Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-227 (İlk İnceleme) Karar Sayısı : 09-01/5-5 Karar Tarihi : 8.1.200 9 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONGÖR, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN , Erdem AKTEKİN C. ŞİKAYET EDEN : Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığı Balıkesir 20 D. HAKK INDA İNCELEME YAPILAN: Balıkesir de faaliyet gösteren
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-227 (İlk İnceleme) Karar Sayısı : 09-01/5-5 Karar Tarihi : 8.1.200 9 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONGÖR, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN , Erdem AKTEKİN C. ŞİKAYET EDEN : Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığı Balıkesir 20 D. HAKK INDA İNCELEME YAPILAN: Balıkesir de faaliyet gösteren f ırıncılar E. DOSYA KONUSU: Balıkesir de fırın işleten ( ..) ve ( ..) ın, bir başka fırın sahibi ( .) ı, 50 YKr ye sattığı ekmeği 60 YKr ye satması yönünde zorladıkları ve ( ) ın işyerin e baskın yaptıkları iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından gönderilen başvuruda; Balıkesir merkezde ortak fırın işletmekte olan ( ) ve ( ) ın, yine aynı bölgede fırın işleten ( ) ı, 50 YKr ye sattığı ekmeğin fi yatını 60 30 YKr ye çıkarması yönünde zorladıkları ve bu amaçla ( ) ın işyerine baskın yaptıkları, ( ) ve ( ) hakkında ceza kanunu hükümleri çerçevesinde yürüyen bir soruşturma bulunduğu, adı geçen şahısların eylemlerinin Ceza Kanunu Hükümlerine aykı rılığının yanı sıra 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun a da aykırılık teşkil ettiği kanaatine varıldığı belirtilerek, gereğinin yapılması istenmiştir. Başvuru ile birlikte Cumhuriyet Başsavcılığında yürütülmekte olan soruşturmaya ait dosyanın b ir örneği de Kurumumuza ulaşmıştır. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.11.2008 tarih ve 7626 sayı ile intikal eden başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. 40 maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 2.1.200 9 tarih ve 2008 -3- 227/İİ-09-AÇ sayılı İlk İnceleme Raporu 2.1.2009 tarih, REK.0.07.00.00 -110/2 sayılı Başkanlık Önergesi ile 0 9-01 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya kapsamındaki başvurunun 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir. 09-01/5-5 2 50 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığında yürütülmekte olan soruşturmanın temelini, Balıkes ir merkezde ortak fırın işletmekte olan ( ) ve ( ) ın, yine aynı bölgede fırın işleten ( ) ı, 50 YKr ye sattığı ekmeğin fiyatını 60 YKr ye çıkarması amacıyla zorlamaları ve (...) ın işyerine baskın yapmaları eylemleri oluşturmaktadır. Dosy a kapsamında ifade veren kişilerin önemli bir kısmı (...) ve 60 (...) ın, (...) dan istedikleri fiyat artırımını yaptıktan sonra aradaki 10 YKr nin kendilerine verilmesini talep ettiklerini belirtmiştir. Aşağıda bu yönde verilen ifadel erden alıntılar yer almaktadır. Ancak çalışan arkadaşlardan sık sık ( ) lar geldi ( .) lar geldi diye duyarım. Geldiklerinde 50 YKr ye ekmeğin 60 YKr ye çıkartılmasını aradaki 10 YKr lık farkın kendilerine verilmesini istiyorlarmış ancak ben bunu ken dilerinden duymadım çalışan arkadaşlar aralarında konuşurken duydum. Bunu da sık sık duyuyorum. ((...) , (...) ın çalışanı) 70 Ekmeği 50 YKr den 60 YKR ye çıkartmasını istiyorlardı. Bir de bize vermek zorundasın dediğini duydum. (...) Ancak bu şahıs yani (...) tehdit ediyordu. (...) bize vermek zorundasın dediğinde masaya da yumrukla vurmuştu. ((...) , (...) ın çalışanı) Özellikle eniştemin olmadığı zamanlarda dükkana gelen kişiler bize dükkanda çalışmayın diye söylüyorlardı.