REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -4-136 Karar Sayısı : 05-48/692 -M Karar Tarihi : 21.7.2005 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfk ı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖR LER: Süleyman CENGİZ, Bekir KOCABAŞ C. ŞİKAYET EDEN: Ganmaktaş Ganioğulları Makine Ticaret ve Sanayi A.Ş. Ankara Yolu Üzeri Gale riciler Sit. No:2 47050 20 Karatay/Konya Temsilcisi: Av. Memduh OĞUZ,
REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -4-136 Karar Sayısı : 05-48/692 -M Karar Tarihi : 21.7.2005 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfk ı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖR LER: Süleyman CENGİZ, Bekir KOCABAŞ C. ŞİKAYET EDEN: Ganmaktaş Ganioğulları Makine Ticaret ve Sanayi A.Ş. Ankara Yolu Üzeri Gale riciler Sit. No:2 47050 20 Karatay/Konya Temsilcisi: Av. Memduh OĞUZ, Av. Çiğdem SAK Kemerli Çarşı A Blok No:2/201 Konya D. ŞİKAYET EDİLEN: Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. Büyükdere Cd. Tofaş Han No:145 Zincirlikuyu/İstanbul E. DOSYA KONUSU : Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. ( Tofaş) ın dağıtım sözleşmesini usulsüz fesh etmek ve dağıtım bölgesine yeni bir dağıtıcı atamak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. 30 ve 6. maddelerini ihlal ettiği iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, Ganmaktaş Ganioğulları Makine Ticaret ve Sanayi A.Ş. (Ganmaktaş) ın 1973 yılından beri Tofaş markalı motorlu kara taşıtlarının Konya ve çevre bölgesinde ana bayiliğini sürdürdüğü ve servis hizmeti verdiği; Tofaş ın, özellikle son dön emde bayiye düzenli biçimde mal teslim etmek, sözleşme bölgesinde başkaları ile sözleşme yapmamak gibi sözleşmenin kendisine yüklediği yükümlülükleri yerine getirmediği ifade edilmektedir. 40 Şikayet dilekçesinde ayrıca , Tofaş ile şikayetçi arasında 2000 yıl ında yapılan bir anlaşma ile müvekkil şirketin aylık ( .- ) otomobil almasının öngörüldüğü; ancak yaşanan ekonomik kriz nedeniyle satışların düşmesine bağlı olarak istenen satışa ulaşılamadığı ve bu nedenlerle stokların arttığı; buna karşılık araç alma zor unluluklarının bir süre için askıya alınması taleplerinin reddedildiği; bu şekilde mali sıkıntı içerisine düşen şikayetçinin sözleşmeden doğan borçlarının 05-48/692 -M 2 ödenm esinde aksamalar yaşandığı; ( .- .) tarihinde söz konusu borçların ödenmesi için bir ödeme taahh üdünde bulunulduğu ve bu ödemelerin gerçekleştirildiği; buna rağmen şikayeçiye otomobil ve yedek parça gönderilmesinin durdurulduğu; şikayetçi ile Tofaş arasındaki dağıtım 50 anlaşmasının ( ) tarihi itibar ıyla herhangi bir feshi ihbar süresi tanınmaksızın d ağıtım sözleşmesinin fesh edildiği ve bu konuda Konya Asliye Ticaret Mahkemesi nde açılan davanın sürmekte olduğu ifade edilerek; Tofaş ın dağıtım sözleşmesini usulsüz fesh etmek ve dağıtım bölgesine yeni bir dağıtıcı atamak suretiyle 4054 sayılı Rekabeti n Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6 . maddelerine aykırı davranışlarda bulunulduğu iddia edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.4.2005 tarih, 2449 sayı ve 21.6.2005 tarih, 4246 sayı ile giren başvur u üzerine düzenlenen 15.7.2005 tarih, 2005-4-136/ İİ -05-SC sayılı İlk İnceleme Raporu 18.7.2005 tarih , 60 REK.0.08.00.00 -110/212 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-48 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; - şikayet konusu uygulamanın R ekabet Hukuku anlamında bir sakınca yaratmasının muhtemel olmadığı, konunun yargı yolu kullanılarak çözülmesinin yerinde olacağı, nitekim konuya ilişkin davanın halihazırda Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi nde 2003/8 E. sayılı dosya no ile görülmekte oldu ğu, - TOFAŞ ile bayileri arasında akdedilen bayilik sözleşmelerinin ve eklerinin, 70 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında yer almayan rekabet kısıtlamaları içermek suretiyle 4054 sayılı Kan un un 4. maddesi kapsamında rekabet kısıtlaması oluşturup oluşturmadıklarının ve soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için aynı Kanun un 40. maddesinin birinci fıkrası gereğince TOFAŞ ile bayileri hakkında önaraştırm a açılmasının yerinde ol acağı görüş lerine yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME Şikayet dilekçesinde yer alan ifadeler çerçevesinde yürütülen inceleme 80 çerçevesinde, Kurum un talebi üzerine şikayetçi tarafından sunulan , Tofaş ın Beyoğlu 34. Noterliği aracılığı ile şikayetçiye gönderdiği bayilik sözleşmesinin feshine ilişkin Aralık 2001 tarihli ihtarnamede, Ganmaktaş ın muaccel borçlarını ödemediği, uzun zamandır süren bu duruma bağlı olarak da Tofaş Bayilik sözleşmesinin 6.2. maddesi ve ekleri hükümleri uyarınca sö zleşme ve eklerinin ( ) tarihinden itibaren feshedilmiş bulunduğu ifade edilmektedir. Bayilik sözleşmesinin ihtarnamede anılan 6.2. maddesi incelenmiş, söz konusu maddenin, bayinin acze düşmesi, ölmesi ya da çalışamaz hale gelmesi, hüküm giymesi, önem li sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve benzeri, objektif sona erdirme sebeplerini sıraladığı anlaşılmıştır. 90 05-48/692 -M 3 Gerek ihtarname metninden ve gerekse ihtarnamede atıf yapılan sözleşme maddesi içeriğinden, sözleşmenin feshedilmesinin sebebinin önemli sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi olduğu görülmüştür. Sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi halinde sözleşmenin feshedilmesi imkanının Borçlar Kanunu nda düzenlenmiş bir hak ve aynı zamanda sözleşme hürriyetinin ayrılmaz bir parça sı olduğu da dikkate alındığında, şikayet konusu uygulamanın Rekabet Hukuku anlamında bir sakınca yaratmasının muhtemel olmadığı, konunun yargı yolu kullanılarak çözülmesinin yerinde olacağı, nitekim anlaşmazlığın Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi nde 2003/8 E. sayılı dosya no ile görülmekte olduğu anlaşılmıştır. 100 Diğer yandan, taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesi incelendiğinde, sözleşmenin 1 no lu ekinde aşağıdaki ifadelerin yer aldığı tespit edilmiştir: A. Bu Sözleşmenin 1.1.maddesinde sözü ed ilen bölge aşağıdaki gibidir: Bayinin bölgesi...dir. Şirketin tek taraflı olarak etki alanını yeniden düzenleme hakkı saklıdır. B. Bölgedeki mevcut bayiler.: Akhanlar Otomotiv San ve Tic A.Ş. Şirket bölgede yeni bayi tayin etme hakkını saklı tutar . 1998/ 3 sayılı Tebliğ in Grup Muafiyeti Kapsamı Dışında Kalan Koşul ve Yükümlülükler başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrası (d) bendi; Sağlayıcının, 110 anlaşma ile satıcının anlaşma bölgesinde faaliyet gösteren başka satıcı teşebbüslerle, anlaşma konusu malların dağıtım ve servisi konusunda veya anlaşma bölgesini değiştirmesi konusunda anlaşma yapma hakkını saklı tutulması şeklindedir. Aynı maddenin ikinci fıkrası birinci cümlesinde ise; Bu maddenin a, b, c ve d bentlerinde sıralanan rekabet sınırlamalarından b ir veya birkaçı anlaşmada yer alıyorsa, anlaşmada yer alan rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki tüm hükümler de muafiyetten yararlanamaz. hükmü yer almaktadır. Yukarıda aktarılan bilgiler ışığında, Tofaş ın, bayileri ile akdettiği inceleme konusu dağıtım söz leşmelerinin, 1998/3 sayılı Tebliğ ile sağlanan grup muafiyeti kapsamında yer almadıkları anlaşılmış olup, g rup muafiyeti kapsamı dışına 120 çıkılmasına neden olan söz konusu ihlalin Tebliğ de açıkça yasaklanan bir ihlal olması nedeniyle , Tofaş ile bayileri ar asında akdedilen bayilik sözleşmele rinin 4054 sayılı Kanun un 4 . maddesi anlamında rekabeti kısıtlayıcı anla şmalar olarak kabul edil ip edilmeyeceğinin açıklığa kavuşturulması için aynı Kanun un 40 . maddesi birinci fıkrası çerçevesinde önaraştırma yapılması nın yerinde olacağı kanaatine varılmıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1- Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. nin dağıtım sözleşmesini usulsüz fesh 130 etmek ve dağıtım bölgesine yeni bir dağıtıcı atamak suretiyle 4054 sayılı 05-48/692 -M 4 Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddelerini ihlal ettiğine ilişkin şikayetin reddine, 2- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 40. maddesinin 1. fıkrası ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik in 55. maddesinin 1. fıkrası uyarınca , Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. ve bayileri arasında imzalanan bayilik sözleşmelerinin 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında yer almayan rekabet kısıtlamaları içerip içermed iğine yönelik önaraştırma yapılmasına; 140 3- Önaraştırma işlemleri sırasında, 4054 sayılı Kanun un 14. ve 15. maddelerinin uygulanması konusunda Başkanlığa yetki verilmesine; OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.