Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -3-99 (Devralma) Karar Sayısı : 05-76/1030 -287 Karar Tarihi : 31.10.2005 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B.RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN, Şahin YAVUZ, Aydın ÇELEN, Ümit GÖRGÜLÜ, Bülent GÖKDEMİR C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Migros Türk Ticaret A.Ş. 20 Temsilcisi Av. İs
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -3-99 (Devralma) Karar Sayısı : 05-76/1030 -287 Karar Tarihi : 31.10.2005 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B.RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN, Şahin YAVUZ, Aydın ÇELEN, Ümit GÖRGÜLÜ, Bülent GÖKDEMİR C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Migros Türk Ticaret A.Ş. 20 Temsilcisi Av. İsmail Murat PEKSAVAŞ Azizbey Sok. No:1 81207 Kuzguncuk /İstanbul D. TARAFLAR : - Migros Türk Ticaret A.Ş. Turgut Özal Bulvarı No. Ata /6 34758 Ataşehir Kadıköy/ İstanbul - Koç Holding A.Ş. Azizbey Sok. No:1 81207 Kuzguncuk /İstanbul 30 - Tansaş Perakende Mağazacılık Ticaret A.Ş. 103 Sok. No:4/B Göztepe/ İzmir - T.Garanti Bankası A.Ş. ve Ana Konut Danışmanlık A.Ş. Levent Nisp etiye Mah. Aydar Cad.2 Beşiktaş/ İstanbul - Doğuş Holding A.Ş., Doğuş İnşaat ve Tic. A.Ş., Doğuş Yapı San. A.Ş., Doğuş Sigorta Aracılık Hizmetleri A.Ş. ve Somtaş Tarım ve Tic. A.Ş. Büyükdere Cad. 65 Maslak/ İstanbul 40 - Start Investment Ltd. PO Box 309, George Town, Grand Cayman, Cayman Islands, British West Indies E. DOSYA KONUSU: Tansaş Perakende Mağazacılık Tic. A.Ş. (Tansaş) nin %70,77 sine tekabül eden hisse sinin Migros Türk T.A.Ş. (Migros) ve Koç Holding A. Ş. tarafından devralınması işlemi ne izin verilmesi talebi. 05-76/1030 -287 2 F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.8.2005 tarih ve 6007 sayı ile 50 giren ve en son 20.10.2005 tarih 7346 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakk ında Kanun un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 25.10.2005 tarih ve 2005 -3-99/Öİ-05-TE sayılı Ön İnceleme Raporu, 26.10 .2005 tarih ve REK.0 .07.00.00 -120/257 sayılı Başkanlık önergesi ile 05 - 76 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da Raportör ler Aydın ÇELEN ve Bülent GÖKDEMİR tarafından ; 60 Tansaş ın, Migros ve Koç Holding A.Ş., tara fından devralınması işleminin, işleme taraf olan teşebbüslerin ilgili pazarlardaki ciroları bakımından 4054 sayılı Kanun un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu, Bu işlem sonucunda ilgili paz arlardan Çeşme, Edremit, Nazilli ve Kuşadası nda aynı Kanun un 7. maddesi hükmü dairesinde hakim durumun yaratılmasının böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olabileceği, bu nedenle bildirim konusu hisse devri işleminin 4054 sayılı 70 Kanu n un 10. maddesi uyarınca nihai incelemeye alınmasının uygun olacağı, Ayrıca, devir Sözleşmesi nin 10. maddesi ile öngörülen rekabet yasağının gerek genel gerekçesinin olmaması gerekse coğrafi alan bakımından gerekli olandan daha geniş kısıtlama içermesi nedeniyle devir işleminin gerçekleşmesi için zorunlu ve makul ölçülerde olmadığı ve sözleşme metninden çıkarılması gerektiği, ifade edilmektedir. Buna karşın Raportörler Tarkan ERDOĞAN ve Şahin Y AVUZ Ön İnceleme Raporu nun ilgili ürün pazarının 300 m² üstü olarak tanımlanmasına, 1000 m² 80 üzerindeki mağazaların tüketici gözünde ürün çeşidi, otopark kapasitesi/servis uygulaması, kasa sayısı, sunulan diğer hizmetlerin farklılığı gibi kıstaslar çerçevesinde tüketici gözünde önemli ölçüde farklılaştığı ve dol ayısıyla bu unsurlar dikkate alınarak belirlenen tek noktalı alışveriş olanağı sunan yerlerin ayrı bir pazar olduğu gerekçeleriyle katılmamaktadırlar. Ayrıca, ilgili ürün pazarının 300 m² ve üzeri yerler olarak belirlendiği bir an için kabul edildiğinde, y ine Rapordan farklı olarak piyasaya girişin 300 1000 m² arasında görece kolay olduğu, batık maliyetlerin düşüklüğü sebebiyle potansiyel rekabetin varlığı ve pazarın bu aşamasının açılan mağazalar anlamında dinamik bir yapı sergilediği gerekçesiyle işleme i zin verilmesi 90 gerektiğini ; Öte yandan Raportör Ümit GÖRGÜLÜ, bildirim konusu devralma işlemi ile ilgili olarak ilgili ürün pazarının 300 metrekare sınırının altında faaliyet gösteren marketler ve bu büyüklüğün üzerinde net satış alanına sahip olan marketl er olarak belirlenmesi gerektiği ni, bu durumda söz konusu devralma işleminin bir hakim durum oluşumuna yol açarak rekabetin önemli ölçüde kısıtlanmasına yol açmayacağı nı ve bu nedenle işleme izin verilmesi gerektiği ni; bu itibarla 4054 sayılı Kanu n un 10. maddesinin ikinci fıkrası 05-76/1030 -287 3 hükmü çerçevesinde anılan işleme yönelik olarak bir nihai inceleme 100 başlatılmasına gerek bulunmadığını ifade etmektedirler. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Migros Türk T.A.Ş. Perakende sektöründe faaliyet gös teren Migros 1954 yılında İsviçre Migros 110 Kooperatifler Birliği ve İstanbul Belediyesi'nin girişimleri ile gıda ve tüketim maddelerini belediye kontrolü altında üreticiden sağlama ve bu ürünleri sağlığa uygun koşullarda ve ekonomik fiyatlarla İstanbullulara ulaştırma amacıyla kurulmuştur. Şirketin 2004 yılı Uluslararası Finansal Raporlama Standartları na (UFRS) göre yurtiçi satışları 1.901.310 bin YTL olup, konsolide satışlar 2.273.937 bin YTL dir. Migros un ana hissedarı sermayenin %51,06 sına sahip olan Ko ç Holding A.Ş. olup, Şirketin %48,94 ü halka açıktır. Migros hisseleri İMKB de işlem görmektedir. Bildirim formunda yer alan ifadeyle Migros bu devralma ile daha esnek hizmet verebilmeyi ve doğan sinerjiden tüketicinin yararlanabileceği bir hizmet çeşitlen mesi ni müşterilerine 120 sunabilmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç, aynı zamanda müşteriye yakın olma stratejisine de paraleldir. Migros un Ekim 2005 itibarıyla Türkiye genelinde 79 u M formatında, 78 i MM formatında, 33 ü MMM formatında, 306 sı ŞOK mağazası ve 3 ü hipermarket olmak üzere toplam mağaza sayısı 499 dur. H.1.2. Koç Holding A.Ş. Otomotiv, dayanıklı tüketim, enerji, finans, turizm, perakendecilik ve bilişim 130 sektörlerinde yatırım alanlarında faaliyet gösteren Koç Holding , Migros un büyük ortağıdır. Koç Holding in 2004 yılı cirosu 22.264.015 YTL olup ortaklık yapısı na Tablo 1 de yer verilmiştir. Tablo 1 - Koç Holding Ortaklık Yapısı Ortaklar Hisse Oranı (%) Zer 0,01 Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş.* 41,81 Vehbi Koç Vakfı 7,17 Nazar 0,33 Koç Ailes i 26,6 Emekli Yardım Sandığı Vakfı 1,97 R.M.K Mahdumları 0,11 Diğer 22,00 Toplam 100,00 *Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş. nin sermayesinin tamamı Koç Ailesi ne aittir. 05-76/1030 -287 4 H.1.3. Doğuş Holding A.Ş., Türkiye Garanti Bankası A.Ş., Ana Konut Danışmanlık A.Ş., Doğuş İnşaat ve Ticaret A.Ş., Doğuş Yapı Sanayi A.Ş., 140 Doğuş Sigorta Aracılık Hizmetleri A.Ş., Somtaş Tarım ve Ticaret A.Ş. ve Start Investment Limited Söz konusu devreden taraflar Tansaş ın hissedarı olup ilgili pazarda Tansaş haricinde herhangi bir faal iyetleri bulunmamaktadır. H.1.4. Tansaş Perakende Mağazacılık Ticaret A.Ş. (Tansaş) Devir konusu Tansaş 1973 yılında, halka ucuz et ve kömür sağlamak hedefiy le İzmir'de, Tansa unvanıyla kurulmuşt ur. 1976 yılında, "Tanzim 150 Satışlar Müdürlüğü" çatısı altınd a, Konak'ta ilk mağazası açılmış , şirketleşme düşüncesi doğrultusunda, 15 Aralık 1986 tarihinde Tansaş İzmir Büyükşehir Belediyesi İç ve Dış Ticaret A.Ş. kurul muştur. 1996 yılında, İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne ait Tansaş hisselerinin %32.98'i halka açıl mış ve 1999 yılında Tansaş hisselerinin büyük bölümü Doğuş Grubu'na geçmiştir . 2004 yılı sonu itibarıyla Tansaş; Tansaş ve Macrocenter markaları ile Ege, Marmara, İç Anadolu ve Akdeniz bölgelerinde yer alan toplam 206 mağazası, 123,000 metrekare net satış a lanı, yaklaşık 5000 personeli ile yıllık yaklaşık 78 milyon müşteriye hizmet vermektedir . Tansaş ın Ekim 2005 itibarıyla 110 u MİNİ, 69 u MİDİ, 32 si MAXİ, 6 sı MACROCENTER olmak üzere toplam mağaza sayısı 160 206 dır. 2004 yılı cirosu 1.074.762 YTL olan şirke tin devralma öncesi ve sonrası ortaklık yapısı na Tablo 2 ve 3 te yer verilmiştir. Tablo - 2 Devralma Öncesi Tansaş Ortaklık Yapısı Ortaklar Hisse Oranı (%) T. Garanti Bankası A.Ş 24,112 Doğuş Holding A.Ş 13,848 Start Investments Ltd. 9,302 Ana Konut D anışmanlık A.Ş 3,101 İzmir İl Özel İdare 0,350 Çeşme Belediyesi 0,002 Tariş Ayma A.Ş 0,015 Halk Ortakları 49,270* Toplam 100 *Devralma öncesi halka açık %49.270'un içinde Doğuş Grubuna ait hisseler bulunmaktadır. Bu hisseler devralmanın esasını oluşt uran 70.77 hisse kapsamında Koç tarafına geçecektir. Tablo -3 Devralma Sonrası Tansaş Ortaklık Yapısı Ortaklar Hisse Oranı (%) Koç Holding A.Ş. + Migros Türk T.A.