Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -2-267 (Devralma) Karar Sayısı : 09-60/1476 -392 Karar Tarihi : 23.12.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V .) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Alper Fevzi KARA , Sinan ÇÖRÜŞ C. BİLDİRİMDE : - Goldc up 5115 AB BULUNAN Temsilci leri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Murat Hakan ÖZGÖKÇEN 2
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -2-267 (Devralma) Karar Sayısı : 09-60/1476 -392 Karar Tarihi : 23.12.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V .) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Alper Fevzi KARA , Sinan ÇÖRÜŞ C. BİLDİRİMDE : - Goldc up 5115 AB BULUNAN Temsilci leri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Murat Hakan ÖZGÖKÇEN 20 Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/ İstanbul D. TARAFLAR : - Esselte AB Sundbybergsvagen 1 , 171 27 Solna Stockholm İSVEÇ - Segullah III , L.P. ve Gerçek Kişi Hissedarlar La Motte Chambers JEI BJ St. Helier C.I. E. DOSYA KONUSU: Isaberg Holding AB nin (Isaberg) hisselerinin Esselte AB nin (Esselte) bir iştiraki olan Goldcup 5115 AB (Goldcup) tarafından devralınması işlem ine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.11.2009 tarih ve 8187 sayı ile intikal eden ve eksiklikleri 7.12.2009 tarih ve 8625 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 30 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rek abet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenen 17.12.2009 tarih ve 2009 -2-267/Öİ -09-AFK sayılı Ön İnceleme Raporu, 18.12.2009 tarih ve REK.0.06.00.0 0-120/518 sayılı Başkanlık Önergesi il e 09 -60 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, b ildirime konu işleminin 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu anca k, işlemin , tarafların ciro ve pazar paylarının aynı Tebliğ in İzne Tabi Birleşme ve Devralmalar başlıklı 4. maddesinde belirlenen eşikleri aşmaması nedeniyle, 40 Rekabet Kurulu nun iznine tabi olmadığı belirtilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili İşlem ve Taraflar H.1.2. İşleme İlişkin Bilgiler Bildirim konusu işlem, Esselte tarafından kontrol edilen Goldcup ın taraflar arasında imzalanan hisse devir sözleşmesi aracılığıyla Isaberg in tüm hisselerini 09-60/1476-392 2 devralmasıdır. İşlem sonrasında Isaberg ve I saberg Grubu bünyesindeki tüm şirketler Goldcup ın %100 iştiraki haline gelecektir. Bildirim formunda işlemin, 1997/1 Sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (Tebliğ) kapsamında bir 50 devralma işlemi olduğun un düşünüldüğü, ancak, tarafların pazar payının %25 lik pazar payı ve ciro eşiğinin altında kalmasına rağmen, pazar payı verilerinin kesin olmaması ve pazar payının daha yüksek çıkabilme olasılığına karşın bildirimde bulunulduğu ifade edilmektedir. Bildiri m formunda bazı eksiklikler tespit edilmesi üzerine, 26.11.2009 tarih ve 4990 sayılı yazı ile bilgi talebinde bulunulmuş, cevaben gönderilen yazı Kurum kayıtlarına 7.12.2009 tarih ve 8625 sayı ile girmiştir. Bildirim tarihi olarak bu tarih esas alınmıştır. H.1.3. Taraflar H.1.3.1. Devralan Taraf: Esselte 60 Esselte, ofis malzemeleri üretimi alanında 120 den fazla ülkede faaliyet göstermekte olup, 33 ülkede iştiraklere sahiptir. 