Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007 -1-117 (Devralma ) Karar Sayısı : 07-83/1007 -392 Karar Tarihi : 1.11.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) 10 Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN Süreyya ÇAKIN , Mehmet Akif ERSİN , Dr. Mustafa ATEŞ B. RAPORTÖRLER : F.Yeşim AKCOLLU, Cengiz SOYSAL, Metin PEKTAŞ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Enerco Enerji San. Tic. A.Ş. Kasıklı Alemdağ Cad. Masald an İş Merkezi No:46/A Kat:1
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007 -1-117 (Devralma ) Karar Sayısı : 07-83/1007 -392 Karar Tarihi : 1.11.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) 10 Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN Süreyya ÇAKIN , Mehmet Akif ERSİN , Dr. Mustafa ATEŞ B. RAPORTÖRLER : F.Yeşim AKCOLLU, Cengiz SOYSAL, Metin PEKTAŞ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Enerco Enerji San. Tic. A.Ş. Kasıklı Alemdağ Cad. Masald an İş Merkezi No:46/A Kat:1 34696 Çamlıca Üsküdar İstanbul 20 D. TARAF LAR : - Enerco Enerji San. Tic. A.Ş. Kasıklı Alemdağ Cad. Masaldan İş Merkezi No:46/A Kat:1 34696 Çamlıca Üsküdar İstanbul - Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş (BOTAŞ) Bilkent Plaza A -2 Blok Bilkent/Ankara E. DOSYA KONUSU : BOTAŞ ile Gazexport arasında 18.2.1998 tarihinde yapılmış olan Doğal Gaz Satım Sözleşmesi nin on lota karşılık gelen 2.5 milyar m3 lük kısmının Enerco Enerji San. Tic. A.Ş. ye devrine izin verilmesi ta lebi. 30 F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.9.2007 tarih ve 6260 ile intikal eden başvuru üzerine , 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkınd a Tebliğ in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 18.10.2007 tarih, 2007 -1-117/Öİ-07-FYA sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 19.10 .2007 tarih, REK.0.05.00.00 -120/188 sayılı Başkanlık Önerge si ile 0 7-83 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlan mıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; işlemin, tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları itibarıyla 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir 40 devralma olduğu ve işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesinde belirtilen, bir ha kim durum yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi, böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunun doğmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla işleme 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi çerçevesinde izin verilmesi gerektiği i fade edilmiştir. 07-83/1007 -392 2 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Enerco Enerji San. Tic. A.Ş. (Enerco) Enerco; doğalgaz, likitgaz, sıkıştırılmış doğalgaz, sıvılaştırılmış doğalgaz ve muhtelif enerji kaynakları ile nükleer kaynaklı her türlü enerjinin ür etimi, depolanması, 50 nakledilmesi ve dağıtımı alanında faaliyet göstermek üzere kurulmuştur. Yönetim Kurulu, Mehmet Fatih Baltacı, Covani Antonyo Delkonte, Hasan Nalbantoğlu, Murad Abdurrahman Baltacı, Melike Aydın, Mehlika Betül Baltacı dan oluşan Enerco n un hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir: Tablo 1: Enerco nun Ortaklık Yapısı Hissedar Pay (%) Mehmet Fatih Baltacı 58 Akfel Mühendislik Enerji Tesisleri Proje ve Tic. Ltd. Şti 25 Akpol İnşaat Mühendislik Proje ve Tic. Ltd. Şti. 8 Murad Abdurrahman Balt acı 8 Mehlika Betül Baltacı 1 Toplam 100 Enerco ile aynı grupta bulunan ve bir alt pazar olan toptan satış pazarında faaliyet göstermek üzere kurulmuş iki şirket bulunmaktadır. Bunlardan Avrasya Enerji Sanayi Ticaret A.Ş. (Avrasya) doğalgaz toptan sat ış lisansına, Gastrans Enerji San. Tic. A.