( ) Bu olaylara ben 4 -5 kere şahit oldum. Bu şekilde davranmalarının sebebi de eniştemin 50 kuruşa sattığı ekmeği 60 kuruşa satmasını ve aradaki farkında kendilerine verilmesini istiyorlarmış bunun için tehdit etmeye geliyorlarmış. Bun u bu şahıslar gelip gittiğinde ben Ahmet abiye soruyordum oda bu 80 sebepten olduğunu söylüyordu yoksa benim yanımda böyle söylemediler. ((...) , (...) ın akrabası) Bir süre sonra da yani bundan 2 ay önce eşimi darp ettiklerinde eşimin anlatt ığına göre ekmeği 50 kuruştan 60 kuruşa çıkartılmasını aradaki 10 kuruşluk farkın kendilerine haraç olarak verilmesini istiyorlarmış. ( ) Çalışanlarımızı işi bırakmaya zorluyorlardı. ( (...) , (...) ın eşi) Babamın işyerine bu t arihten 2 ay önce babamın ekmeğe zam yapmasını ve arkadaki farkın kendilerine verilmesini isteyen şahıslar dövmüşler. Bu olaydan sonra 90 özellikle babamın lehine şahitlik yapan fırındaki kürekçimiz ( ) nin yanına gelip anasına avradına sövüyorlar ve patronunuza söyle yin ya bizim istediğimiz farkı versin, ya istediğimiz miktardaki parayı versin ya da mekanı dağıtırız sizde burada çalışmayın diye söylüyorlardı. ((...) , (...) ın oğlu) Babam dövülmüştü dövülme sebebi de babam ekmeği 50 kuruşa satıyor dö ven şahıslar 60 kuru şa satmasını ve aradaki farkın da kendilerine verilmesini istiyorlarmış. ((...) , (...) ın kızı) 09-01/5-5 3 Bu şekilde beni dövmelerinin sebebi ekmeği 10 kuruş daha yüksek fiyata satmamızı 100 bu on kuruşu kendilerine haraç olarak ve rmemizi istiyorlardı bu olaydan sonra ben kabul etmediğim için bana ve işçilerime baskılar yapmaya başladılar. ((...) ) Balıkesir il merkezinde tüm fırınların ekmeği 60 yeni kuruşa satmalarının sağlanm ası halinde fırıncılar odası olarak ekmeğin 70 yeni kuruşa çıkartılabileceğini beyanla beni tehdit ediyorlardı. Ekmek fiyatının 70 kuruş olması halinde her ekmek için 10 yeni kuruş bu şahısların öncülüğünü yaptığı ve mafya olarak tabir edebileceğimiz kişil erin cebine haraç olarak girecekti ( (...) ) Bu mesajlarda hatırladığım kadarı ile (...) a olan kızgınlığım ve şahsın daha önceden beni doğudan adam getirip vurdurmakla tehdit ettiğini duyduğum için ona 110 yönelik silahlı bir saldırı yapacağı m konusundan bahsediyordum. 4 -5 mesaj çektim. Bana okuduğunuz bu mesajlar doğrudur ve bunları ben çektim. O gün moralim çok bozuktu defalarca ( ..) a gidip anlaşma teklif etmeme rağmen şahıs anlaşmaya yanaşmadı bu nedenle işlerimiz bozuldu, 300 milyar zar ar ettik. ((...) ) Her ne kadar yukarıdaki ifadelerin işaret ettiği, savcının ön yazısında belirttiği ve dosyanın temelini oluşturan eylemler ceza hukuku kapsamına giren eylemler olsa da, savcılık soruşturması çerçevesinde ifade veren bazı şahıslar , Balıkesir deki fırıncıların 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal eden eylemler içerisinde bulanabileceklerine işaret eden ifadeler kullanmışlardır. Bahsi geçen ifadelere 120 aşağıda yer verilmektedir. - 50 kuruştan 60 kuruşa ekmeğin fiyatının çıkartılması durumunda aradaki 10 kuruşluk farkın kendilerine verilmesini istediklerine dair bir bilgiye sahip değilim ancak fırıncılar arasında ekmeğin