Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-147 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-52/1260-323 Karar Tarihi : 4.11.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10 Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Canan KARAMANOĞLU C. ŞİKÂYET EDEN : ( ) D. ŞİKÂYET EDİLEN : - İnşaat Mühendisleri Odası Nazilli Temsil
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-147 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-52/1260-323 Karar Tarihi : 4.11.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10 Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Canan KARAMANOĞLU C. ŞİKÂYET EDEN : ( ) D. ŞİKÂYET EDİLEN : - İnşaat Mühendisleri Odası Nazilli Temsilciliği 20 Yeni Mh. 137. Sk. No:18/4 Nazilli/Aydın - Mimarlar Odası Nazilli Temsilciliği Altıntaş Mh. Mimar Sinan Cd. Sağlık Apt. No:53/1 Nazilli/Aydın - Makine Mühendisleri Odası Aydın Temsil ciliği Güzelhisar Mh. Adnan Menderes Blv. 41. Sk. No:23/A Aydın E. DOSYA KONUSU : Nazilli de faaliyet gösteren İnşaat Mühendisleri Odası Nazilli Temsilciliği, Makine Mühendisleri Odası Aydın Temsilciliği ve 30 Mimarlar Odası Nazilli Temsilcil iği nin havuz sistemi oluşturmak ve şehir dışından gelen mühendislerin proje çizmelerini engellemek suretiyle rekabeti kısıtladıkları iddiası . F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle; Nazilli ilçesinde faaliyette bulunan İnşaat Mühendisleri Odası Nazilli Temsilciliği, Mimarlar Odası Nazilli Temsilciliği ve Makine Mühendisleri Odası Aydın Temsilciliği nin proje havuzu oluşturmak suretiyle tüketicilerin mühendis ve mimar seçme haklarını ellerinden aldıkları ve ilçe dışından gelen mühendis ve mimarl ara baskı yapmak suretiyle anılan mühendis ve mimarların ilçede faaliyette bulunmalarını engelledikleri iddia 40 edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.6.2009 tarihinde giren , Aydın İl Emniyet Müdürlüğü nün, B.05.1.EGM.4.09.00.16.08.(22114) -248000 sayılı 09-52/1260 -323 2 yazısının ekinde yer alan başvuru üzerine hazırlanan 5.8.2009 tarih ve 2009 -4- 147/İİ-09-MH sayılı İlk İnceleme Raporu, 26.8.2009 tarih ve 09 -39 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 09-39/940 -M sayı ile karar verilmiştir. 50 İlgili karar uyarınca düzenlenen 27.10.2009 tarih ve 2009 -4-147/ÖA-09-MH sayılı Önaraştırma Raporu aynı tarih, REK.0.08.00.00 -110/374 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiasını destekler nitelikte yeterli kanıt bulunmadığından , bu teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun un 41 . maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60 I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgi li Ürün Pazarı İncelemeye konu dosyanın içeriği ve yapılan şikâyetin inşaat, mimar ve makine mühendisleri odalarının uygulamalarına yönelik olması sebebiyle, ilgili ürün pazarı mimarlık hizmetleri , makine mühendisliği hizmetleri ve inşaat mühendisliği hizmetleri olarak tespit edilmiştir. I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar 70 Mühendisler ve mimarlar proje çizimi ve fenni mesuliyet (teknik uygulama sorumluluğu) olmak üzere başlıca iki alanda hizmet vermektedirler. Proje hizmetleri sunabilmek için herhangi bir c oğrafi alan kısıtlaması olmayıp, farklı illerde bulunan mühendis ve mimarlar Türkiye nin her yerinde proje hizmetleri sunabilmektedirler. Bu doğrultuda proje hizmetleri için ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir. I.2. Yapılan Tespitler ve D eliller I.2.1. Yapılan Görüşmeler 80 