Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2014-1-52 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 14-43/793 -354 Karar Tarihi : 04.11.2014 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan TÜRK , Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN , Doç. Dr. Tahir SARAÇ B. RAPORTÖRLER : İsmail Yücel ARDIÇ, Metin DEMİRCİ C. BAŞVURUDA BULUNAN : Cihan TANDIR 468 Sok. No:8 Bayramyeri/Denizli D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : Denizli Sarraflar ve
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2014-1-52 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 14-43/793 -354 Karar Tarihi : 04.11.2014 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan TÜRK , Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN , Doç. Dr. Tahir SARAÇ B. RAPORTÖRLER : İsmail Yücel ARDIÇ, Metin DEMİRCİ C. BAŞVURUDA BULUNAN : Cihan TANDIR 468 Sok. No:8 Bayramyeri/Denizli D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : Denizli Sarraflar ve Kuyumcular Esnaf ve Sanatkârlar Odası Köseoğlu Çarşısı No:164/165 Kat:5 Bayramyeri/Denizli (1) E. DOSYA KONUSU: Denizli de bulunan Sarraflar ve Kuyumcular Esnaf ve Sanatkârlar Odasının altın satış fiyatını belirlediği iddiası. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, Denizli de bulunan Sarraflar ve Kuyumcular Esnaf ve Sanatkârlar Odasının altın satış fiyatını belirlediği iddia edilm iştir. (3) G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 16.05.2014 tarihinde intikal eden başvuru üzerine hazırlanan 05.08.2014 tarih ve 2014 -1-52/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu 07.08.2014 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 14-26/532 -M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İ lgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan 20.10.2014 tarih ve 2014 -1-52/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; - 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca Denizli Sarraflar ve Kuyumcular Esnaf ve Sanatkârlar Odası hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı, - Bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun un 9 . maddesinin 3 . fıkrası uyarınca Denizli Sarraflar ve Kuyumcular Esnaf ve Sanatkârlar Odası na , ihlale ne şekilde son verece ğine ve ihlale devam etme si durumunda 4054 sayılı Kanun un ilgili maddeleri çerçevesinde işlem başlatılacağına dair görüş bildirilmesinin yerinde olacağı ifade edilmiştir . I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (5) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı kuyumculuk pazarı , i lgili coğrafi pazar ise Denizli ili olarak belirlenmiştir. (6) Başvuruda temel olarak , Denizli Sarraflar ve Kuyumcular Esnaf ve Sanatkârlar Odası nın (ODA) altın satış fiyatını belirlediği iddia edilerek 4054 sayılı Kanun kapsamında ge reğinin yapılması talep edilmek le birlikte, daha sonra başvuru sahibi ile yapılan telefon görüşmesinde; ODA nın kanuna aykırı olarak altın satış fiyatını belirlediği, belirlenen 14-43/793 -354 2/3 fiyatların www.dijikur.com adlı interne t sitesinden ve sms yoluyla duyurulduğu ve belirlenen fiyatlara uymayan esnafa ODA tarafından baskı yapıldığı ifade edilmiştir. (7) 4054 sayılı Kanun un 4 . maddesinde Belirli bir mal ve hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri yasaklanmış ve aynı maddenin ikinci fıkrasında ise tahdidi olmamak üzere yasaklanan hallere ilişkin örneklere yer verilmiştir. Söz konusu fıkranın (a) bendinde, mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi yasakla nan hallerden sayılmıştır. (8) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde , yapılan başvuruda yer alan iddiaların 4054 sayılı Kanun un 4 . maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekebileceği anlaşılmıştır. (9) Dosya mevcudundan , ODA yönetiminin geçtiğimiz yıl göreve geldiği, yönetimin üye esnafların sorunlarını çözebilmek için aktif bir şekilde hareket ettiği, bu bağlamda üyeler ile bir toplantı gerçekleştirdiği, bu toplantıda sahte ve çalıntı ziynet eşyalarının piyasada dolaşması ve hafta sonu nöbet uygulaması gibi sektörü ilgilendiren konuların yanında sarraf ve kuyumcuların satış fiyatlarının sabitlenmesinin de konuşulduğu, hatta belirlenen fiyatlara uymayanlara ODA tarafından ceza verilmesinin gündeme geldiği, bu fikre katılanl arın olduğu kadar karşı çıkanların da olduğu, ancak toplantıda konuşulan fiyat belirleme ve yaptırım konuları hakkında herhangi bir karar alınmadığı anlaşılm ıştır. (10) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde , ODA yönetiminin -fiyat belirlemesi ve belirlenen fiyatlara uymayan esnaflara ceza vermek istemesi durumunda dahi - üyelere yaptırım konusunda , Denizli Esnaf ve Sanatkârlar Odası Birliği yetkisi nedeniyle, herhangi bir hukuki imkânı bulunma dığı, a yrıca ODA tarafından Denizli Esnaf ve Sanatkârlar Odası Birliği n e herhangi bir üye hakkında iletilen bir şikâyet bulunma dığı görülmüştür . (11) Dosya mevcudundan, önaraştırma sürecinde üyelerden senet alınması, üyelere baskı yapılması gibi rekabet hukuku bakımından önem arz edecek bir uygulama yapıldığına dair emarelere ras tlanılma dığı, fiyatlarda birlikteliğin sağlanması isteğinin sadece konuşma seviyesinde ve tek taraflı bir irade beyanı olarak kaldığı, gerek tüm üyelerin aynı fikirde olmaması, gerekse 131 üyenin bulunduğu bir pazar yapısında fiyat birlikteliğinin sağlanma sının fiilen çok zor olması nedenleriyle bu isteğin hayata geçirilmesinin de oldukça zor olduğu düşünülm üştür . (12) Bu çerçevede, dosya mevcudu iddialara yönelik olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı, ancak 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında reka beti bozucu etki doğurabilen ya da doğurabilecek olan uygulamalardan kaçınılması gerektiği yönünde Denizli Sarraflar ve Kuyumcular Esnaf ve Sanatkârlar Odasına görüş bildirilmesinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır. 14-43/793 -354 3/3 J. SONUÇ (13) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, 2. Bununla birlikte, elde edilen bulgu ve emareler dikkate alınarak, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında rekabeti bozucu etki doğuran ya da doğurabilecek uygulamalardan kaçınılması gerektiğine ilişkin olarak Denizli Sarraflar ve Kuyumcular Esnaf ve Sanatkârlar Odasına görüş bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir. 04.11.2014 tarihli ve 14 -43/793 -354 sayılı Kurul Kararı na KARŞI OY GEREKÇESİ Rekabet Kurumu kayıtlarına 16.05.2014 tarih ve 2807 sayı ile giren başvuru da Denizli Sarraflar ve Kuyumcular Esnaf ve Sanatkârlar Odası nın kanuna aykırı olarak altın satış fiyatını belirlediğini, belirlenen fiyatların www.dijikur.com adlı internet sitesinden ve sms yoluyla duyurulduğunu, y ine belirle nen fiyatlara uymayan esnafa Oda tarafından baskı yapıldığı iddia edilerek 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında gereğinin yapılması talep edilmiş , söz konusu başvuru üzerine hazırlanan 