Kamu İhale Kurulu · K.2023/UH.I-176 · İzmir Büyükşehir Belediyesi SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ

2022/1210853 İhale Kayıt Numaralı "2023-2024 YILLARI İÇİN (21 AYLIK) SÜRÜCÜLÜ VE SÜRÜCÜSÜZ TAŞIT KİRALANMASI HİZMETİ" İhalesi

Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: İmparator Oto Al. Sat. Loj. Taş. Dış Tic. Ltd. Şti., İHALEYİ YAPAN İDARE: İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Satınalma Dairesi Başkanlığı Hizmet Alımları Şube Müdürlüğü, BAŞVURUYA KONU İHALE: 2022/1210853 İhale Kayıt Numaralı “ 2023-2024 Yılları İçin (21 Aylık) Sürücülü ve Sürücüsüz Taşıt Kiralanması Hizmeti ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Satınalma Dairesi Başkanlığı Hizmet Alımları Şube Müdürlüğü tarafından 14.12.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ 2023-2024 Yılları İçin (21 Aylık) Sürücülü ve Sürücüsüz Taşıt Kiralanması Hizmeti ” ihalesine ilişkin olarak İmparator Oto Al. Sat. Loj. Taş. Dış Tic. Ltd. Şti.nin 08.12.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 19.12.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 26.12.2022 tarih ve 69709 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.12.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2022/1630 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) İdari Şartname’nin 46.1.1’inci maddesinde belirtilen fiyat farkı katsayılarının mevzuata uygun olmadığı ve belirsizlik yarattığı, fiyat farkı kat sayılarının yeniden düzenlemesi gerektiği, fiyat farkıyla ilgili olarak ihale dokümanında çelişkiler ve farklılıklar bulunduğu, bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiği, 2) Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinde, özel ve ağır aykırılık hallerine ilişkin tablo oluşturulmadığı, ihlal sayılarının belirtilmediği, 3) Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.1’inci maddesinde yer verilen ceza oranı ile 16.1.2’nci maddesinde belirtilen ceza oranlarının farklı olduğu, 4) Teknik Şartname’nin 14’üncü maddesinde, yakıt ve diğer katkı maddelerinin idare tarafından karşılanacağının düzenlendiği ancak Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinde, yakıt teminine ait yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda yüklenici firmaya ceza kesileceğinin belirtildiği, bu durumun tereddüt oluşturduğu ve mevzuata aykırılık teşkil ettiği, 5) Teknik Şartname’nin 9’uncu maddesinde sürücü değişim hususları ile ilgili yapılan düzenlemelerin kamu ihale mevzuatına ve İş Kanunu’na aykırılık teşkil ettiği, idarenin ve idare personelinin keyfi davranışlarına müsaade ettiği, personelin işten çıkarılması hususunda İş Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiği aksi durumda meydana gelebilecek zararlarda sorumluluğun yükleniciye ait olduğu yönündeki düzenlemenin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, 6) Teknik Şartname’nin 10.4’üncü maddesinde, yüklenicinin K1 belgesi almak zorunda olduğunun düzenlendiği, ancak ilgili mevzuatı gereğince K1 belgesinin sadece firmanın kendi malı araçlarına alınabildiği, bahse konu Şartname düzenlemesinin dolaylı olarak araçların yüklenici malı olması koşulunu doğurduğu, bu bağlamda söz konusu düzenlemenin mevzuata aykırılık teşkil ettiği, 7) Teknik Şartname’nin 10.5’inci maddesinde araçların çalışmaya elverişli, temiz ve bakımlı olacağının düzenlendiği, araçların idareye tesliminden itibaren idarenin kullanımı ve kusurundan kaynaklı oluşabilecek hasar ve eksikliklerle ilgili sorumluluğun idareye ait olacağı ancak Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinde bu maddeye ilişkin yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda yükleniciye ceza kesileceğinin düzenlendiği, bu durumun tereddüt oluşturduğu ve mevzuata aykırılık teşkil ettiği 8) Teknik Şartname’nin 10.7’nci maddesinde araçlarda yangın söndürme cihazı olacağı ve son kullanma tarihinin geçmemiş olacağının düzenlendiği, ancak ihale konusu iş kapsamındaki araçların büyük bölümünün sürücüsüz olduğu, yüklenici tarafından tam teslim edilen yangın söndürme cihazlarının daha sonradan kaybolması ve çalınması durumunda sorumluluğun idareye ait olması gerektiği, ayrıca bu durumun da Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinde özel aykırılık hali olarak düzenlenmesinin mevzuata aykırı olduğu, 9) Teknik Şartname’nin 10.13’üncü maddesinde OGS ve HGS etiketleri, geçiş sayılarına ilişkin düzenlemeye yer verildiği ancak, kamu ve özel otoyollardaki geçiş sayılarının belirlenmediği, ayrıca mesafe ve ücret bilgilerine de yer verilmediği, bu durumun tereddüte yol açtığı ve sağlıklı teklif verilmesini engellediği, 10) Teknik Şartname’nin 10.16’ncı maddesinde yer alan düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, zira yükleniciye hakediş ödemesi yapılamadan yüklenicinin maddede yer verilen kalemleri ödemesinin beklendiği, bu durumun yüklenici açısından büyük bir risk ve mali külfet oluşturduğu, 11) Teknik Şartname’nin 10.21’nci maddesinde yer alan düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, 12) Teknik Şartname’nin 10.24’üncü maddesinde, işin kontrolü ve denetiminde kullanılmak üzere bir adet binek aracın, giderleri yükleniciye ait olmak üzere idareye tahsis edileceğinin düzenlendiği, ancak ihale konusu işin araç kiralama işi olduğu göz önüne alındığında ilave olarak istenilen araç için de teklif cetvelinde satır açılması gerektiği, 13) Teknik Şartname’nin 4’üncü maddesi ile 10.9’uncu maddesinde yer alan düzenlemelerin birbirleri ile çeliştiği, zira tüm araçlar için kasko değerinin %2’si üzerinden teklif alınmasının tereddüt oluşturduğu ve mevzuata aykırılık teşkil ettiği, 14) Teknik Şartname’nin 3’üncü maddesinde araçların km sınırı ve model şartının rekabeti engelleyici nitelikte belirlendiği, söz konusu düzenlemenin 0 km araç getirmeye yönelik olduğu, bu durumun sağlıklı teklif fiyatı oluşturulmasını engellediği ve fırsat eşitliğini ortadan kaldırdığı, 15) Teknik Şartname’nin 6.1’inci maddesinde yer alan düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, 16) Teknik Şartname’nin 6.2’inci maddesinde yer alan düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, zira idarece verilecek işler tanımlamasının işin niteliği ile çeliştiği, sürücülerin sadece araçla ilgili sürücülük faaliyetlerinde çalıştırılması gerektiği, idarenin diğer hizmetlerinde çalıştırılmasının mevzuata aykırı olduğu, 17) Teknik Şartname’nin 6.6’ncı maddesinde yer alan düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki; sürücülü araçlar ile sürücüsüz araçların kullanım şartları ve kiralama ücretlerinin farklı olduğu, bu farklılığın araçların sigorta, kasko, kullanım kayaklı hasarları vb. faktörlerden kaynaklandığı, idare tarafından sürücülü araçların idare personeli tarafından kullanılması talebinin olması durumunda teklif cetvelinde araçların tamamının sürücüsüz kiralama olarak öngörülmesi gerektiği ve sürücü için ayrı satır açılması gerektiği, bu durumun sağlıklı maliyet çalışması yapılmasını engellediği ve fırsat eşitliğini ortadan kaldırdığı, 18) Teknik Şartname’nin 6.11’inci maddesinde, araçların günlük km sınırlaması olmayacağının düzenlendiği ancak km’nin sınırsız olarak belirtilmesinin araçların bakım, onarım, yedek parça, lastik, amortisman gibi birçok maliyetinin hesaplanmasını ve sağlıklı teklif fiyatı oluşturulmasını engellediği, 19) Teknik Şartname’nin 10.18’inci maddesinde çalıştırılan sürücülerin kıdem tazminatı gibi hak ve alacaklarından yüklenicinin tek başına sorumlu olacağı yönündeki düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, asıl işveren ve alt işveren ayrımı dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği, araçların kasko değerinin %2’si üzerinden ödeme yapılacağı ve personel için bürüt asgari ücret üzerinden hesaplama yapıldığı göz önüne alındığında personel için ödenecek kıdem tazminatı vb. kalemler için belirsizlik oluştuğu, bu durumun maliyet hesaplaması yapılmasını ve sağlıklı teklif fiyatı oluşturulmasını engellediği, 20) Teknik Şartname’nin 12.4’üncü maddesinde yer alan ve azami 5 takvim gününü geçmeyen tamir ve bakımların zorunlu olması durumunda yüklenici tarafından aynı gün içerisinde geçici olarak eşdeğer vasıflarda bir taşıt tahsis edilmesi yönündeki düzenlemenin mevzuata aykırılık teşkil ettiği, 21) Teknik Şartname’nin 15.15’inci maddesinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 5’inci maddesi hükümlerine göre fiyat farkı hesaplanacağının düzenlendiği ancak çalışan personellere ait asgari ücret artışlarından kaynaklı fiyat farkları için de ödeme yapılacağına dair düzenleme yapılması gerektiği, 22) Teknik Şartname ekindeki araçların kasko değerlerine ait bilgi formunda yüklenici kârı olarak bir sütün bulunduğu, kasko değer listelerinde, yüklenici kârı verileceğine ait düzenleme yapılması ve bunların tablo üzerinde gösterilmesinin belirsizlik yarattığı, söz konusu düzenlemenin maliyet çalışması yaparak sağlıklı teklif fiyatı oluşturulmasını engellediği, 23) Teknik Şartname’nin 3’üncü maddesinde ihalede talep edilen araçların 2020 ve 2022 model ve ikinci elde bulunması neredeyse imkansız olan km sınırlaması nedeniyle ihaleye katılımı sınırlandırdığı ve kamu zararına sebebiyet verdiği, 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda ekonomik olması durumunda model yılı yeni araçlar yerine binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verileceğinin ifade edildiği, söz konusu model yılı ve km sınırı şartının araç temininde sıkıntılara yol açabileceği, zira işin başlama tarihinin 1 Ocak 2023 olarak öngörüldüğü, bu süre zarfında 293 adet aracın tedarik edilmesinin neredeyse imkansız olduğu, bu durumun mevcut olarak işi yürüten yükleniciye avantaj sağladığı, idarenin bilinçli olarak ihaleyi çok geç yaparak rekabet ortamının oluşmasına engel olduğu ve işin yapılabilirliğini imkansız hale getirdiği, 24) Teknik Şartname’nin 3’üncü maddesinde hafif ticari grubundaki araçların “cc” değerlerinde yapılan düzenlemeler nedeni ile aynı tip olan birçok aracın Şartname’ye uymadığı ve tek markaya yönlendirildiği, söz konusu “cc” değerlerine ilişkin yapılan düzenlemenin araçların yakıt tüketimlerini arttıracağı ve kamu zararına sebebiyet vereceği iddialarına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1 ve 21’inci iddialarına ilişkin olarak: 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde “ (1) 4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen ve 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa göre Türk parası üzerinden sözleşmeye bağlanan hizmet alımlarında uygulanacak fiyat farkı bu Esaslara göre hesaplanır. … ” açıklaması, Aynı Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde “ (1) Fiyat farkı aşağıdaki formüllere göre hesaplanır: …c) Diğer hizmet alımlarında; F = A n x B x ( P n -1) İ n AY n Y n G n M n P n = a 1 + a 2 —— + b 1 —— + b 2 —— + b 3 —— + c —— İ o AY o Y o G o M o (2) Formüllerde yer alan; a) F: Fiyat farkını (TL), b) B: 0,90 sabit katsayısını, c) A n : İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), ç) P n : İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a 1 , a 2 , b 1 , b 2 , b 3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını, d) a 1 : Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve 6 ncı maddeye göre fiyat farkı hesaplanan sabit bir katsayıyı, e) a 2 : Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, f) b 1 : Akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, g) b 2 : Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, ğ) b 3 : Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı h) c: Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, …ifade eder. (3) Ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayıların, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesi zorunludur. Katsayıların belirlenmesinde öncelikle a 2 , b 1 , b 2 , b 3 ve c katsayıları belirlendikten sonra bunların toplamı birden çıkarılarak bulunan sayı a 1 katsayısı olarak alınır. (4) Formüldeki temel endeksler (o) ve güncel endeksler (n)’den; a) İ o , İ n : İşçilikle ilgili temel asgari ücreti ve güncel asgari ücreti, b) AY o : Akaryakıt ürünleri için ihale tarihindeki satış fiyatını, AY n : Akaryakıt ürünleri için uygulama ayına ait ortalama satış fiyatını, c) G o , G n : İhale konusu hizmet kapsamında yer alan malzeme ve diğer hizmetler için fiyat farkı hesabına esas sayı veya sayıları, ç) Y o , Y n : Diğer katı ve sıvı yakıtlar için, Endeks Tablosunun 19 numaralı “Kok ve Rafine Petrol Ürünleri”, 19.1 numaralı “Kok Fırını Ürünleri”, 19.2 numaralı “Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını, d) M o , M n : Makine ve ekipmana ait amortisman için, Endeks Tablosunun 28 numaralı “Makine ve Ekipmanlar b.y.s.”, 28.1 numaralı “Genel Amaçlı Makineler”, 28.2 numaralı “Diğer Genel Amaçlı Makineler”, 28.3 numaralı “Tarım ve Ormancılık Makineleri”, 28.4 numaralı “Metal İşleme Makineleri ve Takım Tezgahları”, 28.9 numaralı “Diğer Özel Amaçlı Makineler” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını, ifade eder. (5) Yukarıdaki endekslerden G o ve G n için idarece; Endeks Tablosundan alt sektörler itibarıyla malzeme ve diğer hizmetlerin niteliği ve gereklerine uygun olan endeksin tespit edilerek ihale dokümanında belirtilmesi zorunludur. İdarelerin bu tespiti yapamamaları durumunda ise G o ve G n endeksleri için Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayılar esas alınır. …(7) İşin gerçekleştirilmesinde kullanılacak malzeme ve makine ile ekipmanın niteliği dikkate alınarak, fiyat farkı hesabına esas b 1 , b 2 , b 3 ve c değerleri için aynı anda birden fazla endeks de belirlenebilir. Bu durumda, her bir endeksin nispi ağırlığı da belirlenir. ... ” açıklaması, Anılan Esaslar’ın “Uygulama esasları” başlıklı 7’nci maddesinde “ (1) Bu Esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için, söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde, bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir. Ancak, sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan bu hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunludur. Sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin usul ve esaslarda sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz. …(6) Bu Esaslara göre hesaplanan fiyat farkları, fiyat farkı ödenmesine konu olabilecek tüm fiyat artışlarını kapsar. Ancak, yüklenicinin kullandığı usuller, makine, ekipman, malzeme ve işçiliğin cins ve miktarı, Türk parasının yabancı paralar karşısında değer kaybetmesi veya kazanması, yurtdışından temin edilen malzemenin menşei ülkede fiyatının değişmesi veya bu Esaslarda düzenlenmeyen benzeri diğer nedenlerle fiyat farkı hesaplanamaz. … ” açıklaması yer almaktadır. İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “2023-2024 Yılları İçin (21 Aylık) Sürücülü ve Sürücüsüz Taşıt Kiralanması Hizmeti Alımı” olarak belirtildiği, miktarı ve türüne ise Şartname ekinde; Sıra No Açıklama Birimi İşçi Sayısı Ay/gün/saat 1 Sürücü Personel (Teknik Şartnamede Belirtilen Tüm Giderler Teklif Fiyatına Dahil Edilecektir.)