I.2.1.1. Şikayetçi ile Yapılan Görüşme Şikâyetçi Raport örlerle yaptığı görüşmede, ilgili dilekçede adı nın geçmesine rağmen, şikâyeti kendisinin yapmadığı; ancak mühendis ve mimar odalarının havuz kurduğu hususunda duyum lar aldığını; ( ) olarak çalıştı kları inşaat mühendisinin Nazilli deki mühendis ve mimar odalarının havuz kurduğunu kendilerine bildir diğini; s on bir yılda müteahhit olarak yıllardır birlikte çalıştığı inşaat mühendislerinin ücretlerinin ayda iki katına kadar çık tığını; h avuz 09-52/1260 -323 3 nedeniyle fiyatlar ın arttığını, ancak istedi kleri mühendisleri seçme hak larının devam et tiğini belirtmiştir. 90 I.2.1.2. Nazilli Belediyesi Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Raportörlerin görüştüğü Nazilli Belediyesi İmar ve Şehircilik M üdürü konu hakkında, m ühendis ve mimar odaları arasında havuz kurulduğu duyumunu aldık larını; havuz nedeniyle bölgedeki tek fiyat uygulamasıyla birlikte , fiyatlar ın yükseldiğini; a ncak kendilerine resmi bir başvuru intikal etme diğini; projeler in mühendisli k odasından sonra belediye tarafından onaylan dığını; dışarıdan gelen mühendislerin Nazilli deki projelerde iş almasının önünde bir engel bulunmadığını; Belediye ye onay için gelen işlerde, farklı ilçelerdeki mühendislerin yaptığı projeleri n de bulun duğunu ifade etmiştir. 100 I.2.1. 3. Mimarlar Odası İzmir Şubesi Nazilli Temsilciliği Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Temsilcili k yetkilisi konuya ilişkin olarak, Oda ya bağlı 14 büro bulunduğunu; üye mimarların havuz kurduğuna ilişkin iddialar ın asılsız olduğunu; her bir mimarın yaptığı proje ve iş sayısı farklı olmakla birlikte, ücretler in Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ( TMMOB ) nin çıkarmış olduğu yönetmelikle belirlenen asgari fiyat tarifesine yakın hatta bazı durumlarda bunun altında uyguladığını; ayrıca, N azilli dışından gelen mimarların projeleri nin de Odalarınca onaylan dığını; dolayısıyla, Nazilli deki mimarların bir araya gelerek fiyat birlikteliği yapması ve fiyatı 110 yükseltmesi nin mantıklı ve mümkün olmadığını söylemiştir. I.2.1. 4. İnşaat Mühendisleri Odası Nazilli Temsilciliği Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Temsilcili k yetkilisi konu hakkında, Oda ya bağlı olarak çalışan yaklaşık 21 inşaat mühendisi nin bulun duğunu; son birkaç aydır, asgari ücretlerin uygulanıp uygulanmadığına dair fiyat ve fatura deneti mi yapılması nın -mühendisler üzerinde fiyat baskısı oluşturabileceği gerekçesiyle - Ankara daki İnşaat Mühendisleri Odası tarafından istenme diğini; t emsilciliğe bağlı mühendisler in, herhangi bir havuz uygulaması içinde olmadığını; iş ve müşteri paylaşımı 120 yapılmadığını; mühendis başına düşen proje sayısının ve meblağların farklı olduğu nun ilgili belgelerde yer aldığını; p iyasada TMMOB tarafından belirlenen asgari fiyat tarifesinin hem altında hem de üstünde fiyatlandırma yapıl dığını; Temsilcili kte Nazilli dış ındaki ilçe ve bölgelerden gelen projelerin onayı sırasında zorluk çıkarılma dığını belirtmiştir. I.2.1.5. Elektrik Mühendisleri Odası Nazilli Temsilciliği Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Yetkili, Oda ya bağlı olarak serbest çalışan 4 elektrik mühendisi bulu nduğunu; elektrik mühendislerinin kurdukları bir havuz sistemi bulunma dığını; Oda üyesi 130 mühendis lerin yapmış olduğu proje sayısı nın farklı olduğunu; EMO asgari ücret yönetmeliği gereği, üyeleri nin sunmuş oldukları hizmetleri bu seviyeden ücretlendir dikleri