05.08.2014 tarihli İlk İnceleme Raporu nun sonucu nda önaraştırma yapılmış, Kurulumuz mezkur kararıyla bu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41.maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına ve elde edilen bulgu ve emareler dikkate alınarak, anılan 4054 sayılı Kanun un 4 .maddesi kapsamında rekabeti bozucu etki doğuran ya da doğurabilecek uygulamalardan kaçınılması gerektiğine ilişkin olarak Denizli Sarraflar ve Kuyumcular Esnaf Sanatkarlar Odasına görüş bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine karar vermiş olup, biz bu karara aşağıda belirteceğimiz nedenlerle karşıyız. 4054 sayılı Rekabetඈn Korunması Hakkında Kanunun 1. maddesඈnde Kanunun amacının, mal ve hඈzmet pඈyasalarındakඈ rekabetඈ engelleyඈcඈ, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma, karar ve uygulamaları ve pඈyasay a hâkඈm olan teşebbüslerඈn bu hâkඈmඈyetlerඈnඈ kötüye kullanmalarını önlemek, bunun ඈçඈn gereklඈ düzenleme ve denetlemelerඈ yaparak rekabetඈn korunmasını sağlamak olduğu belඈrtඈlmඈş; 40. maddesඈnඈn 1. fıkrasında, Kurul re sen veya kendඈsඈne ඈntඈkal eden baş vurular üzerඈne doğrudan doğruya soruşturma açabඈleceğඈ gඈbඈ, soruşturma açılıp açılmayacağının saptanması bağlamında önaraştırma yaptırabඈleceğඈ; aynı Kanun un 41.maddesඈnde de, yapılan önaraştırma sonucunda düzenlenen raporu değerlendඈrerek soruşturma aç ılmasına veya açılmamasına karar vereceğඈ hükme bağlanmıştır. Kanunun 40. ve 41.maddelerඈnඈn gerekçelerඈ 14-43/793 -354 4/3 ඈncelendඈğඈnde de; Kurul un kendඈsඈne yapılan her türlü ඈhbar, şඈkayet ve başvuruyu mutlaka değerlendඈrmeye alarak, ඈhbar ve şඈkayetlerඈn cඈddඈ bඈr şek ඈlde ele alınmasının amaçlandığı, yaptırılacak önaraştırmadan sonra cඈddඈ bulunan ඈddඈaların derඈnleştඈrඈlerek soruşturma aşamasının yerඈne getඈrඈlmesඈ gerektඈğඈ ඈfade edඈlmඈştඈr. Bu hükümlerden anlaşılacağı üzere, önaraştırma sonucunda rekabet kuralların ı ඈhlal eden eylem, karar ve anlaşmaların varlığının bulunmadığı hususunda Kurulun tam bඈr kanaate sahඈp olması halඈnde soruşturma açılmamasına karar verඈleceğඈ, ancak önaraştırma sonucu elde edඈlen belge ve bඈlgඈler bu kanıya ulaşılmasını sağlamıyorsa, bඈ r başka deyඈşle bඈlgඈ ve belgelerඈn yetersඈzlඈğඈ nedenඈyle böyle bඈr kanaate varılamıyorsa veya ඈhlallerle ඈlgඈlඈ olarak daha detaylı ඈnceleme yapılması sonucunda yenඈ belge ve bඈlgඈlere ulaşılabඈleceğඈnඈn öngörülmesඈ hallerඈnde soruşturma açılması gerektඈ ğඈ açıktır. 4054 sayılı Kanunun yukarıda açıklanan amacına hඈzmet etmek adına, soruşturma açılmamasına karar verඈlebඈlmesඈ ඈçඈn önaraştırma sonucu elde edඈlen bඈlgඈ ve belgelerඈn, olayda rekabet ඈhlalඈ olmadığını açık olarak ortaya koyması gerekඈr. Danıştay ın yerleşmඈş ඈçtඈhatları (1) da bu yöndedඈr. Danıştay kararlarında, soruşturma açılmaması kararı verඈlebඈlmesඈ ඈçඈn rekabet ඈhlalඈne ඈlඈşkඈn cඈddඈ bulguların olmamasından çok, öncelඈkle önaraştırmada elde edඈlen belge ve bඈlgඈlerඈn değerlendඈrඈlmes ඈ sonucu, ඈddඈa konusu ඈhlallerඈn olmadığı yolunda Kurul a tam bඈr kanaat gelmesඈ hususunun varlığı aranmaktadır. Başkanlık makamınca önaraştırma kapsamında görevlendඈrඈlen uzmanlarca Denඈzlඈ Sarraflar ve Kuyumcular Esnaf ve Sanatkârlar Odası nın yerඈnde ඈ nceleme yapılarak 38 adet belge alınmış, yඈne belgelerde adı geçen bඈr kısım kuyumcularla görüşmeler yapılmıştır. Dosyada bulunan, sıra numarası da verඈlen belgeler aşağıda kısaca belඈrtඈlmඈştඈr. 