fiyatının kararlaştırdıkları fiyat üzerinde kalması için aralarında birkaç kişi seçip onların fiyat kontrolünü sa ğlamalarını ve bu kişilere hergün aidat şeklinde bir paranın bu şahıslara verilmesi konusunda aralarında çalışma yaptıklarını biliyorum. ((...) , (...) ın çalışanı) - Ancak diğer fırıncılar da fiyatı yükseltmesi için patronumuza gelip gidiyorl ardı. Diğer fırıncılar normal olarak söylüyorlardı. Ancak bu şahıs yani (...) tehdit ediyordu. ((...) , (...) ın çalışanı) 130 - Ucuza ekmek satıldığı için diğer fırın sahipleri bu durumdan rahatsız olmuş olacaklar ki sürekli olarak fırı na gidip geliyorlar ve fiyatı 60 yeni kuruşa çıkarması için baskı hatta tehdit ediyorlardı. ((...) , (...) ın çalışanı) - Kendisine [ (...) ] 50 yeni kuruşa ekmeği verme tüm fırınlar 60 yeni kuruşa satalım dedim. ( ) Aramızda kesin bir anlaşma olmadan ayrıldık. ((...) ) Savcılık dosyasında yer alan ifade tutanaklarının büyük bir bölümü, (...) ve (...) ın, (...) ı, 50 YKr ye sattığı ekmeğin fiyatını 60 YKr ye çıkarması amacıyla zorlamaları ve (...) ın işyerine baskın yapmaları eylemlerinin ceza hukuku kapsamına giren eylemler olduğuna işaret etmektedir. Konuya ilişkin az 140 sayıdaki beyan ise söz konusu eylemlerin 4054 sayılı Kanun kapsamında olabileceği şüphesi doğurmaktadır. Bu nedenle, fiyat arttırma sı yönünde baskı gören fırıncı (...) ile Raportörlerce telefon görüşmesi yapılm ıştır. (...) , dosyada adı geçen şahısların, Balıkesir deki fırınlara baskı ve tehdit yaparak, fırınlara, ürettikleri ekmeği bu şahısların belirledikleri fiyatta n sattırmaya çalıştıklarını, çoğu fırıncının bu baskı ve tehdit sonucu ikna olduğunu, fakat kendisinin bu şahısların baskısına boğun eğmeyip ekmeği düşük fiyattan satmaya devam etmesi nedeniyle diğer fırınların da yüksek fiyata geçmediğini, bu nedenle 09-01/5-5 4 kend isine yapılan baskının arttığını ve şahıslarla arasında adliyeye intikal etmiş 150 olaylar gerçekleştiğini belirtmiştir. (...) ayrıca Balıkesir de ekmek satışı ele alındığında, toplam ekmek satışının yaklaşık %60 ının 60 Ykr dan, kalanın ise 50 Ykr da n gerçekleştiğini tahmin ettiğini belirtmiştir. Kendisinin ekmeği, görece yüksek gelir düzeyine sahip insanların yaşadığı bölgelerdeki bakkallara 60 Ykr dan, görece düşük gelir düzeyine sahip insanların yaşadığı bölgedeki bakkallara ise 50 Ykr dan sattığın ı ifade etmiştir. (...) ayrıca oda tarafından belirlenen ekmeğin maksimum satış fiyatının da 60 Ykr olduğunu eklemiştir. 160 Yukarıda yer verilen ifadeler , Balıkesir deki fırıncılar arasında ekmek fiyatı hususunda bir anlaşma olduğu iddialarını zayıfl atmaktadır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığı nda yürütülmekte olan soruşturma kapsamında ifade veren bazı kişilerin Balıkesir deki fırıncıların aralarında anlaştıklarına yönelik beyanları bulunmakla birlikte; soruşturma dosyasında (...) ve (...) ın ekmek 170 fiyatını yükselterek aradaki farkı haraç olarak toplama amacı bulunduğuna yönelik ifadelerin ağırlıkta olduğu, (...) ın kendisiyle yapılan görüşmede Balıkesir de ekmeğin değişen fiyatlarda satıldığını, (...) ve (...) tarafından ekmeğin fiyatının artırılmasına yönelik eylemlerin sonuçsuz kaldığını belirttiği dikkate alındığında başvuru konusu eylemlerin sadece ceza hukuku kapsamında ele alınabilecek eyle mler olduğuna ve bu eylemlere ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.