasında ise Yalnız fiyat ürünün liste f iyatı ( ..) EUR ve forward kur üzerinden %( ..) indirim ile 20-50/695 -306 26/51 durumdak i alıcılara eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek ayrımcılık yapılması niteliğinde olduğu ifade edilm iştir. İddiaların devamında ise SIEMED in peşin ödeme yapması ve mühendislik ve montaja ilişkin maliyetlere de SIEMENS in katl anmayacak olması dikkate alındığında daha avantajlı bir teklif alması gerekirken bu yönde bir teklif almadığı gere kçesiyle SIEMENS in davranışlarının dışlayıcı nit elikte olduğu iddia edilmiştir . (94) Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Davranışlarına İlişk in Kılavuz un (Kılavuz) 61. paragrafında , dikey ilişkili pazarlarda faaliyet gösteren ve üst pazarda hâkim durumda bulunan bir teşebbüsün üst pazar ürünü fiyatı ile alt pazar ürünü fiyatı arasındaki marjı, alt pazarda eşit derecede etkin bir rakibin dahi kârlı bir şekilde kalıcı olarak ticari faaliyette bulunmasına imkân vermeyecek nitelikte belirlemesi fiyat sıkışt ırması olarak tanımlanmaktadır. Kılavuz da yer alan tanımdan anlaşılacağı üzere fiyat sıkıştırması, dikey bütünleşik ve üst pazarda yüksek p azar gücüne sahip bir firmanın, bu pazarda üretimini kontrol ettiği girdinin fiyatı ve bu girdiden üretilen alt pazar ürününün fiyatı arasındaki marjı, bu fiyatların düzeyinde değişiklikler yaparak kısması sonucunda oluşmaktadır . Bu daralan marj karsısında , alt pazarda faaliyet gösterebilmeleri bu girdiye bağlı olan firmaya girdi fiyatını ödemek ve aynı zamanda firmanın alt pazar fiyatını takip etmek durumunda kalan rakiplerin bu pazarda kârlı bir şekilde rekabet edebilm esi olanaksız hale gelmektedir. (95) Fiyat sıkıştırması yoluyla rekabet karşıtı piyasa kapamaya yol aç ılmasının muhtemel olup olmadığının tespitinde şu hususlar dikkate alınmaktadır: i) İncelenen teşebbüs dikey bütünleşik yapıda olmalı ve tek bir ekonomik bütünlük teşkil etmeli, ii) üst pazar ürünü alt pazarda faaliyet gösterebilmek için vazgeçilmez olmalı, iii) incelenen teşebbüs üst pazarda hakim durumda bulunmalı , iv) üst pazar ve alt pazar ürünleri arasındaki marj, üst pazarda hakim durumda bulunan teşebbüs kadar etkin bir rakibin alt pazarda k ar elde edemeyeceği ve kalıcı ş ekilde faaliyet gösteremeyeceği kadar düşük olmalı, v) haklı gerekçe bulunmamalıdır.36 Vazgeçilmezlik hususu çerçevesinde özellikle a lt pazardaki rakibin üst pazar ürünü bakımından alternatif teknoloji ve kaynaklara erişiminin bulun up bulunmadığı incelenmektedir. (96) Dosya konusu iddialara benzer nitelikte ki iddiaların incelendiği 2016 Kurul kararı nda da teşebbüsün yurt dışı temin olanaklarına sahip olup olmadıkları hususu gündeme gelmiştir. Anılan kararda yer alan SIEMED in Siem ens marka yedek parça ve sarf malzemesi bakımından SIEMENS e bağımlı olmadığı; bir başka ifadeyle SIEMED in alternatif yedek parça tedarikçilerine erişim imkânının olduğu değerlendirilmektedir. Nitekim, SIEMED in yurt dışında sahip olduğu depo