(Brüt Asgari Ücret) Ay 120,00 21 Sıra No Açıklama Birimi Miktarı 1 Fazla Mesai Bedeli (472,5 Saat x 120 Sürücü = 56700 Saat)(Teknik Şartnamede Belirtilen Tüm Giderler Teklif Fiyatına Dahil Edilecektir.) Saat 56.700 2 Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Bedeli (29,5 Gün x 120 Sürücü = 3540 Gün) (Teknik Şartnamede Belirtilen Tüm Giderler Teklif Fiyatına Dahil Edilecektir.) Gün 3.540 3 Yıllık İzin İkame Sürücü Bedeli (28 Gün x 120 Sürücü = 3360 Gün) (Teknik Şartnamede Belirtilen Tüm Giderler Teklif Fiyatına Dahil Edilecektir.) Gün 3.360 4 Mazeret İzni İkame Sürücü Bedeli (6 Gün x 120 Sürücü = 720 Gün) (Teknik Şartnamede Belirtilen Tüm Giderler Teklif Fiyatına Dahil Edilecektir.) Gün 720 5 Rapor İkame Sürücü Bedeli (6 Gün x 120 Sürücü = 720 Gün) (Teknik Şartnamede Belirtilen Tüm Giderler Teklif Fiyatına Dahil Edilecektir.) Gün 720 6 1900 CC ve Üstü Binek Taşıt Kiralama Hizmeti Alımı (2 Taşıt x 21 Ay = 42 Ay)(Teknik Şartnamede Belirtilen Tüm Giderler Teklif Fiyatına Dahil Edilecektir) Ay 42 7 1600 CC’ye Kadar Binek Taşıt Kiralama Hizmeti Alımı (16 Taşıt x 21 Ay = 336 Ay) (Teknik Şartnamede Belirtilen Tüm Giderler Teklif Fiyatına Dahil Edilecektir) Ay 336 8 Hafif Ticari Kamyonet Kiralama Hizmeti Alımı (115 Taşıtx21ay=2415 Ay) (Teknik Şartnamede Belirtilen Tüm Giderler Teklif Fiyatına Dahil Edilecektir) Ay 2.415 9 Hafif Ticari Panelvan Kamyonet Kiralama Hizmeti Alımı (12 Taşıt x 21 Ay = 252 Ay) (Teknik Şartnamede Belirtilen Tüm Giderler Teklif Fiyatına Dahil Edilecektir) Ay 252 10 Çift Kabin Kamyonet (4x2) Kiralama Hizmeti Alımı (60 Taşıt x 21 Ay = 1260 Ay) (Teknik Şartnamede Belirtilen Tüm Giderler Teklif Fiyatına Dahil Edilecektir.) Ay 1.260 11 Çift Kabin Kamyonet (4x4) Kiralama Hizmeti Alımı (20 Taşıt x 21 Ay = 420 Ay) (Teknik Şartnamede Belirtilen Tüm Giderler Teklif Fiyatına Dahil Edilecektir.) Ay 420 12 2+1 Kişilik Panelvan Kamyonet Kiralama Hizmeti Alımı (30 Taşıt x 21 Ay = 630 Ay) (Teknik Şartnamede Belirtilen Tüm Giderler Teklif Fiyatına Dahil Edilecektir.) Ay 630 13 5+1 Kişilik Kapalı Kasa Kamyonet Kiralama Hizmeti Alımı 36 Taşıt x 21 Ay = 756 Ay (Teknik Şartnamede Belirtilen Tüm Giderler Teklif Mektubuna Dahil Edilecektir.) Ay 756 14 16+1 Kişilik Minibüs Kiralama Hizmeti Alımı (2 Taşıt x 21 A y= 42 Ay) (Teknik Şartnamede Belirtilen Tüm Giderler Teklif Fiyatına Dahil Edilecektir.) Ay 42 şeklinde yer verildiği, anılan Şartname’nin 19’uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olacağının belirtildiği, Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşe başlama tarihi 01.01.2023; işi bitirme tarihi 30.09.2024” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür. İdari Şartname’nin “Fiyat farkı” başlıklı 46’ncı maddesinde “ 46.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır. 46.1.1. Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır: F = An x B x ( Pn-1) Pn=a1+a2 İn/İo+b1 AYn/AYo+b2 Yn/Yo+b3 Gn/Go+c Mn/Mo Formülde yer alan; F: Fiyat farkını (TL), B: 0,90 sabit katsayısını, An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını, ifade eder. Endeks tablosu: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosudur. Formüldeki sabit katsayılar ile temel endeksler(o) ve güncel endeksler(n): Katsayı Endeks a1 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranı) 0,3 Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 6’ncı maddesine göre hesaplanacaktır. a2 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranı) 0 b1 (Akaryakıtın ağırlık oranı) 0 b2 (Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranı) 0 b3 (Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranı) 0,6 Go, Gn Endeks tablosunun 'Genel' sütunundaki sayı c (Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı) 0,1 Mo, Mn Endeks tablosunun 28 numaralı 'Makine ve ekipmanlar b.y.s.' sütunundaki sayı Fiyat Farkı Açıklamaları 27/06/2013 tarihli ve 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla, 22/02/2022 tarihli ve 31760 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan 5202 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı istinaden " 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar"ın 5. Maddesi hükümlerine göre fiyat farkı hesaplanacaktır. 5. maddede yer alan fiyat farkı formülünde; AYo Akaryakıt ürünleri için ihale tarihindeki satış fiyatını, AYn Akaryakıt ürünleri için uygulama ayına ait ortalama satış fiyatını, Yo ve Yn endeksleri için, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan yurtiçi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosunun 19 numaralı Kok ve Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri sütunundaki sayıları, Go ve Gn endeksleri için, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan 2003=100 Temel Yıllı Üretici Fiyatları Alt Sektörlere Göre Endeks Sonuçları Tablosunun Endeks Tablosunun Genel sütunundaki sayıları, Mo ve Mn endeksleri için, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan 2003=100 Temel Yıllı Üretici Fiyatları Alt Sektörlere Göre Endeks Sonuçları Tablosunun 28 numaralı Makine ve Ekipmanlar b.y.s sütunundaki sayıları kullanılacaktır. ” düzenlemesine yer verilmiştir. Sözleşme Tasarısı’nın “Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14’üncü maddesi ile Teknik Şartname’nin “Fiyat farkı” başlıklı 15’inci maddesinde, İdari Şartname’de yer alan fiyat farkı düzenlemeleri ile uyumlu düzenlemelere yer verildiği görülmüştür. 14.12.2022 tarihinde yapılan ihaleye 10 isteklinin katıldığı, idarece 8 isteklinin teklifinin geçici teminat sunmadıkları gerekçesiyle, 1 isteklinin teklifinin ise yeterlik bilgileri tablosunda, taşıt bilgi formlarının tüm araçlar için doldurulmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin tek geçerli teklif sahibi Yılda Özel Eğ. Taş. ve Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı görülmüştür. İncelemeye konu ihalenin 21 aylık sürücülü ve sürücüsüz araç kiralama hizmeti alımı olduğu, birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde, ihale konusu hizmet kapsamında toplam 293 adet aracın kiralanacağı ve 120 sürücünün de ihale konusu hizmet kapsamında çalıştırılacağı anlaşılmıştır. İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde yer alan düzenlemelerden; isteklilerin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri ile araçların her türlü bakım, onarım, tadilat, vergi resim, harç, muayene, zorunlu mali mesuliyet, koltuk sigortası, kasko sigortası ve buna benzer yasal gider ve yükümlülüklerin teklif fiyata dahil olduğu, Araçların kiralama bedelinin, sürücülere ilişkin fazla çalışma ve ulusal bayram ve genel tatil günleri çalışması dahil işçilik giderlerinin teklif fiyata dahil olduğu ayrıca İdari Şartname ve Teknik Şartname’de belirlenen taşıtlara ait çakar lamba vb. donanımlarının, idarece belirlenecek kamyonet ve panelvanlara ilişkin çeki demirinin, minibüse ilişkin tv, uydu, mini buzdolabı donanımlarının, taşıtların vergisi, egzoz ölçüm ve muayene vb. sorumluluklarının, bakım-onarım, lastik tamiri ve değişimi, yağ değişim vb. sarf malzeme giderleri ile diğer benzeri masrafların, K1 yetki belgesi alınmasının, taşıtlarda yer alacak takip cihazı, OGS ve HGS cihazı ve etiketine ilişkin giderlerin, taşıtlara ilişkin zorunu trafik sigortası ve kasko sigortasına ilişkin masrafların yükleniciye ait olduğu ancak araçlara ilişkin yakıt ve adblue giderlerinin idare tarafından karşılanacağı anlaşılmıştır. Yapılan incelemede fiyat farkına ilişkin olarak İdari Şartname’nin 46’ncı maddesi ile Teknik Şartname’de yapılan düzenlemelerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 5’inci maddesinin dikkate alındığı, bahse konu maddelerde “a 1 , b 3 ve c” katsayılarının belirlendiği ve söz konusu katsayılarının toplamının “1” olduğu görülmüştür. Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamalarından, sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesinin zorunlu olduğu, fiyat farkı hesabında kullanılacak formülde yer alan; “a1” katsayısının haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını, “a2” katsayısının haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını, “b1” katsayısının akaryakıtın ağırlık oranını, “b2” katsayısının diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını, “b3” katsayısının malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını, “c” katsayısının makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı ifade ettiği anlaşılmaktadır. Uyuşmazlığa konu ihale kapsamında 12 iş kaleminde toplamda 293 adet araç kiralanacağı, ayrıca ihale konusu iş kapsamında 120 adet sürücü çalıştırılacağı, işin süresinin 21 ay olduğu, ihale konusu iş kapsamında kullanılacak araçlara ilişkin bakım, onarım, lastik, takip cihazı, OGS ve HGS etiketi, muayene, vergi, trafik sigortası, kasko ve idarece araçlarda bulundurulması istenilen ekipman, donanım ve tertibata ilişkin giderlerin yükleniciye ait olduğu ancak araçlara ilişkin akaryakıt ve adblue giderinin idare tarafından karşılanacağı dikkate alındığında idare tarafından fiyat farkına ilişkin düzenlemeler kapsamında haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden “a 1 ”, malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden “b 3 ”, makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden “c” katsayısının belirlenerek düzenleme yapılmasının mevzuata uygun olduğu, ayrıca İdari Şartname, Sözleşme Tasarısı ve Teknik Şartname’de fiyat farkına ilişkin olarak yer alan düzenlemeler arasında çelişki olmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin bu husustaki iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2, 3, 4, 7 ve 8’inci iddialarına ilişkin olarak: Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “ 16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir. 16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin [bu kısma % 1’den fazla olmamak üzere oran yazılacaktır.]’dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır. 26 16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. 26.1 Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de … 26.2 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. Özel Aykırılık Halleri Aykırılık Hali İlk Sözleşme Bedeli Üzerinden Kesilecek Ceza Oranı Sözleşmenin Feshini Gerektiren Aykırılık Sayısı 26.3 1 2 3 … 16.1.3. Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. Ağır Aykırılık Halleri 26.4 1 2 3 … 16.1.3.1. ……………………………………. 26.5 16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. 16.1.5. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz. Ayrıca, aynı aykırılığın 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerde birlikte sayıldığı hallerde, sözleşme uygulamasında 16.1.3 üncü madde dikkate alınır. 16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir. 16.3. Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesi gereğince en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için ilk sözleşme bedeli üzerinden 16.1.1 inci maddede belirtilen ceza oranında (kısmi kabul öngörülmüşse süresinde tamamlanmayan kısmın ilk sözleşme bedeli üzerinden) gecikme cezası uygulanır. Yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Gecikmenin yol açtığı aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. 16.3.1. İşin tamamının ya da varsa kısmi kabule konu kısmının süresinde bitirilmemesi haline ilişkin olarak 16.1.2 nci veya 16.1.3 üncü maddelerde yapılan düzenlemeler uygulanmaz. 16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. ” açıklaması, Anılan Tip Sözleşme’nin 16.1.2’nci maddesinin düzenlenmesine ilişkin; (26.1) numaralı dipnotta “ Bu kısımda aykırılık hali olarak somut fiillere yer verilebilecek olup, cezaya ilişkin yazılacak oranlar ilk sözleşme bedelinin %2’sinden fazla olamaz. ” düzenlemesi, (26.2) numaralı dipnotta “ Bu kısma yazılacak sayı otuzdan az olmamak üzere idarece belirlenecektir. ” düzenlemesi, (26.3) numaralı dipnotta “ Bu kısma yazılacak sayı üçten az olmamak üzere idarece belirlenecektir. ” düzenlemesi, 16.1.3’nci maddesinin düzenlenmesine ilişkin (26.4) numaralı dipnotta “ Bu kısma somut fiiller yazılabilecek olup, bu aykırılık hallerinin, varsa 16.1.2 nci maddede yer alan aykırılık hallerinden farklı olması gerekmektedir. ” düzenlemesi, 16.1.3.1’inci maddesinin düzenlenmesine ilişkin (26.5) numaralı dipnotta “ (1) 16.1.3 üncü madde kapsamında belirlenen bir aykırılığın gerçekleşmesi üzerine idarece ceza uygulanmasının da öngörülmesi halinde “Sözleşmenin feshine yol açan fiil nedeniyle ayrıca, ilk sözleşme bedelinin %2’si oranında ceza uygulanacaktır.” yazılacaktır. (2) 16.1.3 üncü madde kapsamında belirlenen bir aykırılığın gerçekleşmesi üzerine idarece ayrıca ceza uygulanmasının öngörülmemesi halinde “Bu madde boş bırakılmıştır.” yazılacaktır. ” açıklaması yer almaktadır. İncelemeye konu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “ 16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir. 16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin On Binde 1'dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır. 16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 2500 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. Özel Aykırılık Halleri Aykırılık Hali İlk Sözleşme Bedeli Üzerinden Kesilecek Ceza Oranı Aykırılık Sayısı 1 İdare tarafından talep edilecek ve teknik şartnamenin 3. maddesinde geçen taşıtların istenen teknik özelliklere uygun getirilmemesi On Binde 2 350 2 Teknik şartnamenin 6. maddesinde geçen Sürücülü ve Sürücüsüz Taşıtların Çalışma Saatleri, Çalışma Şartları ve Ücret Bilgileri hususlarının yerine getirilmemesi. On Binde 2 1000 3 Teknik şartnamenin 7. maddesinde geçen Taşıtlarda Görev Alacak Sürücülerle İlgili yükümlülüklerin yerine getirilmemesi. On Binde 2 1000 4 Teknik şartnamenin 8. maddesinde geçen Taşıtları Kullanacak Sürücülerden İstenilecek Evraklar ve Yeterlilikleri ait yükümlülüklerin yerine getirilmemesi. On Binde 2 200 5 Teknik şartnamenin 9. maddesinde geçen Taşıt ve Sürücü Değişim hususlarının yerine getirilmemesi. On Binde 2 100 6 Teknik şartnamenin 