Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 4 104 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 06-74/959 -278 Karar Tarihi : 12.10.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. D r. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER : K. Oğuz KARAKOÇ, Esin ÇERÇİOĞLU, Sinan BOZKUŞ C. ŞİKAYET EDEN : Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Atatürk Bulvarı No:149 ANKARA D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA 20 YAPILANLAR : Türki
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 4 104 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 06-74/959 -278 Karar Tarihi : 12.10.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. D r. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER : K. Oğuz KARAKOÇ, Esin ÇERÇİOĞLU, Sinan BOZKUŞ C. ŞİKAYET EDEN : Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Atatürk Bulvarı No:149 ANKARA D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA 20 YAPILANLAR : Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş . Rıhtım Caddesi Merkez Han No:4 Karaköy /İstanbul E. DOSYA KONUSU : Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş . (TDİ) nin 4054 sayılı Kanun u ihlal ettiği iddiası. F. İDDİ ALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde , TDİ tarafından r ömorkaj hizmeti fiyatlarının r ekabeti engelleyici şekilde %30 un üzerinde arttı rıldığı, bu teşebbüsün yıl ortasında gerçekleştirdiği ve sebebinin ne olduğu anlaşılamayan zamların rekabeti bozduğu ve tekel yarattığı iddia edilmiştir. 30 G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21. 6.2006 tarih ve 3998 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 19.7.2006 tarih, 2006 -4-104/İİ -06-KOK sayılı İlk İnceleme Raporu, 3. 8.2006 tarih, 06 -57 sayılı Kurul toplantısında görüşül müş ve 4054 sayılı Rekabe tin Korunması Hakkında Kanun un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 06 -57/719 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 6.10.2006 tarih 2006 -4-104/ÖA -06-KOK sayılı Önaraştırma Raporu 6.10.2006 tari h, REK.0.08.00.00 -110/275 sayılı Başkanlık önergesi ile 06 -74 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 40 H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, söz konusu fiyat artış ı kararının TDİ tarafından uygulanmadığı ve geri alındığı, bu nedenle şikâyete konu teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir . 06-74/959 -278 2I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50 I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı İncelemeye esas dosya bakımından ilgili ürün pazarı römorkaj hizmetleri olarak tespi t edilmiştir. I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Kılavuzluk ve Römorkaj hizmetleri Teşkilatları Hakkında Yönetmelik in 4. maddesinde , kılavuzluk/römorkaj teşkilatı bölgesi, tüzük, yönetmelik veya 60 talimatname ile idari sınırları belirlenmiş olan her bir liman alanını, İstanbul boğazı ve limanını ifade etmektedir. Bu çerçevede, ilgili coğrafi p azar İstanbul Limanı ve bölgesi olarak belirlenmiştir. I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller I.2.1. Yasal Düzenlemeler Kılavuzluk ve römorkaj hizmetlerinin esasları T .C. Denizcilik Müsteşarlığı tarafından belirlenmektedir. Denizcilik Müsteşarlığı, 24 .6.1993 tarih ve 3911 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlileri Hakkındaki Bazı Kanunlar İle Teşkilat 70 Kanunlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Yetki Kanunu na dayanılarak çıkarılan 10.8. 1993 tarih ve 491 sayılı Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş Ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile teşkil edilmiştir. Sektördeki faaliyetleri düzenlemek üzere Denizcilik Müsteşarlığı tarafından 491 sayılı KHK nin 2 . maddesinin (c), (d), (f) ve (g) bendlerine dayan ılarak 28.1.1998 tarih ve 23244 sayılı Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Teşkilatları Yönetmeliği çıkarılmıştır. 