da bu durumu destekler niteliktedir. tespitleri ile, SIEMED in alternatif temin olanaklarına sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuca ulaşılırken , SIEMED ın SIEMENS ten temin ettiği yedek parça/sarf malzemesi alımlarına nazaran toplam servis gelirinin yüksekliği dikkate alınmıştır. (97) Mevcut dosya kapsamında edinilen bilgiler de, SIEMED ın yurt dışında kulland ığı bir deponun mevcut olduğu nu ve SIEMENS ten temin edilen yedek parça/sarf malzemesi alımlarının toplam servis gelirine oranla sınırlı kaldığı nı gösterdiğind en, ancak ( ..) TL ye geliyoruz. Bu şekildeyken aldığımız kur ( ..) oluyor. Kaybetmemek adına günlük kura inelim diyorum ne dersin? ifadeleri yer almaktadır . Söz konusu yazışma içeri ğinden, BEU ya sunulacak fiyat tekli finde esas alınan döviz kurunun güncel değerinin üzerinde olduğu, teşebbüsün söz konusu ihaleyi kazanmak için bu kur üzerinde değişiklik yapıp ya pmamayı tartıştığı anlaşılmaktadır. 36 Kılavuz, para. 62, 63. 20-50/695 -306 27/51 2016 Kurul kararına temel teşkil eden benzer pazar yapısının korunduğu, bu çerçevede SIEMED ın alternatif temin kaynaklarına sahip olduğu anlaşılm ıştır. (98) X-ışın tüpü özelinde SIEMED in alternatif temin kaynaklarına sahip olup olma dığı hususu da incelenm iştir. Aşağıda tabloda SIEMED in 01.01.2016 ile 31.12.2019 tarihleri aras ında satışını gerçekleştirdiği x -ışın tüplerine ait bilgilere yer ver verilmiştir.37 Tablo 10 -SIEMED X -Işın Tüpü Teminine İlişkin Bilgiler Tarih Tedarik Kaynağı38 Model Bilgisi Fiyat39 (TL) Montaj Yapılan Hastane 05.09.2016 SIEMENS Dura 202 -MV ( ..) Batman Yaşam Hastanesi 21.06.2017 SIEMENS Dura 202 -MV ( ..) Gölbaşı Devlet Hastanesi 29.06.2017 SIEMENS Dura 202 -MV ( ..) Sevgi Hastanesi 15.02.2018 SIEMENS Dura 202 -MV ( ..) Elbistan Yaşam Hastanesi 31.07.2019 Yurt dışı Dura 202 -MV ( ..) Yusuf Medikal 07.08.2019 Yurt dışı Dura 202 -MV ( ..) Mediyaşam Hastanesi 10.10.2019 Yurt dışı Dura 202 -MV ( ..) Elbistan Yaşam Hastanesi Kaynak: SIEMED (99) Yukarıdaki tabloda SIEMED in x -ışın tü pleri için yurt dışı temin kaynağından önemli ölçüde faydalanabildiği, bu çerçevede diğer yedek parça/sarf malzeme temin olanaklarının x -ışın tüpleri özelinde ayrışmadığı görülmektedir. Ancak dosya kapsamında bununla yetinilmeyerek, ilgili dönemde SIEMED i n gerek yurt dışından gerekse SIEMENS ten tedarik ettiği tek x -ışın tüpü olan Dura 202 -MV modeli için SIEMENS ın kamu hastanelerine ve SIEMED e uyguladığı fiyatlar karşılaştırılmıştır. (100) SIEMENS in 01.01.2016 ile 31.12.2019 tarihleri arasında kamu kurumların a 15 adet Dura 202 -MV model x -ışın tüpü satışı gerçekleştirildiği görülmüştür .40 Aşağıdaki tabloda söz konusu satışlara ait bilgilerin yanı sıra SIEMED e sunulan fiyat tekliflerine ilişkin bilgilere de yer veril miştir. Tablo 11 -2016 -2019 yıllarında SIEMENS Dura 202 -MV X-Işın Tüpü Kamu Kurumu Satışları ve SIEMED Fiyat Teklifleri (TL) Tarih41 Hastane Adı Fiyat42 Vade43 Montaj 26.02.2016 Vezirköprü Devlet Hastanesi ( ..) Vadeli/6 ay -1 yıl BOAKapsamında 01.04.2016 Kütahya Evliya Çelebi E.A.H ( ..) Vadeli/6 ay -1 yıl Hariç44 22.08.2016 BEU ( ..) Peşin Ödeme Dahil 26.08.201645 SIEMED ( ..) Peşin Hariç 37 Tabloda yer alan x -ışın tüple ri dışında ilgili dönemde SIEMENS ten fiyat teklifi alı nan ancak temin edilmeyen üç adet ürün bulunduğu , bu ürünlerin Dura 202 -MV, Dura 422 -MV ve STRATON MXP marka olduğu görülmüştür . 