Ş* 70.77 İzmir İl Özel İdare 0,350 Çeşme Belediyesi 0,002 Tariş Ayma A.Ş 0,015 Halka A çık 28,863 Toplam 100 *Koç Holding A.Ş. ile Migros Türk T.A.Ş. arasındaki hisse dağılım oranı bu aşamada henüz belirlenmemiştir. 170 05-76/1030 -287 5 H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Modern perakende tüketim malları sektörü bakımından ilgili pazar tanımınd a 180 kesin ölçütler ortaya koymak güçtür. Bununla birlikte ilgili pazar tanımının iki temel ekseni bulunduğu ileri sürülebilir. Bunlar; alım pazarı ve tüketim malları perakende pazarlarıdır. Bu nedenle dosya konusu işlem bakımından ilgili ürün pazarı esas ola rak alım pazarı ve tüketim malları perakende pazarı başlıkları altında değerlendirilecek, gerek bulunduğu halde söz konusu pazarlar alt pazarlara ayrılabilecektir. H.2.1. 1. Tüketim Malları Perakende Pazarı Tüketim malları perakende pazarı bakımından f arklı ölçeklere sahip olan 190 modern perakendecilerin farklı ürün pazarları teşkil etmeleri muhtemeldir. Burada temel ölçüt, tüketiciler bakımından farklı ürün pazarı olarak nitelendirilebilecek ayırıcı özelliklerin varlığıdır. Söz konusu özellikler tüketicil erin bakış açısına göre değişebilecektir. Türkiye koşulları bakımından ayırıcı özellikleri ortaya koymanın sağlıklı yöntemi tüketici anketleridir. Bu noktadan hareketle ayırıcı özelliklerin tespitinde AC Nielsen tarafından yapılmış bir çalışma dikkate al ınacaktır. Anılan çalışmaya göre, tüketiciler modern perakendecilerin tercih edilme 200 nedenleri; fiyat (%60.9), ürün çeşitliliği (%59), temizlik (%15.7), park yeri olanağı ve ulaşım kolaylığı (%5.2), kredi kartı kullanımı (%4.5), ürünlerin taze ve etiketli olması (%5.1), raf düzeni (%3.9), güvenilirlik (%1.7) ve büyüklük (%1.2) olarak sıralanmaktadır. Söz konusu ölçütler, bakkalları da kapsayacak şekilde geleneksel kesim ile modern kesim arasındaki farklara işaret etmekte, modern perakendeciler arasında yapı lacak ayırımlara da zemin teşkil etmektedir. Yukarıda sıralanan tercih ölçütlerinin birçoğu modern kesimin tüm birimleri tarafından karşılanmaktadır. Bir diğer ifadeyle söz konusu ölçütlerin 210 karşılanma oranı farklı perakende birimleri arasında kesin ayır ımlar ortaya konmasına imkân vermeyecek ölçüdedir. Bu nedenle farklı ölçekteki perakende birimleri arasında yapılacak ayırıma temel teşkil edebilecek ölçütler fiyat ve ürün çeşitliliğidir. Diğer ölçütler ise fiyat ve ürün çeşitliliği bakımından benzer özel liklere sahip olan birimler arasında yapılacak tercihlerde etkili olacaktır. Bu noktada ürün çeşitliliği unsurunun, esas olarak, boş zaman ve işlem maliyeti ile ilgisi bulunduğu vurgulanmalıdır. Bir başka şekilde ifade edersek, hane halkları uzun erimli ihtiyaçlarını karşılamak üzere belirli zaman 220 aralıklarında alışveriş yapmakta, bu alışverişlerinde ihtiyaç duydu kları ürün sepetinin tümünün karşılanmasına önem vermektedir. Aksi halde bazı mal ya da mal gruplarını farklı birimlerden satın almak böylece be lirli bir işlem ve boş zaman maliyetine katlanmak zorunda kalınabilecektir. 05-76/1030 -287 6 Öte yandan fiyat ve ürün çeşitliliği ölçütlerinin dahi kesin ayırımlara olanak tanımayacağı düşünülmektedir. Zira gerek fiyat, gerekse ürün çeşitliliğine yönelik talep esnekliği , tüketicilerin sosyoekonomik koşulları, fiyat farklılığının gözlendiği ürünlerin parasal değerinin toplam ürün sepeti içindeki oranı gibi parametrelere göre değişmektedir. 230 Örneğin yüksek gelir grubu üyesi hane halkları fiyat değişikliklerine daha az duya rlılık göstermekte, boş zaman ve işlem maliyetlerinden mümkün olduğunca kaçınmaktadır. Öte yandan düşük gelirli hane halkları fiyatlara yüksek duyarlılık göstermekte, bununla birlikte genellikle aile bireylerinden bir ya da birkaçının çalışmaması nedeniyle boş zaman ve işlem maliyetine katlanabilmektedir. Yukarıda yer verilen bilgilerin ışığında bildirim konusu devralma işlemine yönelik olarak almaşık pazar tanımlarının ortaya konması, hâkim durum 240 değerlendirmesinin ise her bir pazar için yapılarak genel birtakım sonuçlar a ulaşılması yerinde olacaktı r. Nihai ürün pazarı bakımından iki seçenekli bir pazar tanımı yapmak mümkün görünmektedir. Bunlardan birincisi indirim mağazaları hariç olmak üzere 1000 metrekareden küçük ve bu büyüklüğün üzerinde olan mark etlerin farklı pazarlar olarak değerlendirilmesidir. Bu halde indirim mağazaları , 1000 metrekareden küçük ve 1000 metrekareden büyük marketler olmak üzere üç ayrı ürün pazarı tanımlanmış olacaktır. 250 Buradaki ayırım esas olarak indirim mağazalarının v e 1000 metrekare büyüklüğe sahip marketlerin ayırıcı niteliklerinden kaynaklanmaktadır. Bilindiği gibi, indirim mağazaları, ürün çeşitliliği büyük süpermarket ve hipermarketlere göre sınırlı olan, raf düzeni basit, düşük fiyatla satış yapan, düşük maliyet lerle çalışan ve marka portföyü ağırlıkla ulusal markalardan müteşekkil perakendeci birimlerdir. 1000 metrekare net satış alanı büyüklüğü ise, yukarıda ifade edildiği üzere, uzun erimli tüketim ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yapılan alışverişlerde, gereksinim duyulan ürün sepetinin tümünün karşılanmasına olanak tanıyacak 260 sınırdır. Nitekim bu büyüklüğün üzerinde birimler, perakende sektöründe faaliyet gösteren aktörler tarafından büyük süpermarket olarak adlandırılmaktadır. Tahmin edilebileceği üze re ilk alternatif, boş zaman ve işlem maliyetini önemseyen orta ve yüksek gelirli hane halkları dikkate alındığında anlamlı bir ayırım teşkil etmektedir. Ancak fiyat duyarlılığı yüksek, buna karşı lık boş zaman ve işlem maliyeti duyarlılığı görece düşük, dü şük gelirli hane halkları bakımından 1000 metrekare sınırının daha alt seviyelere çekilmesi muhtemeldir. 270 Bu sav esas olarak iki nedene dayanmaktadır. Bunlardan birincisi net satış alanı 300 -400 metrekare seviyelerinde bulunan, bu nedenle genellikle şehir merkezinde mukim bazı marketlerin, satış alanlarını etkin kullanmak suretiyle tüketicilere geniş ürün gamı sunabilmesidir. Nitekim başvuru konusu işleme 05-76/1030 -287 7 yönelik olarak yapılan yerinde incelemeler sırasında bu durumu örnekleyen çok sayıda teşebbüs tespit e dilmiştir. Örneğin bildirim konusu devralma işlemi sonrasında görece yüksek yoğunlaşma oranının gerçekleşeceği Ege Bölgesi nde faaliyet gösteren, yerel 280 zincir niteliği taşıyan Pehlivanoğlu unvanlı marketlerin 300 -400 metrekare satış alanı içinde 6 -8 bin kalem mal sattığı tespit edilmiştir. İkinci neden ise, yukarıda ifade edildiği üzere, boş zaman ve işlem maliyeti duyarlılığı düşük hane halklarının, ürün çeşitliliği görece düşük satış birimlerinden uzun erimli tüketim ihtiyaçlarını mümkün olan en yüks ek oranda karşılaması, karşılayamadığı ihtiyaçlarını farklı perakende satış birimleri veya perakende dışı satış birimlerinden temin edebilmesidir. Bu halde uzun erimli ürün sepetinin tümünü karşılayabilmesine olanak tanımamasına karşın görece küçük peraken decilerin, 1000 metrekare net satış alanının üzerinde bulunan 290 perakende birimlerinin rakibi olarak değerlendirilmesi mümkündür. Örneğin 300 metrekare büyü klüğünde bir marketin ortalama satış fiyatlarının, aynı tüketici grubunun ulaşabileceği sınırlar içi nde faaliyet gösteren 1000 metrekare büyüklüğünde bir marketin ortalama fiyat seviyesinin altına düşmesi ya da büyük marketlerin fiyatlarını küçük birimlere göre daha yüksek oranda arttırması halinde anılan tüketici grubu, yüksek talep esnekliği nedeniyle, boş zaman ve işlem maliyetini göze alarak, ihtiyaçlarının önemli bölümünü indirim mağazaları dâhil olmak üzere, küçük marketlerden sağlayacak, tamamlayamadığı ihtiyaçlarının temini için diğer perakende 300 birimlerine yönelebilecektir. Yukarıda yer verile n açıklamalardan hareketle ikinci pazar seçeneği, 300 metrekare sınırının altında faaliyet gösteren marketler ve bu büyüklüğün üzerinde net satış alanına sahip olan marketler olarak tanımlanacaktır. 300 metrekareden büyük ancak 1000 metrekareden küç ük satış noktalarının 1000 metrekareden büyük marketlere rakip olarak ortaya çıktığı tespiti yapılırken, çok önemli bir hususu göz ardı etmemek gerekir: Şöyle ki, 300 metrekarelik satış alanına sahip bir perakendecinin, tüketicilerin tamamı 310 bakımından, 100 0 metrekareden büyük perakendecilerin rakibi olarak görüldüğü ileri sürülmemektedir. Yukarıda da açıklandığı üzere, alışveriş için yeterli vakti olmayan tüketiciler bakımından 1000 metrekareden küçük perakendecilerin 1000 metrekareden büyük perakendecile re alternatif olması zor olabilir. Ancak, ilgili ürün pazarları tüketicilerin genel eğilimlerine göre belirlenir. Tüketicilerin küçük bir kısmını oluşturan ve marjinal tüketim eğilimleri gösteren kitlelerden yola çıkarak yapılabilecek değerlendirmeler yan lış ürün pazarı tanımlamalarına yol açabilecektir. 