ni; fiyatlar genelde asgari ücret seviyesinde belirlen diğini; 09-52/1260 -323 4 Temsilciliğe bağlı olmayan , Nazilli dışından gelen elektrik mühendislerinin yürüttüğü projeler in de mevcut olduğunu; diğer bölgelerden gelen elektrik mühendislerinin faaliyetlerinin zorlaştırıld ığı iddiaları nın asılsız olduğunu ifade etmiştir. I.2.1.6. Makine Mühendisleri Odası Adın Temsilciliği Yetkilisi ile Yapılan Görüşme 140 Raportörlerin görüştüğü Temsilcilik yetkilisi; Oda ya bağlı olarak serbest çalışan yaklaşık 26 makine mühendisi bulun duğun u; piyasadaki hizmet fiyatlandırmaları nın asgari ücretin altında ya da üstünde olabil diğini; tek fiyat uygulaması yapılma dığını; Oda ya bağlı her mühendisin yaptığı iş sayısı nın fa rklı olduğunu; diğer ilçelerden gelen makine mühendislerinin projelerinin üç gün içinde onaylanması nın gerek tiğini; Temsilciliğin bu şekilde gelen projeleri onaylamama hakkı ve yetkisi nin bulunmadığını; eksiklik olmadığı halde onay verilmeyen projeler için proje sahibi mühendisin Ankara daki makine mühendisleri odası genel merkezi ndeki disiplin kuruluna başvurma hakkı na sahip olduğunu söylemiştir. 150 I.2.2. Tespit Edilen Belgeler I. İnşaat Mühendislerinin 2008 ve 2009 yılı proje dağı lımları ve toplam vize ücretleri ( Mühendisler hazırladıkları projelerin tutarı üzerinden sabit ve bel irli bir oranda bağlı bulundukları odaya vize ücreti ödemektedirler.) Tablo 1: 2008 ve 2009 Yılı Proje Dağılımı ve Toplam Vize Ücretleri .ticari sır... 160 TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Aydın Şubesi Nazilli Temsilciliği nden alınan diğer belgele rde, TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası nın mesleki denetim hizmetlerine yönelik fatura denetimi yapılmamasına dair bir yönetim kurulu kararı aldığı görülmektedir. Diğer taraftan, odaya bağlı mühendislerin kestikleri bazı fatura örneklerinden, proje bedelleri nin asgari ücret düzeyinin altında veya üstünde faturalandırıldığı anlaşılmaktadır. II. Mimarların 2009 yılında gerçekleştirdikleri proje dağılımları 170 Tablo 2: 2009 yılı Ocak -Eylül dönemindeki proje dağılımları .ticari sır... 09-52/1260 -323 5 Mimarlar Odası İ zmir Şubesi Nazilli Temsilciliği nden alınan diğer belgelerde, odaya bağlı çalışan mimarların, asgari proje fiyatı altından fatura kestikleri görülmüştür. Mimarlar Odası İzmir Şubesi Nazilli Temsilciliği ndeki incelemede, Aydın il 180 sınırları dışından gelen mühendislerin onaylanmış projelerine dair belgeler alınmıştır. III. Makine Mühendislerinin 2008 ve 2009 yılı toplam proje ücretleri Tablo 3: 2008 ve 2009 yılı toplam proje bedelleri .ticari sır 190 Makine Mühendisleri Odası Aydın Temsilciliği nden alınan diğer belgelerde, Aydın il sınırları dışından gelen mühendislerin projelerine de onay verildiği görülmektedir. IV. Elektrik Mühendislerinin 2009 yılı proje dağılımları ve toplam vize ücretleri Tablo4: 2009 Yılı Proje Dağılımı ve Toplam Vize Ücret leri 200 .ticari sır Elektrik Mühendisleri Odası İzmir Şubesi nden gelen diğer belgelerde, yapılan proje sayısı ve metrekarelerinin farklı olduğu ve Aydın il sınırları dışından gelen mühendislerin projelerini n de onaylandığı görülmektedir. J. GEREKÇ E ve HUKUKİ DAYANAK Teşebbüsler arasında gerçekleştirilen havuz uygulamaları, fiyat birliği ve müşteri paylaşımı gibi rekabet hukuku bağlamında ihlal olarak değerlendirilen eylemlere 210 yol açtığından yasaklanmıştır. Serbest müşavir mühendislerin (SMM) oluştu rduğu havuz anlaşmaları hakkında Kurumumuza şimdiye kadar çok