28.1.1998 tarih ve 23244 sayılı Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri 80 Teşkilatları Yönetmeliği nin Çalışma Sınırları ve Teşkilat Sayısı başlıklı 10 . maddesi nin birinci fıkrasında İdare tarafından, tanımı 4üncü maddenin (c) bendinde yapılmış olan her bir kılavuzluk/römorkaj teşkilatı bölgesi sınırları içinde yalnız bir kılavuzluk / römorkaj teşkil atına izin verilir. denilme ktedir. 2.3.2005 tarih , 5310 sayılı Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş Ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun la 491 sayılı KHK nın 2. maddesine yeni (c), (d), (f) ve (g) bentleri e klenmiştir. Buna göre: 90 c) Bayrak Devleti , Liman Devleti ve Kıyı Devleti yetkilerini haiz olarak denizlerde seyir, can, mal ve çevre güvenliğini sağlamak ve deniz kirliliğini önlemek amacıyla gerekli tedbirleri almak, bayrak devleti denetim ve uygu lama hizmetleri ile liman devleti kontrol hizmetlerini yapmak, yaptırmak, kılavuzluk, 06-74/959 -278 3römorkörcülük ve benzeri hizmetleri belirleyeceği esaslar çerçevesinde yaptırmak, arama kurtarma faaliyetlerini düzenlemek ve en üst düzeyde koordinasyonu sağlamak ve bu maddedeki görevlere ilişkin denetimleri yapmak, f) Devletin millî denizcilik politikasını ilgili kurum ve kuruluşlarla koordine etmek suretiyle belirlemek, uygulamak, talep ve ihtiyaçları tespit etmek ve belirlenen millî 100 politika doğrultusunda plânlamak, deniz ve denizcilikle ilgili konularda hizmet gören kurum ve kuruluşları, belirlenmiş millî denizcilik politikası ve stratejisi doğrultusunda yönlendirmek ve koordine etmek ... Diğer yandan liman hizmetlerinin özel sektör eliyle de yürütülmeye başlamasını takip eden bu süreç içerisinde hizmet bedellerinin kamu yararı ve hizmetlerin sürdürülebilirliği dikkate alınarak idari otorite tarafından belirlenmesi gereksinimi ortaya çıkmıştır. Denizcilik ile ilgili konuların Ulaştırma Bakanlığı ndan alınarak o dönem de yeni kurulan Denizcilik Müsteşarlığı na devredilmesi esnasında Denizcilik Müsteşarlığı nın yetkilerinin kaynağı olan 491 sayılı KHK nın tarife belirleme yetkisi içermemesi nedeniyle Müsteşarlık bir süre söz konusu 110 hizmetlerin asgari, azami ya da kati be dellerini belirleyememiştir. Anılan hizmetlerin aksama olmaksızın ve makul bedeller karşılığı yürütülebilmesini teminen, kılavuzluk ve römorkörcülük yapma yetkisi verilen teşebbüsler ile akdedilen sözleşmeler uygulanacak hizmet bedellerinin en yakın kamu limanında uygulanan bedelleri aşamayacağı hükmünü de içeren bir taahhütname ihtiva etmiştir. I.2.2. Raportörler in Deniz Ticaret Odası (DTO) nın bir yetkilisi ile yap tıkları görüşme sonucu anılan şahıs tarafından; Türkiye de kılavuzluk ve römorkaj hizmetl erinin bir arada bir bütün olarak sunul duğu, A.B.D, Kanada ve Avustralya 120 gibi ülkelerde kılavuzluk ve römorkaj hizmetleri nin rekabete açılmış olduğu , Avrupa da ise söz konusu hizmetlerin bazı ülkeler de rekabete açıl dığı, bazı ülkelerde ise kar amacı gütmey en kamusal teşebbüsler tarafından yerine getiril diği, Türkiye de Denizcilik Müsteşarlığı nın yönetmeliği gereği bu hizmetleri n bir bütün halinde her liman başkanlığı bölgesinde (İzmit hariç) tek bir şirket tarafından veril diği, her bölgede tek bir şirkett en bu hizmetin alınması nın etkinsizliğe ve tekelleşmeye yol aç tığı, üstelik bu firmalar ın tekel olarak sundukları bu hizmet lisansları için devlete bir bedel ödeme dikleri, b u alanda Denizcilik Müsteşarlığı nın 6.8.2003 tarihinde tadil edilen 1.8.2003 tarih li