320 Sonuç olarak bildirim konusu devralma işlemi çerçevesinde 300 metrekareden büyük satış alanına sahip perakendecilerin (indirim mağazası, market, süpermarket, büyük süpermarket ya da hipermarket olabilir ) oluşturduğu pazar, hakim durum analizinin yapılacağı pazar olarak ele alınmaktadır. 05-76/1030 -287 8 H.2.1.2. Alım (Tedarik) Pazarı Üreticiler ile perakendeciler arasındaki pazarı nitelendirmek için kullanılan alım (tedarik) pazarı, bahse konu devralmadan etkilenecek diğer bir pazardır. Alım pazarında üretici açısından kritik faktörler üreticinin üretimini değiştirme 330 ve üretimini farklı kanallarda satabilme esnekliğidir. Genelde üreticiler belli bir ürün veya ürün grubunda uzmanlaşarak üretim yapmaktadır. Örneğin bir s üt üreticisi üretim kabiliyeti ile en fazla süt ve süt ürünlerini üretebilmekte, doğaldırki başka bir ürün grubunu, örneğin deterjanı üretebilmek için ilave yatırıma ve know how a ihtiyaç duymaktadır. Üreticilerden süpermarket ortamında satılan ürünlerin h epsini üretmelerini beklemek, dolayısıyla tek bir tedarik pazarından bahsetmek mümkün değildir. Bu itibarla, alım gücüyle ilgili yapılacak incelemenin, üretim anlamında birbirine ikame teşkil eden ürünlerin bir araya geldiği ürün gruplarını ayrı ayrı ilgil i pazarlar şeklinde tanımlamak suretiyle yapılması gerekmektedir. Sonuç olarak süpermarket ortamında 340 satılan gıda ağırlıklı hızlı tüketim ürünleri dikkate alındığında, alım pazarı et ve et ürünleri, beyaz et ve yumurta ürünleri, unlu ürünler, sütlü ürünler , bira, şarap ve alkollü içkiler, alkolsüz içkiler, sıcak içecekler (kahve ve çay), şekerli ürünler (çikolata, kek gibi), temel gıdalar (un, şeker, pirinç gibi), dondurulmuş ürünler, bebek mamaları, ev hayvanları yiyecekleri, vücut bakım ürünleri, ev temiz lik ürünleri gibi ayrı ayrı belirlenebilir. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar H.2.2.1. Tüketim Malları Perakende Pazarı 350 Devralma işleminin tarafları Türkiye ölçeğinde faaliyet göstermektedir. Bununla birlikte uzaklığa bağlı olarak il, hatta ilçe ölçeğinde mod ern perakendecilerin faaliyet alanlarının, diğer bölgelerden hissedilir derecede farklılık gösterdiği açıktır. Zira tüketiciler alışveriş amacıyla belirli bir sınır uzaklığı göze alabilecektir. Bu noktadan hareketle coğrafi pazarın sınırlarının anılan sını r uzaklığı tarafından belirleneceği ileri sürülebilecektir. Söz konusu sınır uzaklık temelde rakip olarak görülen perakende birimlerinin fiyatları arasındaki farkın, bu mesafeyi kat etmek için gereken maliyeti 360 ödünleyebileceği noktaya kadar genişletilebil ecektir. Ancak bu noktada, anılan mesafeyi kat etmek için katlanılan maliyetin, parasal maliyetin yanı sıra işlem ve boş zaman maliyeti unsurlarını da ihtiva ettiği dikkate alınmalıdır. Bu sınır AB de genel olarak otomobil ile 20 dakika lık uzaklık olarak kabul görmektedir. Bu sınırın Türkiye koşullarında anlamlı bir ölçü olup olmadığını tespit etmek üzere birçok değişkenin ayrıntılı bir biçimde tahlil edil diği bir çalışma henüz yapılmamıştır. Öte yandan otomobil ile 20 dakikalık uzaklık sınırını ölçü alma k bir dizi sorunu beraberinde getirmektedir. Bunların başında büyükşehirlerin durumu 370 gelmektedir. Büyükşehirlerde ikamet eden tüketiciler bakımından il sınırları içinde kurulu tüm perakende birimlerin birbiri ile rekabet halinde bulunmadığı açıktır. Ancak 20 dakika uzaklık ölçüsü bölgeler arası sınırlarda ikamet eden tüketiciler bakımından sorun teşkil edebilecektir. Bir diğer sorun ise özellikle 05-76/1030 -287 9 şehir merkezinde mukim tüketiciler bakımından trafik yoğunluğu, toplu taşıma olanakları arasındaki farklılıklard ır. Başvuru konusu işlemin değerlendirilmesi noktasında, yukarıda zikredilen sorunlar dikkate alınarak, sabit bir uzaklık sınırının ölçü alınmasından kaçınılmıştır. Bunun yerine, iller bakımından bölünemezlik esası benimsenmiş 380 ve yoğunlaşmanın gerçekleşe ceği tüm iller ayrı coğrafi pazarlar olarak tespit edilmiştir. Öte yandan, yukarıda ifade edildiği üzere, rekabet koşullarının açık bir biçimde farklılaşması olgusu dikkate alınarak yoğunlaşmanın gerçekleştiği il merkezi dışındaki ilçeler, diğer ilçe ve il lerle olan uzaklığı dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmiştir. İlçe bazında yapılan değerlendirmelerde ise, AB Komisyonu tarafından benimsenen otomobil ile 20 dakikalık uzaklık ölçütü dikkate alınmıştır. Bu çerçevede başvuru konusu işleme taraf olan Mig ros ve Tansaş ın birlikte faaliyet gösterdikleri; Aliağa, Dikili, Çeşme, Ödemiş, Balıkesir, Ayvalık, 390 Burhaniye, Edremit (Altınoluk ve Akçay dahil), Aydın, Nazilli, Kuşadası, Söke, Didim, Bodrum, Marmaris, Turgutreis, Antalya, Manavgat, Kemer, Alanya, Manis a, Akhisar, Denizli, Sakarya, Kocaeli, Niğde, Eskişehir, Uşak, Bolu, Urla, İzmir, Ankara ve İstanbul ayrı coğrafi pazarlar olarak belirlenmiştir. H.2.2.2. Alım (Tedarik) Pazarı Alım (tedarik) pazarında coğrafi pazarın ulusal olara k belirlenm esi gerek mektedir. Perakendeciler alımlarını ağırlıklı olarak ulusal üreticilerden yapmalarına rağmen bölgesel veya yerel üreticilerden de alım yapmaktadır. 400 Ancak bölgesel veya yerel olarak faaliyet gösteren üreticilerin ürünlerini diğer bölgele rde de paza rlamasının önünde herhangi bir engel bulunmamaktadır. Bu itibarla ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir. H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme İlgili coğrafi pazar olarak belirlenen il/ilçe merkezlerinde hakim durum analizi yaparken, bu merkezlerdeki 300 metrekareden büyük satış alanına sahip noktalar değerlendirmeye alınmış tır. Bu çerçevede ilgili coğrafi pazarlardaki 410 yoğunlaşma oranları na Tablo 4 te yer verilmiştir: Tablo - 4 Migros ve Tansaş ın Devral ma Sonrası Pazar Payları PAZAR PAYLARI BÖLGELER 300 M2 İÇİN ALİAĞA Yoğunlaşma yok (1) DİKİLİ Yoğunlaşma yok (1) ÇEŞME ( ..) ÖDEMİŞ ( ..) BALIKESİR ( ..) AYVALIK ( ..) BURHANİYE Yoğunlaşma yok (1) EDREMİT ( ..) AYDIN ( ..) NAZİLLİ ( ..) KUŞADA SI ( ..) 05-76/1030 -287 10 SÖKE ( ..) DİDİM ( ..) BODRUM ( ..) MARMARİS ( ..) TURGUTREİS ( ..) ANTALYA ( ..) MANAVGAT ( ..) KEMER ( ..) ALANYA ( ..) MANİSA ( ..) AKHİSAR Yoğunlaşma yok (1) DENİZLİ ( ..) SAKARYA Yoğunlaşma yok (1) KOCAELİ ( ..) ESKİŞEHİR ( ..) NİĞDE ( ..) UŞAK ( ..) BOLU ( ..) URLA Yoğunlaşma yok (1) İZMİR - (5) ANKARA - (5) İSTANBUL AVR. - (5) İSTANBUL ANAD. - (5) (1) Bu merkezlerde Migros un mağazası 300 m etrekare den büyük olmadığı için yoğunlaşma yoktur. (2) Büyükşehirlerde çok sa yıda 300 m etrekare den büyük satış noktası olduğu için yoğunlaşma hesaplanmasına ihtiyaç duyulmamıştır. Tablodan da görüleceği üzere, inceleme konusu devralma işlemi sonrasında, 1000 metrekareden büyük perakendecilerin oluşturduğu pazar dikkate 420 alındığın da, Çeşme, Edremit, Nazilli, Kuşadası, Marmaris ve Eskişehir coğrafi bölgelerinde tarafların toplam pazar payı önemli seviyelere ulaşacaktır. Bu pazar tanımına göre; tarafların pazar payı Çeşme de %100, Edremit te % ( ), Nazilli de %100, Kuşadası nda %100, Marmaris te %( ) ve Eskişehir de %( ) seviyesindedir. İlgili pazar tanımında kullanılan eş iğin 300 metrekareye kadar düşürülmesi halinde, tarafların toplam pazar payı Çeşme de %( ), Edremit te %( ), Nazilli de %( ), Kuşadası nda %( ), Marmaris te %( )ve Es kişehir de %( )düzeyinde gerçekleşmiştir. İnceleme konusu devralma işlemi sonrasında tarafların pazar payının önemli seviyelere ulaşacağı bu pazarlara ilişkin olarak aşağıdaki tespitlerde bulunulmuştur: 430 H.3.1. Yapılan Tespitler H.3.1.1. Çeşme Çeşm e ilçesindeki perakende satış noktaları şunlardır: 440 05-76/1030 -287 11 Tablo - 5 Çeşme Bölgesindeki Marketler MAĞAZA ADI FORMAT SATIŞ ALANI (m2) CİRO (YTL) ÜRÜN SAYISI KASA SAYISI Migros1 b.süpermarket 1.455 ( ) - 13 Migros2 market 300 ( ) - 4 Tansaş1 b.süpermarket 1.036 ( ) - 12 Tansaş2 süpermarket 575 ( ) 6.073 6 Pehlivanoğlu market 400 ( ) - 3 Bim1 indirim mağ. 300 ( ) - 2 Bim1 indirim mağ. 300 ( ) - 2 1. Çeşme Bele diyesi İmar Müdürü ve Emlak Müdürü görüşmede aşağıdaki hususları ifade etmiş lerdir . Çeşme de büyük süpermarket yapmaya uygun iki alan bulunmaktadır Çeşme nin %85 inde sit alanı olduğu için inşaat alanı 450 oldukça kıstlıdır. Buralar Koruma Kurulu iznine tabidir. Belediye önceliği halen planı olan arazilerin kullanıma açı lmasına vermektedir. Bölgemizde inşaat ya da izin aşamasında bir büyük mağaza girişimi bulunmamaktadır H.3.1.2. Edremit Edremit ilçesi ile birlikte Akçay ve Altınoluk ilçelerini de kapsayacak coğrafi pazardaki perakendeciler şunlardır: 460 Tablo -6 Edremit Bölgesindeki Marketler MAĞAZA ADI FORMAT SATIŞ ALANI (m2) CİRO (YTL) ÜRÜN SAYISI KASA SAYISI Migros1 b.süpermarket 1.720 ( ) 11 Migros2 b.süpermarket 1.390 ( ) 10.700 10 Tansaş1 b.süpermarket 1.502 ( ) 8.002 13 Tansaş2 b.süpermarke t 1.323 ( ) 8.563 10 Tansaş3 süpermarket 521 ( ) 5 Tansaş4 market 352 ( ) 4.414 6 Gima b.süpermarket 1.416 ( ) - 8 İşcan market 320 ( ) - 2 Pehlivanoğlu market 300 ( ) - 2 Bim indirim mağ. 450 ( ) - 3 *Haziran 2005 de Altınolu k ta açılan bu mağazanın ortalama aylık cirosu ( ) YTL dir. Yıllık toplam cironun yaklaşık yarısı Haziran, Temmuz, Ağustos aylarında elde edildiğinden, bu aylık ortalama ciro 12 yerine 6 ile çarpılarak yıllık tahmini ciro rakamı bulunmuştur. 