10-3 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi. On Binde 2 350 7 Teknik şartnamenin 10-4 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi. On Binde 2 350 8 Teknik şartnamenin 10-5 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi. On Binde 2 350 9 Teknik şartnamenin 10-6 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi. On Binde 2 350 10 Teknik şartnamenin 10-7 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi. On Binde 2 350 11 Teknik şartnamenin 10-8 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi. On Binde 2 350 12 Teknik şartnamenin 10-9 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi. On Binde 2 350 13 Teknik şartnamenin 10-12 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi. On Binde 2 350 14 Teknik şartnamenin 10-14 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi. On Binde 2 350 15 Teknik şartnamenin 10-15 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi. On Binde 2 350 16 Teknik şartnamenin 10-16 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi. On Binde 2 200 17 Teknik şartnamenin 10-17 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi. On Binde 2 200 18 Teknik şartnamenin 10-18 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi. On Binde 2 200 19 Teknik şartnamenin 10-20 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi. On Binde 2 300 20 Teknik şartnamenin 10-21 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi. On Binde 2 300 21 Teknik şartnamenin 10-24 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi. On Binde 2 50 22 Teknik şartnamenin 11. maddesinde geçen Zorunlu Trafik Sigortası ve Taşıt Kasko Sigortası Yapılması ve Güncellenmesine ait yükümlülüklerin yerine getirilmemesi. On Binde 2 300 23 Teknik şartnamenin 12. maddesinde geçen Taşıtların Muayene, Arıza ve Periyodik Bakımlarına ait yükümlülüklerin yerine getirilmemesi. On Binde 2 300 24 Teknik şartnamenin 13. maddesinde geçen Taşıt ve Sürücülerin İdareye Teslimine ait yükümlülüklerin yerine getirilmemesi. On Binde 2 500 25 Teknik şartnamenin 14. maddesinde geçen Yakıt Teminine ait yükümlülüklerin yerine getirilmemesi. On Binde 2 500 16.1.3. Bu madde boş bırakılmıştır. 16.1.3.1. Bu madde boş bırakılmıştır. 16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin % 30?unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. 16.1.5. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz. Ayrıca, aynı aykırılığın 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerde birlikte sayıldığı hallerde, sözleşme uygulamasında 16.1.3 üncü madde dikkate alınır. 16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir. 16.3. Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesi gereğince en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için ilk sözleşme bedeli üzerinden 16.1.1 inci maddede belirtilen ceza oranında (kısmi kabul öngörülmüşse süresinde tamamlanmayan kısmın ilk sözleşme bedeli üzerinden) gecikme cezası uygulanır. Yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Gecikmenin yol açtığı aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. 16.3.1. İşin tamamının ya da varsa kısmi kabule konu kısmının süresinde bitirilmemesi haline ilişkin olarak 16.1.2 nci veya 16.1.3 üncü maddelerde yapılan düzenlemeler uygulanmaz. 16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. ” düzenlemesine, Teknik Şartname’nin “Genel hükümler” başlıklı 10’uncu maddesinde “… 10-5 Yüklenici tarafından hizmete sunulacak tüm taşıtlar insan ve yük taşıma amacına uygun dizayn edilecek, taşıtlar kullanıma uygun, yıpranmamış, motor ve yürüyüş akşamı faal ve bakımı yapılmış, kaporta ve boyası düzgün, far ve lambaları sağlam, taşıt içi (koltuklar, tavan, kapı döşeme vs.) temiz ve bakımlı olacaktır. …10-7 2918 sayılı Karayolları Trafik kanununun ve bu kanunlara dayanılarak yayınlanmış yönetmelik ya da tüzüklerin öngördüğü teçhizatlara (stepne, takoz, kriko, zincir, bijon anahtarı, çekme halatı, ilk yardım çantası (mevzuata uygun), yangın söndürme cihazı, üçgen reflektör vs.) haiz olacaktır. 10-7-1 Yangın Söndürme Cihazı; Tüm taşıtlarda 1 adet 1 kg olacak, cihazların son kullanma tarihi geçmemiş olacaktır. Kontrol Teşkilatınca yapılan ara kontrollerde yangın söndürme cihazı bulunmayan veya kullanma tarihi geçmiş cihaz bulunan taşıtlara cezai işlem uygulanacaktır. ” düzenlemesine, Aynı Şartname’nin “Yakıt temini” başlıklı 14’üncü maddesinde “ 14-1 Taşıtların yakıt ihtiyacı idare tarafından karşılanacaktır. Kiralanan taşıtlar akaryakıtlarını sadece kurumun akaryakıt aldığı istasyonlardan alabilecektir. Sözleşme başlama tarihinde Taşıt Tanıma Sistemi takılacak ve İdare tarafından Yakıtmatik Sisteminden takip edilecektir. Taşıt Tanıma Sistemi sözleşme bittiğinde veya taşıt değiştiğinde sökülecek yüklenici firma herhangi bir hak iddia etmeyecektir. 14-2 Yüklenici tarafından tüm taşıtlar yakıt depoları dolu olarak idareye teslim edilecektir. Kontrol teşkilatı tarafından taşıt depolarının dolu olduğu kontrol edilecektir. İş bitiminde idare tarafından da taşıtlar dolu depo olarak yükleniciye teslim edilecektir. 14-3 Taşıtların Adblue ihtiyacı olması halinde İdare tarafından karşılanacaktır. ” düzenlemesine yer verilmiştir. Başvuru sahibi tarafından itirâzen şikâyet dilekçesinde Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinde özel ve ağır aykırılık hallerine ilişkin tablo oluşturulmadığı, ihlal sayılarının belirtilmediği, ayrıca 16.1.1’inci maddesinde yer verilen ceza oranı ile 16.1.2’nci maddesinde belirtilen ceza oranlarının farklı olduğu, ayrıca Teknik Şartname’nin 10.5, 10.7 ve 14’üncü maddesinde yer verilen yükümlülüklere aykırı hareket edilmesi durumunda yükleniciye ceza kesilmesine ilişkin düzenlemelerin mevzuata aykırı olduğu iddia edilmektedir. Yukarıda yer verilen Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin 16’ncı maddesi düzenlemeleri ve dipnot açıklamaları uyarınca; idarelerce hazırlanacak sözleşme tasarılarının 16.1.1’inci maddesinde, 16.1.2 ve 16.1.3’üncü maddelerde yer alan özel aykırılık ve ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranına ve fiilin tekrarı halinde uygulanacak artırımlı orana yer verileceği, söz konusu tasarıların 16.1.2’nci maddesinde, cezaya konu olacak özel aykırılık halleri ve ceza oranları ile söz konusu hallerin kaç defa ortaya çıkması durumunda idarece sözleşmenin feshedileceğinin belirtilebileceği, 16.1.3’üncü maddesinde ise idarece 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği aykırılık hallerinin belirlenebileceği anlaşılmaktadır. İncelemeye konu ihaleye ait cezai müeyyidelerin Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde düzenlendiği, yapılan inceleme neticesinde, Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.1’inci maddesinde, 16.1.2’nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3’üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranının, ilk sözleşme bedelinin “On binde 1” olarak belirlendiği ve aynı fiilin tekrarı halinde bu oranın % 50 artırımlı uygulanacağının düzenlendiği, anılan Tasarı’nın 16.1.2’nci maddesinde 25 adet özel aykırılık halinin düzenlendiği ve her bir aykırılık hali için ilk sözleşme bedeli üzerinden kesilecek ceza oranının “On binde 2” olarak belirtildiği, tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık sayısının da 2500 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceğinin düzenlendiği, anılan Tasarı’nın 16.1.3’üncü maddesinde ağır aykırılık halinin belirlenmediği görülmüş olup idare tarafından 16.1.1 ve 16.1.2’nci maddelerinde yapılan düzenlemelerin mevzuata aykırı olmadığı, ayrıca idareler tarafından her ihalede ağır aykırılık hali tanımlaması yapılmasının mecburi olduğuna dair bir düzenlemenin bulunmadığı bu kapsamda 16.1.3’üncü maddesinde düzenleme yapılmamasının da mevzuata aykırı olmadığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan Teknik Şartname’nin 10.5, 10.7 ve 14’üncü maddelerinde yer verilen yükümlülüklere aykırı hareket edilmesi durumunda yükleniciye ceza kesilmesine ilişkin düzenlemelerin mevzuata aykırı olduğu iddiasına ilişkin olarak; Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinde “Teknik Şartname’nin 10.5 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi, Teknik Şartname’nin 10.7 maddesinde geçen yükümlülüğün yerine getirilmemesi ve Teknik Şartname’nin 14. maddesinde geçen yakıt teminine ait yükümlülüklerin yerine getirilmemesi” hallerinin özel aykırılık hali olarak belirlendiği görülmüştür. Teknik Şartname’nin 10.5’inci maddesinde, hizmete sunulacak tüm taşıtların insan ve yük taşıma amacına uygun dizayn edilmiş olacağı, taşıtların kullanıma uygun, yıpranmamış, motor ve yürüyüş akşamı faal ve bakımı yapılmış, kaporta ve boyası düzgün, far ve lambaları sağlam, taşıt içinin (koltuklar, tavan, kapı döşeme vs.) temiz ve bakımlı olacağının düzenlendiği, söz konusu maddede, araçların kullanım amacına elverişli, bakımlı ve temiz olması gerektiğinin düzenlendiği, idarenin kusurundan kaynaklanabilecek durumlardaki sorumlulukların da yüklenici tarafından karşılanacağına yönelik bir düzenlemeye yer verilmediği, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde yer alan “ Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir. ” hüküm dikkate alındığında söz konusu düzenlemenin tereddüte neden olmadığı ve mevzuata aykırılık teşkil etmediği sonucuna ulaşılmıştır. Teknik Şartname’nin 10.7’nci maddesinde, taşıtların ilgili mevzuatı uyarınca öngörülen teçhizatlara (stepne, takoz, kriko, zincir, yangın söndürme cihazı, ilk yardım çantası vb.) mevzuatın öngördüğü şekilde haiz olacağı, hizmete sunulacak taşıtların tamamında birer adet “1 kg” yangın söndürme cihazının olacağı ve cihazların son kullanma tarihinin geçmemiş olması gerektiği, kontrol teşkilatınca yapılan ara kontrollerde yangın söndürme cihazı bulunmayan veya kullanma tarihi geçmiş cihaz bulunan taşıtlara cezai işlem uygulanacağının düzenlendiği görülmüştür. Kontrol teşkilatı tarafından yapılan ara kontrollerde yangın söndürme cihazı bulunmayan veya kullanma tarihi geçmiş cihaz bulunan taşıtlara cezai işlem uygulanmasının mevzuata aykırı olmadığı, bahse konu Teknik Şartname maddesinde, yüklenici tarafından tam olarak ve son kullanma tarihi geçmemiş şekilde teslim edilen yangın söndürme cihazlarının, teslimden sonra idareden kaynaklı kaybolması veya hasar görmesi durumunda yüklenicinin sorumlu olacağının düzenlenmediği, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin yukarıda aktarılan 6’ncı maddesi çerçevesinde yüklenicinin işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek yürütmesi, oluşabilecek eksiklikleri gidermesi, gerekli denetim, muayene ve testleri yaptırması gerektiği, bu kapsamda yüklenici tarafından yapılacak denetim ve kontroller sürecinde söz konusu eksikliğin takip edilebileceği ve kusurun tespit edilebileceği anlaşılmış olup bahse konu düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Teknik Şartname’nin 14’üncü maddesinde taşıtların yakıtının ve adblue ihtiyacının idare tarafından karşılanacağı, işin başlangıcında araçlara taşıt tanıma sistemi takılacağı ve akaryakıtın, idarenin belirlediği istasyonlardan alınabileceği, taşıtların yüklenici tarafından yakıt depoları dolu olarak idareye teslim edileceği, işin bitiminde ise idare tarafından da taşıtların dolu depo ile yükleniciye teslim edileceği, kontrol teşkilatı tarafından taşıt depolarının dolu olduğunun kontrol edileceği düzenlenmiş olup söz konusu düzenlemenin tereddüte neden olmadığı ve mevzuata aykırılık teşkil etmediği sonucuna ulaşılmıştır. 3) Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak: 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde “Sekizinci fıkrada belirtilen işyerlerinde yükleniciler dışında kalan işverenler tarafından çalıştırılanlar ile bu işyerlerinin tâbi oldukları ihale mevzuatı çerçevesinde kendi nam ve hesabına sözleşme yaparak üstlendiği ihale konusu işte doğrudan kendileri çalışanlar da aynı hükümlere tâbidir. Sekizinci fıkrada belirtilen kurum, kuruluş veya ortaklıkların sermayesine katıldıkları ortaklıkların kadro veya pozisyonlarında çalışan işçilerin, ortak durumundaki kamu kurum, kuruluş veya ortaklıkların kadro veya pozisyonlarına atanma ya da bu kurum, kuruluş veya ortaklıklarda geçerli olan malî haklar ile sosyal yardımlardan yararlanma talepleri hakkında da sekizinci fıkra hükümleri uygulanır. Hizmet alımına dayanak teşkil edecek sözleşme ve şartnamelere; a) İşe alınacak kişilerin belirlenmesi ve işten çıkarma yetkisinin kamu kurum, kuruluşları ve ortaklıklarına bırakılması, b) Hizmet alım sözleşmeleri çerçevesinde ya da geçici işçi olarak aynı iş yerinde daha önce çalışmış olanların çalıştırılmasına devam olunması, yönünde hükümler konulamaz.” hükmü, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “İdare ve Kontrol Teşkilatının itiraz hakkı” başlıklı 11’inci maddesinde “İdare ve kontrol teşkilatı, yükleniciden çalıştırılmasında veya işyerinde bulunmasında engel durumu olduğunu tespit ettiği, uygunsuz davrandığı veya görevlerini yerine getirmekte yetersiz olduğu kanısında olduğu veya işyerinde çalıştırılmasında sakınca gördüğü her kademe ve nitelikteki elemanların (teknik ve idareci personel, hizmetli, işçi ve diğerleri) ve alt yüklenicilerin iş başından veya işyerinden uzaklaştırılmasını talep etme hakkına sahiptir. Yüklenici, bu talebi idare veya kontrol teşkilatı tarafından yapılacak tebligat üzerine ve verilen süre içinde yerine getirmek zorundadır. Yüklenicinin bu yükümlülüğü verilen süre içinde yerine getirmemesi halinde, söz konusu kişiler idare veya kontrol teşkilatı tarafından uzaklaştırılır veya uzaklaştırılmaları sağlanır. Uzaklaştırılmaları istenilenler, idarenin veya kontrol teşkilatının izni ve onayı alınmaksızın bir daha işlerde görev alamaz. Yüklenici, uzaklaştırılan kişilerin yerine en kısa zamanda uygun nitelikli başkalarını getirmek zorundadır. …” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “…78.26. 