Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2013 -4-30 (Muafiyet) Karar Sayısı : 13-47/644 -282 Karar Tarihi : 13.08.2013 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Dr. Murat ÇETİNKAYA Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN B. RAPORTÖR LER: Dr. Ali Fuat KOÇ, Bahar ERSOY C. BİLDİR İMDE BULUNAN LAR : Mercedes Benz Türk A.Ş. (1) D. DOSYA KONUSU: Mercedes -Benz markalı kamyonların satışına ilişkin olarak Mercedes -Benz Türk A.Ş. v
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2013 -4-30 (Muafiyet) Karar Sayısı : 13-47/644 -282 Karar Tarihi : 13.08.2013 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Dr. Murat ÇETİNKAYA Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN B. RAPORTÖR LER: Dr. Ali Fuat KOÇ, Bahar ERSOY C. BİLDİR İMDE BULUNAN LAR : Mercedes Benz Türk A.Ş. (1) D. DOSYA KONUSU: Mercedes -Benz markalı kamyonların satışına ilişkin olarak Mercedes -Benz Türk A.Ş. ve Gelecek Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında imzalanan yetkili satıcılık sözleşmesine b ireysel muafiyet tanınması talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.04.2013 tarihinde giren başvuru üzerine düzenlenen 16.07.2013 tarih ve 2013 -4-30/MM sayılı Muafiyet /Menfi Tespit Ön İnceleme raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜ ŞÜ: İlgili raporda ; bildirim konusu sözleşmeye 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet tanınabileceği ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. İlgili Pazar (4) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı yeni kamyonların dağıtım, satış ve pazarlama hizmetleri , ilgili coğrafi pazar ise "Türkiye" olarak belirlenm iştir. G.2. Bildirim Konusu Sözleşme (5) Mercedes -Benz Türk A.Ş. ( Mercedes ) ile Gelecek Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. ( Gelecek Otomotiv ) arasında akdedilen ve 01.01.2007 tarihinde yürürlüğe giren yetkili satıcılık sözleşmesi, Mercedes -Benz markalı kamyonların Gelecek Otomotiv tarafından yeniden satışa sunulmasına ilişkin hak ve yükümlülükleri düzenlemektedir. Mercedes tarafından üretim ve/veya dağıtımı yapılan diğer motorlu araçlar (otomobil, otobüs, hafif ticari araç vs.) sözleşmenin konusu ve kapsamına girmemektedir. Bunun yanı sıra bildirim formunda, taraflar arasında hâlihazırda her bir ürün grubu için ayrı imzalanmış yetkili ser vis sözleşmesinin bu bildirimin konusu ve kapsamına girmediği belirtilmektedir. (6) Bildirim konusu yetkili satıcılık sözleşmesi örnek niteliğinde olup, Mercedes tarafından Mercedes -Benz markalı kamyonların satışı için yetki verilen tüm yetkili satıcılar ile Mercedes arasında standart olarak akdedilmektedir. G.3. Değerlendirme G.3.1. 2005/4 sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme (7) Bildirime konu yetkili satıcılık sözleşmesi nde Mercedes -Benz marka yeni kamyonların dağıtım, satış ve pazarlama hizmetlerinin niceliks el seçici dağıtım sistemine göre seçilmiş yetkili satıcılar tarafından yerine getirilmesine ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. K. Korhan YILDIRIM, Av. Rami Arda YÖRÜKOĞLU, Av. Sinem UĞUR Çitlenbik S ok. No:12 Yıldız Mah. 34349 Beşiktaş/ İstanbul 13-47/644 -282 2/4 (8) Niteliği dikkate alınarak, bildirim konusu yetkili satıcılık sözleşmesi 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anla şmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği Kapsamında değerlendir ilmiştir. (9) 2005/4 sayılı Tebliğ in 4. maddesi grup muafiyetinin uygulanması için anlaşmaların uyması gereken genel koşulları belirlemektedir. Söz konusu maddenin ilk fıkrasında muafiyet hükümlerinin, motorlu taşıt veya yedek parça ya da bakım ve onarım hizmeti pazarın da sağlayıcının pazar payının %30 u; motorlu taşıtların dağıtımı için niceliksel seçici dağıtımın tercih edildiği anlaşmalarda ise %40 ı geçmemesi durumunda uygulan acağı belirtilmektedir. (10) Her ne kadar Mercedes ile Gelecek Otomotiv arasında akdedilen ve 01.01.2007 tarihinde yürürlüğe giren yetkili satıcılık sözleşmesinin Giriş kısmında, niceliksel ve niteliksel seçici dağıtım sisteminin benimsendiği belirtilmekteys e de; Mercedes tarafından 15.04.2013 tarihinde Gelecek Otomotiv e gönderilen Tadil Layihası nda söz konusu düzenlemenin niceliksel seçici dağıtım sistemi olarak değiştirildiği ve söz konusu değişikliğin Gelecek Otomotiv tarafından kabul edilip imzalanara k bir örneğinin Mercedes e gönderildiği anlaşılmıştır. Bu na göre , taraflar Mercedes -Benz marka yeni kamyonların dağıtım, satış ve pazarlama hizmetleri bakımından niceliksel seçici dağıtım sistemini benimse miştir. (11) Türkiye İstatistik Kurumu nun (TÜİK) 2012 y ılı verilerine göre, Mercedes -Benz marka yeni kamyonların dağıtımı, sa tışı ve pazarlanması hizmetlerine ilişkin pazar payının %43 olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, 2005/4 sayılı Tebliğ de niceliksel seçici dağıtım sistemine ilişkin getirilen pazar payı eş iği aşıl dığından, bildirime konu sözleşmenin ilgili Tebliğ kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir. G.3.