2008 yılında ( .) TL ciro elde etmiştir. Cirosunun büyük bir kısmı (%...) Avrup a ya yapılan satışlardan elde edilmektedir. Esselte, Türkiye pazarında faaliyetlerini Esselte Leitz Büro Malzemeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Esselte Türkiye) ünvanlı % 100 iştiraki ve dağıtıcıları aracılığıyla sürdürmektedir. Esselte Türkiye , ofis ürünleri nin üretimi, ithal edilmesi ve dağıtılması alanlarında faaliyet göstermektedir. Bildirim formunda Esselte nin ürün segmentinin aşağıdaki şekilde tasnif edilebileceği ifade edilmektedir: Dosyalama ürünleri (asma dosya klasörleri, indeksleme ve ayraç ürünler i, 70 genişletilmiş dosyalar, halka bağlayıcılar, kol yayı dosya sistemleri vb.) Çalışma ortamı ürünleri (zımba, delgeç, kesme araçları, evrak rafları ve dosyaları, masa aksesuarları vb.) Diğer (hobi sahiplerine, grafik tasarımcılarına yönelik ürünler, yapışt ırıcı kullanma makineleri, taşınabilir yapıştırıcı ürünleri, çocuklar için yaratıcı ürünler, taşınabilir yazıcılar, bilgisayar aksesuarları vb.) Esselte nin tüm hisseleri Esselte Group Holdings Luxembourg S.A. tarafından kontrol edilmektedir. Bu şirketin b aşlıca hissedarlarını gösterir tabloya aşağıda yer verilmektedir: Tablo 1: Esselte Group Holdings Luxembourg S.A nın hissedarlık yapısı 80 Hissedar Pay (%) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) H.1.3 .2. Devredilen Taraf: Isaberg Isaberg, ofis malzemeleri üretimi alanında 130 dan fazla ülkede faaliyet göstermekte olup, 8 ülkede iştiraklere sahiptir. 2008 yılında ( .) TL ciro elde 09-60/1476-392 3 etmiştir. Isaberg , Türkiye pazarında faaliyetlerini dağıtıcıları aracılığıyla sürdürmektedir. Bildirim formunda Isaberg in ürün segmentinin aşağıdaki şekilde tasnif edilebileceği ifade edilmektedir: Ofis segmenti (zımba, delgeç, zımba çıkarıcı, zımba teli vb.), Alet segmenti (ağır iş zımbası, endüstriyel pensler, yüksek kapasite delgeçler, 90 sanayi tipi zımbalar vb.) İç çözümler i (fotokopi makineleri ve yazıcılar için zımba uygulamaları vb.) . Isaberg in hisselerinin % ( .) orta düzey şirketlere yatırım yapan bir İskandinav fonu olan Segullah III, L.P., kalan hisseler ise Isaberg Group yönetim kurulu üyele ri tarafından kontrol edilmektedir. H.2. İlgili Pazar Bildirim formunda devralma işlemini Türkiye de rekabet üzerinde herhangi bir etkisinin olmayacağından hareketle herhangi bir ilgili ürün pazarı tanımı yapılması gerekmediği ifade edilmektedir. Öte yanda n, tarafların Türkiye pazarında faaliyetlerinin 100 Zımba Zımba çıkarıcı Zımba teli Delgeç alanlarında örtüştüğü belirtilmektedir. Dosya kapsam ında ilgili ürün pazarı tanımı yapılmasının gerekli görülmesi halinde yse, pazarın her bir ürün özelinde değil, daha geniş bir şekilde çalışma ortamı ürünleri pazarı olarak belirlenmesi gerektiği öne sürülmektedir. Bilgi isteme yazısına cevaben gönderilen yazıda her ne kadar son kullanıcı açısından bakıldığında zımba , zımba çıkarıcısı , delgeç gibi ürünlerin birbi rinin ikamesi olarak değerlendirilmesinin güç olduğuna dikkat çekilse 110 de işleme yönelik değerlendirmenin, Tarafların toptancı konumunda faaliyet gösteriyor olmaları, son kullanıcıya satış yapmamaları, Müşterilerin (perakendecilerin) bu ürünleri ayrı ayrı d eğil, bir paket olarak satın almaları unsurları dikkate alınarak geniş bir pazar tanımı üzerinden yapılması gerektiği ifade edilmektedir. Özetle bildirimde bulunan tarafça bu ürünler arasındaki tamamlayıcı nitelik vurgulanmaktadır. Rekabet Kurulu nun bu alana ilişkin almış olduğu 13.1.2000 tarih ve 00 -2/16-9 sayılı, Office 1 Superstore mağazalar zincirinin Türkiye deki franchise 120 anlaşmalarının konu edildiği kararda, değerlendirmelerini büro malzemeleri ve kırtasiye ürünlerinin pazarlanması pazarı gibi g eniş bir tanım üzerinden gerçekleştirmiş olmasının tarafların bu yöndeki iddialarını destekler nitelikte olduğu görülmektedir . 