Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2018-4-29 (Devralma) Karar Sayısı : 18-22/380 -187 Karar Tarihi : 05.07.2018 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN B. RAPORTÖRLER: Esin AYGÜN, Nazif IŞIK, Elif Nurdan ŞARBAK C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Bayerische Motoren Werke Aktiengesllschaft - Daimler AG Temsilcileri Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. K. Korhan YILDIRIM, Av. Ali Kağan U
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2018-4-29 (Devralma) Karar Sayısı : 18-22/380 -187 Karar Tarihi : 05.07.2018 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN B. RAPORTÖRLER: Esin AYGÜN, Nazif IŞIK, Elif Nurdan ŞARBAK C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Bayerische Motoren Werke Aktiengesllschaft - Daimler AG Temsilcileri Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. K. Korhan YILDIRIM, Av. Ali Kağan UÇAR, Av. Hilal ÖZÇELİK Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/İ stanbul (1) D. DOSYA KONUSU : Bayerische Motoren Werke Aktiengesellschaft ve Daimler AG tarafından beş iş kolundaki (otomobil paylaşım hizmetleri, yolculuk paylaşım hizmetleri, park hizmetleri, şarj hizmetleri ve diğer (talep üzerine verilen) mobilite hizmetlerinin bir araya getirilerek beş ortak girişim ve ilgili markaları yönetmek ve lisanslama faaliyetlerini yürütmek üzere bir ortak girişim kurulması işlemine izin verilmesi talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 25.05.2018 tarih ve 4143 sayı ile giren ve eksiklikleri en son 25.06.2018 tarihinde tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 27.06.2018 tarih ve 2018-4-29/Öİ sayılı Devralma Öninceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle , söz konusu devralma işlemine izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir . G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) İlgili başvuruda; Bayerische Motoren Werke Aktiengesellschaft (BMW) ve Daimler AG (DAIMLER) tarafından beş iş kolundaki mobilite hizmetlerinin (otomobil paylaşım, yolculuk paylaşım (araç çağırma), park hizmetleri, otomotiv şarj hizmetleri ve diğer [talep üzerine ] mobilite hizmetleri) bir araya getirilerek beş adet, bu beş adet teşebbüs ü yönetmek için de bir adet olmak üzere altı tane ortak girişim kurulacağı belirtilerek; söz konusu işleme 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2010/4 sayılı R ekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) çerçevesinde izin verilmesi talep edilmiştir. (5) BMW ve D AIMLER işlemin tamamlanmasının ardından beş işkolundaki mobilite hizmetlerini bir araya getirerek altı ortak girişimin ortak kontrolünü devralaca ktır. O rtak girişimler tarafların otomobil paylaşım hizmetleri, yolculuk paylaşım (ride hailing) hizmetleri, park hiz metleri, şarj hizmetleri ve diğer (talep üzerine verilen) mobilite hizmetlerini bir araya getirece k olup , kurulacak altıncı ortak girişim ilgili markaları yönetece k ve bunları diğer Ortak Girişim Teşebbüsleri ne ( OGT ) lisanslayaca ktır; dolayısıyla BMW ve D aimler in bu alanlardaki mevcut işleri OGT lere devredilece ktir. 18-22/380 -187 2 / 4 (6) BMW otomobil paylaşım hizmeti sunan DriveNow u, otomobil ve yolculuk paylaşım hizmeti sunan ReachNow u, dijital park ödeme hizmeti sunan Parkmobile ile Parknow u ve otomotiv şarj istasyonu hi zmeti sunan Chargenow u; DAIMLER ise otomobil paylaşım hizmeti sunan Car2go yu, taksi çağırma hizmeti sunan Mytaxi yi, çeşitli ulaşım araçlarıyla kombineli çok doruklu platform hizmeti sunan