fiyat tarifesi nin bulunduğu, k ılavuz ve römorkaj hizmeti veren firmalar ın bu tarifeye göre fiyatları 130 belirle dikleri, ancak TDİ nin Temmuz 2006 da tarifenin üzerinde (% 30 ) zam yaptığı, tarife belli iken yasal olmayan, yılın ortasında yapılan bu zam mın denizcilik firma ve acentelerini zor durumda bırak tığı, çünkü yolcu gemileri gibi programları bir yıl önceden belli olan işletmelerin % 30 oranındaki artışı muhatapları na anlat amadıklarını, sektörden gelen tepkiler neticesinde TDİ nin zammın uygulamasını il eri bir tarihe ertele diğini, TDİ nin Temmuz 2006 da yaptığı zammın ardında Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü (KEG Kİ) ne römorkaj hizmetleri üzerinden verdiği %70 oranındaki payın %90 a çıkmasının etkili olduğunu düşün düklerini, aynı hizmeti özel teşebbüsler %50 indirimli verip kar edebilirken, TDİ nin kar edememesi nin fiyat artışına gerekçe 140 06-74/959 -278 4olamayacağını, bugünkü piyasa şartlarında TDİ nin KEGKİ den aldığı bu hizmeti %40 payla verebilecek özel teşebbüsler in bulunduğunu, TDİ nin şikayete konu ücret tarifesi nin dünyanın en pahalı ülkelerinden biri olan Japonya nın dahi üstünde olduğu ifade edilmiştir. Yetkili ayrıca, DTO olarak Türkiye deki kılavuzluk ve römorkaj hizmetlerinin rekabete açılmasını ist ediklerini, bu konuda yaptı kları çalışmayı Denizcilik Müsteşarlığına da ilettik lerini, bu konuda bir mevzuat değişikliği istediklerini, sadece römorkaj hizmetlerinin rekabete açılması nın istenen faydayı sağlamayaca ğını, çünkü gelirin büyük bir kısmı nın kılavuzluk hizmetlerinden elde 150 edildiğini ve bu alanda karlılık oranı nın % 80 olduğunu, kılavuzluk şirketleri nin - pazarın %90 ı tek bir şirket tarafından kontrol edilmektedir - römorkaj hizmeti de vermesi ve rekabet in çok daha yoğun olduğu römorkaj alanında karlılı ğın %25 olması nedeniyle , röm orkaj şirketleri nin kılavuzluk hizmeti veren şirketlere karşı ekonomik olarak mahkum olacaklar ını, eğer sektöre rekabet getirilmek isteniyorsa ya her iki hizmetin de rekabete açılması, ya da kılavuzluk hizmetleri tarifelerinin kılavuz kaptanlığı konfederas yonu gibi kar amacı gütmeyen içinde ticaret odalarının da yer aldığı bir konsorsiyum tarafından belirlenmesi nin gerektiği ni ileri sürmüştür. 160 I.2.3. Görevli Raportörler tarafından TDİ yetkilisi ile yapılan görüş mede söz konusu şahıs; r ömorkaj hizmetleri iç in TDİ nin elinde kendi römorkörleri nin bulunduğunu, ancak kendi römorkörleri yetmediğinde, KEGKİ nin elindeki römorkörleri bir protokol çerçevesinde kullan dıklarını, bu hizmeti özellikle Çanakkale de sıklıkla satın al dıklarını, kurumlar arası protokol uya rınca, TDİ tarifesi üzerinden tahsil edilen miktarın önce leri %60 ını, daha sonra ise %72 sini KEGKİ ye öde diklerini, KEGKİ nin TDİ taraf ından uygulanan tarifenin giderlerini karşılamadığını belirterek pay oranlarının arttırılmasını talep etti ğini, bu doğ rultuda 18.5.2006 tarihi itibarıyla bazı hizmetlerde gelir paylaşımı nın %90 KEGKİ , %10 TDİ olacak şekilde düzenlen diğini, değişen protokol şartları çerçevesinde, fiyat 170 artışı nın Yönetim Kurulu nun 13.6.2006 tarihli kararıyla gerekli görül düğünü, ancak yin e Yönetim Kurulu nun 13.7.2006 tarihli kararıyla konunun bir kez daha gözden geçirilerek durum tespiti ni takiben, römorkörlere ilişkin maliyetler de göz önüne alınarak ileri bir tarihte yürürlüğe konulmak üzere Genel Müdür ün yetkilendirilmesine karar veri ldiğini ifade etmiştir. I.2.4. Raportörler in Denizcilik Müsteşarlığı yetkilileri ile yap tıkları görüşmede, yetkililerce 2003 yılına kadar Müsteşarlığın tarife belirlemediği, asıl yetkinin Ulaştırma Bakanlığında olduğu ifade edilmiştir. Bununla birlikte, 1 996 yılından itibaren taahhütnamelerde özel sektörün en yakın kamu kuruluşunca uygulanan 180 fiyatları aşamayacağı düzenlenmiştir. 