2022/1217801 İhale Kayıt Numaralı "Milli Kütüphane Ek Binası Mimari, Statik, Elektrik Projelerinin ve İhale Evraklarının Hazırlanması" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Ka Proje Danışmanlığı Mühendislik Anonim Şirketi , İHALEYİ YAPAN İDARE: Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2022/1217801 İhale Kayıt Numaralı “ Milli Kütüphane Ek Binası Mimari, Statik, Elektrik Projelerinin ve İhale Evraklarının Hazırlanması ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü tarafından 20.12.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Milli Kütüphane Ek Binası Mimari, Statik, Elektrik Projelerinin ve İhale Evraklarının Hazırlanması ” ihalesine ilişkin olarak Ka Proje Danışmanlığı Mühendislik Anonim Şirketi nin 10.01.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 16.01.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 26.01.2023 tarih ve 75827 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.01.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2023/188 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idarece taraflarına gönderilen aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında, doğrudan iş kalemleri üzerinden açıklama istendiği, iş kalemlerinin alt bileşenlerine ayrılmadığı, maliyet unsuru olabilecek tüm iş kalemlerinin tek tek yazıldığı, önemli maliyet bileşenlerinin seçilmediği, açıklanması istenilen iş kalemlerinin yanında “vb. giderler” ifadesine yer verildiği ancak bu giderlerin neler olduğunun belirtilmediği, bunun üzerine aşırı düşük teklif açıklaması yapmalarının mümkün olmadığı, konuyla ilgili idareye yaptıkları başvurunun ise reddedildiği, idarenin ret cevabında “ana iş grupları bazında açıklama istendiği, açıklanması istenilen her bir grubu altında zaten onlarca alt iş grubu yer aldığı ancak alt iş gruplarının da niteliğinin benzer olduğu ve ayrı ayrı açıklanmalarına gerek duyulmadığı ve “vb.” ifadesiyle de isteklilere “keyfiyet” sağlandığı” ifadelerine yer verildiği, oysa Kamu İhale Genel Tebliği’nde, aşırı düşük teklif açıklamasının isteklilerin “keyfiyetine” bırakılmaması için tüm isteklilerden aynı maliyet unsurları belirtilerek açıklama istenmesi gerektiğinin düzenleme altına alındığı iddialarına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır. ” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “ … 79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir. 79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir. 79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler. … 79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir. … ” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde; “İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Milli Kütüphane Ek Binası Mimari, Statik, Elektrik Projelerinin ve İhale Evraklarının Hazırlanması b) Türü: Hizmet alımı c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır. d) Kodu: e) Miktarı: 1 adet Milli Kütüphane Ek Binası Mimari, Statik, Elektrik Projelerinin ve İhale Evraklarının Hazırlanması Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Milli Kütüphane Hizmet Binası ” düzenlemesi, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “ 25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir. 25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz. 25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. KDV hariç her türlü vergi, resim, harç, ulaşım bedeli, konaklama, baskı giderleri vb. 25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir. 25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Aşırı düşük teklifler 33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) Verilen hizmetin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Birim fiyat teklif almak suretiyle 20.12.2022 tarihinde gerçekleştirilen başvuru konusu ihalede 45 adet doküman indirildiği, ihaleye 30 isteklinin katıldığı, söz konusu ihalede yaklaşık maliyetin 2.525.000,00 TL, sınır değerin 1.381.671,58 TL olarak hesaplandığı, Sınır değerin altında teklif sunan 14 istekliden (KA Proje Danışmanlığı Mühendislik A.Ş., Tolgay Mimarlık Mühendislik Müşavirlik İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, Tetratürk Uluslararası Mühendislik ve Müşavirlik İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi, VD Mimarlık Mühendislik İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, Dağhan Mimarlık Müh. Pey. İnş. Nakl. Bil. Gı. Tic. Ltd. Şti., Akalın Grup Proje Mühendislik Mimarlık İnşaat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi, Alp Yapı Sanayi İnşaat ve Proje Müşavirlik Ticaret Limited Şirketi, Mikyas Grup Mühendislik İnşaat Metal Turizm Gıda İthalat ve İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, İmarhane Yapı Mimarlık Mühendislik Tasarım İnşaat Restorasyon ve Dekorasyon Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, UI Desıgn Grup Mimarlık Limited Şirketi, Nova Yapı Müşavirlik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Yıldırım İnşaat Proje Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketi, Fatih Koç, Hazan Mimarlık Limited Şirketi) idarece 03.01.2023 tarihli “Beyan edilen bilgileri tevsik eden belgelerin sunulması ve/veya numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerinin verilmesi/kurulumların yapılması/aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması” konulu yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması sunulmasının talep edildiği, söz konusu yazılarda “ Milli Kütüphane Ek Binası Mimari, Statik, Elektrik Projelerinin ve İhale Evraklarının Hazırlanması işine ait ihalede tekliflerin değerlendirmesi sürecine geçilmiş olup, beyan ettiğiniz bilgi ve belgeleri tevsik eden ve EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayan aşağıdaki belgeleri ekleri ile birlikte, İdari Şartnamenin 7.9. maddesine uygun olarak, 11.01.2023 tarihine kadar İdaremize sunmanız ve aşırı düşük teklif açıklamalarınızı 11.01.2023 tarihine kadar sunmanız gerekmektedir. AÇIKLAMA: Söz konusu iş için teklif etmiş olduğunuz fiyat, tespit edilen 1.381.671,58-TL sınır değerin altında kalmaktadır. Aşağıda verilen iş kalemleri için aşırı düşük teklif açıklamalarınızı Kamu İhale Genel Tebliğindeki esaslara uygun bilgi ve belgeleriyle birlikte sunmanız gerekmektedir. Açıklama istenilen iş kalemleri aşağıda sıralanmıştır. 1-Mimari proje çalışmaları 2-Statik proje çalışmaları 3-Makine-tesisat proje çalışmaları 4-Elektrik tesisat proje çalışmaları 5-İhale dokümanlarının hazırlanması 6-Diğer maliyetler (damga vergisi, karar pulu, ulaşım, konaklama, çıktı vb.) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, meslek mensubunun ilgisine göre Kamu İhale Genel Tebliği ekinde yer alan EK-O.5 (Maliyet Tespit Tutanağı) veya EK-O.6 (Satış Maliyet Tutanağı) formları doldurularak, onaylı şekilde İdaremize gönderilecektir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun38.Maddesi hükümlerine göre bilgi edinilmesini ve 11.01.2022 günü mesai bitimine kadar, sunulacak belgelerin Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 31. maddesine uygun şekilde İdaremize gönderilmesi hususunda…” ifadelerine yer verildiği, 24.01.2023 onay tarihli ihale komisyonu kararından, aşırı düşük teklif açıklaması istenen 11 istekliye ait teklifin açıklama sunmadığı gerekçesiyle reddedildiği, aşırı düşük teklif açıklaması sunan diğer üç istekliye ait açıklamaların uygun bulunduğu, bu durumda ihalenin açıklama sunan istekliler arasında en düşük teklif olan Akalın Grup Proje Mühendislik Mimarlık İnşaat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak Nova Yapı Müşavirlik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin belirlendiği tespit edilmiştir. Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamaları ile ihale dokümanında yer alan düzenlemelerden; inceleme konusu hizmet alımı ihalesinde ihale komisyonu tarafından sınır değer hesaplaması yapılacağı, teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili aşırı düşük teklif açıklaması talep edileceği, aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin idarenin takdir yetkisi kapsamında olmak üzere, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğu, aşırı düşük teklif sahibi istekliler tarafından ise Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde sayılan yöntemler kullanılarak açıklama yapılabileceği anlaşılmaktadır. İdare tarafından sınır değerin altında teklif veren 14 istekliye gönderilen 03.01.2023 tarihli aşırı düşük teklif açıklama talebi yazıları incelendiğinde, aşırı düşük teklif sorgulamasına konu iş kalemlerinin “ 1-Mimari proje çalışmaları,2-Statik proje çalışmaları,3-Makine-tesisat proje çalışmaları,4-Elektrik tesisat proje çalışmaları,5-İhale dokümanlarının hazırlanması,6-Diğer maliyetler (damga vergisi, karar pulu, ulaşım, konaklama, çıktı vb.)” şeklinde üst başlıklar olarak belirlendiği, önemli teklif bileşenlerinin alt bileşenlerine kadar ayrıştırılmadığı, söz konusu yazıda belirtilen “ 6-Diğer maliyetler (damga vergisi, karar pulu, ulaşım, konaklama, çıktı vb.)” iş kaleminin içeriğindeki hangi gider ve/veya giderlerin önemli teklif bileşeni olarak belirlendiğine net bir biçimde yer verilmediği, “vb.” şeklinde kullanılan ifadenin açıklama sunacak istekliler açısından muğlaklık ve keyfiyete sebep olabileceği görülmüş olup, söz konusu durumun ihale konusu işin niteliği ve ihale dokümanı kapsamında yapılan düzenlemeler dikkate alındığında, başvuruya konu ihalede isteklilerce aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasına ve sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesine imkân tanımadığı kaldı ki aşırı düşük teklif açıklaması istenen 14 istekliden sadece 3 isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması sunduğu, geri kalan 11 istekli tarafından ise aşırı düşük teklif açıklaması sunulmadığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, idarece sınır değerin altında teklif veren 14 istekliye gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında önemli teklif bileşenlerinin alt bileşenlerine kadar ayrıştırılmadığı, önemli teklif bileşeni ve/veya bileşenlerinin bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde açık ve net olarak belirlenmediği, dolayısıyla idarece aşırı düşük teklif açıklama talebinin kamu ihale mevzuatına uygun yapılmadığı anlaşıldığından, idare tarafından teklifte önemli olduğu tespit edilen maliyet bileşeni ve/veya bileşenlerinin açık ve tereddüde mahal vermeyecek şekilde belirlenerek, aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece sınır değerin altında teklif veren on dört istekliye gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazılarının, önemli teklif bileşenlerinin alt bileşenlerine kadar ayrıştırılması, önemli teklif bileşeni ve/veya bileşenlerinin bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde açık ve net olarak belirlenmesi ve açıklama sunacak her istekli için yapacakları açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesi çerçevesinde değerlendirilebilecek şekilde yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü yer almaktadır. Başvuru sahibi tarafından 27.654,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddiasında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde 27.654,00 TL’lik başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1) 4734 sayılı Kanunun 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine, 2) Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde iadesine, Oybirliği ile karar verildi.