1- BELGE 11/11: 1) İşin yoğun olduğu zamanda bazı esnaflar eski usul fiyatlarla satış yaptılar. Çünkü mantık bileziği zararına dahi satıp 14 ayarda karını çıkarıyorlar. 2) Görüşmeler sonuç verme yecek anlaşılan. 3) Bayrak uygulaması + Yapanların duyurulması (Uşaklı Hafız Kuy umculuk) 2- BELGE 11/20: Maalesef fiyat birliği sağlanamamıştır. Liste fiyatına uyduğumuz için satışlarımız düşmüştür. Ceza yöntemi daha sert ve herkese uygulanmalıdır. Senet alma veya esnaflardan bir teminat alma işi hızlandırılmalıdır. Sert tedbirler alı nmalıdır. Gizli müşteri gönderme olayı yapılmalıdır. (Topuzoğlu Sarrafiye) 3-BELGE 11/22: Fiyat birliği az da olsa uyuluyor. Esnaflarımızın daha duyarlı olması gerekir. Satılan mala fiyat verilmemesi uygun olur. Mesleki bilgilerin vatandaşa verilmemesi laz ım. (Karabay Sarrafiye) 4-BELGE 11/25: Birlikteliğin sağlanması için yaptırımların daha baskıcı olması lazım. (Beyoğlu Sarrafiye) 5-BELGE 11/27: Ben Tandır Kuyumculuktan sonsuz sıkıntılıyım. Müşterime fiyat veriyorum alış veriş yapıyorum ancak müşterim tan dır listesinden bakıyor geri bana kavgaya geliyor. Ben müşteriyi pişiriyorum Tandır yiyor. Benim ne yapmam lazım. (1) Danıştay 13.Daඈresඈnඈn 07.02.2011 gün ve E.2010 -4155,K.2011 -492 sayılı kararı 14-43/793 -354 5/3 Tandır a çözüm bulunmalı gerisi hallolur. Tandır aşağı satınca bir şey yapamıyoruz bizler satınca birbirimizi suçluyoruz. 90 kişi bir Tandırın hakkından gelemiyor mu? Bir Tandır 90 esnafı dize mi getiriyor? Bu kadar mı aciziz? (Kardelen Altın) 6-BELGE 11/28: Oda harici tabela sistemi kaldırılamadığı için fi yat istikrarı tam olarak uygulanmadığı görülmüştür. Tabela fiyatlarını malum dükkanın fiya tlarına göre aynısını ayarlayalım. Uygulama ziynet grubunda olduğu gibi eski Reşat beşli eski sarı lira da getirilmesini arzu ediyoruz. Eski beşli fi yatı-Yeni beşli fi yatı gibi Orijinal beşli Orijinal sarı lira. 8 ayar ürünler yasaklansın 14 fi yatı üzerinden müşterilere satılıyor. (Kuyumcu Sarrafiye) 7-BELGE 11/30: Esnaflar arasında ziynetlerde belirlenen tek fiyat uygulamasını n gerçekten uygulanabilir olması . Herkese fayda sağlayacağını düşündüğüm cumartesi günleri nöbet sistemine geçilmesi. Böyl elikle hem nöbet tutan esnaflarımızın kazancı artacak hem de dinlenme fırsatı bulan çalışan ve işyeri sahiplerinin stresi azalınca belki müşteriyle olan stresli kavgaları bir nebze de olsa azalır. Kaybolan birlik ve beraberliğin sağlanması iş ahlakına sahi p olmaları. (Kınalı Kuyumcu) 8-BELGE 11/34: Görüleceği üzere, esnaflarımızın büyük bir çoğunluğu mevcut sistemin devamı yönünde görüş bildirmiştir. Ancak, mevcut sistemin devamı yönünde görüş bildirmelerine rağmen, uygulama da tersini yapan esnaflarımız da bulunmaktadır. Bu konu da, samimi olunması problemlerin çözümünde daha yapıcı olacaktır. Bildiğiniz üzere, seçim döneminden bu yana çok hummalı bir çalışma dönemi geçirilmiştir. Gerek yönetim ve denetim kurulumuz, gerek genel sekreterimiz çok büyük mücade leler vermiş ve en önemlisi de sizlerin destekleri ile belli bir düzen oturtulmuş olup, halen bu işleyiş devam etmektedir. Bütün gayretimiz sizlerin daha iyi para kazanması, daha huzurlu olması ve geleceğinize güvenle bakabilmeniz yönündedir. Sizlerin terc ihleri, bizlerin çalışma yöntemlerini belirlemektedir. Önümüzdeki günler de, tekrar genel bir toplantı düzenlenecektir. Anket formların da, bazı talepler de söz konusudur. Bunlar ayrıca değerlendirilmektedir. Anket formların da, oda yönetimimize vermiş old uğunuz destek mesajlarına da ayrıca teşekkürlerimizi sunar