Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007-1-105 (Özelleştirme Nihai Bildirim ) Karar Sayısı : 08-47/651-248 Karar Tarihi : 24.7.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONGÖR , M. Sıraç ASLAN , Mehmet Akif ERSİN , Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: F.Yeşim AKCOLLU, Bülent GÖKDEMİR, M. Selim ÜNAL, Metin PEKTAŞ , Çiğdem ÜNAL C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Ankara Büyükşehir Belediyesi 20 D. TARAF LAR
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007-1-105 (Özelleştirme Nihai Bildirim ) Karar Sayısı : 08-47/651-248 Karar Tarihi : 24.7.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONGÖR , M. Sıraç ASLAN , Mehmet Akif ERSİN , Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: F.Yeşim AKCOLLU, Bülent GÖKDEMİR, M. Selim ÜNAL, Metin PEKTAŞ , Çiğdem ÜNAL C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Ankara Büyükşehir Belediyesi 20 D. TARAF LAR : - Ankara Büyükşehir Belediyesi Hipodrom Cad. No:18 Varlık Yenimahalle - Ankara - EGO Ankara Elektrik ve Havagazı Müessesesi Toros Sokak Sıhh iye - Ankara - Belko -Ankara Kömür ve Asfalt İşletmeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. Köroğlu Sokak No:13 Çankaya - Ankara 30 - Belso -Ankara Soğuk Hava Depo İş . Gıda San. Tic. A.Ş. Toptancı Hal İçi Yenimahalle - Ankara - Portaş-Ankara Büyükşe hir Bel. Pro. Org. İş. İnş. Taah. Tic. A.Ş. Yeşilvadi Sokak No:8/c Dikmen - Ankara - Global -AAICM -STFA Ortak Girişim Grubu Rıhtım Cad. No:51 Karaköy - İstanbul 40 - Elektromed Elektronik Sanayi ve Sağlık Hizme tleri A.Ş. 1.OSB Uygurlar Cad. No:4 Sincan - Ankara - Çalık Enerji San . ve Tic. A.Ş. Yaşam Caddesi, Akplaza Kat 17 Söğütözü - Ankara E. DOSYA KONUSU : Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamının, Ankara Büyükşehir Belediyesince blok satış yöntemi ile özelleştirilmesi işlemine izin verilmesi talebi. 50 F. DOSYA EVRELERİ: Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığının, Kurum kayıtlarına 19.3.2008 tarih ve 1720 sayı ile intikal eden başvurusu üzerine, dosyaya ilişkin olarak talep edilen ilave bilgi ve belgeler, Elektromed Elektronik Sanayi ve Sağlık Hizmetleri A.Ş. nin 28.3.2008 tarih ve 1936 sayı ile ; Çalık Enerji San ve Tic. A.Ş. nin 8.4.2008 tarih ve 2161 sayı ile; Global -AAICM -STFA Ortak Girişim Grubu nun 4.4.2008 -2101 , 7.4.2008 -2152 , 14.5.2008 - 2999, 23.5.2008 -3189 , 18.6.2008 -3812, 3.7.2008 -4220, 4.7.2008 -4265, 11.7.2008 -4456 , 16.7.2008 -4534 tarih ve sayılar ile; Ankara Büyükşehir Belediye si Başkanlığı nı n 22.4.2008 -2445 , 24.4.2 008-2487 , 8.5.2008 -2853, 9.5.2008 -2873, 21.5.2008 -3167 , 18.6.2008 -3804 tarih ve sayılar ile Kurum kayıtlarına intikal eden yazılarıyla tamamlanmıştır. 60 Dosyanın eksiklikleri Kurum kayıtlarına 16.7.2008 tarih ve 4534 sayı ile intikal eden yazı ile tamamlanmı ş olduğundan, bildirim tarihi olarak 16.7.2008 tarihi esas alınmıştır. Dosyadaki eksikliklerin tamamlanması üzerine , 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazan abilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 17.7.2008 tarih 200 7-1-105/Öİ-08-FYA sayılı Özelleştir me Ön İnceleme Raporu 18.7. 2008 tarih, REK.0.0 5.00.00 -120/114 sayılı 70 Başkanlık Önerge si ile 0 8-47 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Söz konusu işlemlerin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulunun iznine tab i olduğu, Söz konusu devralma işlemlerinde, Global -AAICM -STFA Ortak Girişim Grubunun veya Elektromed Elektronik Sanayi ve Sağlık Hizmetleri A.Ş. veya Çalık Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. nin devralan taraf olması durumunda, 4054 80 sayılı Kanun un 7. maddesind e belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, Dolayısıyla söz konusu devir işlemlerine 4054 sayılı Kanun un 7. ma ddesi çerçevesinde izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 90 H.1. Özelleştirme İşlemine İlişkin Süreç Daha önce EGO Ankara Elektrik ve Havagazı Müessesesi Genel Müdürlüğü (EGO) tarafından gerçekleştirilmekte olan Ankara il i doğal gaz dağıtımı faaliyeti, 1.9.2007 tarihinden itibaren 4646 sayılı Kanun un geçici 3. maddesine (e) bendini ekleyen 5669 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun da yer alan ilgili bendin yürürlüğe girdiği tarihten1 itibaren üç ay içinde Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre doğal gaz dağıtım faaliyeti yapmak üzere anonim şirket statüsünde yeni bir şirket kurularak EGO mülkiyet ve/veya işletmesinde bulunan doğal gazın şehir içi dağıtımı ile ilgili tüm 100 altyapı tesisleri, varlıklar, taşınır ve taşınmazlar, hak, alacak ve borçlar, leh ve aleyhe açılmış olan davalar ile icra takipleri ve iş mevzuatına tabi personel, şirketin 1 5669 sayılı Kanunun 2. maddesi ile Kanunun yayımı tarihinde (12.6.2007) yürürlüğe gireceği hükme bağlanmıştır. kurulduğu tarihten itibaren iki ay içinde EGO ile şirket a rasında yapılacak protokolle şirkete devredilecektir. hükmü uyarınca 10.8.2007 tarihinde kurulmuş bir anonim şirket olan Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş. (Başkent) tarafından gerçekleştirilmeye başlamıştır. Söz konusu şirket, Ankara Büyükşehir Belediye Mec lisinin 15.6.2007 tarihli ve 1604 sayılı kararı ile özelleştirme kapsamına alınmıştır. 5669 sayılı Kanun uyarınca EGO dan Başkent e devredilmesi öngörülen unsurların devri 31.8.2007 tarihinde 110 gerçekleştirilmiş olup EPDK tarafından Başkent e 31.8.2007 tarih inden itibaren 30 yıllık DAG/1298/162 sayılı Dağıtım Lisansı verilmiştir. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı nın Kurum kayıtlarına 4.9.2007 tarih ve 5839 sayı ile intikal eden yazısında, 5669 sayılı Kanun gereğince Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin, Başkent in özelleştirilmesine karar vermiş olduğu ve özelleştirme çalışmalarına başlandığı belirtilmiş ve ihale şartnamesinin hazırlığına esas teşkil etmek üzere 4054 sayılı Kanun un ilgili hükümleri ve bu Kanun a dayanılarak çıkartılan 1998/4 sayılı Tebl iğ in 3. maddesi uyarınca Rekabet Kurulunun görüşü talep edilmiştir. 120 Bunun üzerine, 1998/4 sayılı Tebliğ hükümlerine göre hazırlanan 8.10.2007 tarihli Mesleki Daire Görüşü, 8.10.2007 tarihinde Ankara Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreterliğine gönderilmişt ir. Konuya ilişkin olarak Ankara Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreterliğinin görüşünün, 10.10.2007 tarih ve 6731 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmesi üzerine hazırlanan 10.10.2007 tarih ve 2007 -1-105/BN -07-FYA sayılı Bilgi Notu, 15.10.2007 tarih ve RE K.0.05.00.00 -140/186 sayılı Başkanlık Önergesi üzerine 18.10.2007 tarih ve 07 -79 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş olup; 07 - 79/984 -M sayı ile; 130 - Bildirim konusu işlemin 1998/5 sayılı Tebliğ ile değişik 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir özelleştirme işlemi olduğu, Başkent Doğal Gaz Dağıtım A.