sayıda başvuru olmuş ve bazı şikâyetler doğrultusunda, söz konusu havuz uygulamalarına yönelik önaraştırmalar açılmıştır. TMMOB a bağlı meslek odaları, halen yürürlükte olan yönetmelikler gereği asgari ücret tarifeleri yayımlamakta ve üyelerinin tarifelerde yer alan tutarlara uymalarını sağlamak için fatura denetimi yapmaktadırlar. S MM ler üyesi oldukları Odalara ödemeleri gereken M esleki Denetim Bedellerini ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu uyarınca ödemeleri gereken KDV tutarlarını bu miktarlar üzerinden ödemek zorundadırlar. Ayrıca kesilen faturalar asgari ücret 220 09-52/1260 -323 6 tarifelerinde yer alan tutarlar üzerinden kesilmek zoru nda olduğu için, SMM ler gelir vergisi beyanlarını da bu tutarlar üzerinden yapmaktadırlar. Bununla birlikte fiilen daha düşük bir noktada oluşan piyasa fiyatlarından dolayı % 50 lere varan fiyat indirimleri yapılmaktadır. Bu koşullar altında aldıkları ücr etlerin yaklaşık yarısını vergi olarak ödeyen SMM ler, tahsil ettikleri ücretleri asgari ücret tarifesinde yer alan tutarlara yaklaştırmak ve piyasada denetimi sağlamak için proje havuzu oluşturmak gibi değişik uygulamalara gitmektedirler. Söz konusu uygu lamalarda oda harcı ve vergilerini asgari ücret üzerinden ödemelerinden kaynaklanan zararlarını azaltma amacı güdülmekte olup, TMMOB un asgari ücret uygulamasına ilişkin mevzuatının etkisiyle oluşan bu tür 230 eylemler, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinin (a) b endi kapsamında bir ihlal kabul edileme z. Öte yandan, a sgari ücret uygulaması, TMMOB Serbest Mühendislik ve Mi marlık Hizmetleri Asgari Ücret Yönetmeliği 7. maddesi kapsamında her Odanın kendisinin hazırladığı En Az Bedel Tarifesi isimli düzenlemeye daya nmaktadır. Ancak TMMOB un ve TMMOB a bağlı odaların asgari ücret belirleme yetkisi herhangi bir Kanun a dayanmamakta, bu nedenle bu uygulamanın yasal dayanağı bulunmamaktadır. Nitekim TMMOB ve TMMOB a bağlı odaların yasal dayanağı olmayan asgari ücret uygu lamaları daha önce de Rekabet Kurulu kararlarına konu olmuştur. İzmir Ticaret Odası ve bir serbest şehir plancısının 240 başvurusu üzerine TMMOB ve TMMOB Şehir Plancıları Odası hakkında yürütülen soruşturma sonucunda 22.1.2002 tarih ve 02 -04/40 -21 sayılı karar ında Rekabet Kurulu, - TMMOB ve TMMOB a bağlı Şehir Plancıları Odası nın doğrudan yasal dayanağı olmadığı halde, asgari hizmet bedeli belirlenmesini zorunlu kılan ve bunun altında ücretle hizmet verilmesini yasaklayan karar ve uygulamalarının 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine aykırı olduğuna, - Kanunun 9/1. maddesi uyarınca TMMOB ve Şehir Plancıları Odası nın asgari ücretleri belirlemeye ilişkin uygulamalarına son verilmesine karar vermiştir. 250 Söz konusu karar taraflara 9.4.2003 tarihinde tebliğ edilmiş, t araflardan 60 günlük süre içerisinde asgari ücret uygulamalara ilişkin düzenlemelere son vermeleri istenmiştir. Bahsi geçen kararın ardından, TMMOB ve Şehir Plancıları Odası tarafından Kurul un 22.1.2002 tarih ve 02 -04/40 -21 sayılı kararına karşı Danıştay 10. Dairesi nezdinde yürütmeyi durdurma talebiyle iki dava açılmış, anılan Daire 17.11.2003 tarih ve 2003/2564, 2003/2705 sayılı kararlarında dava konusu yönetmeliklerin hukuksal niteliklerini dikkate alarak yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar vermiştir. Sonrasında Kurul un TMMOB ve Şehir Plancıları Odası na yönelik söz konusu kararı, Danıştay 13. Dairesi tarafından soruşturmacı üyenin karara 260 katılımı nedeniyle usul yönünden 14.11.2006 günlü E:2005/1668 K:2006/4329 sayılı ve 8.7.2005 günlü E:20 05/916 K:2005/3436 sayılı kararlarıyla iptal edilmiştir. 