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi (12) 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde belirtilen iki olumlu, iki olumsuz koşulun birlikte karşılanması halinde, teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararları 4. madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutul abilir . Söz konusu koşullar aşağıda değerlendirilmiştir: a) Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması (13) Yukarıda da ifade edildiği üzere, bildirime konu sözleşmede dağıtım, satış ve pazarlama hizmetleri bakımından niceliksel seçici dağıtım sistemi öngörülmüştür. Niceliksel seçici dağıtım sistemin e ilişkin hükümler, etkinliği artırıp maliyet ve riskleri azaltmak suretiyle AR - GE çalışmalarını ve hizmet kalitesini artırmakta dır. Esasen, otomotiv sektöründe bir bayi ağının oluşturulması ve yönetimi, oldukça yatırım, zaman ve kaynak gerektiren riskli b ir faaliyettir. Niceliksel seçici dağıtım sistemi ile belirli sayıdaki yetkili satıcı ile muhatap olunmakta, işlem maliyetleri ve bürokratik süreçler azaltılmakta, daha az istihdam ile faaliyetlerin devamlılığı sağlanmakta ve hizmet denetim mekanizmaları k olaylaştırılmaktadır. Bu durum maliyetlerin düşürülmesini, etkinlik ile kalite artışını ve AR -GE çalışmalarının hızlanmasını beraberinde getirmektedir. Ayrıca, niceliksel seçici dağıtım sistemi hizmet kalitesi ve operasyon et kinliğine olanak vermesi itibar ıyla markalar arası rekabeti de arttırmaktadır. (14) Diğer yandan, sözleşmede yer alan tavsiye edilen yeniden satış fiyatına ve azami fiyata ilişkin düzenlemeler yetkili satıcılara önemli referans kaynakları oluşturmakta; böylece yetkili satıcılar hem serbestç e fiyatlarını belirleyebilmekte, hem de fiyatlarını belirlerken Mercedes in yıllardır faaliyet gösterdiği piyasadan elde ettiği tecrübeden yararlanabilmektedir. (16) Son olarak, sözleşmenin Satış Şartları adlı 5 sayılı ekinde yetkili satıcı ile Mercedes arasında belirlenen aylık hedefler, yetkili satıcının Mercedes ten sipariş edeceği araç sayısının belirlenmesi ve buna bağlı olarak üretim/ithalat planlamalarının yapılması amacına hizmet etmektedir. Aylık hedefler, yetkili satıcılara hedeflere ulaşıp perf ormans primine hak 13-47/644 -282 3/4 kazanabilmek amacıyla daha fazla araç satabilmek için ürünleri daha ucuz ve rekabetçi koşullarda son kullanıcıya sunmaya teşvik etmekte ve marka içi rekabeti artırmaktadır. Dolayısıyla ilgili sözleşme Kanun un 5. maddesinin (a) bendin de düzenlenen koşulu karşıla maktadır. b) Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması (17) Niceliksel seçici dağıtım sisteminin etkinliği artırıp maliyet ve riskleri azaltmak suretiyle AR - GE çalışmalarını ve hizmet kalitesini artırmakta olduğu dikkate alındığında, bu durumd an tüketicilerin fayda sağlayacağı açıktır. Nitekim niceliksel seçici dağıtım sisteminden kaynaklanan maliyet tasarrufları ve etkinlikler sayesinde, AR -GE ye daha çok yatırım yapılabilmekte ve tüketiciler ürün çeşitliliğinden faydalanmaktadır. (18) Diğer yanda n, sözleşmede belirlenen tavsiye ve tavan fiyatlar sayesinde tüketiciler ürünlerin piyasa değeri hakkında daha kolay bilgi sahibi olmakta, ürünlere ilişkin kolayca karşılaştırma yapabilmekte, bütçelerini ve ödeme planlarını bu bilgilere dayalı olarak çok d aha etkin bir şekilde ayarlayabilmektedir ler. Bunun yanı sıra tüketicilerin pazarlık gücü ve seçim yapma şansı artmakta, fiyatların yapay bir şekilde artmasının önüne geçilmektedir. (19) Sözleşme kapsamında bayilere getirilen alım hedefleri ile birlikte, ürün arzında devamlılığı sağlamakta ve tedarik sıkıntısının önüne geçilmektedir. ( ..) ay önceden belirlenecek alım hedefleri sayesinde üretim ve tüketim öngörülebilirliği artmakta, müşterilerin talep ettiği ürüne en kısa sürede ulaşması sağlanmaktadır. Öte