Ş. nin serbest olmayan tüketicilere (abone) yapılan doğal gaz satışları pazarındaki pazar payı ve cirosu bakımından işlemin ön bildirime tabi olduğu, - Ankara ilindeki doğal gaz dağıtım faaliyetinin, rekabetin tesisi bakımından diğer tüm piyasa faaliyetlerinden hukuki olarak ayrıştırılması, dolayısıyla doğal gaz dağıtımı dışındaki faaliyetlerin, dağıtım faaliyeti gösteren şirketten ayrı tüzel kişilikler altında yapılandırılmış şirketlerce gerçekleştirilmesi koş ulunun ihale şartnamesinde yer alması gerektiği, 140 - Alıcı adayları belli olduktan sonra 1998/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesi uyarınca yapılacak değerlendirmede 4054 sayılı Kanun un ilgili maddelerine aykırılıklar ve sakıncalar belirlenmesi halinde, devirle ilgili koşul ve yükümlülükler getirilebileceği veya devre izin verilmeyebileceği, dolayısıyla bu hususun ihaleye katılacak teşebbüsün/teşebbüslerin bilgisine sunulması bakımından ihale şartnamesinde belirtilmesinin gerekli olduğu şeklindeki Kurul görüşü oluşmuştur. 150 Söz konusu Rekabet Kurulu görüşü doğrultusunda oluşturulan ihale şartnamesi çerçevesinde 14.3.2008 tarihinde gerçekleştirilen ihale sonucunda adı geçen teşebbüsler ihalede en yüksek teklifi vermişlerdir. H.2. Taraflar H.2.1. Devralınan: Başkent Başkent, 5669 sayılı Kanun ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 15.6.2007 tarih ve 1603 sayılı kararı doğrultusunda, doğal gaz dağıtım faaliyeti yapmak üzere 160 10.8.2007 tarihinde kurulmuştur. Sermayesi 700.000.000 YTL olup, bu sermaye her biri 1 .000 YTL değerinde 700.000 hisseye ayrılmıştır. Yönetim Kurulu; Kamil Kılıç, Zübeyir Arık, Kazım Usta, Mustafa Gül ve Ramazan Akbaş dan oluşan Başkent in hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir: Tablo 1 - Başkent in hissedarlık yapısı HİSSEDAR HİSSE ADEDİ HİSSE ORANI (%) Ankara Büyükşehir Belediyesi 693.000 99,0 EGO Ankara Elektrik ve Havagazı Müessesesi 6.790 0,97 Belko -Ankara Kömür ve Asfalt İşletmeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. 70 0,01 Belso -Ankara Soğuk Hava Depo İşletmeciliği Gıda San. Tic. A.Ş. 70 0,01 Portaş - Ankara Büyükşehir Bel. Pro. Org. İş. İnş. Taah. Müş.Tic. A.Ş. 70 0,01 Toplam 700.000 100 Merkezi Ankara da bulunan şirketin ana faaliyet alanı doğal gaz alımı ve dağıtımı olup, EPDK tarafından şirkete, Ankara şehri mücavir alanı içerisinde y erleşim birimlerine doğal gaz dağıtımı ve satışı için 31.8.2007 tarihinden itibaren 30 yıl süreli 170 dağıtım lisansı verilmiştir. 1.9.2007 tarihinden itibaren Ankara mücavir alan sınırları içinde doğal gaz dağıtımı ve satışı faaliyetini yürütmekte olan Başk ent in 2007 başı itibarıyla toplam abone sayısı ( ) olup, bu abonelerin tiplerine göre dağılımı aşağıda yer almaktadır. Ayrıca, dosyada yer alan bilgilere göre; servis hatları çekilen ancak tesisat, bina içi altyapı ve abonelik süreçleri tamamlanmayan iç tesisat aşamasına gelmiş yaklaşık ( .) adet, iç tesisatı ve iş bitim evrakı hazırlanmış abonelik sürecine hazır ( ..) adet olmak üzere toplam ( ..) abone potansiyeli bulunmaktadır. 180 Tablo 2 - Başkent in Müşteri Portföyü MÜŞTERİ TİPİ ADEDİ Mesken ( .) Memurin ( .) Ticarethane ( .) Resmi Kurum ( .) Özel Kurum ( .) Sefarethane ( .) Sanayi ( .) Serbest Olma yan Tüketiciler Diğer ( .) Serbest Tüketiciler (Ülker, Ostim OSB, GNG Oto Doğalgaz) ( .) Toplam ( .) Ankara da doğal gaz dağıtım ve satış faaliyetinin 31.8.2007 tarihine kadar EGO tarafından yürütülmüş olması nedeniyle bu kapsamda hazırlanmış mali tablolar ışığında, 2006 yılında doğalgaz faaliyetlerinden elde edilen cironun ( .) YTL olduğu görülmektedir. H.2.2. Muhtemel Devralanlar 190 H.2.2.1. Global AAICM STFA Ortak Girişim Grubu Belediye tarafından yapılan ilk bildirimde söz konusu ortak girişim grubu Global - Energaz olarak adlandırılmasına rağmen, daha sonra ihale şartnamesinde de müsaade edildiği şekilde yeni ortaklar ortak girişim grubuna dahil edilmiştir. Yeni oluşan ortak girişim grubunda kontrol unsurunu elinde bulunduran ortaklar Global Yatırım Holding A.Ş. , ABN Ambro Infrastructure Capital Management Ltd (AAICM) ve STFA Yatırım Holding A.Ş. (STFA) olduğ u için , bundan sonra ortak girişim grubu Global -AAICM -STFA Ortak Girişim Grubu olarak anılacaktır. 200 Dosyadaki bilgi ve belgelerden Global -AAICM -STFA Ortak Girişim Grubu nun aşağıdaki ortaklardan oluşacağı anlaşılmaktadır. Tablo 3 - Ortak Girişim Gru bu nun hissedarlık yapısı Hissedar Pay (%) Global Holding 51.66 AAICM 33.33 STFA 10 Energaz 5 Erol Göker 0.01 Toplam 100 Ortak Girişim Grubu ortaklarına ilişkin bilgiye ise aşağıda yer verilmiştir. Global Yatırım Holding A.Ş. (Global Holding ) 210 Dosya mevcudu bilgilerden; Başkent in özelleştirilmesine yönelik ihalede en yüksek teklifi veren Ortak Girişim Grubu nun üyesi olan ve 1990 yılında Global Menkul Değerler A.Ş. adı ile kurulan şirketin, halihazırda Global Yatırım Holding A.Ş. ticaret unvanı altında finans, altyapı, enerji ve ulaştırma işletmeciliği alanlarında faaliyet gösteren teşebbüslerin sermayeleri ve yönetimlerine katılan bir holding şirketi olduğu anlaşılmaktadır. %99,99 u halka arz edilmiş olan Global in hisseleri İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda işlem görmektedir. Bildirim formunda 2007 yılı cirosu ( ) YTL olarak bildirilen teşebbüsün ortaklık ve yönetim kurulu yapıları aşağıdaki gibidir: 220 Tablo 4 - Global in Ortaklık Yapısı Hissedar Hisse Oranı (%) Mehmet Kutman 1,49 Erol Göker 0,006 Ecofin Group Funds 10,47 Avrasya Yatırım Holding A.Ş. 14,64 Diğer (Halka açık, vb) 73,394 Toplam 100 Tablo 5 - Global in Yönetim Kurulu Yapısı Mehmet Kutman Başkan Erol Göker Başkan Vekili Ayşegül Bensel Üye Gregory Micheal Kiez Üye Trevor Trefgarne Üye Landon Thomas Üye Timothy Skerman Üye Bildirim formunda Global in doğalgaz pazarında doğrudan herhangi bir faaliyet inin bulunmadığı, ancak bu pazarda faaliyet göste ren Enerji Yat ırım Holding A.Ş. (Enerji A.Ş.) nin yaklaşık %50 hissesine sahip olduğu ifade edilmektedir. Dosya mevcudu bilgilerden, Enerji A.Ş. nin, Global ve STFA nın ortak kontrolünde ol duğu anlaşılmaktadır. 230 Enerji A.Ş. ise Energaz Gaz Elektrik Su Dağı tım A.Ş. (Energaz) nin yaklaşık %53 oranında hissedarı konumundadır. Energaz Gaz Elektrik Su Dağıtım A.Ş. (Energaz) Energaz ın faaliyet konusunun özellikle doğal gaz ve elektrik dağıtımı ile şehir içi su dağıtım şebekelerinin işletilmesidir. 2007 yılı ci rosu ( ..) YTL olarak bildirilen teşebbüsün ortaklık ve yönetim kurulu yapıları aşağıdaki gibidir: Tablo 6 - Energaz ın Ortaklık Yapısı 240 Hissedar Hisse Oranı (%) Enerji A.Ş. Hissedar Hisse Oranı (%) Global Holding 49,9998 STFA2 49,9998 Mehmet Kutman 0,0002 Sezai Emin Taşkent 0,0001 Alp Yalçın Taşkent 0,0001 Toplam 100,0 52,9998 Okyanus Taahhüt A.