1. Yapılan yerinde incelemeler sırasında, Edremi t Belediye Başkanı ve Belediye Meclis Üyesi ve İşcan Marketleri sahibi ile yapılan görüşme lerde aşağıda ki hus usları dile getirmişlerdir: Edremit merkezinde bir maxi Tansaş var. Migros şehir dışında Edremit te arazi fi yatları çok yüksektir büyük mağaza açılabilecek tek 470 arazi yine belediyeye ait olan otogar arazisidir. Ancak buraya Edremitli esnafın da dükkan açabileceği çok iyi bir alışveriş merkezi yapılması teklifi gelmediği sürece 3,5 yıllık süre zarfında bir başka büyük markete izin vermeyi planlamıyoruz Edremit te hipermarket arazisi bulmakta güçlük çekileceğini düşünmüyoruz Edremitlilerin alışveriş yaptığı yerler Edremit şehir merkeziyle sınırlı değildir. Yakında olan Akçay, 05-76/1030 -287 12 Altınoluk ve Küçükkuyu dan da alışver iş yapabilir Tansaş İşcan Yeniçağ, Pehlivanoğlu gibi mağazaların fiyatlarını takip eder, bakkalların fiyatlarını takip etmez. Şu an bölgede süren tek büyük market inşaatı Akçay da Gima nın hemen yanına yapılan Migros 480 inşaatıdır Önümüzdeki dönemde yerel zi ncirlerin ulusal zincirlerle mücadele edemeyip, devretme yoluna gideceklerini düşünüyoruz. 2. Yeniçağ Gıda Ltd. Şti. sahibi ile yapılan görüşmede aş ağıdaki hususları belirtmiştir: .Migros ya da Tansaş ın büyük mağazalarının bizim rakibimiz olduğunu düşünmüyoruz. Bu mağazalar birbirlerinden müşteri çalarlar. Bizim mağazalarımız daha çok ikincil alışverişe hizmet ediyor. Tansaş ın Ege Bölgesi nde ciddi bir marka gücü bulunmaktadır. Ancak şu anda Körfez bölgesinin zincir mağazalar açısından doygu nluğa 490 ulaştığını düşünüyoruz. Hatta bazı zincirlerin mağazaları kapanma yoluna bile gidebilir. Ayrıca, Tansaş ın Küçükkuyu ve Altınoluk taki küçük mağazaları; BİM in de Altınoluk taki küçük mağazası sezon dışında kapanmaktadır. Akçay da bir adet inşa hal inde MM Migros bulunmaktadır Migros un fiyatlandırma politikası Tansaş kadar agresif değildir. O yüzden bu birleşmenin bizim işlerimiz açısından büyük zarar getireceği endişesi içinde değilim 500 3. Gima TAS Akçay Satış Mağazası Müdürü ile yapılan görüşmed e aşağıdaki hususlar ifade edil miştir : Bölgede rakip olarak sadece Tansaş ve Migros u görüyoruz. İşcan ve Yeniçağ gibi mağazalar ancak ikincil alışveriş yapılan yerel zincirlerdir Tüketici nüfusu hissedilebilir bir derece büyüme eğiliminde değildir. B u bağlamda, bir iki yıl içinde bölgemizde organize perakendecilik sektöründe hareket beklemiyorum. H.3.1.3. Nazilli 510 Nazilli ilçesinde faaliyet gösteren perakende satış noktaları şunlardır: Tablo -7 Nazilli Bölgesindeki Marketler MAĞAZA ADI FORMAT SATI Ş ALANI (m2) CİRO (YTL) ÜRÜN SAYISI KASA SAYISI Migros b.süpermarket 2.000 ( ) 10.700 9 Tansaş1 b.süpermarket 1.175 ( ) 7.151 8 Tansaş2 market 225 ( ) 3.356 3 Pehlivanoğlu1 süpermarket 700 ( ) 4.400 4 Pehlivanoğlu2 süpermarket 450 ( ) 4.400 2 Gün market market 350 ( ) - 3 Kartal market market 300 ( ) - 2 Maxi market Market 300 ( ) 4.770 1 1. Nazilli Belediyesi İmar İşleri Müdürü ile yapılan görüşmede ilçe merkezinde yeni marketlerin açılabilmesinin olanaklı olup olmadığın a yönelik şu hususlar kendileri tarafından ifade edilmiştir: 05-76/1030 -287 13 Şehir merkezinde 1000m2 üzerinde mağaza açmak için yeterli alan mevcut değil. Ancak 2 km2 lik bir yay içinde uygun arsalar bulunmaktadır Halihazırda izin aşamasında bulunan bir mağaza 520 talebi y oktur. 2. İlçe genelinde işlemin taraflarına en ciddi rakip Pehlivanoğlu markettir. Grubun toplam 700m2 ve 350m2 satış alanına sahip iki marketi bulunmaktadır. H.3.1.4. Kuşadası Davutlar dahil olmak üzere Kuşadası ilçesindeki perakende satış noktaları şunlardır: 530 Tablo - 8 Kuşadası Bölgesindeki Marketler MAĞAZA ADI FORMAT SATIŞ ALANI (m2) CİRO (YTL) ÜRÜN SAYISI KASA SAYISI Migros1 b.süpermarket 1.650 ( ) 10.700 13 Migros 2 süpermarket 550 ( ) 5.700 6 Migros3 süpermarket 545 ( ) 5.700 5 Tansaş1 b.süpermarket 1.246 ( ) 8.585 10 Tansaş2 süpermarket 400 ( ) 5.499 6 Tansaş3 süpermarket 642 ( ) 6.101 7 Pera market süpermarket 500 ( ) - 4 Başaranlar1 süpermarket 400 ( ) - 4 Başaranlar2 süpermarket 400 ( ) - 4 Pehlivanoğ lu market 350 ( ) 7.000 3 Yedi Palmiye market 300 ( ) - 3 Çağdaş market 300 ( ) - 2 Bim indirim mağ. 500 ( ) - 3 Endi indirim mağ. 400 ( ) 3.000 3 1. Kuşadası Belediyesi Fen İşleri Müdür Vekili ile yapılan görüşmede yerleşim merkezind e yeni marketlerin açılabilmesinin olanaklı olup olmadığına yönelik şu hususlar ifade edilmiştir: Şehir merkezinde mağaza açmak için konut alanı niteliği taşımayan, ticaret alanı olarak tanımlanmış binalar için başvuru yapılması gerekmektedir. Ancak şe hir içinde bu nitelikte tek katlı, geniş alana yayılmış bina bulunmamaktadır, bu nitelikte bir binanın inşası için 540 arsa bulmak güçtür 2. Kuşadası genelinde işlemin taraflarına en ciddi rakip Pehlivanoğlu markettir. Toplam 350m2 satış alanına sahip marke tin fiyat belirlemede özellikle Tansaş ı dikkate aldıkları ve bu anlamda en ciddi rakip olarak onu gördükleri mağaza müdür yardımcısı Aslı Güler tarafından ifade edilmiştir . H.3.1.5. Marmaris Marmaris ilçesinde faaliyet gösteren perakende satış noktalar ına Tablo 9 da 550 yer verilmiştir. 05-76/1030 -287 14 Tablo - 9 Marmaris Bölgesindeki Marketler MAĞAZA ADI FORMAT SATIŞ ALANI (m2) CİRO (YTL) ÜRÜN SAYISI KASA SAYISI Migros b.süpermarket 2.450 ( ) 14.000 20 Tansaş1 Hypermarket 3.372 ( ) 11.569 30 Tansaş2 Market 240 ( ) 3.213 5 Gima Hypermarket 2.500 ( ) - 15 Söğütlü1 Supermarket 500 ( ) 9.000 4 Söğütlü2 Market 500 ( ) 9.000 3 Pehlivanoğlu1 Market 300 ( ) 5.500 4 Pehlivanoğlu2 Market 350 ( ) 5.500 3 Beldibi Gıda Market 375 ( ) - 2 Mutlu lar Gıda Market 350 ( ) - 1 Bim İndirim mağ. 450 ( ) - 3 Marmaris Belediyesi yetkilileri ile yapılan görüşmede; Marmaris merkezinde 1000 metrekarenin üzerinde mağaza açmak için ticari alan içinde uygun yer bulunmadığı, ancak merkeze otomobil ile 1 5-20 dakika uzaklıkta bulunan Armutalan ve İçmeler sınırları içinde bu büyüklükte arsalar bulunabilec eği ifade edilmiştir. 560 H.3.1.6. Turgutreis Turgutreis ilçesinde faaliyet gösteren perakende satış noktaları na Tablo 10 da yer verilmiştir. Tablo - 10 Turgutreis Bölgesindeki Marketler MAĞAZA ADI FORMAT SATIŞ ALANI (m2) CİRO (YTL) ÜRÜN SAYISI KASA SAYISI Migros b.süpermarket 1.000 ( ) 10.700 11 Şok1 İndirim mağ. 504 ( ) 2.000 3 Şok2 İndirim mağ. 199 ( ) 2.000 3 Tansaş1 Supermarket 994 ( ) 8.025 8 Tansaş2 Supermarket 800 ( ) 7.199 8 Kipa Hypermarket 5.000 ( ) 25.000 34 Gima b.süpermarket 1.100 ( ) - 10 Turgutreis ilçesine ilişkin olarak taraflardan alınan ilk bilgilerde, yeni açılan Kipa markete dair herhangi bir bilgi o lmadığı için bu ilçe de inceleme altına alınmış, ancak Kipa ve Gima gibi rakiplerin olduğu ilçede devralma sonrası 570 yoğunlaşmanın 1000 metrekare ve üzeri pazar tanımı için %20, 300 metrekare ve üzeri pazar tanımı için %26 ya ulaşac ağı tespit edilmiştir. H.3.1.7. Eskişehir Eskişehir ilindeki perakende satış noktaları na Tablo 11 de yer verilmiştir. 05-76/1030 -287 15 Tablo - 11 Eskişehir Bölgesindeki Marketler 580 MAĞAZA ADI FORMAT SATIŞ ALANI (m2) CİRO (YTL) ÜRÜN SAYISI KASA SAYISI Migros1 Supermarket 520 ( ) 5.700 5 Migros2 b.süpermarket 1.500 ( ) 10.700 10 Migros3 b.süpermarket 2.290 ( ) 10.700 14 Tansaş1 Supermarket 418 ( ) 4.908 4 Tansaş2 Supermarket 728 ( ) 5.456 4 Tansaş3 Supermarket 644 ( ) 6.554 7 Tansaş4 Supermarket 960 ( ) 7.567 10 Tansaş5 Supermarket 932 ( ) 7.553 7 İsmar Hypermarket 5.000 ( ) 16.000 Esmar1 b.süpermarket 1.200 ( ) - 4 Yimpaş Supermarket 800 ( ) - 6 Esmar2 Supermarket 550 ( ) - 4 Makro Supermarket 500 ( ) - 5 Bim indirim mağ. 400 ( ) - 2 Ekomar Supermarket 400 ( ) - 4 Gül Gıda Supermarket 400 ( ) - 2 Neşeli Supermarket 400 ( ) - 3 Nokta Supermarket 400 ( ) - 1 Simge Supermarket 400 ( ) - 5 Sultan Supermarket 400 ( ) - 3 Tempo Supermarket 400 ( ) - 5 Bim indirim ma ğ. 350 ( ) - 2 Kaymazlar Market 350 ( ) - 2 Çakır Market 330 ( ) - 2 Evko Market 325 ( ) - 2 Beyaz Market 300 ( ) - 2 Bim İndirim mağ. 300 ( ) - 2 Esmar Market 300 ( ) - 2 Esmar Market 300 ( ) - 2 Ges-İş1 Market 300 ( ) - 2 Ges-İş2 Market 300 ( ) - 2 Mustafa T.Gıd Market 300 ( ) - 3 Odak Market 300 ( ) - 3 1. Eskişehir İsmar Mağaza Müdürü ile yapılan görüşmede aşağıd aki hususlar dile getir ilmiştir: Eskişehir in yerleşik nüfusu 450 bin, öğrenciyle beraber nü fus 600 650 bini bulur. Pazarın şu anda doyduğunu düşünüyorum. Şehir merkezinde 300 metrekarenin üzerinde alana sahip mağaza inşa edecek arazi yok ... 