38 Teşebbüs yetkilileri tarafından yurt dışından temin edilen ürünleri n yenileştirilmiş ( refurbished ) olduğu bildirilmiştir. 39 Tabloda yer alan fiyatlar SIEMED in temin fiyatları olup, ilgili satın almalar bakımından SIEMENS ten montaj hizmeti al ınmadığı görülmektedir. 40 Tomografi cihazlarında kullanılan tüm x -ışın tüpler i için toplam satış adedi ( ..) olup, söz konusu satışların ( ..) inde doğrudan temin yönteminin tercih edildiği, şikâyete konu BEÜ ihalesi dışında açık ihale yönteminin tercih edilmediği anlaşılmıştır . 41 Gerek SIEMED e gerekse kamu kurumlarına yapılan satışlardaki SIEMENS teklif tarihleri dikkate alınmıştır. 42 SIEMED e sunulan fiyat teklifleri , teklif tarihinde geçerli TCMB günlük ortalama döviz alış kuru dikkate alınarak Türk Lirasına çevrilmiştir. 43 Ödeme süresi 40 gün ve altı olan satışlar peşin kabul edilmiştir. 44 Montaj bedeli ( ..) TL dir. 45 İlgili t eklif ( ..) Euro olup, teklif tarihindeki TCMB Euro alış kuru (3,3124) kullanılarak TL ye çevrilmiştir. 20-50/695 -306 28/51 Tablo 11 in devamı: Tarih Hastane Adı Fiyat Vade Montaj 26.12.2016 Lüleburgaz Devlet Hastanesi ( ..) Vadeli/6 ay -1 yıl BOA Kapsamında 27.03.2017 Malatya E.A.H. ( ..) Vadeli/6 ay -1 yıl Hariç46 18.05.2017 Lüleburgaz Devlet Hastanesi ( ..) Vadeli/40 -60gün BOA Kapsamında 26.05.201747 SIEMED ( ..) Peşin Hariç 23.06.201748 SIEMED ( ..) Peşin Hariç 13.09.201749 Lüleburgaz Devlet Hastanesi ( ..) Vadeli/6 ay -1 yıl BOA Kaps amında 29.01.2018 Malatya E.A.H ( ..) Vadeli/6 ay -1 yıl BOA Kapsamında 07.02.201850 SIEMED ( ..) Vadeli/40 gün Hariç 16.02.2018 Bursa Yüksek İhtisas E.A.H ( ..) Vadeli/40 -60 gün BOA Kapsamında 06.08.2018 Didim Devlet Hastanesi ( ..) Vadeli/6 ay -1 yıl BOA Kapsamında 17.10.2018 Malatya E.A.H. ( ..) Vadeli/40 -60 gün BOA Kapsamında 21.03.2019 BEU ( ..) Vadeli/40 -60 gün Hariç 25.04.2019 Malatya E.A.H ( ..) Vadeli/6 ay -1 yıl BOA Kapsamında 10.07.201951 SIEMED ( ..) Peşin Hariç 01.10.2019 Malatya E.A.H ( ..) Vadeli/6 ay -1 yıl BOA Kapsamında 31.10.2019 Selçuk Üni. Tıp Fakültesi Has. ( ..) Vadeli/6 ay -1 yıl BOA Kapsamında Kaynak: SIEMENS , SIEMED (101) SIEMED şikâyet başvurusunda SIEMENS in fiyatlama davranışına örnek ola rak BEU ihalesini göstermiştir .52 BEÜ ihal esinde SIEMENS fiyat teklifinin ( ..) TL53 olduğu, teklifin montaj bedelini içerdiği, ödemenin ise peşin54 yapıldığı anlaşılm ıştır. Aynı hafta içerisinde SIEMED e teklif edilen montaj hariç fiyatın ise ( ..) TL55 olduğu görülmektedir. (102) SIEMED , şikâyet dilekçe sinde söz konusu fiyatlama davranışının BEÜ ihalesi