Ş. Hissedar Hisse Oranı (%) Nusret Argun 49,0 Fikriye Argun 17,0 Ömer Kazım Ergun 16,9 Ayşenur Ergun 16,9 Hayri Yıldıray Kocamaz 0,1 Mehmet Erdoğan 0,1 Toplam 100,0 29,5 Tefirom İnşaat Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. Hissedar Hisse Oranı (%) Tevfik Öz 91,4 Serpil Öz 8,0 Muhittin Öz 0,2 Derviş İlyaz 0,2 Levent Hakkı Yılmaz 0,2 Toplam 100,0 17,5 İlker Keremoğlu 0,0001 Mehmet Kutman 0,0001 Toplam 100,0 Tablo 7 - Energaz ın Yönetim Kurulu Yapısı Mehmet Kutman Başkan Gültekin Çınar Başkan Vekili Nusret Argun Üye Tevfik Öz Üye İlker Keremoğlu Üye Energaz ın ortaklık yapısına ilişkin tablodan da görüldüğü üzere teşebbüsün yaklaşık %53 hissesini elinde bulunduran Enerji A.Ş. hisselerinin yaklaşık %50 si Global e 2 Daha önce , Temel İnşaat Taahhüt İmalat San. ve Tic. A.Ş. olara k bildirilen şirket u nvanının daha sonra STFA Yatırım Holding A.Ş. olarak değiştirildiği belirtilmiştir. yine yaklaşık %50 si STFA ya ait bulunmaktadır. Energaz ın diğer hissedarlarından Okyanus Taahhüt A.Ş. genel olarak in şaat ve taahhüt, Tefirom İnşaat Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. ise inşaat, enerji, turizm ve taşımacılık alanlarında faaliyet göstermektedir. 250 Energaz ın hisseleri A ve B grubu olarak ikiye ayrılmaktadır. Şirketin %52.99 hissesine sahip bulunan Enerji A.Ş., şirketin A grubu hisselerinin tamamını elinde bulundu rmaktadır. Diğer yandan Energaz ın yönetim kurulu 5 üyeden oluşmaktadır. Bu üyelerden 1 (bir) tanesi A grubu hissedarlar, diğer 4 (dört) ü ise şirket genel kurulu tarafından seçilmektedir. Şirketin çoğu nluk hisselerini elinde bulunduran Enerji A.Ş. nin, genel kurulun salt çoğunluğuna da sahip olduğu dikkate alındığında tüm yönetim kurulu üyelerinin Enerji A.Ş. tarafından atanacağı anlaşıl maktadır. Bu durumda da Energaz ın kontrolünün Enerji A.Ş. de olduğ u görülmektedir. Energaz çeşitli illerde doğalgaz dağıtımı alanında faaliyet gösteren şirketlerin 260 hissedarı olarak bunların yönetim ve kontrollerine iştirak etmektedir. Aşağıdaki tabloda bu şirketler ve Energaz ın ortaklık payı bilgilerine yer verilmekte dir: Tablo 8 - Energaz ın doğalgaz dağıtım şirketlerindeki pay oranları3 Şirket Şehir Energaz Hisse Oranı (%) ERS Aksaray Doğalgaz Dağıtım A.Ş. Aksaray 99,96 Doğangaz Doğalgaz Dağıtım A.Ş. Karaman 90,00 Kentgaz Denizli Doğalgaz Dağıtım A.Ş. Denizl i 89,99 Erzincan Doğalgaz Dağıtım A.Ş. Erzincan 89,99 Olimpos Doğalgaz Dağıtım A.Ş. Antalya 89,99 Netgaz Şehir Doğalgaz Dağıtım A.Ş. Konya -Ereğli 89,93 Gaznet Şehir Doğalgaz Dağıtım A.Ş. Konya 74,97 Niğde Nevşehir Doğalgaz Dağıtım A.Ş. Niğde -Nevşehir 62,99 Çorum Doğalgaz Dağıtım A.Ş. Çorum 27,50 ABN Amro Infrastructure Capital Management Ltd. (AAICM) AAICM, İngiltere Finansal Hizmetler Kurumuna tabi, mali yatırım yöneticisi olarak faaliyet gösteren bir şirkettir. AAICM topluma temel hizmet temin ed en, büyük ve öngörülebilir nakit akışı sağlayan, düzenlenmiş ya da yaklaşık tekel durumu olan 270 veya uzun süreli imtiyaz veya benzer düzenlemelerle desteklenen büyük altyapı işlerinde yatırımlar yapmaktadır. AAICM nin 2007 yılı cirosu ( ..) YTL dir. AAICM İtalya, İspanya, İngiltere ve Avustralya da; gaz nakliyesi, termo -solar güç santrali geliştirme, atık yönetimi, paralı yol, devlet ve özel okul ortaklıklar alanında faaliyet gösteren çeşitli şirketlerde hisse sahibidir. Şirketin Türkiye de herhangi bi r faaliyeti, iştiraki ya da bağlı ortaklığı bulunmamaktadır. AAICM nin tamamı 53 ülkede bankacılık faaliyeti gerçekleştiren ABN Amro Bank Gruba aittir. ABN Amro Bank Ekim 2007 de RFS Corporation tarafından 280 devralınmıştır. RFS Corporation ın hissedarlık ya pısı ise aşağıdaki gibidir: 3 Uşak ilinde doğal gaz dağıtımından sorumlu olacak UDAŞ Uşak Doğalgaz Sanayi ve Ticaret A.Ş. ye ilişkin olarak STFA ve Global arasında imzalanmış bir Ortaklık ve Münhasır İşbirliği Sözleşmesi bulunmaktadır. Konuya ilişkin olarak hisse devri süreci devam etmektedir, ancak henüz tamamlanmamıştır. Aydın ilinde doğal gaz dağıtımına ilişkin olarak Aydın Doğal Gaz Dağıtım lisansı ihalesine en yüksek peyi ile ri sürerek ihaleyi kazanan Metangaz Şehir Doğalgaz Dağıtım A.Ş. nin ortaklık yapısında ise Energaz ın %1 payla ortak olması planlanmakta olup şirket dağıtım lisansını almak için EPDK ya başvurmuştur ve inceleme halihazırda devam etmektedir. Tablo 9 - RFS Corporation Hissedarlık Yapısı Hissedar Pay (%) Royal Bank of Scotland Grup 38.3 Fortis Grup Holding 33.8 Banco Santander Holding 27.9 Toplam 100 STFA Yatırım Holding A.Ş. (STFA) STFA başta inşaat taahhüt iş leri olmak üzere sınai, ticari, zırai, mali, petrol ürünleri, doğalgaz, telekomünikasyon, mobitex malzemeleri ile her türlü taşımacılık, otomotiv, madencilik, turizm, bankacılık, aracılık, factoring ve finansal kiralama faaliyetleri gerçekleştirmek; bu faa liyetleri gerçekleştirmek üzere kurulmuş şirketlere hissedar 290 veya ortak sıfatı ile katılmak üzere kurulmuş İstanbul merkezli bir şirkettir. STFA nın yukarıda sıralanan alanlarda faaliyet gösteren çok sayıda iştiraki bulunmaktadır. Bu iştirakler arasında , STFA nın %49.99 oranında hisseye sahip olduğu, daha önce de bahsi geçen Enerji A.Ş. de bulunmaktadır. Enerji A.Ş. iştirakleri aracılığıyla dokuz farklı doğalgaz dağıtım bölgesinde dağıtım faaliyet gerçekleştiren Energazın yaklaşık %53 oranında hissesine sahiptir. STFA nın hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir: 300 Tablo 10: STFA nın hissedarlık yapısı Hissedar Pay (%) Tomris Taşkent 74,4 İnanç Vakfı 3,9 ADM Finans International B.V. 21,7 Diğer 0,001 Toplam 100 STFA nın Yönetim Kurulu, Tomris Taşkent, Sezai Emin Taşkent, Alp Yalçın Taşkent, Nur Çetin Taşkent, Anthony Stalker dan oluşmaktadır. STFA Yönetim Kurulu üyelerinden Sezai Emin Taşkent ve Alp Yalçın Taşkent, Aydın Doğalgaz Dağıtım A.Ş. ve Metangaz Şehir Doğalgaz Dağıtım A. Ş. de de yönetim kurulu üyesi olarak görev yapmaktadır. H.2.2.2. Elektromed Elektronik Sanayi ve Sağlık Hizmetleri A.Ş. (Elektromed) 310 Elektromed, ön ödemeli elektronik kartlı doğalgaz, elektrik ve su sayaçları imalatı, montajı, bakım, onarım ve servis hiz metleri alanında faaliyet göstermektedir. Bu alandaki imalat cirosu ( ) YTL ve satış cirosu ( .) YTL olan şirketin hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir: Tablo 11: Elektromed Hissedarlık Yapısı Hissedar Pay (%) Ahmet Kaya 72.25 Ali Fatih Şahin 26.59 Mehmet Şahin 0.50 Selim Kaya 0.33 Tunga Tekstil Konf. ve Orman Ürn. San. Tic. A.Ş. 0.33 Toplam 100 Elektromedin Yönetim Kurulu ise Ahmet Kaya, Ali Fatih Şahin ve Mehmet Şahin den 320 oluşmaktadır. Elektromed in farklı alanlarda faali yet gösteren üç iştiraki bulunmaktadır. Bunlardan Doğtaş Doğalgaz Dağıtım Pazarlama ve Bilgisayar Yazılım Ticaret A.