Moovel i ortak girişim teşebbüslerine aktaracak, ortak girişim te şebbüsleri otomobil paylaşımı, yolculuk paylaşımı, park, otomotiv şarj ve çok doruklu platform hizmetleri alanlarında faaliyet gösterecektir. (7) 2010/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesinin üçüncü fıkrasında; Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı ol arak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir. Bu tür işlemlerde, işlem taraflarının her biri devralan olarak kabul edilir. hükmüne yer verilmiştir. Anılan hüküm çerçeve sinde, ortak girişimler bakımından aranan koşullar; kurulan ortak girişim şirketinin kurucu teşebbüsler tarafından ortak kontrol altında tutulması ve kurulan şirketin bağımsız bir iktisadi varlık (tam işlevsellik) niteliği taşımasıdır. (8) Birleşme ve Devralm a Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz un (Kılavuz) 48. maddesinde iki ya da daha fazla teşebbüs ya da kişinin başka bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama imkânına sahip olması durumunda ortak kontrolden söz edileceği vurgulanmış, o rtak kontrole örnek olarak da; oy haklarında ya da karar alma organlarına atamada eşitlik, veto hakları ve oy haklarının ortaklaşa kullanılması sayılmıştır. Bu kapsamda Bildirim Formunda BMW ve DAIMLER in Mytaxi dışındaki her bir ortak girişimde %50 şer hisse sahibi olacağı1, her bir OGT ye iki icrai yönetici (CEO ve CFO) tayin edileceği ve bu yöneticilerin atanma ve işten çıkarılmalarına ilişkin kararların tarafların oy çokluğu ile verileceği, OGT lerin iş planlarının yeni yönetimleri tarafından geliştiril eceği ve bu iş planlarının BMW ve DAIMLER tarafından ortak bir şekilde onaylanmak zorunda olduğu, beş iş alanının CEO larından oluşan Ortak Girişim Kurulu oluşturulacağı ve bu kurulun iş alanlarının stratejik odaklarından sorumlu olacağı ve bu kapsamda bir den fazla iş alanı üzerinde etki oluşturan hususlarda kararlar alacağı ve OGT lere kılavuzluk edeceği, OGT lerin iş planlama ve bütçe hususlarına ilişkin kararların nitelikli çoğunluk ile alınacağı dolayısıyla tarafların stratejik kararlara yönelik veto ye tkisine sahip olduğu ifadeleri göz önünde bulundurulduğunda kurulacak ortak girişim teşebbüslerinin, işlem taraflarının ortak kontrolünde olacağı anlaşılmıştır. (9) Bir ortak girişimin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir yoğunlaşma olarak kabul edilmesi için aranan kriterlerden bir diğeri de, kurulacak işletmenin bağımsız bir iktisadi varlık niteliği taşımasıdır. Söz konusu kriter ile, kurulacak olan ortak girişimin kurucularından bağımsız olarak ilgili pazarda faaliyetlerini kalıcı olarak sürdürebilen ayrı bi r teşebbüs olarak tanımlanıp tanımlanamayacağını tespit etmek amaçlanmaktadır. Bildirim Formunda yer alan bilgilerden ortak girişim şirketinin, kendi yönetim organizasyonuna, mali kaynaklara ve personele sahip olacağı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda Bildirim Formu nda yer alan OGT lerin sadece BMW ve DAIMLER için özel bir hizmet vermeyeceği, üçüncü kişilerle potansiyel iş ilişkilerine odaklanacağı ve pazarda kendi erişimini ve varlığını sağlayacağı, ana şirketlerle güçlü bir alım ve satım ilişkisinin bulunmaya cağı, ana şirketlerin OGT ler için yararlı bir teknoloji geliştirmeleri durumunda bunları normal pazar koşulları çerçevesinde 1 ( ..) 