2003 te ise Denizcilik Müsteşarlığı Türkiye sathındaki Liman Bölgeleri için tarifeler hazırlamış, bu tarifeler ilgili Bakanlık tarafından da onayl amıştır. Yetkililere göre, Denizcilik Müsteşarlığı nın tarifeleri piyasada hizmet sunan hem özel sektör hem de kamu kuruluşlarını bağlamaktadır. Tarifelere uymamanın yaptırımı, hizmeti durdurma veya izni iptal etme şeklinde gerçekleşebili r. Son uygulanan tarifeler bazı limanlarda kamu sektörünün uyguladığı fiyatlardan düşük 06-74/959 -278 5seyretmektedir. Bir diğer nokta, TDİ nin statüsü nün zaman içinde değişikliğe uğramış olmasıdır. TDİ, faaliyetleri ni ticari esaslara göre yürütmektedir. TDİ nin 190 daha ön ce tekel niteliğinde yapmış olduğu faaliyetler, KEGKİ gibi teşkilatlar ca yerine getirilmektedir . TDİ nin limancılık hizmetleri kalmamış olup , mevcut faaliyetleri açısından TDİ nin Denizcilik Müsteşarlığı nın kurallarına tabi bir oyuncu olduğu söylenebilir. I.2.5. Denizcilik Müsteşarlığı Römorkaj Ücret Tarifesi Denizcilik Müsteşarlığı yetkilileri, yayınlanan tarifede belirtilen ücretlerin birer üst limit olduğu nu, Ulaştırma Bakanlığı na bilgi veril mesi kaydıyla daha düşük ücret uygulanabileceğini belirtm ektedir ler. 1.8.2003 tarihinden itibaren geçerli olduğu 200 belirtilen tarife ye aşağıda yer verilmiştir : Mersin, İskenderun ve İzmit Körfezi Ha riç Tüm Limanlar için Römorkaj Ü cret Tarifesi GRT Kabotaj Hattında Çalışan Gemiler (81+17) ABD Doları 1. Yolcu Gemileri 2. Transit Yük Gemileri 3. Ro -Ro Gemileri (155+27) ABD Doları Liner Konteyner Gemileri (215+41) ABD Doları Diğer Yük Gemileri (255+48) ABD Doları 0-1000 81 155 215 255 1001 -2000 98 182 256 255 2001 -3000 115 209 297 255 3001 -4000 132 236 338 303 4001 -5000 146 263 379 351 5001 -6000 166 290 420 399 6001 -7000 183 317 461 447 7001 -8000 200 344*** *** **** -9000 217 37*** *** **** -10000 234 398*** *** ****1 -15000 319 533 789 831 19001 -20000 404 668 994 1071 24001 -25000 489 803 1199 1311 29001 -3000*** *** **** 1551 34001 -35000 659 1073 1609 1791 39001 -40000 744 1208 1814 2031 44001 -45000 829 1343 2019 2271 49001 -50000 914 1478 2224 2511 I.2.6. KEGKİ ve TDİ tarafından Hazırlanan Tutanak 17.5.2006 tarihinde KEGKİ ve TDİ tarafından hazırlanan tutanakta şu hükümlere yer verilmiştir: 06-74/959 -278 6 17.5.2006 tarihinde her iki Genel Müdürlük görevli personelinin iştiraki ile TDİ de 210 yapılan toplantıda konu değerle ndirilerek mevcut sözleşmenin 5. maddesinin 2. ve 3. paragraflarının aşağıdaki şekilde değiştirilmesine karar verilmiştir: 5. maddenin 2. paragrafı: İşletme (TDİ), İstanbul, İzmir ve Çanakkale limanlarında gemilere verilen refakat hizmetlerinde görev al an Kuruluş römorkörlerine ifa ettiği her hizmet için, Kuruluş a (KEKGİ) liman hizmetleri tarife hükümlerine göre tahsil edilecek ücretin % 60 ını ödeyecektir. Bu hizmete münhasıran, Kurtarma -1 ve Kurtarma -2 römorkörleri için bu oran % 72 olarak mer -i prot okol hükümleri doğrultusunda devamına, ayrıca Kurtarma -3 ve Kurtarma -4 römorkörleri için bu oran % 90 olarak 220 uygulanacaktır. 5. maddenin 3. paragrafı: İşletme, İstanbul, İzmir ve Çanakkale limanlarında gemilere verilen kılavuzluk ve römorkör hizmetlerinde görev alan Kuruluş a ait römorkörler ifa ettiği her hizmet için liman hizmetleri tarife hükümlerine göre tahsil edilecek ücretin % 72 sini Kuruluş a ödeyecektir. Bu hizmetlere münhasıran bu oran % 72 olarak uygulanacaktır1. I.2.7. KEGKİ tarafından TDİ ye Gönderilen Yazı 230 KEGKİ tarafından TDİ ye Gönderilen 18.5.2006 tarihli yazıda; Kuruluşumuz tahsil ettiği ücretin yakıt ve diğer giderlerini karşılamadığından dolayı pay oranlarının artırılmasına yönelik olarak, sözleşmenin gözden geçirilmesinin bild irildiği ve buna istinaden 17.5.2006 tarihinde her iki Genel Müdürlük personelinin iştiraki ile yapılan toplantı tutanakları imzalanarak tarafınıza gönderilmiştir. Tutanakta belirtilen Kuruluşumuz pay oranları 18.5. 