Ş. (Doğtaş), doğalgazın depolanması ve dağıtımı ile her türlü bilgisayar yazılım, elektrik ve elektronik cihazlar imalatını ve satışı yapmak amacıyla kurulmuştur. Halihazırda Doğtaş yalnızca yalnızca bilgisayar yazılımı ve bilgisayar yedek parça satışı alanında faaliyet göstermekte olup şirketin doğalgaz dağıtımı ile ilgili hiçbir faaliyeti bulunmamaktadır. 330 Elektromed in ikinci iştiraki, ev g ereçleri ile her türlü madeni eşya, mutfak eşyaları, elektrikli fırın, soba ve dayanıklı tüketim mallarının imali ile alım ve satımı alanında faaliyet gösteren Termikel Madeni Eşya Sanayi İhracat ve İthalat Ticaret A.Ş. dir. Elektromed in bir diğer iştira ki olan Tunga Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş. ise her türlü orman ürünleri, ağaç ve metal malzemeler, yarı mamul ve mamuller ile bilumum sanayi ürünlerinin projelendirilmesi, imalatı ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. H.2.2.3. Çalık Enerji San. ve Tic. A.Ş. (Çalık Enerji) 340 Çalık Holding A.Ş. (Çalık Holding) bünyesinde yer alan Çalık Enerji 1998 yılında kurulmuş olup, petrol ve gaz, güç sistemleri, telekomünikasyon ve inşaat alanlarında faaliyet göstermektedir. %99 oranı ndaki hissesi Çalık Holdinge ait olan Çalık Enerjinin Yönetim Kurulu Ahmet Çalık (Başkan), Mahmut Çalık (Başkan Yrd.), Çiğdem Çalık ve Osman Saim Dinç ten oluşmaktadır. %99,9 oranındaki hissesi Ahmet Çalık a ait olan Çalık Holdingin Yönetim Kurulu ise Ahmet Çalık, Mahmut Çalık, Serhat Albayrak ve Ertuğrul Gürler den oluşmaktadır. Çalık Holding enerjinin yanı sıra, tekstil, inşaat, finans ve lojistik alanlarında faaliyette 350 bulunmaktadır. Çalık Holding bünyesinde enerji sektöründe faaliyet gösteren şirket lere ilişkin bilgilere aşağıda yer verilmektedir: Naturel Gaz San. ve Tic. A.Ş. 2004 yılında kurulmuş olan Naturel Gaz, EPDK dan almış olduğu lisanslar çerçevesinde Sıkıştırılmış Doğal Gaz (CNG) iletimi, dağıtımı ve Bursa, Sakarya, Antalya ve İzmir tesi slerinde satışı faaliyetlerinde bulunmaktadır. 360 Yönetim Kurulu; Ahmet Çalık, Aksel Goldenberg, Burak Örnek, Osman Saim Dinç ve Rudolf Ruben Goldenberg den oluşan Naturel Gaz ın hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir: Tablo 12 - Naturel Gaz Hissedarlık Yapısı Hissedar Hisse Oranı (%) Çalık Enerji 40 Ahmet Çalık 10 Altındağ Yatırım 10 Rudolf Ruben Goldenberg 10 Lusi Aşer Goldenberg 10 Aksel Goldenberg 20 Toplam 100 Bursa Şehiriçi Doğal Gaz Dağıtım Ticaret ve Ta ahhüt A.Ş. (Bursagaz) 370 19.4.2004 yılında gerçekleştirilen özelleştirme ile birlikte Çalık Holding bünyesinde faaliyet göstermeye başlayan Bursagaz, EPDK dan alınan 18.9.2003 tarihli dağıtım lisansı çerçevesinde Bursa Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisi nde (Gemlik Dağıtım Bölgesi hariç) doğal gaz dağıtım faaliyeti gerçekleştirmektedir. Çalık Enerji 16.2.2007 tarih, 2007/5 sayılı ve 6.4.2007 tarih ve 2007/6 sayılı Yönetim Kurulu Kararları ile Bursagaza ait 35.511.000 payını (%39,9 sermaye oranı) EWE Enerj i A.Ş. (EWE Enerji) ye devretmiştir. Bu devir işlemi ile birlikte Bursagazın kontrolü Çalık Enerji ve EWE Enerjinin ortak kontrolüne dönüşmüştür. 380 EWE Enerji nin %99,92 oranındaki hissesi EWE AG ye aittir. %82 oranındaki hissesi Wesser -Ems-Energiebeteilig ungen GmbH ye, kalan hisseleri ise Energieverband Elbe-Weser Beteiligungsholding GmbH ye ait olan EWE AG, EWE Enerji ve bilişim sektöründe faaliyet gösteren BTC Ekonum Bilişim Hizmetleri A.Ş. dışında Türkiye de herhangi bir teşebbüste %10 oy hakkına, serma ye ya da malvarlığına sahip bulunmamaktadır. Bildirim formunda, Bursagaz ın 2006 yılı içerisinde serbest olmayan tüketicilerine sattığı gaz miktarı ( ) m³, yönettiği toplam gaz operasyonu ise ( ) m³ olarak yer almaktadır. 390 Yönetim Kurulu; Ahmet Ç alık (Başkan), Ahmet Taçyıldız, Osman Saim Dinç, Mehmet Ertuğrul Gürler, Mehmet Ayhan Bolay, Dr. Werner Josef Brinker, Heiko Achim Harmis, Hüseyin Konçak ve Serhat Albayrak tan oluşan Bursagaz ın hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir: Tablo 13 - Bursagaz ın Hissedarlık Yapısı Hissedar Adı Hisse Oranı (%) Çalık Enerji 50,1 EWE Enerji 39,9 Bursa Büyükşehir Belediyesi 10 Toplam4 100,00 Kayserigaz Kayseri Doğalgaz Dağıtım Pazarlama ve Ticaret A.Ş. (Kayserigaz) 400 Çalık Enerji 16.4.2007 tar ihinde gerçekleştirilen devralma işlemiyle, 2.10.2003 tarihli dağtım lisansına sahip HSV Kayseri Doğalgaz Dağıtım Pazarlama ve Ticaret A.Ş. nin hisselerinin %90 ını devralmıştır. Devralma işleminden sonra EPDK nın 27.6.2007 tarih ve 1238 -12 sayılı kararı i le unvanı değiştirilen Kayserigaz, Kayseri Büyükşehir ile Hacılar, Mimar Sinan, Hisarcık ve Kıranardı dan oluşan dağıtım bölgesinde doğal gaz dağıtım faaliyetini sürdürmektedir. 4 Çalık Hol ding in, Gap Günaydoğu A.Ş. nin, Ahmet Çalık ın, Mahmut Çalık ın ve Çiğdem Çalık ın Bursagaz da %0,000002 şer hisseleri bulunmaktadır. Bildirim formunda, Kayserigaz ın 2006 yılı içerisinde serbest olmayan tüketic ilerine sattığı gaz miktarı ( ) m³, yönettiği toplam gaz operasyonu ise ( ) m³ olarak yer almaktadır. 410 Yönetim Kurulu; Ahmet Çalık, Mehmet Ertuğrul Gürler, Osman Saim Dinç, Ertuğrul Altın ve Kemalettin Cengiz Tekinsoy dan oluşan Kayserigaz ın hissed arlık yapısı aşağıdaki gibidir: Tablo 14 - Kayserigaz ın Hissedarlık Yapısı Hissedar Adı Hisse Oranı (%) Çalık Gaz Dağ. Hiz. San. Ve Tic. A.Ş. 50 Kayseri Büyükşehir Belediyesi 10 Çalık Holding 0,0015 Ahmet Çalık 0,0985 EWE En erji 39,90 Toplam 100,00 Dosya çerçevesinde , Çalık Holding bünyesinde yer alan herhangi bir tüzel kişiliğin doğal gazın satış, ithalat ve üretimi faaliyetinde bulunmadığı ifade edilmektedir. 420 H.3. İlgili Pazar H.3.1. İlgili Ürün Pazarı Doğal gaz piya sasına ilişkin faaliyetler, 4646 sayılı Kanun uyarınca ithalat, iletim, doğal gazın depolanması, toptan satış ve doğal gazın şehir içi dağıtımı şeklinde ayrılmıştır. Başkent in faaliyet alanını doğal gazın şehir içi dağıtımı ve perakende satışı oluşturma ktadır. Doğal gazın şehir içi dağıtımı ve perakende satışı faaliyetleri özel şirketler ve 430 belediyeler tarafından gerçekleştirilmektedir. 4646 sayılı Kanunda belirtilen yeni dağıtım ihalelerine başlanmadan önce 6 şehirde 7 şirket kurulmuştur: İstanbul da İgdaş ve Bahçeşehir, Ankara da Baskent/EGO, İzmit te İzgaz, Adapazar ı nda Agdaş, Eskişehir de Esgaz ve Bursa da Bursagaz , kurulan şirketlerdir . 2004 yılının başında BOTAŞ a ait iki dağıtım şirketinin (Bursagaz ve Esgaz) özelleştirilmesiyle, BOTAŞ dağıtım faaliyetlerini tamamen elinden çıkarmıştır. Belediyelere ait dağıtım bölgelerinin özelleştirmesi Başkent ve İzgazın ardından İgdaş ile devam edecektir. 