2. Esmar Eskişehir Marketçilik Gıda ve İhtiyaç Mad. Ltd. Şti ortağı ile yapılan görüşmede aşa ğıdaki hususl ar ifade edil miştir: 590 Eskişehirde yeni mağaza açılması için potansiyel görmüyorum. Müşteri portföyümüz daha dar gelirli ve yaşlı kesimden oluşmaktadır. Son mağazamızı 2 yıl önce açtık. Yeni mağaza açma planımız bulunmamaktadır 3. Eskişe hir Belediyesi İmar Dairesi Başkanı ile yapılan görüşmede a şağıdaki hususlar belirt ilmiştir: 05-76/1030 -287 16 Şehir merkezinde şu anda açık olan Migros ve Tansaş ların dışında büyük süpermarket yapacak yer zor bulunmakla beraber; merkeze çok yakın yerlerde bu tip mağaza a çmaya uygun bir çok alan 600 bulunmaktadır. Bu alanların mağaza açılabilir hale getirilebilmesi için de belediyeler gerekli projeleri hazırlamaktadır belediyenin yeni projelendirdiği alanlara alıveriş merkezi yapılabilir. Bundan sonra süpermarket pazarı doyum a yaklaştığı için pazarın alışveriş merkezleriyle büyüyeceğini düşünüyorum. H.3.1.8. Niğde Niğde ilindeki perakende satış noktaları na Tablo 12 de yer verilmiştir. 610 Tablo - 12 Niğde Bölgesindeki Marketler MAĞAZA ADI FORMAT SATIŞ ALANI (m2) CİRO (YTL) ÜRÜN SAYISI KASA SAYISI Migros b.süpermarket 1.006 ( ) 10.700 6 Tansaş b.süpermarket 1.206 ( ) 8.068 10 Okyanus hipermarket 3.500 ( ) 20.000 5 Elma Center b.süpermarket 2.500 ( ) 23.000 8 Beğsan1 b.süpermarket 1.500 9.500 5 Beğsan2 b.süpermarket 1.200 ( ) 9.500 3 Kardelen1 süpermarket 850 8.000 5 Kardelen2 200 6.000 3 Kardelen3 200 6.000 3 Kardelen4 market 175 ( ) 4.000 2 1. Niğde Belediyesi İma r İşleri Müdürü şehir merkezinde yeni bir market açılma potansiyelini şu şekilde değerlendirmiştir: Niğde ilinde Hıdırlık bölgesi haricinde büyük marketler için özel olarak yer ayrılmamıştır. Ancak, ticarethaneler için ayrılan yerlere market açılabilmektedir. İl merkezinde 1000 m2 üzerinde market açabilmek için yeterli yer hem arsa hem de bina olarak bulunabilmektedir ... Migros Tansaş birleşmesinden Niğde deki tüketicilerin zarar göreceğini sanmıyorum. Birleşme sonrasında bu firmalar fiyatlarını yükseltme 620 eğilimi gösterirlerse tüketiciler alternatif marketlere rahatlıkla yönele bilirler. 2. Migros ve Tansaş ın Niğde ilindeki en büyük rakiplerinden Elma Center Mart 2005 de faaliyet göstermeye başlamıştır. Şirketin Müdürü inceleme konusu devralma işleminin tüketiciye zarar vermeyeceği yönündeki görüşlerini şu şekilde dile getir miştir: Bu birleşmenin Niğde deki tüketicilere zarar vereceğini düşünmüyorum. Zira, başta biz olmak üzere ilde yeterince alternatif market bulunmakta 630 3. Yaklaşık 13 yıldır perakende sektöründe faaliyet gösteren Beğsan Ltd. Şti. nin Niğde de iki adet marketi bulunmaktadır. Şirketin Satın Alma Müdürü Niğde ili perakende pazarına ilişkin olarak aşağıdaki hususları belirtmiştir: Şu anda tahminlerime göre Niğde ilinde, Tansaş %25, Migros %10, Kardelen %30, Beğsan %20 ve Köşem, Özden ve Bim %5 er pazar 05-76/1030 -287 17 payına sahip. Migros Tansaş birleşmesinden sonra bu firmalar sağlayıcılar karşısında önemli bir alım gücüne ulaşarak bize göre düşük fiyattan mal alabileceklerdir. Birleşmenin piyasada tek olumsuz etkisi bu olabilir. Tüketici açısından sorun yaratmayacaktır. 640 4. Niğde ilinin yerel perakende cilerinden Kardelen Ltd. Şti. ni n şehir merkezinde dört marketi bulunmak tadır. Şirket Müdürü nün inceleme konusu devralma işlemine ilişkin görüşleri şu şekildedir: Migros Tansaş birleşmesi sonrasında bu iki firmanın fiy at stratejilerini değiştireceklerini sanmıyorum. Migros üst gelir düzeyindeki müşterilere yüksek fiyatlarıyla hitap etmeye devam edecek. Tansaş ise muhtemelen düşük fiyatlarını sürdürecek. Migros Tansaş birleşmesi sonrasında tekelleşme gibi bir tehlike kes inlikle sözkonusu olmaz. Zira şu anda Niğde de Migros ve Tansaş a alternatif yeterince market var. 650 H.3.1. 9. Bolu Bolu ilinde faaliyet gösteren marketler e Tablo 13 te yer verilmiştir. Tablo -13 Bolu Bölgesindeki Marketler MAĞAZA ADI FORMAT SATIŞ ALANI (m2) CİRO (YTL) ÜRÜN SAYISI KASA SAYISI Migros b.süpermarket 1.755 ( ) 10.700 13 Tansaş b.süpermarket 857 ( ) 6.926 6 Erşen b.süpermarket 1.000 ( ) 5.750 7 Yılmar1 400 - 2 Yılmar2 Süpermarket 400 ( ) - 2 Çatladılar1 600 6.000 3 Çatladılar2 Süpermarket 600 ( ) 6.000 3 Savcılar1 Süpermarket 500 4.000 2 Savcılar2 Market 180 ( ) 2.500 1 1. Bolu Belediyesi İmar Müdürü, şehir merkezinde yeni marketlerin açılıp açılamayacağı konusunda aşağı daki hususları belirtmiştir: Şehir merkezinde tek kat üzerine olmasa bile iki kat üzerine 1000 660 m2 satış alanına sahip market yeri bulmak mümkündür. Dolayısıyla, market açılması için yer bakımından herhangi bir sıkıntı yok. Şu anda Bolu da inşaat veya izin aşamasında market bulunmamaktadır. 2. Bolu ilinde Migros ve Tansaş mağazalarının en büyük rakibi olan Er -Şen ve Yılmar mağazalarının sahibi, inceleme konusu devralma işleminin şehir merkezindeki rekabete muhtemel etkileri konusunda aşağıdaki görüşleri aktarmıştır: Merkezde 500 m2 satış alanına sahip yeni marketler açılması mümkün. Bizim rakiplerimiz Migros, Tansaş, Bim ve Çatladılar gibi 670 marketlerdir. Migros Tansaş ı satın alması durumunda tüketicinin bundan zarar göreceğini düşünmüyorum. Ancak devralma sonrasında bizi piyasa dışına atma k için fiyatların aşırı düşürülmesi sözkonusu olabilir. Öyle bir durum olursa biz de Rekabet Kurumu na şikayet ederiz 05-76/1030 -287 18 3. Bolu şehir merkezinde iki market ile Çatladılar markası altında yaklaşık 10 yıldır faaliyetlerini sürdüren Çatladıoğlu Ltd. Şti . Müdürü aşağıdaki hususları dile getirmiştir: Tansaş, Migros ve Er -Şen bizim doğrudan rakiplerimiz. Bu firmalar 680 da bizi rakip olarak görüyorlar. Yine Bim de bizim rakiplerimiz arasında. Bolu da 1000 m2 lik mağaza açabilecek yerler var. Migros -Tansaş birleşmesinin tüketiciye olası etkilerini şu anda kestirmek oldukça zor. Birleşme sonrasında, Migros mağazalarının şu ana kadar sürdürdüğü fiyat politikasını değiştireceğini sanmıyorum ... H.3.2. DEĞERLENDİRME H.3.2.1. Kontrol Değişikliği 690 Dosya konusu de vralma işlemi, Tansaş Perakende Mağazacılık Ticaret A.Ş. n e ait Doğuş Holding A.Ş. ile bağlantılı teşebbüsleri tarafından kontrol edilen %70.77 oranındaki hissenin Koç Holding A.Ş. ile onun bağlantılı teşebbüsü Migros Türk Ticaret A.Ş. tarafından devralınm asına ilişkindir. Taraflar arasında Hisse Devir ve Temlik Sözleşmesi (Devir Sözleşmesi) 18 Ağustos 2005 tarihinde imzalanmıştır. Devralma işlemi ile birlikte teşebbüsün kontrol hisseleri nin yanısıra sahip olduğu ve söz konusu sözleşmenin ekinde sıralanan marka, patent, endüstriyel tasarım, logo, internet alan adı ve bunlar gibi fikri ve sınai mülkiyet hakları da Koç grubuna geçmektedir. 700 1997/1 sayılı Tebliğ in Birleşme veya Devralma Sayılan Haller başlıklı 2. maddesinin; Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi şeklindeki (b) bendine göre devre konu teşebbüs üzerindeki kontrolü n değişmesi Tebliğ kapsamındadır. Bu itibarla dosya konu su devir işlemi, bağımsız teşebbüsler arasında gerçekleştiğinden ve devre konu Tansaş Perakende Mağazacılık Ticaret A.Ş. nin kontrolü el değiştirdiğinden , ilgili Tebliğ kapsamında olduğu açıktır. 710 Aynı Tebliğ in (1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik) 4. maddesinde, birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25 ini aşması halinde veya bu oranı aşm asa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını (yirmibeşmilyon Ytl) aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin almaları zorunludur. hükmü yer almaktadır. Tarafların ilgili ürün pazarının en geniş tanımı (organize perakende pazarı) çerçevesinde 2004 yılında elde ettikleri toplam ciro (yurt içi net satışlar) ve pazar payı rakamları aşağıdaki gibidir: 720 Net Satışlar (Bin YTL) Pazar Payı (%) Koç grubu: Migros 1.901.310 14.1 Doğuş grubu: Tansaş 1.074.762 8 05-76/1030 -287 19 Yukarıdaki veriler ışığın da, dosya konusu işleme ilişkin ilgili pazar en geniş haliyle belirlense dahi ilgili teşebbüslerin bu pazarda elde ettikleri ciroları yönüyle gerçekleştirilecek devir işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında 730 Rekabet Kurulu iznine tabi bulunmaktadır. H.3.2.2 . Hakim Durum Değerlendirmesi Bilindiği üzere, ne 4054 sayılı Kanun'da ne de ilgili ikincil mevzuat ta hakim durumun belirlenmesine ilişkin mutlak ölçütler (pazar payı, ciro, vs.) bulunmamaktadır. B ununla birlikte, 1997/1 sayılı Tebliğ in 6. maddesinde, Kanun'un 7. maddesi kapsamında bir değerlendirme yapılırken özellikle hangi hususların dikkate alınması gerektiği belirtilmektedir. Söz konusu maddede; "Bu değerlendirmelerde özellikle: 740 a) İlgili piyasanın yapısı ve ülke içinde veya dışında yerleşmiş olan teşebbüslerin fiili ve potansiyel