09-60/1476-392 4 Bu alana ilişkin AB Komisyonu uygulamalarına bakıldığında ise Guilbert/Office Depot1 ve Guilbert/Staples2 kararlarında örneklendiği üzere ilgili ürün pazarına ilişkin değerlendirmelerin öncelikle alıcıla r arasındaki niteliksel farklar dikkate alınarak yapıldığı görülmektedir. Komisyon, her iki kararda da net bir ürün pazarı tanımı yapmamakla beraber, farklı k anallar üzerinden gerçekleştirilen satışların farklı nitelikleri olabileceğine dikkat çekmiştir3. 130 Alıcılar arasındaki nitelik farklılıklarının önem teşkil edebilecek olmasından hareketle bildirimde bulunan taraftan pazardaki müşterilerin niteliklerine il işkin bilgi talep edilmiştir. Cevaben gönderilen yazıda müşteri kitlesinin geleneksel kanaldan alım yapan (ofis ürünleri toptancıları, sözleşmeli kırtasiyeler, ofis ürünleri bayileri ve ofis ürünleri süpermarketleri) ve modern kanalları kullanan (peşin alı şveriş noktaları, hipermarketler/süpermarketler) müşteriler olmak üzere ikiye ayrılabileceği ifade edilmiştir . Geleneksel kanalın daha ziyade şirketler ve profesyonel son kullanıcılar tarafından, modern kanalın ise bireysel müşteriler tarafından tercih edildiği öne sürülmüştür . Özetle, dosya özelinde yapılan değerlendirmeler açısından ürünler arasındaki 140 nitelik benzeşmeleri/ayrışmalarının ve alıcılar arasındaki nitelik farklarının pazar tanımında belirleyici olabileceği anlaşılmıştır. Bu durum göz önüne al ınarak, işlem en geniş haliyle çalışma ortamı ürünleri pazarı açısından, en dar haliyle ürün bazında (zımba pazarı, delgeç pazarı v b.), ve farklılaşan müşteri niteliklerinin olası etkilerini algılayabilmek adına geleneksel kanaldan yapılan çalışma ort amı ürünleri satışı ve modern kanaldan yapılan çalışma ortamı ürünleri satışı olmak üzere alternatif pazar tanımları altında değerlendirmeye tabi tutulacaktır. Ancak, kararın ilerleyen kısımlarında görüleceği üzere, benimsenecek pazar tanımının işlemin piyasadaki rekabet ortamı üzerindeki etkisinin tahlilinde belirleyici olmayacağından ötürü herhangi bir pazar tanımı yapılmayacaktır. 150 H.3. Değerlendirme H.3.1. İşlemin 4054 Sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ Kapsamında Olması 1997/1 sayılı Tebliğ in (Teb liğ) 2. maddesinin (b) bendinde, herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi dev ralma işlemi olarak nitelendirilmiştir. Dosya konusu işlem çerçevesinde Esselte nin, Isaberg in hisselerinin tümünü, devralması planlanmaktadır. Bu nedenle işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ in 2(b) maddesi uyarınca bir devralma işlemidir. H.3.2. İşlemin 1997/1 s ayılı Tebliğ Kapsamında Bildirime Tabi Olması 160 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi nde yer alan "Bu Tebliğ in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir böl ümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 25 milyon TL yi aşması halinde Rekabet 1 COMP/M. 3108 Office Depot/Guilbert 2 COMP/M. 2965 Staples/Guilbert 3 Söz konusu kararlarda mevcut durumun aksine ofis ürünlerinin üretimi alanında değil, dağıtımı alanında rekabet koşulları incelense de, Komisyon tarafından bu dosyalarda yapılan değerlendirmelerin yol gösterici olabileceği görülmektedir . 