18-22/380 -187 3 / 4 OGT lere lisanslayacağı, OGT lerin belirsiz süreli kurulduğu ve haklı gerekçelerle fesih halleri dışında en erken 31 Aralık 2040 t arihinde feshedilebileceği açıklamaları ile OGT ler ile işlem tarafları arasında sınırlı bir ilişki olacağı ve OGT lerin ana şirketlerden elde ettikleri cironun OGT lerin toplam cirosunun %10 unu aşmayacağını n beklendiği dikkate alındığında , OGT lerin bağı msız iktis adi varlık niteliği taşıyacağı anlaşılmıştır . Nitekim Kılavuz un 86. maddesinde ortak girişimin cirosunun %50 den fazlasını üçüncü kişilere yaptığı satışlardan elde etmesinin tipik olarak bir tam işlevsellik göstergesi olacağı belirtilmiştir. (10) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, OGT ler tam işlevsel bir ortak girişim niteliğini haiz ol up bildirim konusu işlem 2010/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi dir. Taraflara ilişkin ciro bilgileri incelendiğinde , 2010/4 sayılı Tebliğ in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca belirlenen eşiklerin aşılmış olduğu ve bu sebeple bahse konu işlemin bildirime tabi olduğu anlaşılmıştır . (11) 2010/4 sayılı Tebliğ ekinde yer alan Bildirim Formu nun 5.2. maddesine göre; etk ilenen pazarlar, bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali olan ve taraflardan en az ikisinin aynı ürün pazarında veya taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyette bulunduğu bir ürün pazarının alt veya üst pazarında faaliyette bulunduğu ilgil i ürün pazarları olarak tanımlanmıştır. BMW küresel çapta binek araç ve motosiklet üretim, pazarlama, satış ve satış sonrası hizmet pazarında faaliyet göstermektedir. Buna ek olarak satışlarını desteklemek amacıyla finansal hizmet, sigortacılık ve mobilite hizmetleri de sunmaktadır. BMW, Türkiye de BMW ve MINI markalı binek araçların satış ve satış sonrası hizmetlerine ilişkin faaliyet göstermektedir. BMW ayrıca bu araçlar için finansal hizmet, filo hizmeti ve takas hizmeti sunmakta olup mobilite hizmetleri2 pazarında faaliyette bulunmamaktadır. BMW nin Türkiye de herhangi bir iştiraki ve/veya bağlı ortaklığı bulunmamakta olup BMM Türkiye cirosunu yetkili otomobil bayilerine ve yetkili servislere yaptığı satışlardan elde etmektedir. (12) DAIMLER ise binek araç, kamyon, minibüs ve otobüslerin üretimi, satışı ve satış sonrası hizmetleri pazarı ile bu araçların satışını desteklemek amacıyla finansal hizmet ve sigortacılık hizmetleri pazarında faaliyet göstermektedir. DAIMLER ayrıca mobilite hizmetleri pazarında faaliyette bulunmaktadır. Mobilite hizmetleri bakımından, Türkiye de iştiraki Taxibeat Teknoloji Hizmetleri A.Ş. (TAXIBEAT) aracılığıyla özellikle taksi paylaşım hizmetleri alanında olmak üzere çeşitli mobil uygulamalar geliştirmekte ve pazarlamaktadır3. TAXIBEAT in faaliyet alanına ilişkin olarak Bildirim Formu ve ek bilgi yazısında yolculuk paylaşımı pazarında faaliyette bulunmak için kurulan TAXIBEAT in aktif olmadığı , 2016 ve 2017 yıllarında Türkiye de ciro ele etmediği ifade edilmiş tir. (13) İşlem konusu OGT lerin ise otomobil paylaşım hizmetleri, yolculuk paylaşım hizmetleri, park hizmetleri, şarj hizmetleri ve talep üzerine verilen diğer mobilite hizmetleri pazarlarında faaliyetlerde bulunacakları tespit edilmiştir . (14) Yukarıda yer verile n bilgiler ışığında, işlem tarafları BMW ve DAIMLER in dünya çapındaki faaliyetleri arasında (binek araç üretimi, satışı ve satış sonrası hizmetleri, araç finansmanı, mobilite hizmetleri) yatay bir örtüşme olduğu anlaşılm ıştır. Tarafların 2 Bildirim Formunda BMW nin iştiraki olan ve otomotiv şarj hizmetleri pazarında faaliyette bulunan ChargeNow un Türkiye de faaliyet göstermekle birlikte doğrudan şarj hizmeti sunmadığı ve ciro elde etmediği, bunun yerine elektrikli araçların kabulünü ve talebini artırmak için yerel ortağı ( ..) aracılığıyla başvuran modeli (referrer model) uyguladığı ifade edilmiştir. 