ve bu vesileyle hayırlı işler dileriz. denilme ktedir. Bu belgeler , olayda 4054 sayılı yasanın 4.maddesi kapsamına girebilecek nitelikte birtakım bulgu ve emarelerin olduğunu göstermektedir. Kaldı ki Kurul çoğunluğu da aynı şekilde elde edilen bazı bulgu ve emareleri dikkate al masına rağmen soruşturma açılması yolunu seçmemiş, sadece başka bir yöntemle ç özüm bulmaya çalışmıştır. Kurul , kararının hüküm fıkrasın 2.maddesinde 4054 sayılı Kanun un 4.mad desi kapsamında rekabeti bozucu etki doğuran ya da doğurabilecek uygulamalar dan kaçınılması gerektiğine ilişkin olarak Denizli Sarraflar ve Kuyumcular Esnaf Sanatkarlar Odasına görüş bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine karar vermiştir. Kurulu muzca bu gerekçelerle soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmışsa da, sarraf ve kuyumcular arasındaki ihlal anlamına gelebilecek birlikteliğin, uygulama alanının ve etki sınırlarının ne olduğunun bu aşamada mevcut dosya kapsamında, kesin yargı ya varacak ölçüde saptanmasına olanak verecek bilgi ve belgelerin bulunmadığı kanaatindeyiz. 14-43/793 -354 6/3 Mevcut önaraştırma bakımından , Denizli ilinde bulunan Sarraf ve Kuyumcuların, Denizli Sarraflar ve Kuyumcular Esnaf Sanat karlar Odasının organizasyonu altında 4054 sayılı yasanın 4.maddesine aykırı rekabeti bozucu, engelleyici ve kısıtlayıcı birtakım eylem ve işlemler içerisinde bulundukları yönünde ciddi ş üphelerin bulunduğu, etkilerin hangi ölçüde olduğu , uygulama alanının ne aşamada kaldığı konularının bu aşamada açıklığa, kavuşmaması nedenleriyle, anılan hususların ayd ınlatılması bakımından Denizli Sarraflar ve Kuyumcular Esnaf Sanat karlar Odası hakkında 4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması ger ektiği görüşündeyiz. Kaldı ki, son zamanlarda, genellikle Anadolu da faaliyette bulunan; Fırın, Dershane, Sürücü Kursu ve Otobüs işletmesi gibi teşebbüslere , bu dosyada bulunan eşdeğer deliller olduğunda soruşturma açan ve sonucunda idari para cezası vere n Kurulumuzun, Anadolu da vergi ödeme sıralamasında genellikle ön sıralarda bulunduğu gözlemlenen sarraf ve kuyumculara soruşturma açmaması izahtan varestedir. 4054 Sayılı Yasanın 05.07.2012 gün ve 6352 sayılı yasanın 63.maddesi ile değişik 55.maddesinde; İdari yaptırım kararlarına karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir. Kurul kararlarına karşı açılan her türlü dava öncelikli işlerden sayılır. hükmü bulunmaktadır. Bu hükme ve 2577 sayılı İ.Y.U.K nun ilgili hükümlerine göre; şikayetçi veya bu k ararın sonucu ile ilgili meşru ve aktüel menfaati olan 3.kişilerin, şikayetçinin kararın tebliğinden itibaren, 3.kişilerin ise kararın Rekabet Kurumu web sitesinde yayımlandığı tarihten itibaren 60 (altmış) gün içerisinde, dava açması halinde, Kurulumuz kararının hukuka aykırı bir işlem olması nedeniyle iptal edilmesi gerektiği inancını taşıyorum. Yukarıda açıkladığımız nedenlerle şඈkayetçඈ ඈddඈalarının, dosya ඈçerඈğඈ belge ve bඈlgඈler karşısında; önaraştırmaya konu edඈlen olayın soruşturma açılmasına ger ek bulunmadığı yönünde kesඈn bඈr kanaate ulaşmaya yetecek ölçüde aydınlatılmadığı anlaşıldığından, şඈkayet konusunun derඈnlemesඈne ඈncelenmesඈ ඈçඈn şඈkayet edඈlen Denඈzlඈ Sarraflar ve Kuyumcular Esnaf Sanat karlar Odası hakkında soruştur ma açılması gerekඈrk en, anılan Teşebbüs Bඈrlඈğඈ hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına ඈlඈşkඈn Kurulumuzu n çoğunluk kararına katılmıyorum . Reşඈt GÜRPINAR Kurul Üyesඈ