4857 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince hizmet alımına dayanak teşkil edecek sözleşme ve şartnamelere; işe alınacak kişilerin belirlenmesi ve işten çıkarma yetkisinin kamu kurum, kuruluşları ve ortaklıklarına bırakılması, hizmet alım sözleşmeleri çerçevesinde ya da geçici işçi olarak aynı iş yerinde daha önce çalışmış olanların çalıştırılmasına devam olunması yönünde hükümler konulmayacaktır. İdarelerce, çalışan personel açısından denetim, sadece teknik şartnamede istenen kriterlere göre ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesinde idareye verilen yetki ve sorumluluklar çerçevesinde yapılacak olup, ihale dokümanında, anılan Kanun maddesine ve ilgili mevzuata aykırı şekilde, işe alınacak veya işten çıkarılacak personelin idarece belirleneceğine yönelik düzenlemelere yer verilmeyecektir. …” açıklaması yer almaktadır. Teknik Şartname’nin 9’uncu maddesinde “ 9-5 İdarenin Talebi ile Yapılacak Taşıt ve Sürücü Değişim Nedenleri: 9-5-1 Taşıtı kullanan birimin yazılı talebi üzerine; 9-5-2 İhale kapsamında görev alacak taşıt sürücüleri idare ile hiçbir surette tartışmaya girmeyecektir. İdarenin sürücülerle sorun yaşaması durumunda; görevli birim tarafından tutanak tutulacak Makine ikmal Bakım ve Onarım Dairesi Başkanlığı Makine İşletme Şube Müdürlüğü'ne yazı ile bildirilecek, kontrol teşkilatı tarafından yapılan değerlendirme sonucunda değiştirilmesine karar verilen sürücüyü kaç gün içinde değiştirmesi gerektiğini İdare tarafından yükleniciye yazı ile bildirecektir. Yüklenici problemli sürücüyü belirtilen sürede değiştirecektir. 9-5-3 Kullanılan kiralık taşıtın hizmeti aksatacak şekilde sürekli arıza yapması. 9-5-4 Sürücülü taşıtlarda, sürücü personelin hastalık ve zorunlu haller (Hastalık veya kaza nedeniyle rapor, 1. ve 2. derece yakınlarının vefatı, evlenme ve doğum vb.) dışında hizmeti aksatacak şekilde sürekli izin alması ve işe gelmemesi. 9-5-5 Sürücülü taşıtlarda, taşıt sürücüsünün mesai saatleri içerisinde veya dışında taşıtı özel işlerinde kullanılması durumunda teknik şartnamede belirtilen cezai işlemler uygulanacak, tekrarı halinde sürücünün değiştirilmesi sağlanacaktır. 9-5-6 Taşıtlarda her taşıt için ayrı ayrı olmak üzere 3 ay içerisinde 3 defadan fazla arıza yapması. 9-5-7 Taşıt kiralama hizmetinin işleyişini olumsuz yönde etkileyecek ve hizmeti aksatacak hususların tespit edilmesi. 9-5-8 Trafik kuralları ihlal eden ve kamu kurumuna bağdaşmayan davranışlarda bulunan sürücülerin yüklenici tarafından değişimi yapılacaktır. Çalışanın iş güvenliğinin sorumluluğu 6331 sayılı yasa ve bağlı yönetmelikler çerçevesinde yükleniciye ait olup, yüklenici her türlü tedbiri almakla yükümlüdür. 9-5-9 Taşıt ve sürücü değişimleri yukarıda belirtilen hallerde yapılacak olup, değişimler Kontrol teşkilatının değerlendirmesi ve karar vermesiyle yapılacaktır. Yüklenici 3 (Üç) iş günü içerisinde gerekli değişimin yapılmasını sağlayacaktır. ” düzenlemesine yer verilmiştir. Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamalarından, idareler tarafından ihale dokümanında çalıştırılacak işçilerin seçilmesi, işten çıkarılması ve daha önceki sözleşmelerde çalıştırılan personelin yeniden istihdam edilmesi yönünde düzenlemelere yer verilemeyeceği anlaşılmaktadır. Yapılan inceleme neticesinde, şikâyete konu edilen Teknik Şartname’nin 9’uncu maddesinde, sürücülerin idare ile sorun yaşaması, sürücülerin hastalık ve zorunlu haller dışında hizmeti aksatacak şekilde sürekli izin alması ve işe gelmemesi, mesai saatleri içerisinde veya dışında taşıtı özel işlerinde kullanması, trafik kurallarını ihlal etmesi, kamu kurumuna bağdaşmayan davranışlarda bulunması durumlarında sürücülerin yüklenici tarafından değiştirilmesinin talep edilebileceği düzenlenmiş olup personelin idare tarafından belirleneceği veya işten çıkarılacağı yönünde bir belirleme yapılmadığı, söz konusu düzenlemenin idarenin, ihale konusu işte çalışacak personelin hizmetin gerektirdiği ve idarece belirlenen şartlara uygun olup olmadığı hususunu sağlamasına yönelik olduğu anlaşılmış olup başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 4) Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sözleşmenin yürütülmesi aşamasındaki mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler” başlıklı 30’uncu maddesinde “(1) Ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler teknik şartnamede yer alır. Bu düzenlemelerde, işin niteliği ile bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri esas alınır. Bu yükümlülüklere ilişkin olarak yüklenici tarafından hangi belgelerin idareye sunulması gerektiğinin teknik şartnamede açıkça düzenlenmesi zorunludur. (2) Bu Yönetmeliğin ilgili maddeleri uyarınca idarelerce belirlenmesi zorunlu olan mesleki ve teknik yeterlik kriterlerine ve bu kapsamda istenecek belgelere teknik şartnamede yer verilemez.” hükmü yer almaktadır. İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1… Yüklenici, taşıtlarla ve sürücüler ile ilgili olarak; 237 sayılı Taşıt Kanunu, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Yönetmeliği ile 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği hükümlerinde belirtilen şartları sağlayacaktır. Ticari faaliyetlerde yük taşınmasında kullanılacak taşıtlar için uygun K1 yetki belgelerini Yüklenici almak zorundadır. Uygun yetki belgeleri bulunmayan taşıtlar hizmet alımı kapsamında çalıştırılmayacak, ayrıca işin ifa edilebilmesi için, kanun ve resmi düzenlemelerle zorunlu kılınan veya ileride zorunlu kılınacak olan belgelerin alınması da Yüklenicinin sorumluluğundadır.” düzenlemesine, Teknik Şartname’nin “Genel Hükümler” başlıklı 10.4’üncü maddesinde “Yüklenici, taşıtlarla ve sürücüler ile ilgili olarak; 237 sayılı Taşıt Kanunu, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Yönetmeliği ile 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği hükümlerinde belirtilen şartları sağlayacaktır. Ticari faaliyetlerde yük taşınmasında kullanılacak taşıtlar için uygun K1 yetki belgelerini Yüklenici almak zorundadır. Uygun yetki belgeleri bulunmayan taşıtlar hizmet alımı kapsamında çalıştırılmayacak, ayrıca işin ifa edilebilmesi için, kanun ve resmi düzenlemelerle zorunlu kılınan veya ileride zorunlu kılınacak olan belgelerin alınması da Yüklenicinin sorumluluğundadır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Yukarıda aktarılan mevzuat hükmünden idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemelere teknik şartnamede yer verileceği anlaşılmaktadır. İdare tarafından Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan maddesinde yüklenici tarafından yük taşınmasında kullanılacak taşıtlar için K1 yetki belgesi alınacağı belirtilmiştir. Yapılan incelemede, iddia konusu düzenlemenin ihalede yeterlik kriteri olarak belirlenmediği ve ihaleye katılımı kısıtlamadığı, yüklenici tarafından hizmetin yerine getirilmesi aşamasında sağlanması gereken bir husus olduğu, isteklilerin ihale dokümanının tamamını okuyarak teklif fiyatlarını hazırlamaları, ihale üzerlerinde kalması halinde ise yüklenicinin işin yapımı esnasında dokümandan doğan sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiği anlaşılmış olup, bu çerçevede idarece yapılan iddia konusu düzenlemenin mevzuata aykırılık teşkil etmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 5) Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak: İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “ 25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. …Taşıtlarda OGS cihazı veya HGS etiketi her taşıtın kendi plakasına tanımlı olacak ve her taşıta sabit konumlandırılmış olacaktır. Cihazlarının dolumu yüklenici firma tarafından yapılacak olup, 1. sırada yer alan (Binek Taşıt 1900cc üstü) her taşıt yıllık için 500 geçiş, 2. sırada yer alan (Binek Taşıt 1600cc'ye kadar) her taşıt için yıllık 250 geçiş ve (3 ve 4- Hafif Ticari Kamyonet, 5 ve 6- Hafif Ticari Panelvan Kamyonet, 7 ve 8- Çift Kabin Kamyonet (4x2), 9 ve 10- Çift Kabin Kamyonet (4x4), 11 ve 12- 2+1 Kişilik Panelvan Kamyonet 13 ve 14- 5+1 Kişilik Kapalı Kasa Kamyonet, 15-16+1 Kişilik Minibüs) sıradaki her hizmet taşıtı için yıllık 50 geçiş yapılacak şekilde yükleme yapılacaktır. 1 ve 2. sıradaki taşıtlar dışındaki hizmet taşıtları havuz sistemi uygulanacaktır. Cihazlarının bakiye yetersizliği vb. nedenlerle oluşacak sorumluluk ve cezalar yüklenici firmaya aittir. Hizmet taşıtları ile OGS–HGS kullanılmayan feribot, ücretli köprü, tünel, otoyol vb. kullanılarak geçiş yapılan yerlerden ücret farkı gözetmeksizin 250 geçişe kadar ki ücretler yüklenici, 250 geçişten sonraki ücretler kullanıcı birim tarafından karşılanacaktır… ” düzenlemesine, Teknik Şartname’nin “Genel hükümler” başlıklı 10’uncu maddesinde “ 10-13 Taşıtlarda OGS cihazı veya HGS etiketi her taşıtın kendi plakasına tanımlı olacak ve her taşıta sabit konumlandırılmış olacaktır. Cihazlarının dolumu yüklenici firma tarafından yapılacak olup, 1. sırada yer alan her taşıt yıllık için 500 geçiş, 2. sırada yer alan her taşıt için yıllık 250 geçiş ve 3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15 sıradaki her hizmet taşıtı için yıllık 50 geçiş yapılacak şekilde yükleme yapılacaktır. 1 ve 2. sıradaki taşıtlar dışındaki hizmet taşıtları havuz sistemi uygulanacaktır. Cihazlarının bakiye yetersizliği vb. nedenlerle oluşacak sorumluluk ve cezalar yüklenici firmaya aittir. Hizmet taşıtları ile OGS-HGS kullanılmayan feribot, ücretli köprü, tünel, otoyol vb. kullanılarak geçiş yapılan yerlerden ücret farkı gözetmeksizin 250 geçişe kadar ki ücretler yüklenici, 250 geçişten sonraki ücretler kullanıcı birim tarafından karşılanacaktır. ” düzenlemesine yer verilmiştir. Aktarılan doküman düzenlemelerinde; 1’inci sırada yer alan her taşıt yıllık için 500 geçiş, 2’nci sırada yer alan her taşıt için yıllık 250 geçiş ve 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 ve 15’nci sıradaki her hizmet taşıtı için yıllık 50 geçiş yapılacak şekilde yükleme yapılacağı, 1 ve 2’nci sıradaki taşıtlar dışındaki hizmet taşıtları için havuz sistemi uygulanacağı, cihazlarının bakiye yetersizliği vb. nedenlerle oluşacak sorumluluğun ve cezaların yüklenici firmaya ait olduğu, hizmet taşıtları ile OGS, HGS kullanılmayan feribot, ücretli köprü, tünel, otoyol vb. kullanılarak geçiş yapılan yerlerden ücret farkı gözetmeksizin 250 geçişe kadar ki ücretlerin yüklenici, 250 geçişten sonraki ücretlerin ise kullanıcı birim tarafından karşılanacağının düzenlendiği görülmüştür. İncelenen ihalenin konusunun 21 aylık sürücülü ve sürücüsüz araç kiralama hizmeti olduğu, birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde, ihale konusu hizmet kapsamında toplam 293 adet aracın kiralanacağı görülmüş olup, işin gerçekleştirilmesi sürecinde hangi güzergahın ne kadar sıklıkla kullanılacağının belirlenemeyeceği, ihale konusu alanda faaliyet gösteren basiretli tacir tarafından, önemli bir maliyet kalemi teşkil etmeyen OGS veya HGS giderlerinin İdari ve Teknik Şartname’de yer verilen düzenlemeler dikkate alınarak öngörülebileceği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 6) Başvuru sahibinin 10’uncu iddiasına ilişkin olarak: 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Ücret ve ücretin ödenmesi” başlıklı 32’nci maddesinde “Ücret en geç ayda bir ödenir. İş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile ödeme süresi bir haftaya kadar indirilebilir.” hükmü, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Çalışanların özlük hakları” başlıklı 38’inci maddesinde “Yüklenici çalıştırdığı işçilerin, işin yapılmakta olduğu bir işkolu veya meslekte aynı tipteki bu iş için mevzuatla kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacaktır. Ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarının toplu sözleşme veya mevzuatla tespit edilmemiş olması halinde yüklenici, en yakın ve uygun bir bölgedeki işkolu veya meslekteki aynı tip bir iş için mevzuatla tespit edilenlerden daha az elverişli olmayan ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarını sağlayacaktır. Yüklenici, varsa alt yüklenicilerinin bu çalışma şartlarına uymalarını sağlamak için gerekli tedbirleri alacaktır. Kontrol teşkilatı, yüklenici veya alt yüklenici tarafından istihdam edilen işçilerin ücretlerinin tam ve zamanında ödenip ödenmediğini her ay resen kontrol etmekle ayrıca bu konuda kendisine ulaşan başvuruları (talep ve ihbarları) ivedilikle değerlendirmekle yükümlüdür. Bu amaçla yüklenicinin hakediş istemesi üzerine, bu istek ve hakedişin ödeneceği tarih (yaklaşık olarak), şantiye şefliği, işyeri ilan tahtası veya işçilerin toplu bulunduğu yerler gibi işçilerin görebileceği yerlere yazılı ilan asılmak suretiyle duyurulur. İlanın yapıldığı, kontrol teşkilatının ve yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin imzaladıkları bir tutanakla tespit edilerek bu tutanağın bir kopyası hakedişin ödeme yerine gönderilir. Personel alacakları, hakediş raporunun düzenlendiği tarihten önceki (işçi ücretleri ödeme günü öncesindeki) günler için belirlenmiş sayılır. Bu tür alacakların üç (3) aylık tutarından fazlası hakkında idareye herhangi bir sorumluluk düşmez. İdare tarafından gerek resen gerekse de başvuru üzerine bordroların ve/veya ücret ödemesini gösterir diğer bilgi ve belgelerin (yüklenici veya alt yüklenicinin kayıtları, puantaj, hesap pusulaları gibi) incelenmesi neticesinde ücret ve/veya yan ödemelerin eksik ödendiğinin veya ödenmediğinin tespit edilmesi halinde bu durumun yüklenici tarafından bordroya bağlanması sağlanır ve bu bordrolar hakediş raporu ile birlikte ödeme yerine gönderilir. Aynı zamanda, ücret ve/veya yan ödemelerin, ödenmeyen kısmı yüklenicinin hakedişinden kesilir ve tabi olunan mali mevzuat hükümleri çerçevesinde idare tarafından doğrudan işçinin banka hesabına yatırılır. Bu husus ayrıca bir tutanağa da bağlanır. Yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup, bunların ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğruya yüklenici sorumludur. Yüklenici, bunların ücretleri hakkında da aynen kendi elemanları gibi ve yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapmak zorundadır. Personel alacaklarının kontrol edilebilmesi için yüklenici, teknik ve yönetici personeli ile işçilerine yaptığı ödemelerin bordrolarından birer kopyasını, bordroların düzenlenmesi tarihinden başlayarak en çok bir ay içinde, kontrol teşkilatına verecek ve bu bordrolarda teknik ve yönetici personel ile işçilerin sanatları ve çalıştıkları yerler, ad ve soyadları ile doğum yerleri ve tarihleri belirtilecektir. Bordrolarda yüklenicinin veya vekilinin imzası bulunacaktır. Kontrol teşkilatı, ihale konusu iş kapsamında istihdam edilen işçilerin hak ettikleri yıllık ücretli izinlerini 4857 sayılı İş Kanununa uygun bir şekilde kullanıp kullanmadıklarını kontrol etmekle yükümlüdür. Bunun için yüklenici tarafından en fazla üç ayda bir izin kayıt belgesinin bir örneğinin kontrol teşkilatına verilmesi gerekmektedir. Kontrol teşkilatınca yapılan inceleme neticesinde, yıllık ücretli izni kullandırılmayan veya eksik kullandırılan bir işçinin tespiti halinde, bu iznin 4857 sayılı Kanuna uygun bir şekilde ilgili yıl içerisinde kullandırılması sağlanır.” hükmü yer almaktadır. Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde “12.1. Sözleşme bedeli (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlara ilişkin bedel dahil) Büyükşehir Belediyesi Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığınca ve Genel Şartnamenin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir: Genel Şartnamenin "Hakedişler ve Ödeme" başlıklı yedinci bölümünde teklif birim fiyat sözleşmeler için öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde, her ayın sonunda faturanın kesilmesinden sonra Makine İşletme Şube Müdürlüğünce 5 (Beş) iş günü içinde ödeme emri belgesi hazırlanarak Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığına gönderilecektir. Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığı 30 (Otuz) gün içinde TL (Türk Lirası) olarak ödeme yapacaktır. Yüklenici Vergi Dairesinden Aldığı "Vergi Borcu Yoktur” ve SGK’dan Aldığı Prim Borcu Yoktur Belgesini Fatura Ekinde Verecektir. 12.1.1. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır. 12.2. Yüklenici iş programına göre daha fazla iş yaparsa, İdare bu fazla işin bedelini imkan bulduğu takdirde öder. 12.3. Yüklenici yapılan işe ilişkin hakediş ve alacaklarını idarenin yazılı izni olmaksızın başkalarına devir veya temlik edemez. Temliknamelerin noterlikçe düzenlenmesi ve idare tarafından istenilen kayıt ve şartları taşıması zorunludur. ” düzenlemesine, Teknik Şartname’nin “Sürücülü ve Sürücüsüz Taşıtların Çalışma Saatleri, Çalışma Şartları ve Ücret Bilgileri ” başlıklı 6’ncı maddesinde “… 6.9 Kiralık taşıt sözleşmesi ile temin edilen taşıtların bedeli ücret bordrolarına yansıtılmayacak, taşıt ve sürücü ücreti banka hesabına ayrı ayrı yatırılacaktır. İdareye sürücü ücretlerinin yatırıldığına dair dekont verilecektir. Sürücülere avans adı altında yapılan ödemeler banka kanalıyla yapılacak, bu dekontlar da idareye verilecektir. ” düzenlemesine, Anılan Şartname’nin “Genel hükümler” başlıklı 10’uncu maddesinde “ 10.16 Yüklenici, İdare tarafından kendisine hakediş ödemesi yapılmasını beklemeksizin, bütün sürücülerin ücretlerinin ve taşıtların kira bedellerini en geç her ayın ilk 10 (On) günü içinde sürücülerin banka hesaplarına yatırılacaktır. (Ayın 10 uncu gününün tatil gününe rastlaması halinde, tatilden önceki son iş gününde ücretler ödenecektir.) Yüklenici, idareden hakediş alamamasını, geç almasını veya kısmi ödeme yapılmasını gerekçe göstererek çalışanların ücretlerinin ödenmesinden kaçınamaz. Yüklenici işçilerin maaşlarında veya kiraladığı taşıtların ödemelerinde kanuni olmayan hiçbir kesinti yapmayacaktır. ” düzenlemesine, Aynı Şartname’nin “Ödeme” başlıklı 20’nci maddesinde “ Her ay sonu düzenlenecek hakediş miktarı kadar ödeme yapılacaktır. Faturanın idareye teslim edilmesine müteakip tahakkuk evrağı düzenlenerek, 5 (beş) iş günü içinde Muhasebe Şube Müdürlüğüne gönderilecek ve 30 gün içinde ödeme yapılacaktır. ” düzenlemesine yer verilmiştir. Yukarıda aktarılan Teknik Şartname maddesinde, çalışanların ücretlerinin ödenmesi hususunun düzenlendiği, bu çerçevede de hakedişin alınıp alınmamasına bakılmaksızın yüklenici tarafından çalışanların bir önceki aya ait alacaklarını sonraki ayın ilk 10 günü içinde ödenmesi gerektiği düzenlenmiştir. Başvuruya konu ihalenin Sözleşme Tasarısı’nın 12’nci maddesinde, tahakkuka bağlanma süresi ve ödeme planının belirlendiği, buna göre ödemelerin aylık dilimler halinde her ay için yapılacağının düzenlendiği, idarelerin İş Kanunu’na ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na aykırı olmamak üzere ihale dokümanında işçiyi koruyucu düzenlemelere yer verebileceği, Teknik Şartname’nin 10.16’ncı maddesinde yer alan düzenlemenin de İş Kanunu’nun yukarıda aktarılan hükmü ile uyum gösterdiği, yüklenicinin çalışanlarına ücretlerini ödemesi konusunda kontrol teşkilatının sorumluluğunun bulunduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde Teknik Şartname’nin bahse konu maddesinin mevzuata aykırı olmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 7) Başvuru sahibinin 11'üncü iddiasına ilişkin olarak: 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “…Araç sahibi: Araç için adına yetkili idarece tescil belgesi verilmiş veya sahiplik veya satış belgesi düzenlenmiş kişidir. İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.” hükmü, Aynı Kanun’un “İşleten ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu” başlıklı 85’inci maddesinde “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar. … İşletilme halinde olmayan bir motorlu aracın sebep olduğu trafik kazasından dolayı işletenin sorumlu tutulabilmesi için, zarar görenin, kazanın oluşumunda işleten veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere ilişkin bir kusurun varlığını veya araçtaki bozukluğun kazaya sebep olduğunu ispat etmesi gerekir. İşleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibi, hakimin takdirine göre kendi aracının katıldığı bir kazadan sonra yapılan yardım çalışmalarından dolayı yardım edenin maruz kaldığı zarardan da sorumlu tutulabilir. Ancak, bu durumda işletici teşebbüs sahibinin sorumlu kılınabilmesi için kazadan kendisinin sorumlu olması veya yardımın doğrudan doğruya kendisine veya araçta bulunanlara yahut kazaya taraf olan üçüncü kişilere yapılması gerekir. İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükmü, Anılan Kanun’un “Devlete ve Kamu Kuruluşlarına Ait Araçlar” başlıklı 106’ncı maddesinde “Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kuruluşlar, 85 inci maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101 inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdürler.” hükmü, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir. Yüklenici, işin görülmesi sırasında ilgili mevzuatın izin vermediği insan ve çevre sağlığına zarar verici nitelikte malzeme kullanamaz veya yöntem uygulayamaz. İlgili mevzuatın izin verdiği malzeme ve yöntemler ise, öngörülmüş tedbirler alınarak ve usulüne uygun şekilde kullanılabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde yüklenici, idarenin ve üçüncü şahısların tüm zararlarını karşılamak zorundadır. Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” hükmü, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde “… e) Yüklenicilerce çalıştırılan şoförlerin, sözleşmeye aykırı her türlü davranışlarından, bunların taşıtlara, kurum mensuplarına ve üçüncü şahıslara verecekleri zararlardan dolayı yükleniciler sorumlu olacaktır. ” açıklaması yer almaktadır. Teknik Şartname’nin “Genel hükümler” başlıklı 10’uncu maddesinde “ 10.21 Alınacak hizmet kapsamında, görevler sırasında meydana gelebilecek herhangi bir trafik kazasında İdare, adli mercilere ve karşı taraf ile üçüncü şahıslara karşı maddi ve manevi açıdan sorumlu olmayacaktır. Bu gibi hallerdeki sorumluluk yüklenici ile sürücülü kiralama yapılan taşıtın sürücüsü veya İdare tarafından sürücüsüz olarak kiralanan taşıtları kullanan idare personeli arasında (hata ve kusuru oranında) olacak şekilde uygulamaya konulacak ve İzmir Büyükşehir Belediyesinin hiçbir açıdan sorumluluğu bulunmayacaktır .” düzenlemesine yer verilmiştir. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, yüklenicilerin işin yürütülmesi sürecinde Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl etmek suretiyle, idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumlu olacağı belirli kılınmış olup idarenin ise takip, gözetim ve denetim sorumluluğu bulunmaktadır. İncelenen ihalenin konusu işin sürücülü ve sürücüsüz olacak şekilde hizmet aracı kiralama işi olduğu, çalıştırılacak personelin bir kısmının yüklenici tarafından sağlanacağı bir kısmının ise idare tarafından karşılanacağı anlaşılmıştır. Başvuru sahibi tarafından itirâzen şikâyete konu edilen Teknik Şartname’nin aktarılan maddesinde, hizmetin gerçekleştirilmesi süresinde meydana gelebilecek herhangi bir trafik kazasında idarenin sorumlu olmayacağı, bu durumlarda sorumluluğun yüklenici ile sürücülü kiralama yapılan taşıtın sürücüsü veya idare tarafından sürücüsüz olarak kiralanan taşıtları kullanan idare personeli arasında hata ve kusuru oranında uygulanacağı düzenlenmiştir. Bahse konu Teknik Şartname maddesinin, yüklenicinin genel sorumluluklarını düzenleyen ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’ne aykırılık taşımayan sözleşmenin uygulanması sürecinde ortaya çıkabilecek hasar ve zarara ilişkin sorumluluğu ortaya koyan düzenlemeler niteliğinde olduğu, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in aktarılan maddesi uyarınca yüklenici tarafından çalıştırılan şoförlerin, sözleşmeye aykırı her türlü davranışlarından, bunların taşıtlara, kurum mensuplarına ve üçüncü şahıslara verecekleri zararlardan dolayı yüklenicilerin sorumlu olacağı, bu bağlamda sürücülü olarak kiralanan araçlara ilişkin söz konusu düzenlemenin mevzuata aykırılık teşkil etmediği, sürücüsüz olarak kiralanan araçların trafik kazasına karışması halinde ise araçları kullanan idare personelinin hata ve kusuru dikkate alınarak değerlendirme yapılacağının düzenlendiği, bir diğer ifade ile yüklenicinin hata ve kusuru olmaması durumunda sorumluğunun da olmayacağı, öte yandan 2918 sayılı Kanun’un aktarılan 106’ncı maddesinde yer alan devlete ve kamu kuruluşlarına ait araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanun’un işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümlerinin uygulanacağının hüküm altına alındığı, bu çerçevede idarenin sorumluluğunun da devam edeceği, bu hususta bir uyuşmazlık çıkması durumunda Kanun hükümlerinin uygulanacağı açık olduğu anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 8) Başvuru sahibinin 12 ve 18’inci iddialarına ilişkin olarak: Teknik Şartname’nin “İşin adı” başlıklı 1’inci maddesinde “ İzmir Büyükşehir Belediyesi birimlerimiz hizmetlerinde kullanılmak üzere; 01.01.2023 - 30.09.2024 tarihleri arası 21 aylık (Akaryakıt hariç) sürücülü ve sürücüsüz toplam 293 Adet taşıt kiralama hizmeti alımı işidir. ” düzenlemesine, Anılan Şartname’nin “Sürücülü ve Sürücüsüz Taşıtların Çalışma Saatleri, Çalışma Şartları ve Ücret Bilgileri” başlıklı 6’ncı maddesinde “ 6.1 Tüm sürücülü ve sürücüsüz taşıtlar işe başlama tarihinde teknik şartnameye uygun olarak Makine İkmal Bakım ve Onarım Dairesi Başkanlığı Makine İşletme Şube Müdürlüğüne Gaziemir yerleşkesinde teslim edilecektir. Teslim alınan tüm taşıtlar 7 gün 24 saat görev yapacak şekilde sürücüleriyle birlikte taşıt talep eden birimlere tahsis edilecektir. … 6.11 Kiralanacak hizmet taşıtlarında günlük km sınırlaması olmayacaktır. Taşıtlar, taşıtı kullanan birimin belirlediği park adreslerine kapatılacaktır. ” düzenlemesine, Aynı Şartname’nin “Genel hükümler” başlıklı 10’uncu maddesinde “ …10.3 Taşıtların taşıt vergisi, egzoz ölçüm ve muayene vb. sorumluluklar, amortisman giderleri, bakım-onarım, lastik tamiri ve değişimi, yağ değişim vb. sarf malzeme giderleri ile diğer benzeri masraflar yükleniciye aittir. …10.8 Taşıt lastiklerinin, kullanım süresi ya da kilometresi dikkate alınmadan diş derinliği 3 mm’nin altına düşmesi durumunda ve kullanım ömrünü dolduran lastikler de diş derinliğine bakılmaksızın, diğer hallerde ise 50.000 km olduğunda lastikler 3 (Üç) takvim günü içerisinde değiştirilecektir. İdare gerekli görürse taşıtlara kar lastiği takılacaktır. İdare 1. sıradaki yer alan taşıtların teslim alımı esnasında kontrolleri yapılırken lastiklerinin değişimini gerekli görürse yüklenici tarafından işe başlamadan değişimler yapılacaktır. …10.11 Taşıtlar, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 6360 sayılı kanun çerçevesinde belirlenen İzmir Büyükşehir Belediyesi sorumluluk alanı dahilinde kullanılacağı gibi ihtiyacın oluşması durumunda il dışında da kullanılabilecektir. …10.14 Taşıtın yükleniciye ait olma zorunluluğu bulunmamakla birlikte, taşıtın yüklenicinin kendisine ait olması durumunda taşıt ruhsatlarının aslı veya noter onaylı suretlerini, kiralama yolu ile karşılayacağı taahhüt edilen taşıtlar için ise noter onaylı kira sözleşmesini ve ruhsat fotokopilerini idareye teslim etmesi zorunludur. …10.24 Yüklenici söz konusu işin yürütülmesinde kontrol teşkilatı tarafından yapılacak kontrollerde aylık 3500 km kullanılmak üzere sürücüsüz, klimalı, en az 110 HP olacak şekilde 1 adet 2020 model ve üstü Binek Taşıtı iş başlangıcında İdareye teslim edecektir. Taşıtın bakım- onarım ve tüm giderleri (yakıt, kasko, sigorta, HGS/OGS ve periyodik bakım vb.) yükleniciye aittir. ” düzenlemesine, Bahse konu Şartname’nin “ Taşıt Muayene, Arıza ve Periyodik Bakım Durumları ” başlıklı 12’nci maddesinde “ 12.1 Taşıtların teslim edilirken muayenesi süresi geçmiş taşıt olmayacaktır. Sözleşme süresi içerisinde muayenesiz taşıt olmayacak, muayene tarihleri yüklenici tarafından takip edilecek ve muayene tarihi gelen taşıtların muayeneleri zamanında yapılacaktır. İhale süresi içerisindeki ek muayeneler ile ek donanımların zorunlu hale getirilmesi durumunda, yüklenici 3 (Üç) iş günü içerisinde öngörülen ek donanımlar ile ek muayeneleri yaptıracak ve bu işlemler için idareden herhangi bir ücret talep etmeyecektir. Muayene işlemi TÜVTÜRK tarafından onaylandıktan sonra yüklenici 1 (Bir) iş günü içerisinde onay belgelerinin bir suretini idareye iletecektir. 12.2 Arıza ve Periyodik Bakım işlemleri yüklenici tarafından takip edilecek, İdareden herhangi bir ücret talep edilmeyecektir. 