440 4646 sayılı Kanun uyarınca, yeni dağıtım bölgeleri bir ilin büyüklüğünü geçemeyecek şekilde sahip oldukları teknik ve ekonomik parametrelere göre belirlenmiştir ve bunlardan bazılarının ihaleleri EPDK tarafından halihazırda tamamlanmıştır. Mevcut durumda 53 bölgede ihaleler tamamlanmış ve 1 bölgede de ihale ilan edilmiştir. EPDK nın 27.12.2007 tarih ve 1436/5 sayılı Kurul kararı uyarınca dağıtım şirketlerinin faaliyette bulunabileceği dağıtım bölgesi sayısı 20 ye çıkarılmasının ardından, bazı şirketler çok sayıda bölgede dağıtım ihalesi almışlardır. EPDK dan alınan bilgi ve belgeler ışığında, uygulam aya, yani yeni dağıtım bölgelerinde faaliyet 450 göstermek üzere ihaleleri kazanan şirketlere bak ıldığında, Nisan 2008 itibariyla , tek bir şirketin aldığı bölge sayısı 9 a kadar yükselmiştir . 53 yeni dağıtım bölgesinden 27 tanesi 3 şirket arasında bölüşülmüşt ür. Kazancı Holding A.Ş. 11, Fatih Büyüktopçu 8, Energaz ise 8 bölgedeki5 dağıtım faaliyetini kontrol etmektedir. Doğal gazın nihai tüketiciye satışında iki farklı müşteri grubu bulunmaktadır: serbest tüketici ve serbest olmayan tüketici (abone) . 4646 sayılı Kanun'a göre; 460 serbest tüketici: yurt içinde herhangi bir üretim şirketi, ithalat şirketi, dağıtım şirketi veya toptan satış şirketi ile doğal gaz alım -satım sözleşmesi yapma serbestisine sahip gerçek veya tüzel kişi yi, serbest olmayan tüketici (abone): doğal gazı kendi kullanımı için dağıtım şirketlerinden almak zorunda olan gerçek veya tüzel kişi yi ifade etmektedir. Kanun un 8/a maddesine göre serbest tüketici olabilecek teşebbüsler şu şekilde 470 sıralanmıştır; Satın aldığı yıllık doğal gaz miktarı bir milyon metreküpten daha fazla olan tüketiciler ve kullanıcı birlikleri, Elektrik enerjisi üretimi için gaz satın alan şirketler, Elektrik ve ısı enerjisi üreten kojenerasyon tesisleri, Üretim faaliyetinde kullanılmak ü zere, Türkiye de doğal gaz üreten üretim şirketleri. EPDK nın 21.12.2006 tarih ve 1032 sayılı kararı6 uyarınca doğal gaz piyasasındaki 480 serbest tüketicilere ilişkin esaslar ve 2007 yılında uygulanacak serbest tüketici olma sınırı belirlenmiştir. Buna göre 4646 sayılı Kanun un yürürlüğe girmesinden önce alınmış bir hak, izin ve yetkilendirme uyarınca doğal gaz dağıtım faaliyetinde bulunan dağıtım şirketlerinin7 sorumluluk alanları dahilinde serbest tüketici limiti 1 milyon m3 tür. EPDK tarafından dağıtım iha lesi düzenlenen ve Kanun un 8/b maddesi uyarınca şehir içi doğal gaz dağıtım lisansı alan tüzel kişilerin sorumluluk alanları dahilinde ise serbest tüketici limiti 15 milyon m3 tür. Söz konusu EPDK kararı uyarınca aşağıdaki şartları sağlayan tüketicileri n serbest tüketici olduğu kabul edilmektedir; 490 Bir önceki takvim yılına ait toplam doğal gaz tüketimleri serbest tüketici olma sınırını geçen tüketiciler ve kullanıcı birlikleri, İçinde bulunulan yılda gerçekleşen toplam doğal gaz tüketimleri serbest tüket ici olma sınırını geçen tüketiciler ve kullanıcı birlikleri, İçinde bulunulan yılda serbest tüketici olma sınırını geçeceğini ilgili dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiye taahhüt eden ve doğal gaz arzını sağlayan tesis kapasitesi dikkate alınarak hesaplanan tüketim değeri serbest tüketici olma sınırını geçen ve bu kapsamda tedarikçi ile yaptığı doğal gaz sözleşmesinin 5 Bunlara ek olarak, Energaz, Çorum bölgesinde de %27.5 lik bir hisse ye sahiptir. 6 29.12.2006 tarih ve 26391 sayılı R esmi Gazetede yayı mlanmıştır. 7 4646 sayılı Kanun dan önce doğal gaz dağıtımı yapan şirketlerin faaliyet gösterdikleri şehirler; Ankara, İstanbul, Eskişehir, Bursa, İzmit ve Adapazarı dır. Dosya konusu teşebbüs olan Başkent de bu kapsamda yer alan bir teşe bbüstür. miktara ilişkin bölümünü dağıtım şirketine ibraz eden tüketiciler ve kullanıcı 500 birlikleri, Aynı dağıtım bölgesi içerisinde tek bir tüzel kişil iğin mülkiyetinde olan farklı tesislerdeki tüketimleri veya tüketim tahminleri toplamı (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında serbest tüketici sınırını geçen tüketiciler. Söz konusu hükümde geçen kullanıcı birliği 4646 sayılı Kanun un 3. maddesinde tanımla nmıştır. Buna göre kullanıcı birliği kavramı; Mülkiyetindeki dağıtım şebekesiyle üyelerinin doğal gaz ihtiyacını karşılayan organize sanayi bölgelerini (OSB) ve kooperatiflerini ifade etmektedir. Dolayısıyla 4646 sayılı Kanun ile organize sanayi bölgeler i tüketim miktarlarına bakılmaksızın serbest tüketici olarak kabul 510 edilmişlerdir. EPDK bütün tüketiciler serbest tüketici oluncaya kadar serbest tüketici olma limitini indirerek her yıl yeniden belirleyecektir. Dağıtım şirketleri dağıtım faaliyetlerinin yanı sıra kendi bölgelerinde perakende satış gerçekleştirmektedirler. Hatta, dağıtım şirketleri kendi bölgelerindeki serbest olmayan tüketicilere doğal gaz satış hizmeti vermekle yükümlüdürler. Kendi bölgelerinde yer alan serbest tüketici olmaya hak kazan an tüketicilere ise talep etmeleri durumunda doğal gaz tedarik etmektedirler. 520 Doğal gazın nihai tüketicilere satışına bakıldığında, tarifelerin serbest olan tüketiciler ve serbest olmayan tüketiciler için ayrı ayrı tanımlandığı, serbest olan tüketiciler in alt grupları için alınan miktar, sözleşme süresi gibi kriterlere dayanılarak herhangi bir tarife ayrıştırması yapılmadığı görülmektedir. Mevcut durumda, dağıtım şirketi, serbest olan tüketicilere yaptığı satışlarda BOTAŞ ın doğal gaz satış fiyatı üzerin e bir taşıma bedeli eklemekte; serbest olmayan tüketicilere yapılan satışlarda ise BOTAŞ ın doğal gaz satış fiyatına birim hizmet ve amortisman bedelini eklemektedir. Tedarik pazarının rekabete açılması ve BOTAŞ ın yanı sıra yeni tedarik şirketlerinin piyasada faaliyete başlamasının ardından, dağıtım şirketleri tarife hesaplarında 530 BOTAŞ satış fiyatı yerine yeni teşebbüsün satış fiyatını kullanacaklardır. Dolayısıyla, dağıtım şirketinin nihai tüketicilere yapmış olduğu satışlarda serbest olan ve serbest olma yan tüketiciler için farklı rekabet koşulları ortaya çıkmaktadır. Dağıtım şirketlerinin gerçekleştirdiği bir başka faaliyet de, kendi dağıtım lisanslarında tanımlanan dağıtım bölgelerinde bulunup da, bir toptan satış şirketinden gaz tedarik eden serbest tüketicilere, kendi dağıtım şebekesi ile gazın taşımasını yapmaktır. Söz konusu faaliyet de serbest tüketicilere yapılan satışlar çerçevesinde değerlendiril miştir. 540 Bu tanımlar çerçevesinde, işlem konusu dosya kapsamında ilgili ürün pazarları, "serbes t tüketicilere yapılan doğal gaz satışları" ile "serbest olmayan tüketicilere (abonelere) yapılan doğal gaz satışları" pazarları olarak belirlenm iştir. H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar Özelleştirilecek olan şirketin yasal olarak doğal gaz dağıtım ve perakende satış faaliyetini gösterebileceği bölgeler göz önüne alındığında, ilgili coğrafi pazar Ankara ili mücavir alanı olarak tanımlanm ıştır. 