2006 tarihinden itibaren geçerli olup tut anağın 22.5.2006 tarihine kadar imzalanarak tarafımıza gönderilmesi 240 gerekmektedir. Aksi takdirde tutanak imzalanana kadar sözleşmede belirtilen tüm hizmetlerin askıya alınması ve sözleşmeni n feshinin yürürlüğe gireceği ifadeleri yer almıştır. I.2.8. TDİ Genel Müdürlüğü nün Ücret Artış Teklifi TDİ Genel Müdürlüğü nün Yönetim Kurulunda görüşülmek üzere gönderdiği 31.5.2006 tarihli yazıda aşağıda yazılı hususlarda Yönetim Kurulu ndan yetki 250 istenmiştir: 1 Eski madde metninde bu oran % 55 olarak belirlenmiştir . 06-74/959 -278 7 Kıyı Emniyeti ve Gemi kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü nden (KEGKİ) alınan 16.5.2006 tarih ve 3999 sayılı yazıda 20.5.1999 tarihli Sözleşme ve eki 5.7.2001 tarihli tutanak kapsamında halen hizmet veren mevcut römorkörlere ilaveten Şirketimiz emrine amade kılınan voit tipi yüksek makine güçlü Kurtarma -3 ve Kurtarma -4 römorkörlerinin yüksek işletme maliyetleri nedeniyle liman ve eskort faaliyetleri ile ilgili olarak yaptıkları hizmetlerin karşılığı olarak tahsil edilen ücretin yakıt, personel ve diğer amortisman giderlerini karşılamadığı ifade 260 edilerek, mer -i protokol ve tutanakla belirlenen Kuruluş paylarının artırılması konusunu görüşmek üzere iki şirket temsilcilerinin katılacağı bir toplantı tertip edilmesi talep edilmiştir. Gerek söz konusu talep ve gerekse de Denizcilik Müsteşarlığı tarafından hazırlanan ve eski TDİ tarifesine kıyasla % 50 oranında indirimlerle belirlenen römorkör hizmet tarifeleri bazında oluşan şirket kayıplarını değerlendirmek üzere 17.5.2006 tarihinde Şirketimizde bir toplantı düzenlenmiş olup söz konusu toplantıda gerek tarife bazında ve gerekse de diğer bazı idari konularda uygulamaya yönelik prensip kararların alınmasını teminen taslak bir protokol 270 tanzim edilmiştir. Anılan protokol çerçevesinde: 1- Filoya yeni katılan Kurtarma -3 ve Kurtarma -4 römorkörlerinin gerek yüksek işletme maliyetlerinin karşılanması gerekse de Müsteşarlık tarafından % 50 indirimlerle belirlenen römorkör hizmetleri bazında oluşan şirketimiz kayıplarının kısmen giderilmesi için römorkör tarifesinin yeniden düzenlenmesi 2- TCDD ye ait H.Paşa Limanında gemiler e verilen Römorkaj hizmetlerinin yerine getirilmesinde KEGKİ Genel Müdürlüğü ne ait römorkörlerin Limanın talebine bağlı doğrudan hizmete tefrikinin TDİ tarafından sağlanması 280 3- KEGKİ talebine bağlı olarak kurtarma yardımına iştirak edecek TDİ römorkörlerine ilişkin ücretlendirme konusunun yeni protokole derç edilmesi 4- Bundan böyle KEGKİ Genel Müdürlüğü ile yapılacak protokollerin tanziminde Genel Müdürün yetkilendirilmesi, hususları uygun mütalaa edilmiştir. NETİCE ve TEKLİF 1- Müsteşarlık tarafından hazır lanan ve 29.8.2003 tarihinden itibaren de Şirketimiz 290 Limanlarında yürürlüğe konulan Liman Hizmet Tarifesinin geçmiş tarife uygulamalarına kıyasla % 50 indirimle belirlenmiş olmasının özelikle yüksek işletme maliyetli römorkör hizmetleri bazında oluşan gere k, şirketimiz kayıplarının tamamen olmasa bile kısmen giderilmesi ve gerekse de buna bağlı olarak bahse konu tarife üzerinden pay alan KEGKİ nin de bu bağlamdaki mağduriyetinin giderilmesini teminen 06-74/959 -278 8a. Römorkör Hizmetleri Esas Ücret Tarifesinin, kabotaj hatt ında sefer yapan T.C bayraklı gemilere uygulanan tarife sütunu hariç diğer sütunlara % 30 oranında ilaveyle aşağıda gösterildiği şekilde yeniden