3 Taxıbe at, Intelligent Apps GmbH nin bir iştiraki olup M ytaxi ye aittir. 18-22/380 -187 4 / 4 Türkiye faaliyetl eri incelendiğinde ise, tarafların Türkiye de OGT lere aktaracakları işler arasında herhangi bir örtüşme bulunmadığı görülmüştür . OGT lere katkıda bulunan işlerin, iki istisna dışında Türkiye de faaliyeti bulunmadığı belirtilmiş, bu kapsamda ChargeNow ve M ytaxi hakkında yukarıda ilgili bölümlerde yer verilen açıklamalarda bulunulmuştur. Bu kapsamda, OGT lerin faaliyet kolu olan mobilite hizmetleri pazarı kapsamında BMW nin mobilite hizmeti sunmadığı, DAIMLER in ise iştiraki TAXIBEAT aracılığıyla mobilite p azarında faaliyette bulunduğu ancak bu teşebbüsün aktif olarak faaliyette bulunmadığı yakın gelecekte de faaliyette bulunmayacağı anlaşıl mıştır . Bu kapsamda Türkiye de işlem taraflarının faaliyetleri ile OGT lerin faaliyetleri arasında yatay veya dikey sev iyede örtüşme bulunmadığı, işlemin tamamlanmasının ardından Türkiye de yoğunlaşma artışının yaşanmayacağı tespit edilmiştir . (15) Açıklamalar çerçevesinde bildirim konusu işlemin hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi sonucunu do ğurmayacağı kanaatine ulaşılmıştır. (16) 2010/4 sayılı Tebliğ in 13. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bir ortak girişim işleminin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi açısından rekabetçi davranışların koordinasyonu riski taşıyıp taşımadığının değerlendirmesi de ge reklidir. Bir ortak girişimin, bağımsız teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların koordinasyonunu amaçlamış ya da bu sonucu doğurmuş olup olmayacağı iki şekilde belirlenmektedir. Bu hallerden ilkinde bu şekilde bir koordinasyon riski ya da sonucunun ber taraf edilmesi için ana teşebbüslerin ortak girişimin bulunduğu pazardaki faaliyetlerinin önemsiz seviyede kalması veya ana teşebbüslerden sadece birinin bu pazardaki faaliyetlerine devam etmesi gerekir. İkinci durumda ise ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği pazardaki tüm faaliyetlerini ortak girişime devretmeleri sayesinde bu şekilde bir riskin tamamen bertaraf edilmiş olacağı kabul edilmektedir. Ana teşebbüslerin Türkiye deki faaliyetleri ( binek araçların satışı ve satış sonrası hizmetleri ile otomotiv finansmanı pazarları) arasında yatay bir örtüşme bulun makla birlikte , yeni kurulacak OGT ler ile işlem taraflarının faaliyetleri arasında Türkiye de yatay veya dikey seviyede örtüşme bulunma maktadır . Zira OGT ler ile işlem taraflarından sadece DAIMLER in iştiraki TAKSIBEAT in faaliyetleri arasında yatay örtüşme bulunmakta ; ancak TAKSIBEAT Türkiye de aktif olarak faaliyette bulunmamakta dır4. Ek bilgi yazısında ayrıca işlem taraflarının OGT lerin faaliyet konularını oluşturan beş iş alanındaki mobilite hizmetlerine ilişkin bütün faaliyet ve varlıklarını OGT lere aktaracakları ve kendilerinin söz konusu faaliyetleri ayrıca yürütmeyecekleri ifade edilmiştir. Dolayısıyla OGT ler işlem tarafları ile a ynı pazarda rekabet halinde bulunmayacaklar dır. Tüm bu bilgiler ışığında, bildirim konusu işlem in, koordinasyon riski d oğurmayacağı anlaşılmıştır. H. SONUÇ (17) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; b ildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasın ın veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 4 TAKSIBEAT 2016 ve 2017 yıllarında ciro elde etmemiştir .