550 H.4. Değerlendirme H.4.1. İşlemin Niteliği Bakımından Yapılan Değerlendirme 1998/4 sayılı Tebliğ in Kapsam başl ıklı 2. maddesinde yer alan Aşağıda sayılan haller hariç olmak üzere, bir teşebbüsün ortaklık paylarının ya da diğer hak ve araçların tümünün veya bir kısmının teşebbüsün üzerindeki kontrolü değiştirecek ya da karar organlarını etkileyecek şekilde yahut m al veya hizmet üretimine yönelik birimlerin özelleştirme yolu ile her türlü devri bu Tebliğ hükümlerine tabidir. hükmü 560 uyarınca bir teşebbüsün ortaklık paylarının özelleştirme yoluyla devri niteliğini taşıyan bildirim konusu işlem anılan Tebliğ hükümleri ne tabidir. H.4.2 . Eşikler Bakımından Değerlendirme Söz konusu işlem, 1998/4 sayılı Tebliğ in Ön Bildirime Tabi Özelleştirm e Yoluyla Devralmalar başlıklı 3. maddesinde yer alan özelleştirilecek teşebbüs ya da mal veya hizmet üretimine yönelik birimi n ilgili ürün piyasasındaki pazar payının %20 yi veya cirosunun 20 trilyon Türk Lirasını aşması ya da bu eşikler aşılmasa bile özelleştirilecek teşebbüsün hukuki veya fiili imtiyazlara sahip olması ifadesi 570 uyarınca ön bildirime tabi bir özelleştirme işle mi olup, Rekabet Kurulunun 18.10.2007 tarih ve 07 -79/984 sayılı görüşü çerçevesinde 14.3.2008 tarihinde özelleştirme ihalesi gerçekleştirilmiştir. Aynı Tebliğ in 5. maddesinde .ön bildirimde bulunulması zorunlu olan özelleştirme yoluyla devralma işleml erinde ve ön bildirime tabi olmamakla birlikte bu Tebliğ kapsamında olan özelleştirme yolu ile devralma işlemi taraflarının ilgili ürün piyasasındaki toplam pazar paylarının %25 i veya cirolarının 25 trilyon Türk Lirasını aşması halinde; devralma işlemleri nin hukuki geçerlilik kazanabilmeleri için Rekabet Kurulundan izin alınması zorunludur. hükmü yer almaktadır. 580 Başkent in 2007 yılı itibarıyla ilgili ürün pazarlarında elde etmiş olduğu ciro ve pazar payı bilgilerine aşağıdaki tabloda yer verilmektedir. Tablo 1 5- Başken t in İlgili Ürün Pazarlarındaki Ciro ve Pazar Payı Rakamları (2007) İlgili Ürün Pazarı Ciro ( YTL) Pazar Payı (%) Serbest Olmayan Tüketici (Abone) ( ) 100 Serbest Tüketici ( ) ( .) Tablodan da görüleceği üzere s erbest olmayan tüketicilere yapılan doğal gaz satışları pazarında ( ..) YTL ciro ve %100 oranındaki pazar payı ile 1998/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesi ile öngörülen eşikler aşılmış olduğu için söz konusu özelleştirme yoluyla devralma işlemi her üç muhtem el devralan bakımından da 590 Rekabet Kurulunun nihai iznine tabi bir devralma işlemidir. H.4.3. İşlemin 4054 Sayılı Kanun un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi Söz konusu devir işlemine yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında yapılan hâkim durum an alizi iki temel konuya odaklanmalıdır. Bunlardan birincisi Başkenti devralacak teşebbüsün bölgesel doğal tekel niteliği taşıyan dağıtım hizmetleri pazarında hâkim duruma gelmesi ya da mevcut hâkim durumunu güçlendirmesinin söz konusu olup olmadığıdır. İnce lenmesi gereken ikinci konu ise, anılan teşebbüsün devralma işlemi sonrasında dikey bütünleşik bir yapıya kavuşmak suretiyle mevcut 600 hâkim durumunu güçlendirip güçlendirmeyeceğidir. Bu noktada öncelikle, dağıtım hizmeti yükümlülüğünün özelleştirme veya li sanslama yoluyla devrinin, hizmetin bölgesel doğal tekel niteliği gereği bir tekel hakkı devri anlamına gelmekte olduğu belirtilmelidir. Bir başka ifadeyle tüm dağıtım şirketleri, lisanslarında tanımlanan dağıtım bölgesi sınırları içinde serbest olmayan tü keticiler nezdinde zaten tekel konumunda bulunmaktadır. Bu nedenle söz konusu hizmetin fiyatlandırılması EPDK tarafından gerçekleştirilmektedir. Yukarıda ifade edildiği üzere dağıtım şirketleri kendi bölgeleri içinde mukim serbest 610 olmayan tüketicilere mü nhasıran doğal gaz satışı gerçekleştirmektedir. Öte yandan rekabete açık olan serbest tüketiciler bakımından, dağıtım şirketleri EPDK tarafından öngörülen düzenleme rejimi bağlamında toptan satış şirketleri ile rekabet eden bir aktör konumunda bulunmamakta dır. Nitekim 4646 sayılı Kanun un Tanımlar başlıklı üçüncü maddesinde dağıtım; doğal gazın müşterilere teslim edilmek üzere mahalli gaz boru hattı şebekesi ile naklini ve perakende satışı , toptan satış ise; doğal gazın dağıtım şirketlerine ve serbes t tüketicilere yapılan satışı şeklinde tanımlanmaktadır. Bu tanımlara istinaden dağıtım şirketleri tarafından serbest olmayan ve serbest tüketicilere yönelik satışlar 620 perakende satış hizmeti olarak kabul edilmektedir. Kanun un 11. maddesi hükmü uyarın ca perakende dağıtım hizmeti, EPDK tarafından regüle edilmektedir. Anılan regülasyona açıklık getirmek üzere 26.9.2002 tarih ve 24888 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlü ğe giren Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliğinin 14. maddesi, serbest tüket icilere uygulanacak satış fiyatına EPDK tarafından belirlenecek bir tavan fiyat sınırlaması getirmektedir. Buna göre EPDK, doğal gaz alım bedeline ÜFE fiyatlarına endekslediği taşıma bedellerinin eklenmesiyle ortaya çıkan fiyatı tavan fiyat sınırı olarak b elirlemektedir. Söz konusu taşıma bedeli, dağıtım şirketlerinin toptan satış şirketlerine uygulayacakları hizmet 630 bedelinin üst sınırına eşittir. Bir başka anlatımla, mevcut düzenlemeler çerçevesinde, dağıtım şirketlerinin serbest tüketicilere yaptığı sat ışlarda elde edeceği kârın üst sınırı, doğrudan satış yapmayarak, yani diğer toptan satış şirketleri tarafından yapılan satışlar üzerinden elde edeceği taşıma bedellerinin üst sınırına eşitlenmiştir. Bu durumda dağıtım şirketlerinin serbest tüketicilere yö nelik doğrudan satışlarında toptan satış şirketleri ile fiyat rekabetine girmesi olası görülmemektedir. Zira dağıtım şirketi fiyat rekabetine girmese de söz konusu satışlara aracılık etmek suretiyle elde edeceği taşıma bedeli garantisine sahiptir. 640 Yukarı da özetlenen yapının bir diğer sonucu da dağıtım şirketleri tarafından toptan satış şirketlerinin şebekeye erişimin engellenmesine yönelik güdünün ortadan kaldırılmasıdır. Zira dağıtım şirketleri toptan satış şirketleri ile rekabet içinde bulunmamaktadır. Bu halde, bildirim konusu özelleştirme işleminin ihalesinde en yüksek teklifi veren grup dâhil olmak üzere çok sayıda bölgede dağıtım hizmeti sunmakta olan teşebbüslerin birden çok dağıtım bölgesinde faaliyet göstermelerinin rekabet üzerinde olumsuz bir et ki yaratması beklenmemelidir. Diğer yandan 4646 sayılı Kanun çerçevesinde dağıtım hizmeti sunan şirketler 650 lisanslarında tanımlanan dağıtım bölgeleri dışında kalan serbest tüketicilere hizmet sunamamaktadır. Üstelik böyle bir serbesti bulunsa dahi, bu ser bestinin dağıtım şirketleri ile toptan satış şirketleri arasında bir rekabetin var olmaması yönüyle herhangi bir rekabetçi kaygıyı beraberinde getirmeyecektir. Sonuç olarak birden çok dağıtım bölgesinin tek bir teşebbü s tarafından kontrol edilmesi yatay düzlemde rekabet üzerinde herhangi bir etki yaratmayaca ktır. Nitekim 4646 sayılı Kanun da dağıtım şirketlerinin yurt çapında sadece iki şehirde lisans sahibi olabileceği, bu sayının EPDK tarafından Kurul kararıyla arttırılabileceği hükme bağlanmıştır. Nite kim hâlihazırda bu sayı 20 olarak tespit olunmuştur. 