düzenlenmesi; 300 Römorkör Esas Ücret Tarifesi (ABD Doları) Kabotaj Hattında Çalışan Gemiler Yolcu Gemileri Feribotlar Transit Yük Gemileri Ro-Ro Gemileri Car Carrier Gemileri Konteyner Gemileri Diğer Yük Gemileri 0 1000 + 1000 0 1000 Eski 0 1000 Yeni + 1000 Eski + 1000 Yeni 0 1000 Eski 0 1000 Yeni + 1000 Eski + 1000 Yeni 0 1000 Eski 0 1000 Yeni + 1000 Eski + 1000 Yeni 81 17 155 202 27 3 5 215 280 41 54 255 332 48 63 b. İstanbul Ve Çanakkale Boğazlarında KEGKİ römorkörleri ile verilen eskort hizmetlerinde ücret paylaşımına esas teşkil eden 4.4.6 / Makineli Ve Makinesiz Deniz Vasıtaları Kirası Esas Ücretleri Tablosu son sütununun aşağıda gösterildiği şekilde yeniden düzenlenmesi Makineli ve Makinesiz Deniz Vasıtaları Kirası Esas Ücretleri Tablosu (ABD Doları) Vasıtanın Gücü (B.G) Eski Yeni 250 H.P kadar 100 100 500 H.P kadar 200 200 501-799 H.P kadar 300 300 800-2499 H.P kadar 400 400 2500 -3999 H.P kadar 600 600 4000 -6000 H.P kadar 900 900 6001 H.P ve üzeri 1000 1250 310 2- TCDD ye ait H.Paşa Limanında gemilere verilen Römorkaj hizmetlerinin yerine getirilmesin de KEGKİ Genel Müdürlüğü ne ait römorkörlerin Limanın talebine bağlı doğrudan hizmete tefrikinin TDİ tarafından sağlanması 3- KEGKİ talebine bağlı olarak kurtarma yardımına iştirak edecek TDİ römorkörlerine ilişkin ücretlendirme konusunun yeni protokole d erç edilmesi Bundan böyle KEGKİ Genel Müdürlüğü ile yapılacak protokollerin tanziminde Genel Müdürün yetkilendirilmesi.. 320 06-74/959 -278 9I.2.9. TDİ Yönetim Kurulu Kararı TDİ Yönetim Kurulu 13.6.2006 tarih ve 306/30 sayı ile aldığı karar ile Liman Hizmet Tarifesi n in Genel Müdürlük teklifi doğrultusunda artırılmasına karar vermiştir. 330 I.2.10. TDİ Tarafından DTO ya Gönderilen Yazı TDİ nin 15.6.2006 tarihinde Deniz Ticaret Odası na gönderdiği yazıda özetle , TDİ Liman Hizmet Tarifesinin 2.1/Römorkör Esas Ücret Tarifes i ile 4.4.6 /Makineli Ve Makinesiz Deniz Vasıtaları Kirası Esas Ücretleri Tablosunda yapılan ücret değişikliğinin 15.6.2006 tarihinden itibaren uygulamaya konulacağı bildirilmiştir. I.2.11 . DTO Tarafından TDİ ye Gönderilen Yazı 20.6.2006 tarihli söz ko nusu yazıda TDİ nin uygulaya cağı yeni ücret tarifesinin 340 15.6.2006 tarihinde yayınlanıp aynı gün yürürlüğe girmesinin üyeler tarafından çok büyük tepkiyle karşılandığı ve aşağıdaki hususların dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir: - Yıl ortasında römorkör hizmet ücretlerinin artırılmasının haklı bir sebebi olamayacağı , - Armatör şirketlerin bütçelerini bir sene önceden hazırladığı dikkate alındığında, bütçesi hazırlanmış olan seferlerin masraflarının artması ile bütçelerinin tamamen sapma gösterdiği , - Uygulamanın TDİ limanlarına ve Türk denizciliğine karşı büyük bir güvensizlik 350 ortamı yarattığı , - Bu durumun, armatör şirketlerin Türk limanlarına gelecek yıllarda yapacakları sefer programlarını negatif etkileyeceği, ülkemiz açısından büyük bir döviz k aybı yaratacağı, - Bu tür ücret artırımlarının yılbaşında geçerli olacak şekilde yapılması ve en az 6 ay öncesi nden ilan edilmesinin gerektiği. Yazıda ayrıca, Akdeniz çanağındaki ülkeler limanları ile rekabet edebilmek ve bu ülkelerle hizmetlerin aynı oranda olmasını sağlamak amacıyla, ilan edilen zamlı tarife duyurusunun iptali hususunda bilgi ve gereğini ivedilikle arz ederiz. 360 denilmek suretiyle zammın geri alınması talep edilmiştir . I.2.12 . TDİ Tarafından DTO ya Gönderilen Yazı TDİ nin 21.6.2006 t arihinde DTO ya gönderdiği yazıda özetle ; TDİ Liman Hizmet Tarifesinin 2.1/Römorkör Esas Ücre t Tarifesi ile 4.4.6 /Makineli v e Makinesiz Deniz Vasıtaları Kirası Esas Ücretleri Tablosunda yapılan ücret değişikliğinin 15.7.2006 tarihinden itibaren uygulamaya konulacağı bildirilmiştir. 