Ş. (Gastrans) ise sıkıştırılmış doğalgaz toptan satış lisansına sahiptir. Bu şirketlerin 60 hissedarlık yapıları aşağıdaki gibidir: Tablo 2: Avrasya nın Ortaklık Yapısı Hissedar Pay (%) Akfel Mühendislik Enerji Tesis leri Proje ve Tic. Ltd. Şti 50 Akpol İnşaat Mühendislik Proje ve Tic. Ltd. Şti. 33 Mehmed Fatih Baltacı 8 Murad Abdurrahman Baltacı 8 Mehlika Betül Baltaco 1 Toplam 100 Tablo 3: Gastrans ın Ortaklık Yapısı Hissedar Pay (%) Akfel Mühendislik Enerji Tesisleri Proje ve Tic. Ltd. Şti 50 Akpol İnşaat Mühendislik Proje ve Tic. Ltd. Şti. 33 Mehmed Fatih Baltacı 8 Murad Abdurrahman Baltacı 8 Mehlika Betül Baltacı 1 Toplam 100 Enerco, Avrasya ve Gastrans ın hissedarları arasında bulunan Akfel Mühend islik Enerji Tesisleri Proje ve Tic. Ltd. Şti. (Akfel) ve Akpol İnşaat Mühendislik Proje ve Tic. Ltd. Şti. nin (Akpol) hissedarlık yapısı ise şu şekildedir: Tablo 4: Akfel in Ortaklık Yapısı Hissedar Pay (%) Mehmet Fatih Baltacı 83,74 Murad Abdurrahman B altacı 14,78 Şükriye Baltacı 0,49 Mehlika Betül Baltacı 0,49 Melike Aydın 0,49 TOPLAM 100 Akfen in yönetim kurulu üyeleri; Mehmet Fatih Baltacı, Murad Abdurrahman Baltacı 70 ve Mehlika Betül Baltacı dır. 07-83/1007 -392 3 Tablo 5: Akpol un Ortaklık Yapısı Hissedar Pay (% ) Mehmet Fatih Baltacı 65 Murad Abdurrahman Baltacı 25 Hasan Nalbantoğlu 10 TOPLAM 100 Akpol ün şirket müdürleri; Mehmet Fatih Baltacı, Murad Abdurrahman Baltacı ve Covani Antonyo Delconte dir. H.1.2. BOTAŞ BOTAŞ, 15.8.1974 tarihinde Türkiye Petroll eri Anonim Ortaklığı (TPAO) na bağlı olarak Irak tan Ceyhan a ham petrol taşımak üzere kurulmuş; tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırlı bir İktisadi devlet teşekkülü dür. 1987 den bu yana, BOTAŞ ın ham petrol boru hattı faaliyeti, doğal gaz 80 taşımacılığı ve ticareti faaliyetlerini de kapsayacak şekilde genişletilmiştir. BOTAŞ, 397 sayılı ve 9.2.1990 tarihli Kanun Hükmünde Kararname ile doğal gaz ithalatı, iletimi (şehir dağıtımı dışında), ticareti ve tarifelerinde te kel statüsü elde etmiştir. 1995 te şirket bağımsız şirket statüsünü kazanarak kamu iktisadi teşekkülü şeklinde yeniden yapılandırılmıştır. 4646 sayılı Kanun, 397 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyi yürürlükten kaldırmış ve dolayısıyla BOTAŞ ın hukuki tekeli ni kaldırarak, doğal gaz piyasasına yeni şirketlerin girmesini ve rekabet ortamının yaratılmasını amaçlamaktadır. 90 H.1.3. Gazprom Export Gazprom Export un ana şirketi olan OAO Gazprom (Gazprom), gaz, petrokimyasallar, hidrokarbon gazları ve diğer gaz ve petrokimya endü strisindeki ürünlerin ihracatı ve pazarlanması faaliyetlerini yürüten, Rusya menşeli bir şirkettir. Gazprom Rusya daki doğalgaz rezervlerinin %60 ına sahip olup, doğal gaz üretiminin %85 ini gerçekleştirmektedir. Gazprom, eski SSCB ülkeleri dışında, Batı v e Orta Avrupa da yer alan 22 ülkeye doğalgaz satmaktadır. Şirketin söz konusu ihracatı kontrolünde olan Gazprom Export tarafından gerçekleştirilmektedir. Gazprom Export doğalgaz satışının yanında ham petrol ve petrol ürünleri ihracatı da yapmaktadır. 100 Gazpr om Export, 2006 yılında 22 Avrupa ülkesine toplam 151,1 milyar metreküp doğalgaz satarak 37,2 milyar Amerikan Doları gelir elde etmiştir. 2006 yılında şirketin (eski SSCB dışında kalan 10 büyük müşterisine) tedarik ettiği doğalgaz miktarına ilişkin tabloya aşağıda yer verilmiştir.1 Tablo 6: Gazprom Export un İhracat Gerçekleştirdiği Ülkeler Ülke Miktar (milyar metreküp) Almanya 37,9 Italya 21,4 Türkiye 19,9 Fransa 10 Macaristan 7,7 Çek Cum. 7,4 Polanya 7,7 Avusturya 6,6 Slovakya 6,8 Romanya 5,1 1 Söz konusu bilgiler Sergey Korovin in 13.3.2007 tarihinde Flame 07 Konferansında (Amsterdam) yaptığ ı konuşmadan alınmıştır. 07-83/1007 -392 4 H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Dosyada yer alan bilgiler ışığında, Enerco tarafından BOTAŞ ın ithalat sözleşmelerinin bir kısmının devralınması işleminin değerlendirilmesi açısından ilgili ürün pazarı doğal gaz toptan satışı pazarı olarak tanımlanm ıştır. 110 H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Toptan satış pazarına, ilgili mevzuatta getirilen herhangi bir coğrafi sınırlamanın bulunmadığı göz önüne alı ndığında, ilgili coğrafi pazarı "Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak belirlenm iştir. H.3. Değerlendir me H.3.1. İşlemin Niteliği Bakımından Yapılan Değerlendirme BOTAŞ ın 18.2.1998 tarihinde Gazexport (yeni adıyla Gazprom Export) ile yapmış olduğu Doğal Gaz Satım Sözleşmesi nin 10 lota karşılık gelen 2.5 milyar m3 lük kısmının Enerco tarafından devralınma sı işlemi neticesinde, daha önce söz konusu sözleşmede belirtilen miktar münhasıran BOTAŞ ın tasarrufunda iken, devralma 120 işlemi sonrasında 10 lota karşılık gelen pazar payı ve cironun daha önce ilgili pazarda faaliyeti olmayan Enerco ya devredilmesi söz ko nusu olduğundan; söz konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ 2. maddesi anlamında bir devralma işlemi olduğu görülmektedir. H.3.2. Eşikler Açısından Yapılan Değerlendirme 1997/1 sayılı Tebliğ in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası nı aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin 130 almaları zorunludur ifadesi yer almaktadır. Bu açıdan değerlendirildiğinde, başvuru konusu işlemin, 2006 yılı verilerine göre, BOTAŞ taraf ından Enerco ya devri söz konusu olan 10 lotun karşılık geldiği pazar payı (% ..) eşik altında kalsa da, söz konusu miktara karşılık gelen cironun ( .) YTL olması nedeniyle, 1997/1 sayılı tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu anlaşılmaktadır. H.3.3. İşlemin 4054 Sayılı Kanun un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi Devir işleminin değerlendirileceği pazar Türkiye doğal gaz toptan satış pazarıdır. Bu kapsamda toptan satış pazarında faaliyette bulunan teşebbüsler, yaptıkları satışlar ve pazar pay ları aşağıdaki gibidir: Tablo 7: 2006 Yılı İtibarıyla Doğal Gaz Satış Miktarları ve Pazar Payları 140 Firma Satış Miktarı (m3) Pazar Payı (%) BOTAŞ 30.493.000.000 96,9551 TPAO 469.676.942 1,4934 THRACE BASIN 354.679.920 1,1277 AMITY OİL 133.273.659 0,4238 TOPLAM 31.450.630.521 100 Tablodan da görüldüğü üzere BOTAŞ ın toptan satış pazarındaki payı %96,9551 dir. Gerçekleşecek devir işlemi sonucunda Enerco nun 10 lota tekabül eden 2.5 milyar m3/yıl tutarındaki alım anlaşmasını devralacağı, bu miktarın ise t üketim içindeki payının sadece % ( .) olduğu görülmektedir. 2007 yılı içerisinde Türkiye doğal gaz piyasasında yaşanan/yaşanacak gelişmeler (Azerbeycan gazının gelmeye başlaması, TPAO nun Treador ve Stratic Energy ile 07-83/1007 -392 5 oluşturduğu ortak girişim vasıtasıyla doğal gaz çıkarması, Shell Enerji A.Ş. ve Bosphorus Gaz A.Ş. nin toptan satış faaliyetine başlaması, vb) sonucunda toptan satış pazarına yeni aktörler katılacaktır. Bu ve benzeri gelişmeler sonrasında Enerco nun devralacağı miktara ilişkin pazar payının % ( .) in de altına düşeceği 150 görülmektedir. Kaldı ki, buradaki asıl nokta, hakim durumdaki BOTAŞ ın sözleşmelerinin bir kısmının ve dolayısıyla toptan satış pazarındaki payının bir kısmının sektöre yeni giren bir teşebbüse devrediliyor olmasıdır. Nitekim, işlemin gerekçesini oluşturan 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu nun Geçici 2. maddesi de asıl itibarıyla sektörde BOTAŞ ın sahip olduğu tekel konumunun bu devirler ile kaldırılması ve sektörde rekabetin sağlanması olduğu söylenebilir. Dolayısıyla, her ne kadar belli faaliyetlerin devredilmesi ve bu devredilen kısmın eşikleri aşması nedeniyle söz konusu işlem Rekabet Kurulu iznine tabi olsa da, işlemin esası toptan satış pazarında yoğunlaşma yaratıcı değil aksine yoğunlaşmayı azaltıcı niteliktedir. 160 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kap samında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde 170 azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenl e bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.