660 Mevcut düzenleme koşulları altında bir gerçek ya da tüzel kişinin çok sayıda dağıtım bölgesinde faaliyet göstermesinin iktisadi sonucu, anılan kişinin alım gücünün, dolayısıyla doğal gaz sağlayan şirket ler üzerindeki pazarlık gücünün artması olacaktır. Bu durumda alım fiyatlarının düşmesinin, iktisadi regülasyonun sonucu olarak tüketici fiyatlarına doğrudan yansıması beklenecektir. Neticede dağıtım şirketleri arasındaki yoğunlaşmaların olumlu sonuçlar ür ettiği dahi ileri sürülebilecektir. Ancak mevcut regülasyon kuralları uyarınca alım fiyatlarının aşağıya çekilmesinin dağıtım şirketlerinin kârları üzerinde bir etki yaratmayacağı hesaba alındığında söz konusu beklentinin rasyonel bir zemini bulunmadığı vu rgulanmalıdır. 670 Bildirim konusu işlem neticesinde Başkent i devralacak müstakbel teşebbüslerin dikey bütünleşme yoluyla hâkim durumunu güçlendirip güçlendirmeyeceği bahsine gelince, bu noktada tartışılması gereken temel husus, dağıtım şirketlerinin dikey bütünleşik bir yapı içinde aynı zamanda toptan satış ya da ithalat pazarlarında faaliyet göstermesinin serbest olmayan tüketiciler üzerindeki etkileridir. Daha önce ifade edildiği üzere serbest olmayan tüketicilere uygulanan perakende satış fiyatlar ı regülasyona tâbidir. Bu fiyat dağıtıcıların alım fiyatları üzerine (ihalede belirlenen) birim hizmet ve amortisman bedelinin eklenmesiyle elde edilmektedir. Dolayısıyla dikey bütünleşik yapı içinde faaliyet gösteren dağıtım şirketleri aynı kişi/kişiler 680 tarafından kontrol edilen toptan satış şirketlerinden, doğrudan serbest olmayan tüketicilere yansıtacakları yüksek fiyatlarla doğalgaz satın alma eğilimi gösterebileceklerdir. Bu şekilde rekabet hukuku bağlamında sömürücü fiyatlama davranışı ortaya çıkması olasılık dâhilindedir. Ancak 4646 sayılı Kanun un 7 ve 11. maddeleri bu olasılığı ortadan kaldıracak hükümler ihtiva etmektedir. Nitekim 7. madde kapsamında dağıtım şirketlerinin bir yıl içinde dağıtacakları gazın en fazla yüzde ellisini bir tüzel kişide n satın alabilecekleri, Kurulun rekabet ortamının oluşmasını dikkate alarak bu oranı arttırabileceği ya da azaltabileceği hükme bağlanmıştır. Buna ek olarak, Kanun un 11. maddesinde bu 690 sorunları bertaraf edecek bir hüküm öngörülmektedir. İlgili madde uyar ınca dağıtım şirketleri en ucuz kaynaktan gaz temin ettiklerini ispat etmekle yükümlü kılınmıştır. Bu bağlamda bildirim konusu işlem bakı mından anılan madde hükümleri yukarıda yer verilen, dikey bütünleşme sonucu sömürücü fiyatın ortaya çıkmasını engelleye cek niteliktedir. Özetlemek gerekirse, bölgesel doğal tekel koşulları altında faaliyet gösteren dağıtım şirketl eri arasındaki yoğunlaşmalar , hâlihazırda hüküm sürmekte olan regülasyon kuralları kapsamında, ne yatay ne de dikey eksende hâkim durum yaratıl ması veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesi suretiyle rekabeti ortadan kaldıracak bir etki 700 yaratmayaca ktır. Bu itibarla, mevcut düzenlemeler ve uygulamalar ışığında, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında bir hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi sonucu rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasına yol açmayaca ktır. H.4.3.1. Global -AAICM -STFA Ortak Girişim Grubu Başkent i devralacak Ortak Girişim Grubu nun söz konusu niyetini ilk beyan ettiği hukuki metin Global, Energaz ve AAICM arasında 20.5.2008 tarihinde imzalanmış olan Mutabakat Mektubudur (Memorandum of Understanding -MoU). STFA söz 710 konusu metinde taraf olarak yer almamasına rağmen, daha sonra tüm tarafların ve STFA nın da katılımıyla düzen lenen Mutabakat Anlaşması Değişiklik No.1 ile Ortak Girişim Grubu na dahil olmuştur. 14.7.2008 tarihinde imzalanan ve daha önce yapılmış olan Mutabakat Mektubunun zeyilnamesi niteliğinde olan metinde tarafların STFA nın, bu değişikliği imzalayarak MoU ya taraf olacağını ve Başkent i alacak olan SPV nin %10 una sahip olacağını kabul ettiklerini ve bunu İhale Şartnamesi gereğince Belediye ye bildirdiklerini belirtmektedirler. Global tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 2.7.2008 tarih ve 4167 sayı i le intikal eden yazıda, Mutabakat Mektubu nun niteliğine ilişkin şu açıklamada 720 bulunulmuştur: Daha önce 18.06.2008 tarihli yazımızda açıkladığımız nedenlerle Mutabakat Metni nin bir Ortak Girişim Sözleşmesi gibi değerlendirilmesini, mutabakat metni içeriğinde yer alan hususların Ortak Girişim Sözleşmesi hükmünde olduğunu bu çerçevede, tarafların Ortak Girişim Şirketi nin kontrolü üzerindeki hak ve yetkilerini düzenleyen hükümlerin temel ilkeler itibarıyla mevcut hali ile muhafaza edileceğini, söz konusu hükümlere yönelik değişikliklerin ise rekabet hukuku perspektifinden bakıldığında herhangi bir değişiklik yaratmayacağını, bununla birlikte MoU da yer alan hükümler dışında rekabet hukuku terimleriyle herhangi 730 bir yan sınırlama getiren bir hükme yer veril meyeceğini bilgilerinize sunarız. Anılan yazıda, söz konusu Mutabakat Mektubu nun bir Ortak Girişim Sözleşmesi gibi değerlendirilmesi talep edilmekte ve Mutabakat Mektubu içinde yer alan hususların Ortak Girişim Sözleşmesi hükmünde olduğu, tarafların Ort ak Girişim Grubu nun kontrolü üzerindeki yetkilerini düzenleyen hükümlerin temel ilkeler itibarıyla mevcut hali ile muhafaza edileceği, söz konusu hükümlere yönelik değişikliklerin ise rekabet hukuku perspektifinden bakıldığında herhangi bir değişiklik yar atmayacağı beyan edilmektedir. Ayrıca ilerleyen aşamalarda da herhangi bir yan sınırlama getirilmeyeceği taahhüt edilmektedir. Dolayısıyla, Ortak Girişim Grubu nun ortaklık 740 yapısı ile ilgili taraf ların yukarıdaki açıklamaları ve Mutabakat Mektub u, kurulaca k Ortak Girişim Grubu nun ve dolayısıyla Başkent in yeni kontrol yapısının ortaya konulması için yeterli görülmüştür . Bu çerçevede, öncelikle Mutabakat Mektubu nun özellikle yönetim kurulunun yapısına ilişkin Kurum ve Yönetim başlıklı 21 -25. maddelerini n incelenmesi yerinde olacaktır. 22. madde uyarınca Ortak Girişim Grubunun yönetim kurulu 9 üyeden oluşacaktır. Ortak Girişim Grubu ortakları, ilk aşamada, sahip oldukları her tam %11 oranındaki pay için bir yönetim kurulu üyesi atama yetkisine sahiptir. B u şekilde oluşturulan yönetim kurulunda hala boş üyelik bulunuyorsa, geriye kalan üyelerin, 750 ikinci aşamada, tam %11 lik hisse gruplarının yönetim kuruluna üye ataması sırasında dikkate alınmayan hisselere sahip olan hissedarların çoğunluğu tarafından atanm ası öngörülmektedir. Buna göre, ilk aşamada, halihazırda %33,33 oranında pay sahibi olması öngörülen AAICM in 3 üye, %51,66 oranında pay sahibi olması öngörülen Global in ise 4 üye atayabileceği hususunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır. Bu durumda 9 üyeden oluşacağı belirtilen yönetim kurulunun sadece 7 üyesi atanabildiğinden geriye 2 boş üyelik kalmaktadır. Bu noktada da, geriye kalan söz konusu 2 üyenin ikinci aşamada hangi ortak veya ortaklar tarafından atanacağının açıkça ortaya 760 konulması gerekm ektedir. Kurum kayıtlarına 16.7.2008 tarih ve 4534 sayı ile giren yazıda Kalan 2 yönetim kurulu üyesinin ise arta kalan yüzde oranlarının %11 in altında kalmayacak şekilde, yani Global -STFA, Global -Energaz, STFA -Energaz, Global -STFA -Energaz, 770 STFA-Energaz -AAICM veya Global -STFA -Energaz -AAICM nin oluşturacağı ihtimaller dahilinde en yüksek orana sahip hissedarlar tarafından atanacağı belirtilmektedir. Ortak Girişim Grubu nun yönetim yapısının Başkent in yönetim yapısını nasıl etkileyeceği ise Mutabakat Mektubu nun 21. ve 23. maddelerinde düzenlenmektedir. Mutabakat Mektubu nun 21. maddesinde, 21 -25. maddelerde yer alan 780 düzenlemelerin mutatis mutandis (gerekli değişiklikler yapılmış olarak) Başkent için de geçerli olacağı belirtilmekte, 23. maddesinde ise tarafların Ortak Girişim Grubu nda sahip oldukları oy kullanma haklarının Başkent in toplam 10 üyeden oluşacak yönetim kurulunda8 aynen korunacağı if ade edilmektedir. Ö zetle, Başkent in yönetim kuruluna Global Holding 4 üye, AAICM ise 3 üye atayabilecek; geriye kalan 2 üye ise Global -STFA, Global -Energaz, STFA -Energaz, Global -STFA -Energaz, STFA -Energaz -AAICM veya Global -STFA -Energaz -AAICM gruplarınca müştereken atanacaktır. Ortak Girişim Grubu nun yönetim yapısına ilişkin bu tespit ve değe rlendirmelerin 790 ardından, anılan yönetim kurulu yapılarının bu kuruluşların kontrol yapılarını nasıl şekillendirdikleri değerlendirilmelidir. 24. maddede, Ortak Girişim Grubu nun ve Başkent in yönetim kurulu kararlarının, Mutabakat Mektubu nun 29. maddesind e yer verilen kararlar dışında TTK hükümlerine göre alınacağı belirtilmektedir. Ayrılmış Konular başlıklı 29. madde incelendiğinde ise, bu maddede ayrılmış konu olarak tanımlanan konular hakkında karar alınabilmesi için Ortak Girişim Grubu yönetim kurulu ndaki 9 üyenin aynı yönde oy kullanması gerektiği görülmektedir. Oy birliği gerektiren söz konusu kararlar, genel iş stratejisinin ve yıllık iş planının onaylanması, kuruluş sözleşmesi değişiklikleri, sermaye artırımları, şirket kurulması/feshi, işletmeler in kurulması/tasfiyesi gibi bir teşebbüsün stratejik kararlarından 800 oluşmaktadır. Bu itibarla, yönetim kuruluna üye atama yetkisine sahip olan ortakların gerek Ortak Girişim Grubu nun gerekse Başkent in stratejik kararlarının alınmasında 8 Başkent Gaz ın 1 yönetim kurulu üyesi nihai yapıda %10 paya sahip ol acak Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından atanacaktır. belirleyici etki uy gulama imkanını elde edecekleri ve dolayısıyla ortak kontrolünde söz sahibi olacakları anlaşılmaktadır. Yukarıda da ifade edildiği üzere, Global ve AAICM ilk aşamada yönetim kuruluna sırasıyla 4 ve 3 üye atayacaktır. Bu sebeple anılan teşebbüslerin Başken t in ortak kontrolünde söz sahibi olacakları açıktır. Dolayısıyla Başkent in kontrol yapısının tam olarak belirlenebilmesi için, esasen, kalan 2 üyenin atanmasında oluşması muhtemel ittifakların incelenmesi gerekmektedir. 810 Anılan ittifak ihtimalleri incele ndiğinde, he r bir ittifakta STFA ve Energaz dan en az birinin yer aldığı görülmektedir. Energaz ise daha önce de ifade edildiği üzere Global ve STFA nın ortak kontrolüne tabidir. Buna binaen, oluşabilecek her bir ittifak bakımından, STFA ya doğrudan ya da Energaz üzerindeki ortak kontrolü sebebiyle dolaylı olarak, kalan 2 yönetim kurulu üyesinin atanmasında söz sahibi olacaktır. Örneğin Global -STFA ittifakı ile kalan 2 yönetim kurulu üyesinin atanması sırasında STFA söz sahibidir. Global -Energaz ittifakında ise kalan üyeler Global ve Energaz tarafından belirlenecek, ancak Energaz Global ve STFA nın ortak kontrolüne tabi olduğundan nihai olarak STFA nın veto ettiği üyelerin kurulda yer alması mümkün 820 olmayacaktır. Bir başka deyişle, Global ve AAICM in yanında yönetim kurulu üyelerinin atanmasında STFA da belirleyici rol oynayacaktır. Bu itibarla, dosya mevcudu bilgi ve belgeler kapsamında Ortak Girişim Grubu nun ve dolayısıyla Başkent in, Global Holding, AAICM ve STFA nın ortak kontrolüne tabi olacağı kanaatin e ulaşılmıştır. Başvuru konusu dosyada taraflarca belirtilmiş olan söz konusu kontrol yapısı üzerinde, Rekabet Kurulu nun iznine tabi olacak şekilde değişiklikler yapılması hainde Kurula yeniden bildirilerek izin alınması gerekmektedir. Bu itibarla, mevc ut düzenlemeler ve uygulamalar ışığında, bildirim konusu işlemin 830 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında bir hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi sonucu rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasına yol açmayacağı kanaatin e ulaşılmıştır. H.4.3.2. Elektromed Yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, Elektromed in herhangi bir doğal gaz piyasası faaliyeti bulunmamaktadır. Dolayısıyla, muhtemel devralma işlemi neticesinde herhangi bir yoğunlaşma söz konusu olmayaca ktır. 840 H.4.3.3. Çalık Enerji Yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere; Çalık Enerji doğal gaz piyasasında Naturel Gaz ile CNG iletim, dağıtım ve satış faaliyeti; ortak kontrolüne EWE ile birlikte sahip olduğu Kayserigaz ve Bursagaz ile doğal gaz dağıtım fa aliyeti yürütmektedir. Bununla birlikte, 2007 yılı verilerine göre Çalık Enerjinin ve/veya bağlı şirketlerinin ilgili coğrafi pazar olarak belirlenen Ankara ili mücavir alanı nda serbest olmayan tüketicilere veya serbest tüketicilere doğalgaz satışı bulun mamaktadır. Dolayısıyla, muhtemel devralma işlemi neticesinde , mevcut düzenlemeler ve 850 uygulamalar ışığında, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında bir hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi sonuc u rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasına yol açmayaca ktır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre , 1- Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamının, blok satış yöntemi ile Global -AAICM -STFA Ortak Girişim Grubuna veya Elektromed Elektronik 860 Sanayi ve Sağlık Hizmetleri A.Ş ye veya Çalık Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. ye devri işleminin , 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun u n 7. maddesi ve 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazan abilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek U sul ve Esaslar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, 2- Adı geçen teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun 870 güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazar larda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.