yan dan, alım hedeflerine ulaşıp performans primine hak kazanmaya çalışan bayilerin daha çok ürün satmak amacıyla hareket ettiği dikkate alındığında, bu durumun fiyatların düşmesi, kampanyalar, taksit olanakları ve geç ödeme olanaklarının önünü açması muhtemel dir. (20) Sözleşmede marka karışıklığını önlemek üzere getirilen teşhir yeri yükümlülükleri1 ise, tüketiciler nezdinde gündeme gelebilecek karışıklıkların önlenmesi açısından önemlidir. Söz konusu yükümlülüklerin, tüketicilerin ürünleri daha iyi seçebilmesine v e markalar arasındaki farkları gözetebilmesine yönelik olduğu belirtilmektedir. Bu doğrultuda söz konusu bendin de karşılanmış olduğu anlaşılmıştır. c) İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması (21) Yeni kamyonların dağıtım, Türkiye satış ve pazarlama hizmetleri pazarı nda 2012 yılı sonu itibar ıyla 31 i Mercedes in olmak üzere, toplamda 224 adet bayi bulunmaktadır. (22) TÜİK verileri ne göre, 2010 ve 2011 yıllarında sırasıyla %37 ve %36 pazar payına ulaş an Mercedes , 2012 yılı sonu itibar ıyla pazar payını %43 e çıkarmıştır. Mercedes i ikinci sırada %17 pazar payına sahip Ford takip etmektedir. Bildirim formunda pazardaki rakiplerin Mercedes e rekabetçi baskı yaratabilecek büyüklükte ve güçte teşebbüsler olduğu belirtilmektedir. Söz konusu teşebbü slerin bayi sayıları bu savı destekler niteliktedir. (23) Dosya mevcudu bilgilerden, Mercedes in pazar payının rakiplerine nazaran yüksek ol duğu görülmekle birlikte, bildirime konu sözleşmenin ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabeti ortadan kaldıracak ni telikte olmadığı anlaşılmıştır. Her şeyden önce, sözleşme herhangi bir münhasırlık veya rekabet yasağı hükmü içermemektedir. Niceliksel seçici dağıtım sistemi, tavsiye fiyat vb. düzenlemeler etkinliği ve markalar arası rekabeti arttırıcı bir etkiye sahip bulunmaktadır. Niceliksel seçici dağıtım sisteminde yetkili satıcı sayısı belli olmakla birlikte, tüketicilerin Mercedes in ve rakiplerinin kamyonlarını gerek birinci elden gerek ikinci elden satın alabileceği birçok yer ve seçenek bulunmaktadır. Diğer yand an, ilgili pazarda faaliyet gösteren Mercedes bayilerinin baş ka sağlayıcılar ile çalışma imka nının da devam ettiği dikkate alındığında, sözleşmenin ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabeti ortadan 1 Sözleşmenin 14.4 Marka Karışıklığı nın Yasaklanması başlıklı maddesinde, yetkili satıcının Mercedes -Benz markasından başka markaları da temsil etmesi halinde, meydana gelebilecek marka karışıklığını önlemek amacıyla M ercedes -Benz araçların markaya özgü bir alanda teşhir edileceği düzenleme si yer almaktadır. 13-47/644 -282 4/4 kaldırmasının söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmışt ır. d) Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin Zorunlu Olandan Fazla Sınırlandırılmaması (25) Bu kritere ilişkin olarak öncelikle sözleşmenin herhangi bir münhasırlık içermediği belirtilmelidir. Yetkili satıcılar, Türkiye de sözleşme konusu kamyonları satmaya yetkili olup, aktif ve pasif satış yasağı bulunmamaktadır. Bunun yanı sıra söz konusu ürünlerin bayiler arasında satışına ilişkin olarak getirilen herhangi bir yasak da bulunmamaktadır. Diğer yandan, sözleşmede herhangi bir rekabe t yasağı hükmü de yer almamaktadır. Yetkili satıcılar Mercedes in yanı sıra istedikleri diğer tüm rakip teşebbüslerle çalışma imkânını haiz olup, teşhir yerinde rakip markalara ilişkin araçları sergileyebilmektedir. Bunun yanı sıra, sözleşmede yer alan tav siye edilen satış fiyatının yetkili satıcılar üzerinde bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Yetkili satıcılar kendi satış fiyatlarını belirleyebilmektedir. Son olarak, bildirim formunda , Mercedes ile yetkili satıcı arasında ki aylık hedeflere ve araç siparişine d air düzenlemeler in yetkili satıcının satış taahhüdünde bulunduğu anlamını taşımadığı belirtilmiştir. Tüm bu nedenlerle, bildirim konusu sözleşmenin bireysel muafiyetin son koşulunu da sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. H. SONUÇ (26) Düzenlenen rapora ve incelene n dosya kapsamına göre, Mercedes -Benz Türk A.Ş. ve Gelecek Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. arasında imzalanan yetkili satıcılık sözleşmesine 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde sayılan şartların tamamını karşılaması nedeniyle bireysel muafiyet tanınmasına OYBİRL İĞİ ile karar verilmiştir.