09-52/1260 -323 7 Rekabet Kurulu tarafından soruşturmacı üyenin karara katılımı nedeniyle usul yönünden iptal edilen 22.1.2002 tarih ve 02 -04/40 -21 sayılı kararın yerine yeni bir karar alınmamış, Kurul 16.5.2007 tari h ve 07 -41/453 -M sayılı kararıyla TMMOB tarafından kendi birliklerine bağlı meslek odalarının asgari ücret tarifelerinin ve TMMOB üyesi olan Şehir Plancıları Odası nca şehir plancılarının asgari ücret tarifelerinin belirlenmesine dayanak oluşturan ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun a aykırı bulunan yönetmeliklerin iptali için dava 270 açılmasına ve bu konuda Başkanlığa yetki verilmesine karar verilmiştir. Ancak açılan davaların, Danıştay 13. Dairesi tarafından alınan 16.11.2007 günlü ve E:2007/1 0830 ve K:2007/7326 sayılı, 1.2.2008 günlü ve E: 2007/10829 K: 2008/1745 sayılı kararlarla, Kurum un TMMOB ve TMMOB a bağlı odalarca yapılan düzenlemelerin rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı olduğunu ileri sürerek iptalleri için dava açma ehliye ti olmadığı sonucuna varılarak ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir. Bunu sonucunda ise Rekabet Kurumu tarafından Danıştay 13. Dairesi nce verilen söz konusu kararlar hakkında 7.1.2008 ve 4.4.2008 tarihlerinde Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kuru lu nezdinde temyiz davası açılmış, ancak dava süreci henüz sonuçlanmamıştır. 280 Kurumumuza intikal eden Aydın Emniyet Müdürlüğü nden gelen başvurunun ekinde yer alan şikâyet dilekçesinde adı geçen Zeynel Abidin BEYAZIT, Raportörlerle yaptığı görüşmede, kendis inin böyle bir şikâyette bulunmadığını ve dilekçenin altında yer alan imzanın kendisine ait olmadığını ve savcılığın başlattığı soruşturmada da bu hususu dile getirdiğini ifade etmiştir. Ancak, Nazilli de faaliyetlerini sürdüren inşaat mühendisi, makine mü hendisi, elektrik mühendisi ve mimar odalarının havuz kurduğunu ve bu nedenle 6 ay içinde fiyatların ilk katına kadar çıktığını da ifadesine eklemiştir. ( .) ile yapılan görüşmenin ardından, mühendis ve mimarların projelerinin onaydan geçtiği Nazi lli Belediyesi n in yetkilisi ile 290 görüşülmüştür. Yetkili , havuz ile birlikte tek fiyat uygulaması nedeniyle bölgedeki fiyatların yükseldiğini; ancak kendilerine bu konuda bir şikayetin gelmediğini belirtmiştir. Diğer ilçelerden gelen mühendislerin projeleri nin onaylanmasında bir sıkınt ı yaşanmadığını ifade etmiştir. Şikâyet dilekçesinde ve yapılan görüşmelerde aktarılan Nazilli deki inşaat, makine ve elektrik mühendis ve mimar odalarının havuz kurmak suretiyle fiyatları artırdığı ve şehir dışından gelen mühe ndislerin proje çizmelerinin engellendiği iddiaları, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinin (a) bendinde yasaklanan Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi ile (b) bendinde yasaklanan 300 Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının ve unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü hükümleri çerçevesinde değerlendirilecektir. İnşaat Mühendisleri Odası Nazilli Temsilciliği yetkilisi ile yapılan görüşmelerde, Temsilciliğe bağlı mühendislerin herhangi bir havuz kurma girişiminde bulunmadıkları, herkesin istediği mühendis ile çalışabildiği ve müşteri veya iş paylaşımının söz konusu olmadığı dile getirilmiştir. Temsilciliğe bağl ı mühendislerin 2008 ve 2009 yılları arasındaki yaptıkları proje ölçütleri ve proje 09-52/1260 -323 8 bedellerinin belirli bir yüzdesi olarak odaya ödedikleri vize ücretleri Tablo -1 de gösterilmiştir. Buna göre, odaya bağlı mühendislerin yaptıkları proje metrekareleri 310 ve tu tarlarının farklılaştığı, kimi mühendislerin yıl boyunca 40.000 metrekareye kadar hizmet verdiği gözlemlenirken bazılarının ise hiçbir projede yer almadığı görülmektedir. Örneğin, ( ) 2008 yılı boyunca 4 .270 m etrekare proje yapmışken, ( ..) 