rekabeti bakımından ülkedeki etkin rekabetin korunması ve geliştirilmesi ihtiyacı; b) İlgili teşebbüslerin, pazardaki durumu, ekonomik ve mali güçleri, sağlayıcı ve kullanıcı bulabilme alternatifleri, arz kaynaklarına ulaşa bilme veya pazarlara giriş olanakları; pazara girişte herhangi bir yasal veya diğer giriş engelleri, ilgili mal ve hizmetlere olan arz -talep eğilimleri, aracı ve son tüketicilerin menfaatleri, rekabet engeli şeklinde olmayan ve tüketiciye avantajlar sağlay an teknik ve ekonomik süreçteki gelişmeler ve diğer hususlar göz önünde tutulur." şeklindeki ifadelerle, birleşme ve devralmalar bağlamında 750 hakim durum analizlerinde dikkat edilmesi gereken noktalara işaret edilmektedir. Bu analiz ölçütleri temelinde, haki m durum yönüyle devralmaya ilişkin tespit ve değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir. H.3.2.2.1. Tarafların Pazar Payları Hakim durum denilince akla gelen ilk kavram bir ekonomik güç, başka bir deyişle pazar gücü olmaktadır. Pazar gücünün en büyük göstergelerinden birisi ise, teşebbüslerin sahip olduğu pazar paylarıdır. Ancak, hakim durum kavramına, Kanun'daki tanımda belirtildiği üzere, piyasadaki diğer aktörlerin 760 davranışlarını dikkate alma zorunluluğunda olmadan, özellikle fiyatları belirleyebilm e gücü şeklinde bir anlam yüklendiğinde, yüksek pazar payları ile hakim durum arasında mutlak doğrusal gibi görünen ilişkinin, esasında göründüğü gibi olmayabileceği sonucu çıkmaktadır. Ancak yine de, yaygın olarak kabul edilen görüş, yüksek pazar payını n hakim durumun en büyük göstergesi olduğudur. Tersi durumlar için ise daha kuvvetli bir görüş birliği mevcuttur. Yani, çok düşük pazar paylarına sahip teşebbüslerin hakim durumda olamayacağı kabul edilmektedir. Ülkemiz mevzuatında, bu limit 1997/1 sayılı Tebliğ ile % 25 olarak belirlenmiştir. 770 Birleşme ve devralmaların Rekabet Kurulu'na bildirim zorunluluğu için sınır kabul edilen bu oranın altındaki yoğunlaşmaların per se hakim durum yaratmayacağı ve rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol açmayacağı varsayılmaktadır. Öte yandan, yukarıda da ifade edildiği üzere, mevzuatımızda yoğunlaşmaları doğrudan hakim durum konumuna sokabilecek pazar payı eşikleri bulunmamakta, her olay kendi özellikleri 05-76/1030 -287 20 çerçevesinde değerlendirilmektedir. Nitekim, Rekabet Kurul u, 3.11.2000 tarih ve 00 -43/464 -254 sayılı İGSAŞ/Toros Gübre karar ında yaklaşık % 46 oranındaki bir yoğunlaşmayı yasaklarken, örneğin 2.5.2000 tarih ve 00 - 16/160 -82 sayılı Cisco/IBM kararında % 70.5'lik yoğunlaşma oranını hakim 780 durumun tespiti için yeterli gö rmemiştir. Dolayısıyla , pazar payı, hakim durumun tespitinde iyi bir ilk hareket noktası olmakla birlikte , tek başına sonucu belirlemek için yeterli değildir. H.3.2.2.2. Nispi Pazar Payları Hakim durum analizlerinde, yoğunlaşmaya taraf teşebbüslerin işlem sonrası pazar büyüklükleri kadar, pazardaki diğer teşebbüslerin payları da oldukça önemli bir göstergedir. Piyasadaki gerçek rekabet koşullarının (actual 790 competition) belirlenmesinde dikkate alınması gereken bu husus, birleşen tarafların halihazırda ne kadar rekabetçi bir baskı altında faaliyet gösterdiklerine dair bilgiler taşımaktadır. Eğer piyasada pazar payı finansal büyüklük, araştırma -geliştirme gücü, ürün çeşitliliği gibi ölçütler bakımından yeterince rekabetçi baskı yaratabilecek büyüklükte rakipler varsa, yoğunlaşma ile yüksek sayılabilecek pazar paylarına ulaşılması bile hakim duruma gelinmesi anlamını taşımayabilmektedir. Öte yandan, eğer pazarın geri kalanı yoğunlaşma ile oluşan teşebbüsün pazar payına göre çok düşük paylara sahip teşebbüs lerden oluşuyorsa, yüksek pazar payı hakim durumun göstergesi sayılabilmektedir. 800 Sonuç olarak, yoğunlaşma neticesinde oluşacak teşebbüsün pazar payı ile pazardaki diğer teşebbüslerin payları arasındaki büyük fark, hakim durumun varlığını kuvvetlendirici bir unsur olarak görülebilmektedir. H.3.2.2.3. Müşterilerin Alım Gücü Bir firmanın, satışları içerisinde nispeten büyük montanlı alım yapan, güçlü müşterileri varsa, bu müşterilerin firmanın satış politikaları üzerinde belli oranda etkisi bulunmakta, bu tür müşteriler küçük müşterilere göre daha 810 yüksek pazarlık gücüne, en iyi indirim oranlarına ve en elverişli alım koşullarına sahip olmaktadır. Ancak, firmanın satışları çok sayıda alıcıya bölünmüşse ve bu alıcılar da söz konusu miktarın çok küçük bölümle rini talep ediyorsa, bu durumda alıcıların gücünden pek fazla söz edilemeyecektir. Dosya konusu bakımından da bu durum geçerlidir. H.3.2.2.4. Potansiyel Rekabet -Pazara Giriş Engelleri Potansiyel rekabet kavramı, pazarda halihazırda herhangi bir faaliyet i bulunmamakla birlikte pazara giriş ihtimali olan teşebbüslerin yarattığı etki 820 olarak tanımlanabili r. Potansiyel rekabet, gerçek manada mevcut olmamasına ve pazar payı şeklinde ölçülememesine rağmen, piyasada rekabetçi bir baskı oluşturm akta ve dolayısıyl a pazardaki aktif teşebbüslerin pazar gücünü azaltmaktadır. 05-76/1030 -287 21 Potansiyel rekabetin, ilgili pazardaki teşebbüslerin davranışları üzerinde disipline edici bir etkisinin olup olmaması hususu, temel olarak söz konusu pazardaki giriş engellerinin derecesine bağ lıdır. Eğer pazara giriş engelleri düşük ve bu itibarla girişler kolay ve kısa sürede olabiliyorsa, potansiyel rekabet pazardaki etkin rekabetin bir parçası olarak düşünülmektedir. Öte 830 yandan, pazara giriş engelleri yüksek ve dolayısıyla pazara girişler zo r ve ancak uzun vadede mümkünse, potansiyel rekabet olgusunun pazardaki rekabetçi yapı üzerinde kayda değer bir etkisinin bulunmadığı kabul edilmektedir. Potansiyel rekabet ve pazara giriş engeli konuları, inceleme konusu devralma işlemi bakımından tartı şılması gereken en önemli hususlardan olması nedeniyle, aşağıda daha ayrıntılı ele alınacaktır. H.3.2.2.4 .1. Potansiyel Rekabet 840 Yatay yoğunlaşmaların sağlıklı bir şekilde tahlil edilmesi, yoğunlaşmanın etkilediği pazarda ne gibi rekabetçi baskıların bu lunduğunun ortaya konulmasına bağlıdır. Bir piyasada mevcut firmalar, iki tür rekabetçi baskıyla karşı karşıya bulunmaktadır. Bu baskılardan ilki, piyasada yerleşik firmalardan kaynaklanan fiili rekabet, ikincisi henüz piyasada olmayan, fakat piyasadaki firmaların fiyatları artırması halinde piyasaya girebilecek firmaların yarattığı potansiyel rekabettir. Şüphesiz, firma davranış ve kararları üzerinde etkileri açısından fiili 850 rekabetin büyük önemi bulunmakla birlikte piyasaya girecek potansiyel firmalar d a önemli rekabetçi baskılar oluşturacaktır. Potansiyel rekabet, ilgili pazarda faaliyette bulunan ve kısa bir zaman aralığı içinde kapasitesini arttırma olanağına sahip olan firmaların ya da ilgili pazarda herhangi bir faaliyeti bulunmamakla birlikte, pa zara girmesi muhtemel firmaların yarattığı rekabet olarak tanımlanmaktadır. Potansiyel rekabetin kaynakları; mevcut rakiplerin kapasitelerini artırmaları, farklı coğrafi pazarlardan ithalat yapılması, başka bir piyasada faaliyet 860 gösteren firmanın üretimin i ilgili pazara yönlendirmesi ve pazara tamamen yeni firmaların girmesi, olarak değerlendirilebilir. Perakende sektörünün özellikleri dikkate alındığında, ithalatın ve farklı coğrafi pazarlardan ürün tedarikinin mümkün olmadığı görülmektedir. Bununla ber aber, potansiyel rekabet koşullarının varlığı, büyük ölçüde pazara giriş engellerinin bulunup bulunmamasına bağlıdır. Bu nedenle, pazara girişlerin önemli finansman ve zaman maliyeti gerektirmesi durumunda potansiyel rekabet koşullarının varolduğu ileri sü rülemeyecektir. Pazara giriş imkânının ölçüsü; girişlerin zaman bakımından uygun olması, girişlerin ihtimal 870 dahilinde bulunması ve girişlerin yeterli olması unsurları temelinde tahlil edilmelidir. Bu bağlamdaki değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir. 05-76/1030 -287 22 H.3.2.2. 4.1.1. Girişlerin Zaman Bakımından Uygun Olması Pazara yeni girişlerin zaman bakımından uygun sayılabilmesi için öngörülen süre, üretim/hizmet tesisinin faaliyete başlaması ve promosyon ve pazarlama unsurları dikkate alınarak belirlenme lidir. 880 Pazara giriş noktasında gerekli fizibilite raporlarının hazırlanması ve yatırım kararının alınması sonrasında hassasiyet taşıyan konu, özellikle 1000 metrekare büyüklüğün üzerindeki mağazalar için, uygun yerin bulunmasıdır. Bunun dışında mağazayı faali yete geçirmek için gereken izinlerin tamamlanması da belirli bir süre almaktadır. Yapılan yerinde incelemeler esnasında belediye yetkilileri tarafından bu sürenin, herhangi bir sorun çıkmaması varsayımıyla üç ayı bulduğu ifade edilmiştir. 