09-60/1476-392 5 Kurulu ndan izin almaları zorunludur" hükmü aracılığıyla hangi tür birleşme ya da devralma işlemlerinin Rekabet Kurulu nun iznine tabi olduğunu düzenlenmektedir . Bildirim formunda Esselte nin Türkiye deki tüm faaliyetlerinden 2008 yılında elde ettiği cironun ( .) TL, çalışma ortamı ürünlerinden elde ettiği cironun ( .) TL olduğu, Is aberg in ise 2008 yılında Türkiye deki tüm faaliyetlerinden ( .) TL 170 çalışma ortamı ürünlerinden ise ( .) TL ciro elde ettiği ifade edilmektedir. Buna göre tarafların tüm faaliyetlerinden elde ettikleri cirolarının toplamının dahi Tebliğ de belirtilen e şiğin altında kaldığı görülmektedir. Pazar payı açısından bir değerlendirme yapıldığında da benzer bir sonuca ulaşılmaktadır. Tarafların çalışma ortamı ürünleri , zımba , delgeç , zımba teli , zımba çıkarıcıları , geleneksel kanaldan yapılan çalışma ortamı ürünleri , modern kanaldan yapılan çalışma ortamı ürünleri olarak tanımlanabilecek alternatif tüm pazarlar özelinde pazar paylarına aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir. Tablo 2: Çalışma Ortamı Ürünleri Pazarı Marka Pazar Payı (%) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Taraflar Toplam ( .) 180 Tablo 3:Zımba Pazarı Marka Pazar Payı (%) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Taraflar Toplam ( .) Tablo 4:Delgeç Pazarı Marka Pazar Payı (%) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Taraflar Toplam ( .) Tablo 5: Zımba Teli Pazarı Marka Pazar Payı (%) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) 09-60/1476-392 6 ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Taraflar Toplam ( .) Tablo 6: Zımba Çıkarıcıları Pazarı Marka Pazar Payı (%) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( . ) ( .) Taraflar Toplam ( .) Tablo 7: Satış Kanalları Açısından Çalışma Ortamı Ürünleri Marka Geleneksel Kanal Pazar Payı (%) Modern Kanal Pazar Payı (%) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Taraflar Toplam ( .) ( .) Yukarıda yer verilen tablolar incelendiğinde delgeç üretim ve satış pazarı 190 haricinde tüm alternatif pazarlarda tarafların toplam pazar payı %25 lik eşiğin altında kalmaktadır. Delgeç pazarında ise tarafların toplam pazar payı % ( .) olmaktadır. Ancak, Tarafların benimsenebilecek en geniş pazar tanımı olan çalışma ürünleri pazarında dahi ciro toplamının ( .) TL nin altında kalması, Delgeç üretim ve satış pazarı nın ayrı bir pazar olarak belirlenmesi halinde dahi rekabet karşıtı bir etki doğmasının beklenmemesi, Delgeç üretim ve satış pazarı olarak belirlenecek bir pazarın piyasanın gerçek dinamiklerini yansıtmayabileceği, Rekabet Kurulu nun pazarın geniş tanımlanmasına dönük geçmiş yaklaşımı, 200 AB Komisyonu nun alıcıların niteliğini öne çıkaran yaklaşımı gibi unsurlar dikkate alınarak işlemin pazar payları açısından da Tebliğ de belirtilen eşiklerin altında kaldığı değerlendirilmesinin yapılabileceği anlaşılmıştır . İşlem in gerek ciro gerek se pazar payı açıs ından Tebliğ de belirtilen eşiklerin altında kalmasından ötürü Tebliğ in 4. maddesi kapsamında izne tabi bir işlem olmadığı sonucuna varılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun un 7 . maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 09-60/1476-392 7 sayılı Tebliğ kapsamında olduğuna, ancak tarafların toplam pazar payları ve 210 cirolarının aynı Tebliğ de öngörülen eşikleri aşmaması nedeniyle izne tabi olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.