370 06-74/959 -278 10 I.2.13 . TDİ Yönetim Kurulu Kararı TDİ Yönetim Kurulu nun, 13.7.2006 tarih inde aldığı 309/1 sayılı kararda 15.7.2006 tarihinden itibaren uygulamaya konulacak olan münhasıran mer -i liman hizmet tarifesi 2.1/Römorkör Esas Ücre tleri Tablosu ücret değişikliğinin; konunun bir kez daha gözden geçirilerek durum tespitine müteakip, römorköre ilişkin maliyetler de göz önüne alınarak ileri bir tarihte yürürlüğe konulmak üzere Genel Müdür ün yetkilendirilmesine ifadeleri bulunmaktadır . 380 I.2.14 . TDİ Tarafından DTO ya Gönderilen Yazı TDİ Limanlar Dairesi Başkanlığı nın 14.7.2006 tarih ve 2302 sayı ile gönderdiği yazıda, daha önce 15.7.2006 tarihinden itibaren uygulamaya gireceği bildirilen 2.1/Römorkör Esas Ü cret Tarifesi ndeki değiş ikliğin , konunun bir kez daha gözden geçirilerek durum tespitini müteakip ileri bir tarihte yürürlüğe ko nulacağı bildirilmiştir . I.2.15 . DTO Tarafından Üyelere Gönderilen Yazı 390 DTO tarafından üyelerine gönderilen 17.7.2006 tarihli sirkülerde, TDİ nin 14.7.2006 tarih ve 2302 sayı ile DTO ya gönderdiği yazıya atıf yaparak özetle TDİ Liman Hizmet Tarifesinin 2.1/Römorkör Esas Ücret Tarifesi ile 4.4.6 /Makineli Ve Makinesiz Deniz Vasıtaları Kirası Esas Ücretleri Tablosunda yapılan ücret değişikliğinin konunun bir kez daha gözden geçirilerek durum tespitini müteakip ileri bir tarihte yürürlüğe konulacağı bildirilmiştir. J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK Şikayet dilekçesinde , römorkör fiyatlarının rekabeti engelleyici şekilde %30 un 400 üzerinde arttığ ı, TDİ nin yıl ortasında gerçekleştirdiği ve sebebi anlaşılamayan zamların rekabeti bozduğu ve özel sektör tekeli yarattığı iddia edilmiş ve gereğinin yapılması talep edilmiştir. Şikayet konusu çerçevesinde, ö ncelikle hakkında önaraştırma yapılan TDi nin teşebbüs olup olmadığı nın değerlendir ilmesi gerekir. 10.8.1993 tarih ve 93/4693 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla özelleştirme kapsamına alınan teşebbüsün ana sözleşmesi yeniden düzenlen miş ve 24.11.1994 ve 4046 sayılı Kanun uyarınca unvanı Türkiye Denizcilik İşlet meleri A.Ş . olmuştur . Aynı Kanun un 17(e) maddesi çerçevesinde TDİ kendi tarifelerini belirleme yetkisine sahip bir anonim şirkettir. 410 Bu çerçevede, anılan teşebbüsün bağımsız karar verebilen ve ekonomik bir bütün teşkil eden bir birim ve d olayısıyla 4054 s ayılı Kanun kapsamında teşebbüs olduğu kanaatine varılmıştı r. 4054 sayılı Kanun un 6. maddesinde tanımlanan hâkim durumun kötüye kullanılması eylemi, bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına veya başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye 06-74/959 -278 11kullanmasını ifade etmektedir. Bir eylemin hâkim durumun kötüye kullanılması olarak tanımlanabilmesi için ilgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüsün hem 420 hâkim durumda bulunması, hem de bu hâkim durumunu pazardaki davranışlarıyla kötüye kullanması gerekmektedir. Kanunda örneklenen kötüye kullanma eylemlerinin yanı sıra girişleri engelleme veya rakipleri zor durumda bırakma, mal vermeyi kesme, tekelden temi n yükümlülüğü koyma, ayrımcılık, indirim sistemleri, bir pazardaki hâkim durumun baş ka bir pazarda kötüye kullanılması, zorunlu unsurun verilmemesi, fiyatlar yoluyla kötüye kullanma gibi eylemler de kötüye kullanma eylemleridir. Kötüye kullanma, dışlayıcı ve sömürücü eylemleri içermektedir. Dışlayıcı kötüye kullanma halleri, hâkim durumdaki firmanın rakiplerinin rekabetçi konumlarını zayıflatmayı veya onları tamamen piyasa dışına itmeyi amaçlamaktadır ve genellikle yıkıcı fiyat, mal vermeyi reddetme, bağlam a 430 gibi türleri görülmektedir. Sömürücü kötüye kullanma halleri ise, hâkim