890 Dosya konusu d evralma işlemi neticesinde hâkim durumun ortaya çıkması nın muhtemel göründüğü Çeşme, Edremit, Nazilli ve Kuşadası bölgelerinde yapılan yerinde incelemelerde, söz konusu bölgelerde 1000 metrekare büyüklüğün üzerinde mağaza açmak için uygun arsalar bulunabil eceği belediye yetkililerince ifade edilmiştir. Öte yandan bu bölgelerin merkezlerinde 300 metrekare büyüklüğün üzerinde mağaza açmak da yer bulma kolaylığı ve maliyet seviyesinin görece düşük olması nedeniyle mümkün görülebilir. Bu noktadan hareketle anıl an bölgelerde girişlerin zaman bakımından uygun olduğu, bir başka ifadeyle pazara girişlerin potansiyel rekabet koşullarının varsayılabileceği bir zaman dilimi içinde gerçekleş mesi nin imkan dahilinde 900 olduğu tespit edilmiştir . H.3.2.2.4.1.2. Girişlerin İh timal Dahilinde Olması Yoğunlaşma işlemi sonrasında pazara rakip teşebbüslerin girmesi, giriş sonrasında ortaya çıkacak fiyatların yeni giren teşebbüs bakımından karlı olup olmamasına bağlı olacaktır. Pazara giriş sonrasında arzın artması ile fiyatların belirli bir düzeyin altına düşmesi yeni girişleri caydırabilecektir. Bu noktadan hareketle mevcut teşebbüslerin boş kapasiteye sahip olmasının potansiyel rakipler için bir risk unsuru teşkil edeceği ileri sürülebilir. 910 Hakim durum yaratılması r iski ile kar şı karşıya bulunan bölgelerde devralma işlemi taraflarının, artan bir seyir izleyen talep miktarını uzunca bir süre karşılama kapasitesine sahip olması, büyük ölçekli mağazaların pazara girişlerini bir süre engelleyebilir. Ancak, 300 metrekareden büyük sat ış alanına sahip perakendeciler pazarında küçük ölçekli mağaza işleten teşebbüslerin pazara girme olasılıkları ise, uzun erimli olmayan günlük alışverişleri karşılamak suretiyle pazarda yer alma olanağı nedeniyle görece yüksektir. Dolayısıyla bahse konu bö lgelerdeki küçük ölçekli mağazaların pazara girişlerini n ihtimal dahilinde olduğunu söylemek mümkündür. 920 H.3.2.2.4 .1.3. Girişlerin Yeterli Olması Girişlerin yeterli olması, yoğunlaşma sonrasında ortaya çıkması muhtemel fiyat artışlarını yoğunlaşma ön cesi düzeye geriletecek ölçüde ürün arzı 05-76/1030 -287 23 artışlarının gerçekleşmesi anlamına gelmektedir. 300 metrekareden büyük satış alanına sahip perakendeciler pazarında piya saya girişlerin ihtimal dahilinde olması, pazar da fiyatların gerilemesine yol açacak girişleri n gerçekleşme potansiyeli nin bulund uğuna işaret etmektedir . 930 H.3.2 .3. Tüketim Malları Perakende Pazarına İlişkin Değerlendirme Pazar payı göre olarak yüksek ve birleşme sonrası hakim durum yaratma ihtimali bulunan Kuşadası, Nazilli, Edremit ve Çeşme de 30 0 metrekareden büyük market pazarında devralma sonrası tarafların toplam pazar payları sırasıyla % (. ), %( .), %(...) ve % ( ) tür. Söz konusu pazar payları ilk bakışta hakim durum oluşturabilecek büyüklükte olduğu izlenimi verse de pazarın genel yapısı i ncelendiğinde gerek mevcut rekabet ortamının seviyesi gerekse potansiyel rekabet koşullarının varlığı nedeniyle bu tür bir risk oluşması ihtimalinin son derece düşük olduğu kanısı oluşmaktadır . Şöyle ki, 940 perakende sektörü genel olarak pazara giriş engeller inin az olduğu bir alandır. Nitekim Kuşadası, Nazilli, Edremit ve Çeşme ye yönelik bir pazara giriş engeli değerlendirmesi yapıldığında, yeni bir market açılması için öne çıkan temel unsurların uygun arsa veya bina bulunması, sermaye ve gerekli kanuni izinlerin alınması olduğu gözükmektedir. 300 metrekare üzeri bir market açmak için gerekli yer bulmak ve kanuni mercilerden izin almak son derece kolaydır. Ayrıca bunun için yüklü bir sermaye ihtiyacına da gerek bulunmamaktadır. Kuşadası, Nazilli, Edremit ve Çeşme de marketi bulunmayan ulusal ve bölgesel zincirler oldukça rahat bir şekilde söz konusu yerlerde yeni marketler açabilirler. Ayrıca hali hazırda var olan ancak 300 950 metrekare den küçük olan marketler de küçük yatırımlarla rahatlıkla kapasitelerini büy ütebilirler. Diğer yandan, söz konusu merkezlerdeki rakiplerin durumu incelendiğinde de devralma sonrası oluşacak yapıya rakip oluşturabilecek yeterli sayı ve güçte aktörün piyasada faaliyet gösterdiği gözükmektedir. Bu çerçevede değerlendirildiğinde, bild irim konusu devralma işlemi, ilgili pazarlarda bir hakim durum oluşumuna yol açarak rekabetin önemli ölçüde kısıtlanması sonucunu doğurmayacaktır. Bu itibarla izin verilmesinde herhangi bir sakınca bulunmamaktadır. H.3.2. 4. Alım (Tedarik) Pazarı na İlişki n Değerlendirme 960 Perakende sektöründe yaşanan bir birleşme veya devralma perakendeciler ile tüketicilerin iletişime girdikleri satım pazarı yanında üreticiler ile perakendeciler arasındaki alım (tedarik) pazarında da otomatik olarak yoğunlaşmaya yol açacak tır. Bu nedenle satım pazarında ulusal çaptaki yoğunlaşma oranları alım pazarında doğrudan etki doğurması nedeniyle önem kazanmaktadır. Satım pazarında yaşanan yoğunlaşma sonucunda alım gücünün artması tarafın daha uygun koşullarda alım yapmasına imkan verecek ve bunu fiyatlarına yansıttıkları zaman pazar payları bir başka deyişle satım pazarındaki payı artacaktır. Spiral etkisi olarak adlandırılan bu durum 970 pazarda hakim durum yaratana kadar devam edecektir. Satım pazarında rekabetin azalmasıyla beraber alı m gücünden kaynaklanan avantajlar tüketiciye yansımayabilecektir . 05-76/1030 -287 24 Alım pazarında 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında yapılacak değerlendirmenin, alım pazarına ilişkin olarak tanımlanan ilgili pazarlar çevresinde yapılması anlamlı olacaktır. Ancak ilgili pazar bölümünde tanımlanan tüm pazarlar için bir değerlendirme yapma imkanı bulunmadığından, söz konusu pazarlardan sorunlu olma ihtimali en yüksek olan iki pazar üzerinde ayrıntılı analiz yapılacaktır . Bir başka deyişle bu 980 pazarlarda bir hakim duru m yaratılması veya güçlendirilmesi olası değilse diğer pazarlar için bu evleviyetle gerçekleşmeyecektir. 16 ayrı alım pazarı içerisinden organize perakendede ağırlığı en yüksek iki pazar olan deterjan grubu ve dondurulmuş gıda seçilmiştir. Gerçekten de örn eğin dondurulmuş gıda çoğunlukla süpermarketlerden alınmaktadır. Zira söz konusu ürünlerin muhafazası ilave yatırım gerektirmekte, bu nedenle bakkal gibi geleneksel kanalda bu ürünlerin satılması pek mümkün olamamaktadır. Dolayısıyla dondurulmuş gıda için süpermarketler ağırlıklı dağıtım kanalıdır. Benzer durum deterjan grubunda da görülmektedir. Deterjan grubunda da tüketiciler alımlarını çoğunlukla süpermarketlerden yapmaktadır. Bu tercihin gerekçeleri 990 arasında deterjan grubu ürünlerinin gıda maddelerine göre pahalı olmaları ve dolayısıyla farklı kanallardaki fiyat farklarının tüketiciler için önemli farklara yol açması, görece fiyatı ucuz özel markalı ürünlerin sadece süpermarket ortamında bulunması sayılabilir. Söz konusu değerlendirmenin sonuçlarını AC Nielsen in yapmış olduğu araştırmada da görmek mümkündür. AC Nielsen (AC Nielsen Retailer Trend 2004), ürün gruplarında süpermarket ağırlı klı olarak yapmış olduğu araştırmada dondurulmuş gıdada süpermarket ağırlığını %100 olarak, deterjan grubu ürünlerind e ise %75 in üzerinde ölçmüştür. H.3.2. 5. Deterjan Grubu Pazarına İlişkin Değerlendirme 1000 Deterjan grubu çamaşır deterjanları, bulaşık deterjanları, çamaşır suları, ev temizleyicileri, halı şampuanları, yumuşatıcılar, çamaşır katkı maddeleri, kimyasal ol mayan ev temizleyicileri, kısaca ev bakım ürünlerinden oluşmaktadır. Deterjan grubunda Unilever ve P&G başta olmak üzere Henkel, Hes Kimya ve Hayat Grubu faaliyet göstermektedir. Hes Kimya nın Migros a satışı bulunmamaktadır. Bu nedenle değerlendirmeye alı nmamıştır. Söz konusu firmaların hem toplam satışları hem de zincir marketlere yapılan satışlar içerisinde Migros ve Tansaş ın payları aşağıdaki tabloda verilmektedir: 1010 Tablo - 14 Deterjan Grubunda Migros ve Tansaş ın Alım Payları Toplam Satışa Oranı (%) Zincir Satışlarına Oranı (%) Firmalar Migros Tansaş Migros+Tansaş Migros Tansaş Migros+Tansaş ( ) ( ) ( ) 10.74 ( ) ( ) 31.08 ( ) ( ) ( ) 9.70 ( ) ( ) 32.37 ( ) ( ) ( ) 14.60 ( ) ( ) 38.60 Tablo d an d a görüleceği üzere, devralma sonr ası Migros/Tansaş ın, teşebbüslerin toplam satışlarının yaklaşık %10 unu tek başlarına gerçekleştirecekleri görülmektedir. Ayrıca zincir satışları içerisindeki tarafların toplam payı %30 un üzerine çıkmaktadır . Sonuçte, yukarıda yer verilen hakim durum ana lizi ölçütleri çerçevesinde, d evralma işlemi ile birlikte bu pazarda 05-76/1030 -287 25 alım gücü artmış olsa bile bir hakim durumun yaratılmasın ın mümkün olmayacağı kanısına varılmıştır. 1020 H.3.2. 