ile sınırlı olmadığını, BEÜ ihalesine teklif verilmesi dolayısıyla SİEMENS in fiyatından haberdar o lunduğunu, daha bir çok ihalede SIEMENS ın benzer hareket ettiğini, SIEMENS ın x -ışın tüpü ihalelerinde te klif ettiği fiyatların araştırılması sonucunda b u durumun tespit edilebileceği ni ileri sür müştür. Tablo -11 de yer al an fiyatların incelenmesi sonucunda kamu hastanelerine yapılan birçok satışta fiyatların SIEMED e teklif edilen fiyatların alt ında seyrettiğ i görülm üştür. Örneğin benzer vade koşullarında 16.02.2018 tarihli Bursa Yüksek İhtisas Eğitim Araştırma Hastanesine gerçekleştirilen satışın ( ..) TL bedelle gerçekleştiği, buna karşıl ık, 07.02.2018 tarihinde SIEMED e uygulanan fiyatın ( ..) TL olduğu gör ülmektedir. Benzer şekilde 18.05.2017 tarihinde Lüleburgaz Devlet Hastanesine gerçekleştirilen satış bedeli 46 Montaj bedeli 6.800 TL dir. 47 İlgili t eklif ( ..) Euro olup, teklif tarihindeki TCMB Eur o alış kuru (3,9980) kullanılarak TL ye çevrilmiştir. 48 İlgili t eklif ( ..) Euro olup, teklif tarihindeki TCMB Euro alış kuru (3,9100) kullanılarak TL ye çevrilmiştir. 49 İlgili satış, tabloda yer alan diğer tüm satışların aksine depozitosuz (cihazdan monta j sonrası çıkarılacak olan tüpün SIEMENS e teslim edilmemesi) olarak gerçekleşmiştir. 50 İlgili t eklif ( ..) Euro olup, teklif tarihindeki TCMB Euro alış kuru (4,6638) esas alınarak TL ye çevrilmiştir. 51 Tabloda yer verilen diğer SIEMED tekliflerinin aksin e ürünün satışı gerçekleşmemiştir. İlgili teklif ( ..) Euro olup, teklif tarihindeki TCMB Euro alış kuru (4,4369) kullanılarak TL ye çevrilmiştir. 52 2016/300456 İhale Kayıt Numaralı (İKN) Acil Servis Tomografi Cihazına X -Ray Tüpü Alımı İhalesi 53 K.D.V. ha riç. 54 SIEMED in şikâyet dilekçesinde SIEMED e nihai kullanıcı konumundaki BEÜ ye nazaran yüksek fiyat teklif edilmesi dışında, hastanenin ödemeyi peşin yapmayacağı, ödemenin a yları bulacağı iddiası da öne sürülmüştür. Ancak şikâyet dilekçesinde öne sürüle nin aksine BEÜ ihalesinin peşin ödeme suretiyle gerçekleştiği tespi t edilmiştir. Dolasıyla iddia bu yönüyle gerçeği yansıtma maktadır. 55 KDV hariç. 20-50/695 -306 29/51 ( ..) TL iken, 26.05.2017 tarihinde SIEMED e yapılan satışın bedeli ( ..) TL olarak gerçekleşmiştir. (103) Diğer taraftan Tablo -11 den görüldüğü üzere mo ntaj dahil fiyatın yalnızca BEU ihalesinde uygulandığı, kamu alımlarının önemli bir kısmında ise (11 adet) , montajın hastaneler ile SIEMENS arasında akdedilen BOA kapsamında gerçekleştiği görülmektedir. 01.04.2016 tarihli Kütahya Evliya Çelebi Eğitim Araşt ırma Hastanesi ve 27.03.2017 tarihli Malatya Eğitim Araştırma Hastanesi alımlarında ise fiyatın montaj bedelini içermediği, söz konusu alımlarda sırasıyla ( ..) TL ve ( ..) TL bedelle montajın yapıldığı anlaşılmaktadır . (104) Tablo -11 de yer verilen 21.03.2019 t arihli BEU alımında ise x -ışın tüpünün mühendislik hizmeti (montaj) alınmaksızın SIEMENS ten temin edildiği görülmektedir. Dolayısıyla BSS lerin