40.18 4 metrekare proje yapmıştır. Ayrıca tespit edilen belgelerden, proje fiyatlandırmalarının asgari ücret düzeyinin hem altında hem de üstünde oluşabildiği anlaşılmaktadır. Proje bedelleri müşteri ve hizmet veren arasındaki pazarlık gücüne ve işin yapısına gö re değişkenlik göstermektedir. Mimarlar Odası İzmir Şubesi Nazilli Temsilciliği ile yapılan görüşmede, odaya bağlı mimarların bir araya gelerek havuz oluşturduklarına ilişkin iddiaların asılsız 320 olduğu belirtilmiştir. Tablo 2 de de gösterildiği şekilde, he r bir mimarın yapmış olduğu proje metrekareleri farklılık göstermektedir. Ayrıca odaya bağlı çalışan mimarların asgari ücret tarifesine yakın veya altında proje bedel i belirledikleri görülmektedir. Ayrıca diğer illerden gelen mimarların onaylanmış projeler ine ilişkin örnekler de mevcuttur. Makine Mühendisleri Odası Aydın Temsilciliği ile yapılan görüşmede, makine mühendislerinin proje bedellerini asgari ücret tarifesinin altında ya da üstünde belirledikleri ancak fiyat birlikteliği içinde olmadıkları veya h avuz gibi bir oluşumda yer almadıkları dile getirilmiştir. Diğer il ve ilçelerden gelen projelerin onaylanmaması gibi bir durumun söz konusu olmadığı, temsilciliğin eksiklik 330 görmediği bir projeyi onaylamama gibi bir keyfiyet içinde olamayacağı, böyle bir durumda proje sahibinin Ankara daki makine mühendisleri odası genel merkezindeki disiplin kuruluna başvurma hakkının saklı olduğu ifade edilmiştir. Makine Mühendisleri Odası nda yapılan incelemede, diğer illerden gelen projelere veri len onay örnekleri bulun muştur. Elektrik Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Nazilli Temsilciliği ile yapılan görüşmede, elektrik mühendislerinin kurdukları iddia edilen bir havuz sisteminin bulunmadığını, hizmet bedellerinin asgari ücret tarifesine göre belirlendiği ve temsilciliğe bağlı olmayan ve diğer illerden gelen mühendislerin projelerine de onay verildiği ifade edilmiştir. Ayrıca Elektrik Mühendisleri Odası İzmir Şubesi nin 340 almış olduğu karar gereği, mühendislerin hangi ilde yapılmış olursa olsun projelerini istedikleri odaya onaylatabilme imkânına sahip olduğu vurgulanmıştır. Nazilli Temsilciliği adına Elektrik Mühendisleri Odası İzmir Şubesi nden Kurumumuza gönderilen belgelerden ve Tablo 4 teki verilerden elektrik mühendislerin yaptıkları proje sayısı, çeşidi ve bu projeleri n bedellerinin belirli bir yüzdesi üzerinden odaya ödedikleri vize ücretlerinin farklı olduğu, dolayısıyla pazar, müşteri ve gelir paylaşımı iddialarının gerçekçi olmadığı anlaşılmaktadır. Yukarıda yer verilen deliller ve değerlendirmeler sonucu Nazilli il çesinde faaliyet gösteren makine, inşaat ve elektrik mühendisleri ile mimarların proje bedelleri için tek fiyat belirleyerek havuz oluşturdukları ve şehir dışından gelen mühendislerin 350 proje çizmelerini engellemek suretiyle rekabeti kısıtladıkları yönündeki iddialar hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. 09-52/1260 -323 9 K. SONUÇ Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.