6. Dondurulmuş Gıda Pazarına İlişkin Değerlendirme Dondurulmuş gıda pazarınd a faaliyet gösteren belli başlı firmalar olan Kerevitaş Gıda, Dardanel Gıda, Penguen Gıda ve Merko Gıda arasında iç piyasaya ürün tedarik eden ve Migros ve Tansaş ile çalışan ( .) temelinde d ondurulmuş gıda grubunda Migros ve Tansaş ın alım paylarına Tablo 15 te yer verilmiştir. Tablo - 15 Dondurulmuş Gıda Grubunda Migros ve Tansaş ın Alım Payları Toplam Satışa Oranı (%) Zincir Satışlarına Oranı (%) Firmalar Migros Tansaş Migros+Tansaş Migros Tansaş Migros+Tansaş ( ) %( ) %( ) %18.1 %( .) %( ..) %54.4 1030 ( ) ın toplam satışları içerisinde Migros/Tansaş ın toplam payı %18.1 düzeyindedir. Deterjan grubuna göre daha yüksek bir orana ulaşılmış olsa bile bu pazarda üreticilere ka rşı bir hakim durumdan bahsetmenin mümkün olmayacağı kanaatine varılmıştı r. Her iki alım pazarına yönelik veriler dikkate alındığında, üreticiler ile perakendeciler arasındaki alım pazarında bir hakim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı gö rülmektedir. Bu değerlendirme alım pazarında yer alan diğer ürün grupları için de geçerlidi r. 1040 H.3.2.7 . Yan Sınırlamalar (Rekabet Etmeme Yükümlülüğü) Devir Sözleşmesi nin 10. maddesi; Satıcılar, kendilerinin, iştiraklerinin, hissedarlarının iştiraklerinin veya hissedarları ile iştirak bağlantısı olan gerçek ve tüzel kişilerin, Kapanış tan sonra 3 yıl boyunca, hiçbir şekilde gıda perakendeciliğine Türkiye de veya Migros un faaliyet gösterdiği diğer ülkelerde iştigal etmeyeceklerini veya bu süre zarfında Türkiye de Türkiye de veya diğer ülkelerde gıda perakendeciliğinde iştigal eden mevcu t veya kurulacak şirketlere toplam %5 e kadar hisse ile portföy yatırımı haricinde ortak olmayacaklarını kabul ve 1050 taahhüt eder. hükmündedir. Ayrıca Gizlilik başlıklı 11. maddeye göre de taraflar birbirleri hakkında edindikleri bilgileri Kapanıştan (K apanış hisse devirlerinin tamamlandığı tarih olarak kabul edilmektedir. Bu tarih Devir Sözleşmesi nin 7.1 maddesine göre en geç 30 Eylül 2005 olarak belirlenmiş ancak, Rekabet Kurulu izninin bu tarihe kadar alınamamış olması halinde kapanış tarihinin bu iznin alınması için geçecek süre kadar uzatılmış sayılacağı öngörülmüştür) veya Devir Sözleşmesi nin feshinden itibaren iki yıl süre ile gizli tutma yükümlülüğü altına girmektedirler. Perakende sektörünün yapısı ve yan 1060 sınırlamalara ilişkin içtihat göz önün e alındığında söz konusu 3 yıllık süre için 05-76/1030 -287 26 Satıcılar a getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü yan sınırlama olarak değerlendiril miştir. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 1. 13.7.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5388 sayılı yasa ne deniyle 8 Kurul üyesinin katılımıyla toplantının yapılabileceğine OYÇOKLUĞU ile, 1070 2. Bildirim konusu işlemin, işleme taraf olan teşebbüslerin ilgili pazarlardaki ciroları bakımından 4054 sayılı Kanun un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğuna OYBİRLİĞİ ile, 3. Bu işlem sonucunda aynı Kanun un 7. maddesinde belirtilen hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendi rilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu 1080 nedenle bildirim e konu işleme izin verilmesine Rekabet Kurulu Üyesi Rıfkı ÜNAL ın farklı gerekçesi ve OYÇOKLUĞU ile, 4. Devir sözleşmesinin 1 0. maddesi ile öngörülen rekabet yasağın a yan sınırlama olarak değerlendirilerek işlemle birlikte izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile, karar verilmiştir. 1090 1100 1110 05-76/1030 -287 27 (31.10.2005 tarih, 05 -76/1030 -287 sayılı Kurul Kararı na) KARŞI OY GEREKÇESİ 13.07.2005 tarih ve 25874 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 5388 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun un 3. maddesi ile, 4054 sayılı Kanun un 22. maddesi ; Rekabet Kurulu, biri Başkan, biri İkinci Başkan olmak üze re toplam yedi üyeden teşekkül eder şeklinde değiştirilmiştir. Ayrıca, Rekabet Kurulu nun mevcut üye sayısı bugün itibarıyla 8 olmasına rağmen, üye sayısı 7 ye düşünceye kadar toplantıların 8 üyenin katılımı ile yapılacağına dair geçici bir hükme de yer verilmemiştir. Karar nisabı da aynı yasanın 5. maddesinde 7 üye için belirlenmiş olup, bu sayının 8 üye için kıyasen uygulanmasının mümkün olmadığı kural olarak getirilmiştir. Bu nedenle, 5388 sayılı Kanun un yürürlüğe girdiği tarih olan 13.07.2005 tari hinden itibaren Kurul toplantılarının en fazla 7 üyenin katılımı ile yapılması gerektiği kanaatında olduğumdan, toplantının 8 üyenin katılımı ile yapılmasına dair çoğunluk görüşüne karşıyım. Tuncay SONGÖR İkinci Başkan 05-76/1030 -287 28 (Rekabet Kurulu nun 31.10.2005 tarih ve 05 -76/1030 -287 sayılı Kararı) FARKLI GEREKÇE Tansaş Perakende Mağazacılık Tic. A.Ş. nin sermayesinin % 70,77 sine tekabül eden hissesinin Migros Türk T.A.Ş. ve Koç Holding A.Ş. tarafından devralınması işlemin e izin veren Rekabet Kurulu Kararı nın 3. maddesine, esas itibariyle, işleme izin verilmesi bakımından bir sakınca bulunmamasına rağmen; ilgili ürün pazarının tanımlanması ve hesaplanmasında esas alınan 300 m2 lik büyüklük yerine, aynı sektördeki diğer dos yalarda ve dünya ve AB uygulamalarında olduğu gibi ve ilgili literatürde çoklukla kullanılan 1000 m2 ve üzeri mağaza büyüklüğü eşiğinin süpermarket pazarı olarak belirlenmesinin daha uygun olduğu düşüncesinden hareketle farklı gerekçe ile katılmaktayım. Rıfkı ÜNAL Kurul Üyesi 05-76/1030 -287 29 Rekabet Kurulu nun 31.10.2005 günlü 05 -76/1030 -287 sayılı kararına KARŞI OY Kurulumuzdan izin talep edilen bildirim konusu devralma işlemi; Tansaş Perakende Mağazacılık Ticaret A.Ş. nin Doğuş Holding A.Ş. ile bağlantılı teşebbüsleri tarafından kontrol edilen %70,77 oranındaki hissesinin Koç Holding A.Ş. ile onun bağlantılı teşebbüsü Migros Türk A.Ş. tarafından devralınmasına ilişkindir. Taraflar arasında 18.08.2005 tarihinde imzalana n Hisse Devir ve Temlik Sözleşmesi ile Tansaş ın kontrol hisseleri ile birlikte sahip olduğu marka, patent, endüstriyel tasarım, logo, internet alan adı ve bunlar gibi fikri ve sınai mülkiyet hakları da Koç grubuna geçmektedir. Bağımsız iki teşebbüs ara sında gerçekleşen sözkonusu devralma işleminde Tansaş ın kontrolü el değiştirmekte olup işlem 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulu iznine tabidir. Kurum raporunda sözkonusu devralma hakkında 4054 sayılı Yasanın 7 inci maddesi bağlamında; tarafla rın pazar payları, nispi pazar payları, müşteri alım gücü, potansiyel rekabet -pazara giriş engelleri dikkate alınarak yoğunlaşmanın gerçekleşeceği merkezler tek tek değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonucunda, ayrıntılı tahlile tabi tutulan bölgelerde n Nazilli, Kuşadası, Çeşme ve Edremit te pazar payı ve rakiplerin konumu bakımından yoğunlaşma işlemi sonucunda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol açabilecek seviyede bir hakim durumun ortaya çıkmasının muhtemel olduğu tespit edilmiştir. Bu tespitl ere karşın raporda; potansiyel rekabet koşullarının varlığının büyük ölçüde pazara giriş engellerinin bulunup bulunmadığına bağlı olduğu vurgulanarak pazara giriş imkanının ölçüsü; girişlerin zaman bakımından uygunluğu, girişlerin ihtimal dahilinde bulunup bulunmadığı yönlerinden ve pazara giriş ihtimali projeksiyonuyla tahlil edilmiş, anılan dört bölgeye ilişkin ortalama talep artışlarının, devralma işleminin taraflarının kapasitelerinin ayrıntılı bir biçimde incelenmesine gerek bulunduğu belirtilmiştir. Bu durumda; Çeşme, Edremit, Nazilli ve Kuşadası nda 4054 sayılı Yasanın 7 inci maddesinde belirlenmiş olduğu gibi hakim durum yaratılmasının ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olabileceği, bu nedenle hisse devri işleminin bu pazar lara ilişkin olarak nihai incelemeye alınmasının uygun olacağı görüşüyle karara karşıyız. Süreyya ÇAKIN M. Sıraç ASLAN Kurul Üyesi Kurul Üyesi 05-76/1030 -287 30 Rekabet Kurulu nun 31.10.2005 günlü 05 -76/1030 -287 sayılı kararına KARŞI OY 13.07.2005 tarih ve 25874 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren 5388 sayılı Yasanın üçüncü maddesiyle değişik 4054 sayılı yasanın 25 inci maddesinde Rekabet Kurulunun biri Başkan, biri İkinci Başkan olmak üzere toplam 7 üyeden teşekkül edeceği hükme bağlanmıştır. Böylece toplam 11 üyeden teşekkül eden Rekabet Kurulunun üye sayısı 7 ye düşürülmüş; halen mevcut üye sayısının 8 olmasına karşın, yasada üye sayısı 7 ye düşene kadar toplantıların 8 üyenin katılımı ile yapılabileceğine dair ge çici bir hükme yer verilmemiştir. Rekabet Kanununun Kurulun toplantı ve karar yeter sayısını belirleyen 51 inci maddesinde yeralan; nihai kararlarda en az toplam 8 üyenin katılımı ile toplanacağı ve en az 6 üyenin aynı yönde oy kullanmasıyla karar verilec eği hükmünde yer alan üye sayıları da sırasıyla 5 ve 4 olarak değiştirilmiştir. Mevcut 8 üyenin katılımıyla toplanan kurulun karar yeter sayısının kıyasen uygulanması mümkün değildir. Bu durumda 5388 sayılı yasanın yürürlük tarihi olan 13.07.2005 den itibaren Kurul toplantılarının en fazla 7 üyenin katılımı ile yapılabileceği görüşünde olduğumdan karara usul yönünden karşıyım. Süreyya ÇAKIN Kurul Üyesi