hastane tercihleri çerçevesinde mühendislik hizmetini x -ışın tüpünü temin etmeksizin de sunabildikleri anlaşılm aktadır . Benzer nitelikte örneklerin yaygınlığının görülmesi amacıyla SIEMENS tarafından kamu kurumlarına satışı yapılan tüm tomografi cihazı x -ışın tüplerine ait veriler incelenmiştir. Aşağıdaki tabloda SIEMENS ile aralarında BOA bulunmayan hastanelerin g erçekleştirdiği tüp alımları ve montaj hiz metini SIEMENS ten alıp almadıkları bilgisine yer verilmiştir. Tablo 12 - SIEMENS ile Aralarında BOA Bulunmayan Hastanelerin Gerçekleştirdiği X -Işın Tüpü Alımları ve Tüpün Montajına İlişkin Bilgiler Teklif Tarihi Hastane56 SIEMENS ten Montaj Hizmeti Alınıp Alınmadığı57 SIEMENS Montaj Bedeli58 (TL) 18.03.2016 S.B. Tunceli Devlet Hastanesi Hayır - 22.03.2016 T.C. S.B. Beypazarı Devlet Hayır - 01.03.2016 T.C. S.B. Sivas Numune Hastanesi Hayır - 16.03.2016 S.B. Bursa Yü ksek İhtisas Eğitim Ve Araştırma Hayır - 18.03.2016 Dr. Abdurahman Yurtaslan Ankara Hayır - 28.03.2016 S.B. Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Hayır - 01.04.2016 S.B. Kütahya Evliya Çelebi Evet ( ..) 06.04.2016 TC İstanbul Üniversitesi İstanbul Hayır - 28.04.2016 T.C. S.B. Trabzon Kanuni Eğitim Ve Araştırma Hayır - 16.06.2016 T.C. İstanbul Üniversitesi Hayır - 23.06.2016 S.B. Bursa Yüksek İhtisas Eğitim Ve Araştırma Hayır - 24.06.2016 T.C. S.B. Bursa Devlet Hastanesi Hayır - 22.08.2016 Zonguldak Bülent Ecevit (BEU) Hayır59 - 29.08.2016 Balıkesir Atatürk Şehir Hastanesi Hayır - 28.09.2016 S.B. Bursa Yüksek İhtisas Eğitim Ve Araştırma Hayır - 19.10.2016 T.C. S.B. Metin Sabancı Baltalimanı Hayır - 07.11.2016 T.C. Atatürk Üniversitesi Hayır - 27.01.2017 Dr. Abdurahman Yurtaslan Ankara Hayır - 05.12.2016 T.C. S.B. Ankara Eğitim ve Hayır - 29.12.2016 TC Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Hayır - 19.12.2016 S.B. Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hayır - 56 SIEMENS veri seti içerisindeki hastane isimleri aynen korunmuştur. 57 SIEMENS tarafından , uygulamada hast anenin BOA sözleşmesi yapmak üzer e görüşmeleri devam ederken on call kapsamında x -ışın tüpü talebinde bulunabildiği, ürün talebi ile birlikte montaj özelinde bir talepte bulunulmadığı , ancak ilerleyen zamanda (örneğin birkaç ay sonra) hastanenin mon taj dahil bir BOA sözleşmesi imzalaması suretiyle montaj hizmetini bu kapsamda alabildiği fakat bu uygulamanın istisnai bir durum olduğu belirtilmiştir. 58 KDV hariç. 59 Yukarıdaki dipnotta sayılan istisnalardan biri olduğu tespit edilmiştir. 20-50/695 -306 30/51 Tablo 12 nin devamı: Teklif Tarihi Hastane SIEME NS ten Montaj Hizmeti Alınıp Alınmadığı SIEMENS Montaj Bedeli (TL) 09.05.2017 T.C. Mersin Üniversitesi Hayır - 28.12.2016 T.C. S.B. Afyonkarahisar Halk Sağlığı Evet ( ..) 03.01.2017 SBÜ Trabzon Ahi Evren Göğüs Kalp ve Evet ( ..) 25.01.2017 Karadeniz T eknik Üniversitesi Hayır - 10.01.2017 TC S.B. Şişli Hamidiye Etfal Hayır - 17.01.2017 Seyhan Devlet Hastanesi Hayır - 20.01.2017 T.C. S.B. Dr. Ersin Arslan Eğitim Evet ( ..) 