durumdaki firmanın tüketici refahına zarar vermek üzere pazar gücünü kullanması ve pazardaki avantajlarından bu yönde yararlanmasıdır. Aşırı fiyatlama, üretimin veya teknik gelişmeni n kısıtlanması sömürücü kötüye kullanma halleri olarak ortaya çıkmaktadır. Aşırı fiyatlama genel olarak, piyasa gücünün kullanılması sonucunda fiyatların rekabetçi seviyenin üzerine çıkmasıdır. Aslında aşırı fiyatlama ekonomik refahı tamamen azaltmasa da r efahın dağılımını etkilemektedir. Aşırı fiyat kaynaklı rekabet ihlalleri daha çok rekabet koşullarının bulunmadığı, piyasanın kendi kendini düzeltemediği, aşırı fiyatlandırmanın yeni girişleri teşvik etmediği, giriş engellerinin bulunduğu piyasalarda görül mektedir. 440 Denizcilik Müsteşarlığının 1.8.2003 tarihinde yayımladığı limanlar için Römorkaj Ücret Tarifesi halen yürürlüktedir. Burada ilan edilen fiyatlar üst limiti oluşturmakta olup, hizmet veren kuruluşlar Ulaştırma Bakanlığı na bilgi ver mek kaydıyla daha düşük ücret belirle yebilmektedir . Söz konusu tarifeler limanlarda faaliyet gösteren hem özel sektör hem de kamu kuruluşlarını bağlamaktadır. İlgili Müsteşarlığın tarifelere uymayan kuruluşlara karşı yaptırımı hizmeti durdurma veya izni iptal etme şeklinde gerçekleşmektedir. Denizcilik Müsteşarlığı tarafından 28.1.1998 tarih ve 23244 sayılı Resmi 450 Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Yönetmeliği nin 10. maddesi birinci fıkrasında, İdare tarafından tanımı 4. madde nin (c) bendinde y apılmış olan her bir kılavuzluk /römorkaj teşkilatı bölgesi sınırları içinde yalnız bir kılavuzluk/römorkaj teşkilatına izin verildiği belirtilmektedir. Buna göre, her bir kılavuzluk/römorkaj teşkilatı bölgesi ilgili yönetmelikçe tanımlan mıştır ve Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca TDİ İstanbul limanı ve boğazında römorkaj hizmetlerini veren tek teşebbüstür. Bu durumda TDİ, İstanbul boğazı ve limanında verdiği römorkaj hizmetleriyle , bu pazarda hâkim durumdadır. TDİ römorkaj hizmetlerini ve rirken, kendi römorkörlerinin yanı sıra, KEGKİ ile imzaladığı protokol çerçevesinde söz konusu kuruluşun 460 römorkörlerini gelir paylaşımı esasına göre kullanmaktadır. Geçtiğimiz yıllarda, TDİ tarife üzerinden tahsil edile n ücretin önce %60 ını, daha sonra %7 2 sini KEGKİ ye ödemiştir. Ancak KEGKİ nin söz konusu oranların giderlerini karşılamadığını belirterek paylaşımda değişiklik talep etmesi üzerine iki kurum arasındaki protokol 18.5.2006 tarihinde tadil edilmiş ve bazı hizmetlerde gelir 06-74/959 -278 12paylaşımı %90 KEGKİ, %10 TDİ olacak şekilde düzenlenmiştir. Değişen protokol şartları çerçevesinde , fiyat artışı Yönetim Kurulu tarafından 13.6.2006 tarihinde karara bağlanmıştır. Fiyat artışı DTO ya TDİ tarafından 15.6.2006 da duyurulmuş ve uygulamanın aynı gün yürürlüğe gir eceği bildirilmiştir. DTO üyelerinin söz konusu fiyat artışını tepkiyle karşılamaları üzerine, artışın uygulanması önce 470 15.7.2006 tarihine ertelemiştir. TDİ Yönetim Kurulu 13.7.2006 tarih , 309/1 sayılı kararla da, ücret değişikliğine ilişkin konunun bir da ha gözden geçirilmesine ve fiyat artışının ileri bir tarihte yürürlüğe konmak üzere Genel Müdür ün yetkilendirilmesine karar vermiştir . Söz konusu yazı 14.7.2006 tarihinde DTO ya bildirilmiştir. Dolayısıyla şikâyete konu TDİ nin fiyat artış kararı yürürlüğ e girmeden ortadan kalkmıştır. K. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Türkiye Denizcilik 480 İşletmeleri A.Ş. tarafından , İstanbul limanı ve boğazında römorkaj hizmetlerinde fiyat artış ı yapılmasına yönelik kararın uygulanma ması ve ger i alın ması neden iyle bu teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı na, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.