12.3 Yüklenici İdarenin izin ve onayı olmadan taşıtları bakım - onanma almayacaktır. Bakım - onarmalar hizmeti aksatmayacak şekilde planlanacaktır. ” düzenlemesine yer verilmiştir. İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde yer alan düzenlemelerden; araçların kiralama bedelinin, sürücülere ilişkin fazla çalışma ve ulusal bayram ve genel tatil günleri çalışması dahil işçilik giderlerinin teklif fiyata dahil olduğu ayrıca İdari Şartname ve Teknik Şartname’de belirlenen taşıtlara ait çakar lamba vb. donanımlarının, idarece belirlenecek kamyonet ve panelvanlara ilişkin çeki demirinin, minibüse ilişkin tv, uydu, mini buzdolabı donanımlarının, taşıtların vergisi, egzoz ölçüm ve muayene vb. sorumluluklarının, bakım-onarım, lastik tamiri ve değişimi, yağ değişim vb. sarf malzeme giderleri ile diğer benzeri masrafların, K1 yetki belgesi alınmasının, taşıtlarda yer alacak takip cihazı, OGS ve HGS cihazı ve etiketine ilişkin giderlerin, taşıtlara ilişkin zorunu trafik sigortası ve kasko sigortasına ilişkin masrafların yükleniciye ait olduğu ancak araçlara ilişkin yakıt ve adblue giderlerinin idare tarafından karşılanacağı anlaşılmıştır. Teknik Şartname’nin aktarılan maddelerinde, ihale konusu işin adının “ İzmir Büyükşehir Belediyesi birimlerimiz hizmetlerinde kullanılmak üzere; 01.01.2023 - 30.09.2024 tarihleri arası 21 aylık (Akaryakıt hariç) sürücülü ve sürücüsüz toplam 293 Adet taşıt kiralama hizmeti alımı işidir. ” olduğu, taşıtların ilgili mevzuatınca belirlenen İzmir Büyükşehir Belediyesi sorumluluk alanı dahilinde kullanılacağı gibi ihtiyacın oluşması durumunda il dışında da kullanılabileceği, taşıtlarda günlük km sınırlaması olmayacağı, taşıtlar 7 gün, 24 saat görev yapacak şekilde sürücüleriyle birlikte taşıt talep eden birimlere tahsis edileceği, taşıtların vergi, egzoz ölçüm ve muayene vb. sorumlulukları ve amortisman giderleri, bakım-onarım, lastik tamiri ve değişimi, yağ değişim vb. sarf malzeme giderleri ile diğer benzeri masraflarının yükleniciye ait olduğu düzenlenmiştir. İhale konusu hizmet alımı kapsamında 15 farklı türde olmak üzere toplam 293 adet aracın yer aldığı, idare tarafından söz konusu araçların “ay” olarak kiralanması şeklinde ihaleye çıkıldığı, araçlara ilişkin km bilgilerine ilişkin bir belirlemenin yapılmadığı görülmekle birlikte, idarece ihale konusu iş kapsamında kullanılacak araçların işin süresi boyunca toplam kaç km yapacağının kesin olarak belirlenmesinin ve dokümanda bu yönde bir düzenleme yapılmasının mümkün olmadığı, zira işin doğası gereği söz konusu araçların öngörülenden az yahut daha fazla km yapmasının mümkün olduğu, araçların aylık yapacağı kilometrenin çalışacağı görevin niteliğine göre farklılık göstereceği, söz konusu araçların kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde hizmetin ifası sırasında kullanılacağı, ihale dokümanındaki düzenlemelerin kamu hizmetinin gereklerini aşacak şekilde değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır. Ayrıca Teknik Şartname’de yer alan ve araçların maliyetini etkileyen gider kalemleri, ihale konusu iş kapsamında yapılacak mesafe bilgisine bağlı olmakla birlikte araçların akaryakıt giderlerinin idare tarafından karşılanacağı, köprü, otoyol, tünel, arabalı vapur geçiş giderlerine ilişkin olarak Teknik Şartname’de geçiş sayılarının düzenlendiği, ihaleyi yapan idarenin görevi ve yetkisi çerçevesinde söz konusu araçların yapacağı mesafenin ve buna bağlı olarak amortisman, lastik, periyodik bakım ve onarım maliyetlerinin ihale konusu alanda faaliyet gösteren basiretli tacir niteliğine haiz istekliler tarafından ihale dokümanında araçlara ilişkin öngörülen süre ve koşullar doğrultusunda oluşturulmasının mümkün olduğu, nitekim araç kiralama firmalarınca belirlenen süre içerisinde sınırsız kilometre üzerinden kiralamaların yapılabildiği ve böylesi durumun da fiyatlandırılabildiği dikkate alındığında, başvuruya konu ihalede birim fiyat teklif cetvelinde belirlenen süre içerisinde sınırsız kilometre üzerinden teklif verileceği düzenlemesinin teklif vermeye engel teşkil etmediği, bu kapsamda başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan başvuru sahibinin, işin kontrolü ve denetiminde kullanılmak üzere istenilen bir adet binek araç için de teklif cetvelinde satır açılması gerektiği yönündeki iddiasına ilişkin olarak; Teknik Şartname’de, işin yürütülmesinde gerçekleştirilecek kontrol ve denetim işlerinde kullanılmak amacıyla aylık 3500 km’yi aşmayacak, sürücüsüz bir adet aracın bakım, onarım ve diğer giderleri yükleniciye ait olmak üzere idareye teslim edileceğinin düzenlendiği görülmüş olup, söz konusu aracın idarenin birimlerinin hizmetlerinde kullanılmak üzere değil, yüklenicinin sağladığı hizmetin teknik şartnameye uygun bir şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin kontrol edilmesinde kullanılacağı, söz konusu araca ilişkin aylık kilometre sınırı konulduğu, bu kapsamda araca ilişkin maliyetin öngörülebileceği, bahse konu araca ilişkin birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmamasının teklif verilmesine engel teşkil etmediği, bu bağlamda başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 9) Başvuru sahibinin 13 ve 22’nci iddialarına ilişkin olarak: Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde “ (1) Temel amaç çerçevesinde hizmet alımı suretiyle taşıt edinilebilmesinin genel esasları şunlardır: a) Hizmet alımının yapıldığı yılın başında, binek ve station-wagon cinsi taşıtlar 10 yaşım, diğer taşıtlar ise 15 yaşını doldurmamış olacaktır. b) Hizmet alımı suretiyle yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi taşıt edinilmesini Kanunun 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında öngörülen makam ve hizmetler ile sınırlı olacaktır. c) Kanuna ekli (1) ve (2) sayılı cetvellerde yer alanlar ile güvenlik önlemli (zırhlı) araçlar ve koruma altına alınanlarla ilgili yönetmelik hükümlerine göre tahsis olunan araçlar dışında kullanılacak binek ve station-wagon cinsi taşıtların motor hacmi 1600 cc'yi geçmeyecektir. ç) Taşıtlar, yakıt hariç, şoförlü veya şoförsüz olarak edinilebilecektir. d) Taşıtların, her türlü vergi, sigorta ve bakım-onarım gibi giderleri yükleniciye ait olacaktır. e) Yüklenicilerce çalıştırılan şoförlerin, sözleşmeye aykırı her türlü davranışlarından, bunların taşıtlara, kurum mensuplarına ve üçüncü şahıslara verecekleri zararlardan dolayı yükleniciler sorumlu olacaktır. …(2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan ve yılı merkezi yönetim bütçe kanununa bağlı azami satın alma bedellerini gösterir (T) işaretli cetvelde belirtilen taşıtlardan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up'lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde; a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ay itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır. b) Şoför giderleri dahil yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli, (a) bendine göre tespit edilecek tutara yürürlükteki brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarının ilave edilmesi suretiyle hesaplanacak tutarı aşmayacaktır. c) Şoför gideri dahil taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli hesabında yemek, yol, resmi tatil ücreti ve benzeri giderler de dahil yürürlükte bulunan brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarı esas alınacak; işveren maliyeti kapsamında yer alan sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası işveren payı (%20,5) ve işsizlik sigortası işveren payı (%2) ile işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler (%4) ise idarelerce ayrıca ödenecektir. ” açıklaması yer almaktadır. İdari Şartname’nin 7.5.4’üncü maddesinde “ İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği bu şartnamenin 7 nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler: İstekliler, teklif ettikleri araçlar için Teknik Şartnamenin ekinde yer alan Taşıt Bilgi Formunu (taşıtın markası, model yılı, taşıt tipi, adedi, taşıt kasko kodu, taşıt kasko değeri, toplam kasko değeri, yüklenici karı eklenmiş şekilde belirtilecek) eksiksiz olarak dolduracak ve Yeterlik Bilgileri Tablosunda beyan edeceklerdir. Taşıtlar için verilecek tekliflerin, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ay (Kasım 2022) itibariyle uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinin %2 sini aşması halinde teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. ” düzenlemesine, İhale İlanı’nın “İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği İdari Şartnamenin 7nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler:” başlıklı 4.3.2’nci maddesinde “İstekliler, teklif ettikleri araçlar için Teknik Şartnamenin ekinde yer alan Taşıt Bilgi Formunu (taşıtın markası, model yılı, taşıt tipi, adedi, taşıt kasko kodu, taşıt kasko değeri, toplam kasko değeri, yüklenici karı eklenmiş şekilde belirtilecek) eksiksiz olarak dolduracak ve Yeterlik Bilgileri Tablosunda beyan edeceklerdir. Taşıtlar için verilecek tekliflerin, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ay (Kasım 2022) itibariyle uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinin %2 sini aşması halinde teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır.” düzenlemesine, Teknik Şartname’nin “Taşıt ve sürücülerin teklif bedelleri” başlıklı 4’üncü maddesinde “ 4.1 Sürücülü-Sürücüsüz taşıtlar için 1 aylık taşıt kiralama hizmeti bedeli (Katma Değer Vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil) taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayınlanan ve harcama talimatının verildiği ay olan Kasım ayı itibariyle uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2 tutarını geçmeyecektir. Kullanılacak taşıtın marka, model, tip ve kasko kodunu istekliler teklifle birlikte sunacaktır. 4.2 Sürücü gideri dahil taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli, 4-1 maddesine göre tespit edilecek tutara yürürlükteki brüt asgari ücret ilave edilmesi suretiyle hesaplanacak tutarı aşmayacak şekilde belirlenecektir. (Yol ve yemek ücreti verilmeyecektir.) Ulusal bayram ve resmi tatil günleri ile fazla mesai ücreti çalışma yapılırsa ayrıca ödenecek, işveren maliyeti kapsamında yer alan sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası işveren payı (%20,5) ve işsizlik sigortası işveren payı (%2) ile işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler (%4) teklif fiyatına dahil edilecektir. ” düzenlemesine, Anılan Şartname’nin “Genel hükümler” başlıklı 10’uncu maddesinde “ 10.9 İstekliler 01.04.2006 tarih ve 26126 sayılı Resmi gazetede yayınlanan 17/03/2006 tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı "Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller” ile 02.10.2014 tarih ve 29137 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 15/09/2014 tarihli 2014/6814 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde Değişiklik Yapılması Hakkında Karar’ a ve 06.11.2015 tarih ve 29524 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 22.10.2015 tarihli 2015/8204 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde Değişiklik Yapılması Hakkında Karara’ uygun olarak tekliflerini sunmak ve ihale üzerinde kalan yüklenici yukarıdaki esas ve usullere göre işi yürütmek zorundadır. ” düzenlemesine yer verilmiş olup mezkûr Şartname’nin ekinde araçlara ilişkin “Taşıt Bilgi Formu”nun yer aldığı görülmüştür. Aktarılan mevzuat hükümleri ve doküman düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde, hizmet alımı yöntemiyle taşıt ediniminde; şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedelinin, taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ay itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacağı, şoför giderleri dahil yapılan taşıt kiralamalarında ise aylık kiralama bedelinin, şoför giderleri hariç taşıt kiralamalarında tespit edilecek tutara yürürlükteki brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarının ilave edilmesi suretiyle hesaplanacak tutarı aşmayacağı, uyuşmazlığa konu ihalede, idare tarafından ihale onay belgesinin “08.11.2022” tarihinde onaylandığı dikkate alındığında harcama talimatının verildiği ayın “Kasım 2022” olduğu, Teknik Şartname’de de Kasım ayı itibariyle uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesine ilişkin düzenleme yapıldığı, Teknik Şartname’nin 4’üncü ve 10.9’uncu maddelerinde yer alan düzenlemelerin çelişkili olmadığı ve tereddüt oluşturmadığı görülmüş olup başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan başvuru sahibinin 22’nci iddiasına ilişkin düzenlemenin İhale İlanı’nın 4.3.2’nci maddesinde de bulunduğu ve söz konusu hususa yönelik şikayet başvurusunun İhale İlanı’nın yayımlandığı 16.11.2022 tarihini izleyen günden itibaren 10 gün içerisinde, en son 28.11.2022 tarihi mesai bitimine kadar yapılması gerekirken başvuru sahibi tarafından 08.12.2022 tarihinde idareye başvuruda bulunulduğu anlaşıldığından anılan iddianın süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 10) Başvuru sahibinin 14, 23 ve 24'üncü iddialarına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde idarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu hükmüne yer verilmiştir. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik Şartname” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur…” hükmü, 30.06.2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde “Taşıtlar, kullanım süresi ve maliyet analizleri dikkate alınarak en ekonomik yöntemle edinilecektir. Hizmet aracı olarak edinilecek taşıtlarda baz veya standart donanımlı, binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 1600 cc ve altındaki motor hacimli, işletme maliyetleri düşük ve ekonomik olan taşıtlar tercih edilecektir. Ayrıca hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda model yılı yeni araçlar yerine ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşım, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilecektir.” açıklaması yer almaktadır. Teknik Şartname’nin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde Sıra Taşıtın Cinsi Miktarı 1 Sürücüsüz Binek Taşıt 1900cc üstü 2 Adet 2 Şurubumuz Binek Taşıt 1600cc'ye kadar 16 Adet 3 Sürücüsüz Hafif Ticari Kamyonet 62 Adet 4 Sürücülü Hafif Ticari Kamyonet 53 Adet 5 Sürücüsüz Hafif Ticari Panelvan Kamyonet 10 Adet 6 Sürücülü Hafif Ticari Panelvan Kamyonet 2 Adet 7 Sürücüsüz Çift Kabin Kamyonet (4x2) 10 Adet 8 Sürücülü Çift Kabin Kamyonet (4x2) 50 Adet 9 Sürücüsüz Çift Kabin Kamyonet (4x4) 12 Adet 10 Sürücülü Çift Kabin Kamyonet (4x4) 8 Adet 11 Sürücüsüz 2+1 Kişilik Panelvan Kamyonet 28 Adet 12 Sürücülü 2+1 Kişilik Panelvan Kamyonet 2 Adet 13 Sürücüsüz 5+1 Kişilik Kapalı Kasa Kamyonet 31 Adet 14 Sürücülü 5+1 Kişilik Kapalı Kasa Kamyonet 5 Adet 15 Sürücüsüz 16+1 Kişilik Minibüs 2 Adet Sürücüsüz Taşıt Sayısı 173 Adet Sürücülü Taşıt Sayısı 120 Adet Toplam 293 Adet düzenlemesine, Aynı Şartname’nin “Teknik Özellikler” başlıklı 3’üncü maddesinde “3-1 (1. Sıra) Binek Taşıt 1900cc üstü : 3-1-1 Taşıtların Silindir hacmi en az 1900 cc olacaktır. 3-1-2 Taşıtların Motor gücü en az 139 HP olacaktır. 3-1-3 Taşıtlar 6 ileri otomatik vites olacaktır. 3-1-4 Taşıtlar klimalı, merkezi kilit ve ABS fren sistemli olacaktır. 3-1-5 Taşıtların Modeli 2022 veya üstü olacaktır. 3-1-6 Taşıtlar sedan kasa olacaktır. 3-1-7 Taşıtların renkleri Siyah, Bej veya Gri tonları olacaktır. 3-1-8 Ruhsat taşıtların en son haline göre düzenlenmiş ve tadilatlar işlenmiş olacaktır. 3-1-9 Taşıtlar mat renkli ve kaplama boyalı olmayacaktır. 3-1-10 Taşıtların camları, orijinal koyu renkli cam veya film kaplamalı olacaktır. 3-1-11 Taşıtlar en az D sınıfı taşıt özelliklerine, teknik donanımına ve güvenlik sistemlerine sahip olacaktır. 3-1-12. İdare talep etmesi halinde taşıtlara çakar lamba vb. donanımlar takılacaktır. 3-1-13 Taşıtlar 20.000 km altında olacaktır. 3-2 (2. Sıra) Binek Taşıt 1600cc'ye kadar : 3-2-1 Taşıtların Silindir hacmi 1350 cc ile 1600 cc arası olacaktır. 3-2-2 Taşıtların Motor gücü en az 100 HP olacaktır. 3-2-3 Taşıtlar Otomatik veya Manuel vites olacaktır. 3-2-4 Taşıtlar klimalı, merkezi kilit ve ABS fren sistemi olacaktır. 3-2-5 Taşıtların Modeli 2022 veya üstü olacaktır. 3-2-6 Taşıtlar sedan kasa olacaktır. 3-2-7 Taşıt renkleri Siyah, Beyaz, Bej veya Gri tonları olacaktır. 3-2-8 Ruhsat taşıtların en son haline göre düzenlenmiş ve tadilatlar işlenmiş olacaktır. 3-2-9 Taşıtlar mat renkli ve kaplama boya olmayacaktır. 3-2-10 Taşıtlar en az C sınıfı taşıt özelliklerine, teknik donanımına ve güvenlik sistemlerine sahip olacaktır. 3-2-11 Taşıtlar 20.000 km altında olacaktır. 3-3 (3. ve 4. Sıra) Hafif Ticari Kamyonet: 3-3-1 Taşıtların Motor gücü en az 89 HP olacaktır. 3-3-2 Taşıtların Silindir hacmi en az 1.348 cc, en fazla 1.600 cc olacaktır. 3-3-3 Taşıtlar klimalı ve ABS fren sistemli olacaktır. 3-3-4 Taşıtların çift tarafında sürgülü kapı olacaktır. 3-3-5 Taşıtlar sürücü + 3 kişi ve üzeri kapasiteli olacaktır. 3-3-6 Taşıtlar 2020 model veya üstü olacaktır. 3-3-7 Taşıtlar ikisi sürgülü olmak üzere toplam 5 kapılı olacaktır. 3-3-8 Taşıtların renkleri Siyah, Beyaz, Bej veya Gri tonları olacaktır. 3-3-9 Ruhsat taşıtların en son haline göre düzenlenmiş ve tadilatlar işlenmiş olacaktır. 3-3-10 Taşıtlar kaplama boya olmayacaktır. 3-3-11 Taşıtların arka kapısı (Bagaj) iki tarafa açılır olmayacak sadece üste doğru açılır olacak, sonradan montaj şeklinde olanlar ruhsata işlenip onaylı olsa dahi kabul edilmeyecektir. 3-3-12 Taşıtlar 50.000 km altında olacaktır. 3-4 (5. ve 6. Sıra) Hafif Ticari Panelvan Kamyonet: 3-4-1 Taşıtın Motor gücü en az 89 HP olacaktır. 3-4-2 Taşıtın Silindir hacmi en az 1.348 cc, en fazla 1.600 cc olacaktır. 3-4-3 Taşıt klimalı ve ABS fren sistemli olacaktır. 3-4-4 Taşıtın sağ tarafında sürgülü kapı olacaktır. 3-4-5 Taşıt sürücü + 1 kişi kapasiteli olacaktır. 3-4-6 Taşıtlar 2020 model veya üstü olacaktır. 3-4-7 Taşıtların renkleri Siyah, Beyaz, Bej veya Gri tonları olacaktır. 3-4-8 Ruhsat taşıtların en son haline göre düzenlenmiş ve tadilatlar işlenmiş olacaktır. 3-4-9 Taşıtlar kaplama boya olmayacaktır. 3-4-10 Taşıtların arka kapısı (Bagaj) iki tarafa ve üste açılır olabilecek, sonradan montaj şeklinde olanlar ruhsata işlenip onaylı olsa dahi kabul edilmeyecektir. 3-4-11 Taşıtlar 50.000 km altında olacaktır. 3-5 (7. ve 8. Sıra) Çift Kabin Kamyonet (4x2) : 3-5-1 Taşıtların Motor silindir hacmi en az 1950 cc olacaktır. 3-5-2 Taşıtların Motor gücü en az 125 HP olacaktır. 3-5-3 Taşıtlar klimalı ve ABS fren sistemli olacaktır. 3-5-4 Taşıtlar sürücü + 5 kişi kapasiteli olacaktır. 3-5-5 Taşıtlar 2020 model veya üstü olacaktır. 3-5-6 Taşıtlar toplam 4 kapılı olacaktır. 3-5-7 Taşıtlar 4x2 tahrik sistemine sahip olacaktır. 3-5-8 Taşıtların renkleri Siyah, Beyaz, Bej veya Gri tonları olacaktır. 3-5-9 Ruhsat taşıtların en son haline göre düzenlenmiş ve tadilatlar işlenmiş olacaktır. 3-5-10 Taşıtlar mat renkli ve kaplama boya olmayacaktır. 3-5-11 Taşıtların kasa ölçüleri en az Genişlik 200cm , Uzunluk 220cm ve derinlik 40cm olacaktır. 3-5-12 Taşıtlar 50.000 km altında olacaktır. 3-6 (9. ve 10. Sıra) Çift Kabin Kamyonetler (4x4) : 3-6-1 Taşıtların Motor silindir hacmi en az 1950 cc olacaktır. 3-6-2 Taşıtların motoru en az 155 HP gücünde olacaktır. 3-6-3 Taşıtlar klimalı ve ABS fren sistemli olacaktır. 3-6-4 Taşıtlar sürücü + 4 kişi kapasiteli olacaktır. 3-6-5 Taşıtlar 2020 model veya üstü olacaktır. 3-6-6 Taşıtlar 4x4 tahrik sistemine sahip olacaktır. 3-6-7 Taşıtlar otomatik veya manuel vites olacaktır. 3-6-8 Taşıtlar toplam 4 kapılı olacaktır. 3-6-9 Taşıtların renkleri Siyah, Beyaz, Bej veya Gri tonları olacaktır. 3-6-10 Ruhsat taşıtların en son haline göre düzenlenmiş ve tadilatlar işlenmiş olacaktır. 3-6-11 Taşıtlar mat renkli ve kaplama boya olmayacaktır. 3-6-12 Taşıtların kasalarında sürgülü kapak sistemi olacaktır. 3-6-13 îdare tarafından belirlenen 1 taşıtın çeki demiri yüklenici tarafından yaptırılacak ve ruhsata işlettirilecektir. 3-6-14 Taşıtlar 50.000 km altında olacaktır. 3-7 (11. ve 12. Sıra) 2+1 Kişilik Panelvanlar : 3-7-1 Taşıtların ön tarafında 2 adet kapı, yan tarafta 1 adet sürgülü kapı (taşıtın sağında) ve arkada çift kanatlı kapı olacaktır. 3-7-2 Taşıtlar klimalı ve ABS fren sistemi olacaktır. 3-7-3 Taşıtların Motor silindir hacmi en az 2000 cc. olacaktır. 3-7-4 Taşıtların motor gücü en az 125 HP gücünde olacaktır. 3-7-5 Taşıtlar sürücü +2 kişi ve üzeri kapasiteli olacaktır. 3-7-6 Taşıtlar 2020 model veya üstü olacaktır. 3-7-7 Taşıtlar sürücü hava yastıklı ve merkezi kilit sistemi olacaktır. 3-7-8 Taşıtlar ile personel ve/veya malzeme taşınacaktır. 3-7-9 Taşıtlar en az 5 ileri vitesli olacaktır. 3-7-10 Taşıtların renkleri Siyah, Beyaz, Bej veya Gri tonları olacaktır. 3-7-11 Ruhsat taşıtların en son haline göre düzenlenmiş ve tadilatlar işlenmiş olacaktır. 3-7-12 Taşıtların tavan yüksekliği en az 245 cm olacaktır. 3-7-13 İdare tarafından belirlenen 1 taşıtın çeki demiri yüklenici tarafından yaptırılacak ve ruhsata işlettirilecektir. 3-7-14 Taşıtlar 50.000 km altında olacaktır. 3-8 (13. ve 14. Sıra) 5+1 Kişilik Kapalı Kasa Kamyonet: 3-8-1 Taşıtların ön tarafında 2 adet kapı, yan tarafta 1 adet sürgülü kapı (taşıtın sağında) ve arkada kapı olacaktır. 3-8-2 Taşıtlar klimalı ve ABS fren sistemli olacaktır. 3-8-3 Taşıtların Motoru silindir hacmi en az 1900 cc. Olacaktır. 3-8-4 Taşıtların motoru en az 120 HP gücünde olacaktır. 3-8-5 Taşıtlar sürücü + 5 kişi ve üzeri kapasiteli olacaktır. 3-8-6 Taşıtlar 2020 model veya üstü olacaktır. 3-8-7 Taşıtlar sürücü hava yastıklı ve merkezi kilit sistemi olacaktır. 3-8-8 Taşıtlar ile personel ve/veya malzeme taşınacaktır. 3-8-9 Taşıtlar en az 5 ileri vitesli olacaktır. 3-8-10 Taşıtların rengi Siyah, Beyaz, Bej veya Gri tonları olacaktır. 3-8-11 Ruhsat taşıtların en son haline göre düzenlenmiş ve tadilatlar işlenmiş olacaktır. 3-8-12 Taşıtlar mat renkli ve kaplama boyalı olmayacaktır. 3-8-13 Taşıtların istiap haddi en az 1.000 kg olacaktır. 3-8-14 idare tarafından belirlenen 1 taşıtın çeki demiri yüklenici tarafından yaptırılacak ve ruhsata işlettirilecektir. 3-8-15 Taşıtlar 50.000 km altında olacaktır. 3-9 (15. Sıra) 16+1 Kişilik Minibüs : 3-9-1 Taşıtın sağ yan tarafında bulunan yolcu kapısı otomatik kapı olacak ve arkada çift kanatlı kapı olacaktır. 3-9-2 Taşıt klimalı ve ABS fren sistemli olacaktır. 3-9-3 Motor silindir hacmi en az 1950 cc. olacaktır. 3-9-4 Taşıtın motoru en az 160 HP gücünde olacaktır. 3-9-5 Taşıt sürücü + 16 yolcu kapasiteli olacaktır. 3-9-6 Taşıt 2020 model veya üstü olacaktır. 3-9-7 Taşıtta sürücü için hava yastığı ve merkezi kilit sistemi olacaktır. 3-9-8 Taşıt en az 5 ileri vitesli olacaktır. 3-9-9 Taşıtta Usb girişi, TV (En az 17 inç), uydu bulunacaktır. (1 adet taşıtta bulunacaktır.) 3-9-10 Mini buzdolabı olacaktır. (1 adet taşıtta bulunacaktır.) 3-9-11 Taşıtın rengi Beyaz, Siyah, Bej ve Gri tonlarda olacaktır. 3-9-12 Ruhsat taşıtın en son haline göre düzenlenmiş ve tadilatlar işlenmiş olacaktır. 3-9-13 Taşıt mat renkli ve kaplama boya olmayacaktır. 3-9-14 Taşıtlar 50.000 km altında olacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlamasının zorunlu olduğu, bu bağlamda teknik kriterlerin idarenin ihtiyaçları doğrultusunda belirleneceğinin aşikâr olduğu ve idarelerin gereksinimlerini 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler doğrultusunda belirlemekle yükümlü olduğu anlaşılmaktadır. İlgili mevzuat hükümleri ile başvuruya konu doküman düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu araçların teknik özelliklerine ilişkin ihale dokümanı düzenlemelerinin idarenin ihtiyacı kapsamında belirlenebileceği, idarelerin ihaleye konu edilen ihtiyacını tespit etmesi noktasında kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun şekilde kullanması şartıyla takdir yetkisinin bulunduğu, idarenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi gereği ihtiyaçlarını uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını sağlamakla sorumlu olduğu ve teknik kriterlerin idarenin ihtiyaçları doğrultusunda belirleneceğinin açık olduğu, bu çerçevede idarece yapılan düzenlemelerde teknik özelliklerin spesifik olarak değil aralık verilerek belirlendiği, başvuru sahibi tarafından itirâzen şikayet dilekçesinde “cc” değerlerinde yapılan düzenlemelerin tek markaya yönelik olduğu iddia edilmesine karşın hangi markaya yönelik olduğunun belirtilmediği, öte yandan işin yapılacağı süre de dikkate alındığında (2023-2024) araçların kilometrelerinin ve model yılının makul bir şekilde belirlendiği, kaldı ki yukarıda teknik özelliklerine yer verilen bahse konu araçların kendi malı olması durumunun bir yeterlik kriteri olmadığı, bu itibarla söz konusu düzenlemelerin ihaleye teklif verilmesine engel teşkil etmediği anlaşıldığından söz konusu iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 11) Başvuru sahibinin 15, 16 ve 17’nci iddialarına ilişkin olarak: Teknik Şartname’nin “Sürücülü ve Sürücüsüz Taşıtların Çalışma Saatleri, Çalışma Şartları ve Ücret Bilgileri” başlıklı 6’ncı maddesinde “6-1 Tüm sürücülü ve sürücüsüz taşıtlar işe başlama tarihinde teknik şartnameye uygun olarak Makine İkmal Bakım ve Onarım Dairesi Başkanlığı Makine İşletme Şube Müdürlüğüne Gaziemir yerleşkesinde teslim edilecektir. Teslim alınan tüm taşıtlar 7 gün 24 saat görev yapacak şekilde sürücüleriyle birlikte taşıt talep eden birimlere tahsis edilecektir. 6-2 Sözleşme kapsamında çalışacak sürücüler, sadece idarece verilecek işlerde çalıştırılacak olup, mesai saati öncesi veya sonrasında başka herhangi bir işte (üçüncü şahıslara ait işyerleri dahil) çalıştırılmayacaktır. ... 6-6 İdare kiralamış olduğu taşıtları istediği şekilde (sürücülü veya sürücüsüz) kullanma hakkına sahiptir. İhtiyaç duyulması halinde sürücülü olarak kiralanan taşıtlar idare personelleri tarafından kullanılabilir.” düzenlemesine yer verilmiştir. Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan maddelerinde sürücülü ve sürücüsüz tüm taşıtların işe başlama tarihinde Teknik Şartname’ye uygun olarak idareye teslim edileceği, sözleşme kapsamında çalışacak sürücülerin sadece idarede çalışacağı ve başka bir işte çalıştırılamayacağı, idare personelinin sürücülü veya sürücüsüz olarak kiralanan tüm taşıtları kullanma yetkisine sahip olduğu düzenlenmiştir. Yapılan incelemede, idarece yer verilen söz konusu düzenlemelerin işin doğası gereği olduğu ve mevzuata aykırılık teşkil etmediği, tüm taşıtların işe başlama tarihinde Teknik Şartname’ye uygun olarak idareye teslim edilmesi gerektiği, yapılan düzenleme ile çalışacak sürücülerin başka bir işte çalışmamasının amaçlandığı ve idare personelinin tüm araçları kullanma yetkisine sahip olmasının makul bir durum olduğu, bahse konu hususun başvuru sahibi tarafından iddia edildiği gibi ek maliyet oluşturması halinde isteklilerce bu durum göz önünde bulundurularak teklif fiyatlarının hazırlanabileceği anlaşılmış olup, bu çerçevede başvuru sahibinin incelemeye konu iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 12) Başvuru sahibinin 19’uncu iddiasına ilişkin olarak: 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde “ Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddî olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir. … Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanun’dan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur. …” hükmü, Aynı Kanun’un “Bazı kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların kıdem tazminatı” başlıklı 112’nci maddesinde “Kanuna veya kanunun verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kurum ve kuruluşların haklarında bu Kanun ve 854, 5953, 5434 sayılı kanunların hükümleri uygulanmayan personeli ile kamu kuruluşlarında sözleşmeli olarak istihdam edilenlere mevzuat veya sözleşmelerine göre kıdem tazminatı niteliğinde yapılan ödemeler kıdem tazminatı sayılır. 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları; a) Alt işverenlerinin değişip değişmediğine bakılmaksızın aralıksız olarak aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde çalışmış olanların bu şekilde çalışmış oldukları sürelere ilişkin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde geçen toplam çalışma süreleri esas alınarak tespit olunur. Bunlardan son alt işverenleri ile yapılmış olan iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14’üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanların kıdem tazminatları ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından, b) Aynı alt işveren tarafından ve aynı iş sözleşmesi çerçevesinde farklı kamu kurum veya kuruluşlarında çalıştırılmış olan işçilerden iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14’üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanlara, 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında farklı kamu kurum ve kuruluşuna ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak çalıştırıldığı son kamu kurum veya kuruluşu tarafından, işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir. Alt işveren ile yapmış olduğu iş sözleşmesi sona ermediği gibi, alt işveren tarafından 4734 sayılı Kanun kapsamında bulunan idarelere ait işyerleri dışında bir işyerinde çalıştırılmaya devam olunan ve bu şekilde çalıştırıldığı sırada iş sözleşmesi kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona eren işçinin kıdem tazminatı, işçinin yazılı talebi hâlinde, kıdem tazminatının söz konusu kamu kurum veya kuruluşlarına ait işyerlerinde geçen süreye ilişkin kısmı, kamu kurum veya kuruluşuna ait çalıştığı son işyerindeki ücretinin yılları itibarıyla asgari ücret artış oranları dikkate alınarak güncellenmiş miktarı üzerinden hesaplanmak suretiyle son kamu kurum veya kuruluşu tarafından işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir. Bu şekilde hesaplanarak ödenen kıdem tazminatı tutarının, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden aynı süreler dikkate alınarak hesaplanacak kıdem tazminatı tutarından daha düşük olması hâlinde, işçinin aradaki farkı alt işverenden talep hakkı saklıdır. İkinci fıkranın (b) bendi veya üçüncü fıkra uyarınca farklı kamu kurum veya kuruluşlarına ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı üzerinden kıdem tazminatı ödenmesi hâlinde, kıdem tazminatı ödemesini gerçekleştiren son kamu kurum veya kuruluşu, ödenen kıdem tazminatı tutarının diğer kamu kurum veya kuruluşlarında geçen hizmet süresine ilişkin kısmını ilgili kamu kurum veya kuruluşundan tahsil eder. Ancak, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri arasında bu fıkra hükümlerine göre bir tahsil işlemi yapılmaz. Kıdem tazminatı tutarı, 4734 sayılı Kanun’un ek 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında belirtilen işyerlerinde kıdem tazminatı ile ilgili açılacak bütçe tertibinden, (b) bendi kapsamında belirtilen işyerlerinde ise hizmet alımı gider kaleminden, ödeneğin yetip yetmediğine bakılmaksızın ödenir. Bu madde kapsamında alt işverenler yanında çalışan işçilerin bu işyerlerinde geçen hizmet süresinin hesabı, alt işverenden ve alt işveren işçisinden istenecek belgeler ve ödeme süreci ile ilgili diğer usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ve Kamu İhale Kurumunun görüşleri alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir…” hükmü, 6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun’un 3’üncü ve 8’inci maddelerinde “Madde 3 – 4857 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesinin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “İşverenler, alt işverene iş vermeleri hâlinde, bunların işçilerinin ücretlerinin ödenip ödenmediğini işçinin başvurusu üzerine veya aylık olarak re’sen kontrol etmekle ve varsa ödenmeyen ücretleri hak edişlerinden keserek işçilerin banka hesabına yatırmakla yükümlüdür.” Madde 8 – 4857 sayılı Kanun’un 112’nci maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir. “4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları; a) Alt işverenlerinin değişip değişmediğine bakılmaksızın aralıksız olarak aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde çalışmış olanların bu şekilde çalışmış oldukları sürelere ilişkin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde geçen toplam çalışma süreleri esas alınarak tespit olunur. Bunlardan son alt işverenleri ile yapılmış olan iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14’üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanların kıdem tazminatları ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından, b) Aynı alt işveren tarafından ve aynı iş sözleşmesi çerçevesinde farklı kamu kurum veya kuruluşlarında çalıştırılmış olan işçilerden iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14’üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanlara, 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında farklı kamu kurum ve kuruluşuna ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak çalıştırıldığı son kamu kurum veya kuruluşu tarafından, işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir. Alt işveren ile yapmış olduğu iş sözleşmesi sona ermediği gibi, alt işveren tarafından 4734 sayılı Kanun kapsamında bulunan idarelere ait işyerleri dışında bir işyerinde çalıştırılmaya devam olunan ve bu şekilde çalıştırıldığı sırada iş sözleşmesi kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona eren işçinin kıdem tazminatı, işçinin yazılı talebi hâlinde, kıdem tazminatının söz konusu kamu kurum veya kuruluşlarına ait işyerlerinde geçen süreye ilişkin kısmı, kamu kurum veya kuruluşuna ait çalıştığı son işyerindeki ücretinin yılları itibarıyla asgari ücret artış oranları dikkate alınarak güncellenmiş miktarı üzerinden hesaplanmak suretiyle son kamu kurum veya kuruluşu tarafından işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir. Bu şekilde hesaplanarak ödenen kıdem tazminatı tutarının, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden aynı süreler dikkate alınarak hesaplanacak kıdem tazminatı tutarından daha düşük olması hâlinde, işçinin aradaki farkı alt işverenden talep hakkı saklıdır. İkinci fıkranın (b) bendi veya üçüncü fıkra uyarınca farklı kamu kurum veya kuruluşlarına ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı üzerinden kıdem tazminatı ödenmesi hâlinde, kıdem tazminatı ödemesini gerçekleştiren son kamu kurum veya kuruluşu, ödenen kıdem tazminatı tutarının diğer kamu kurum veya kuruluşlarında geçen hizmet süresine ilişkin kısmını ilgili kamu kurum veya kuruluşundan tahsil eder. Ancak, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri arasında bu fıkra hükümlerine göre bir tahsil işlemi yapılmaz. Kıdem tazminatı tutarı, 4734 sayılı Kanun’un ek 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında belirtilen işyerlerinde kıdem tazminatı ile ilgili açılacak bütçe tertibinden, (b) bendi kapsamında belirtilen işyerlerinde ise hizmet alımı gider kaleminden, ödeneğin yetip yetmediğine bakılmaksızın ödenir. Bu madde kapsamında alt işverenler yanında çalışan işçilerin bu işyerlerinde geçen hizmet süresinin hesabı, alt işverenden ve alt işveren işçisinden istenecek belgeler ve ödeme süreci ile ilgili diğer usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ve Kamu İhale Kurumunun görüşleri alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.” hükmü yer almaktadır. İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir. 25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz. 25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: …Taşıtlarda çalışacak sürücülerin birimlerin çalışma şartlarına göre günlük çalışması hafta içi 8 (Sekiz), cumartesi günü ise 5 (Beş) saat olmak üzere haftada toplam 45 (Kırkbeş) saattir. Cumartesi günü çalışma yapılmayan birimler için günlük çalışma 1 saatlik yemek ve dinlenme zamanı hariç 9 (Dokuz) saat haftada toplam 45 (Kırkbeş) saat olacak şekilde çalışma yaptırılabilir. Bu süreler dışında yapılacak çalışmalar için fazla mesai ücreti ödenecektir. İdare; ihtiyaç duyması halinde yıl içerisindeki taşıtların tamamı ya da bir kaçı için vardiyalı çalışma programı veya mesai saatlerinden farklı çalışma saatleri uygulayabilecektir. Bunun için ek bir ücret ödenmeyecektir. …Yüklenici çalıştırdığı sürücü ile ilgili 4857 sayılı İş Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümleri ile ilgili diğer mevzuat hükümlerini uygulamak zorundadır. Yüklenici, sözleşme kapsamında çalıştırılan sürücülerin kıdem tazminatı gibi hak ve alacakları, sürücü ile arasındaki ihtilaflardan ve sürücülerin İş Sağlığı ve Güvenliği eğitimlerden sorumludur. Yüklenici söz konusu kanunların uygulanması ile ilgili yapacağı giderler için ücret talep etmeyecektir. …Sözleşme konusu işin gerçekleştirilmesine ve sözleşme konusu hizmetin yerine getirilmesine ilişkin teknik şartnamede belirtilen tüm giderler teklif fiyata dahildir. 25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir. 25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir. Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı %2'dir.” düzenlemesine, Teknik Şartname’nin “Genel hükümler” başlıklı 10’uncu maddesinde “10.18 Yüklenici çalıştırdığı sürücü ile ilgili 4857 sayılı İş Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümleri ile ilgili diğer mevzuat hükümlerini uygulamak zorundadır. Yüklenici, sözleşme kapsamında çalıştırılan sürücülerin kıdem tazminatı gibi hak ve alacakları, sürücü ile arasındaki ihtilaflardan ve sürücülerin İş Sağlığı ve Güvenliği eğitimlerden sorumludur. Yüklenici söz konusu kanunların uygulanması ile ilgili yapacağı giderler için ücret talep etmeyecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir. İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden şikayete konu ihalenin İzmir Büyükşehir Belediyesi birimlerinin hizmetlerinde kullanılmak üzere; 01.01.2023 - 30.09.2024 tarihleri arası 21 aylık (akaryakıt hariç) sürücülü ve sürücüsüz toplam 293 adet taşıt kiralama hizmeti alımı işi olduğu, ihaleye ilişkin olarak idarece yapılan yaklaşık maliyet hesabı incelendiğinde, ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır. İdari Şartname’nin 25’inci maddesi ile Teknik Şartname’nin 10.18’inci maddesinde, sürücülerin kıdem tazminatı gibi hak ve alacakları, sürücü ile arasındaki ihtilaflardan ve sürücülerin İş Sağlığı ve Güvenliği eğitimlerden yüklenicinin sorumlu olduğu düzenlenmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun yukarıda yer verilen 112’nci maddesinde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine atıfta bulunularak kıdem tazminatının ödenmesine ilişkin öncelikli muhatabın ilgili kamu kurum ve kuruluşları olduğunun hüküm altına alındığı, 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin personel çalıştırmasına dayalı ihalelere ilişkin olduğu, bu çerçevede, 4734 sayılı Kanun’a göre ihale edilen personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kıdem tazminatının ödenmesine ilişkin öncelikli muhatabın ilgili kamu kurum ve kuruluşu olduğu, diğer taraftan 4857 sayılı Kanun’un 2’nci maddesi gereğince, asıl işveren-alt işveren ilişkisinde, asıl işverenin, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanun’dan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumlu olduğu anlaşılmıştır. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı olan başvuruya konu ihalede 4857 sayılı İş Kanunu'nun 112’nci maddesinde yer alan ve kıdem tazminatının idarelerce ödenmesi hususuna ilişkin kuralların söz konusu ihalede uygulanamayacağı ve personel çalıştırmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde, kıdem tazminatının ödenmesinde öncelikli muhatabın ilgili kamu kurum ve kuruluşları olmadığı anlaşılmaktır. Öte yandan, söz konusu hususta asıl işveren olan ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının alt işveren olan yükleniciler ile birlikte sorumlu olduğunun açık olduğu, başvuruya konu ihaleye ilişkin İdari Şartname’nin 25.3.1’inci maddesinden kıdem tazminatı ödemelerinden yalnızca yüklenicinin sorumlu olduğu sonucu çıkarılsa da 4857 sayılı İş Kanunu’nun yukarıda anılan hükmü karşısında sözleşmenin uygulanması aşamasında herhangi bir boşluk doğmayacağından bu hususla ilgili sorun yaşanmayacağı, idarelerin de yükleniciler gibi, ihale ve sözleşme sürecinin her aşamasında kanun hükümlerine uymak zorunda oldukları, öte yandan, ihale konusu iş süresince kaç personelin iş sözleşmesinin kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ereceğinin idare tarafından da net olarak belirlenemeyeceği, bu bağlamda hesaplama yapılmasının mümkün olmadığı, anılan belirsizliğin bu tür hizmet alımlarının tümü için geçerli olduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde, çalıştırılacak personele ilişkin olarak iş mevzuatından kaynaklanan yükümlülükler konusunda ihale dokümanında yer alan düzenlemenin hukuka aykırı olmadığı, yapılan düzenlemenin mükerrer ödeme gibi bir durumu ortaya çıkarmayacağı, ayrıca isteklilerin tekliflerini sunmasına da engel teşkil etmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 13) Başvuru sahibinin 20’nci iddiasına ilişkin olarak: Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “ Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir. ” hükmü, Anılan Şartname’nin “İşin yürütülmesi için gerekli personel ve araçlar” başlıklı 10’uncu maddesinde “ Sözleşmenin imzalanmasından sonra yüklenici, üstlenmiş olduğu işin önemine ve iş programına uygun olarak, işlerin yapılması için gerekli her türlü yardımcı tesisleri hazırlamak, her türlü malzemeyi, ekipmanı ve personeli sağlamak ve ihzaratla ilgili önlemleri almak zorundadır. ” açıklaması yer almaktadır. Teknik Şartname’nin “Taşıt Muayene, Arıza ve Periyodik Bakım Durumları” başlıklı 12’nci maddesinde “ 12.2 Arıza ve Periyodik Bakım işlemleri yüklenici tarafından takip edilecek, İdareden herhangi bir ücret talep edilmeyecektir. 12.3 Yüklenici İdarenin izin ve onayı olmadan taşıtları bakım - onarıma almayacaktır. Bakım - onarmalar hizmeti aksatmayacak şekilde planlanacaktır. 12.4 Azami 5 (Beş) takvim gününü geçmeyen tamir ve bakımların zorunlu olması durumunda yüklenici aynı gün içerisinde geçici olarak eşdeğer vasıflarda bir taşıt tahsis edecektir. Arızanın veya tamirin 5 (Beş) günü geçecek olduğu durumlarda ise teknik şartnameye uygun yeni bir taşıtı sürekli olarak idareye tahsis edecek ve çalışma günlerinin hiçbirinde eksik taşıt olmayacaktır. ” düzenlemesine yer verilmiştir. Başvuru sahibi tarafından, Teknik Şartname’nin 12.4’üncü maddesinde yer alan ve azami 5 takvim gününü geçmeyen tamir ve bakımların zorunlu olması durumunda yüklenici tarafından aynı gün içerisinde geçici olarak eşdeğer vasıflarda bir taşıt tahsis edilmesi yönündeki düzenlemenin mevzuata aykırılık teşkil ettiği iddia edilmektedir. Aktarılan Teknik Şartname maddesinde taşıtların bakım ve onarımının idarenin onayı ile hizmeti aksatmayacak şekilde planlanacağı, ancak azami 5 (Beş) takvim gününe kadar olan tamir ve bakım durumunun olması durumunda yüklenici tarafından aynı gün içerisinde geçici olarak eşdeğer vasıflarda bir taşıt tahsis edileceği, arızanın veya tamirin 5 (Beş) günü geçecek olduğu durumlarda ise teknik şartnameye uygun yeni bir taşıtı sürekli olarak idareye tahsis edeceği düzenlenmiştir. İhale konusu işin 21 aylık sürücülü ve sürücüsüz araç kiralama hizmeti olduğu, işin süreklilik arz eden bir iş niteliğinde olduğu, ihale konusu işte çalıştırılacak taşıtların çalıştıkları gün üzerinden hakediş ödemesi yapılacağı hususları dikkate alındığında, ihale konusu işin devamlılığının sağlanması ve kamu zararı oluşmaması amacıyla yapılan bahse konu düzenlemenin mevzuata aykırılık teşkil etmediği, yüklenicinin işleri, gereken özen ve ihtimamı göstererek planlaması, projelendirerek yürütmesi ve tamamlaması gerekmekle birlikte işin gerektirdiği her türlü yardımcı malzemeyi, ekipmanı ve personeli sağlamak ve ilgili önlemleri almak zorunda olduğu, ayrıca ihale konusu alanda faaliyet gösteren basiretli tacir tarafından söz konusu durumun öngörülebileceği ve gerekli önlemlerin alınabileceği anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.

• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UH.II-1570 · ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI - SOSYAL HİZMETLER DAİRESİ BAŞKANLIĞI12.06.2026
• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UH.II-1478 · NİLÜFER BELEDİYE BAŞKANLIĞI Park ve Bahçeler Müdürlüğü04.06.2026
• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UY.II-1477 · KAHRAMANMARAŞ YATIRIM İZLEME VE KOORDİNASYON BAŞKANLIĞI - YATIRIM İZLEME MÜDÜRLÜĞÜ04.06.2026
• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UY.II-1483 · MUĞLA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ - İŞLETMELER 1. BÖLGE DAİRESİ BAŞKANLIĞI04.06.2026