26.01.2017 T.C. S.B. Antalya İl Sağlık Md. Evet ( ..) 23.02.2017 S.B. Dışkapı Yıldırım Beyazıt Hayır - 10.04.2017 Kocaeli Derince Eğitim ve Araştırma Hayır - 31.03.2017 Şereflikoçhisar Devlet Hastanesi Hayır - 27.03.2017 T.C. Sağlık Bakanlığı Malatya Evet ( ..) 04.05.2017 T.C. S.B. Türkiye Yüksek İhtisas Evet ( ..) 15.05.2017 S.B. Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Hayır - 13.06.2017 DR. Abdurahman Yurtaslan Ankara Hayır - 08.08.2017 T.C. S.B. Dr. Ersin Arslan Eğitim Hayır - 06.09.2017 İskenderun Devlet Hastanesi Hayır - 23.10.2017 S.B. Adapazarı Yenikent Hayır - 05.10.2017 T.C. S.B. Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hayır - 17.10.2017 Mogadişu Somali Türkiye Recep Hayır - 20.11.2017 KKTC SB Dr. Burhan Nalbantoğlu Hayır - 29.12.2017 S.B. Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Hayır - 03.01.2018 T.C. İstanbul Üniversitesi İstanbul Hayır - 14.02.2018 Seyhan Devlet Hastanesi Hayır - 26.02.2018 Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hayır - 09.04.2018 Dr. Abdurahman Yurtaslan Ankara Hayır - 06.06.2018 T.C. S.B. Trabzon Kanuni Eğitim ve Araştırma Evet ( ..) 09.07.2018 S.B. Sağlık Bilimleri Üni Van Eğitim Hayır - 20.06.2018 S.B. Gümüşhane Devlet Hastanesi Hayır - 06.07.2018 Karadeniz Teknik Üniversitesi Hayır - 07.08.2018 Konya Cihanbeyli Devlet Hastanesi Evet ( ..) 12.07.2018 Karadeniz Teknik Üniversitesi Hayır - 17.08.2018 Akdeniz Üniversi tesi Hayır - 08.10.2018 Samsun Yeni Terme Devlet Hastanesi Hayır - 05.11.2018 Dr. Abdurahman Yurtaslan Ankara Hayır - 07.11.2018 T.C. İstanbul Üniversitesi İstanbul Evet ( ..) 29.11.2018 T.C. S.B. Hitit Üniversitesi Erol Evet ( ..) 17.12.2018 T.C. S.B . Hatay Devlet Hastanesi Hayır - 21.03.2019 Zonguldak Bülent Ecevit Hayır - 09.04.2019 Zonguldak Bülent Ecevit Hayır - 31.10.2019 T.C. Sağlık Bakanlığı Bornova Hayır - 18.07.2019 T.C. S.B. Aydın İl Sağlık Müdürlüğü Hayır - 07.08.2019 Seyhan Devlet Has tanesi Evet ( ..) 24.09.2019 T.C. Kocaeli Üniversitesi Tıp Hayır - 15.11.2019 Dr. İ.Şevki Atasagun Nevşehir Evet ( ..) 18.10.2019 SBÜ Trabzon Ahi Evren Göğüs Kalp Ve Evet ( ..) 06.11.2019 T.C. S.B. Dr. Ersin Arslan Eğitim Evet ( ..) Kaynak: SIEMENS 20-50/695 -306 31/51 (105) Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere 68 kamu alımının yalnızca 15 inde montaj hizmeti SIEMENS ten alınmıştır. Dolayısıyla söz konusu kamu alımlarına ilişkin mühendislik hizmetinin sunulması açısından pazarın önemli bir kısmının BSS lere açık olduğu sonucuna u laşılmıştır. (106) Dosya kapsamında, hastane davranışlarının pazarın rekabetçi dinamiklerine etkileri de incelenmiştir. SIEMENS in 01.01.2016 -31.12.2019 tarihleri arasında x -ışın tüpü satışı gerçekleştirdiği kamu kurumlarının -BEU ihalesi dışındaki - tüm alımlar ında (( ..) adet) açık ihale yerine doğrudan temin yönte mini kullandıkları görülmüştür. Bu çerçevede SIEMENS in Dura 202 -MV mo

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI