Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-1-151 (Devralma) Karar Sayısı : 09-03/55-22 Karar Tarihi : 20.1.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN , Dr.Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖR : Müge ÖZERCAN PAŞA OĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNA N : - Renova Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. Budak Sok. N o:7/1 06700 Gaziosmanpaşa/Ankara 20 D. TARAFLAR : - Evonik Steag GmbH Rellin
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-1-151 (Devralma) Karar Sayısı : 09-03/55-22 Karar Tarihi : 20.1.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN , Dr.Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖR : Müge ÖZERCAN PAŞA OĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNA N : - Renova Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. Budak Sok. N o:7/1 06700 Gaziosmanpaşa/Ankara 20 D. TARAFLAR : - Evonik Steag GmbH Rellinghauser Stra ße 1-11 45128 Essen/ALMANYA - MTB Enerji Danışmanlık İnşaat Taahhüt Turizm ve Ticaret Ltd. Şti. Nasuh Akar Mah. 28. Sok. 11/1 Balgat/Ankara E. DOSYA KONUSU: MTB Enerji Danışmanlık İnşaat Taahhüt Turizm ve Ticaret Limited Şirketi nin, Renova Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. de sahip olduğu %99,96 oranında hissenin Evonik Steag GmbH tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi . 30 F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.12.2008 tarih ve 8150 sayı ile intikal eden ve en son 2.1.2009 tarih ve 15 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine , 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 14.1.2009 tarih ve 2008 -1- 151/Öİ-09-MÖ sayılı Ön İnceleme Raporu 15.1.2009 tarih ve REK.0.05.00.00 -120/6 sayılı Başkanlık önergesi ile 09 -03 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖR ÜN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; MTB Enerji Danışmanlık İnşaat Taahhüt 40 Turizm ve Ticaret Limited Şirketi (MTB) nin, Renova Enerji Ü retim ve Ticaret A.Ş. (Renova) de sahip olduğu %99,96 oranında hissenin Evonik Steag GmbH (Evonik Steag) tarafından devralınması işleminin; 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu; ancak devralma sonucunda hakim durum yaratılmasının veya var olan bir hakim durumun güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmaması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun un 7 . maddesi çerçevesinde bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmektedir. 09-03/55 -22 2 H. İNCELEME VE DEĞE RLENDİRME H.1. İlgili Pazar 50 H.1.1. İlgili Ürün Pazarı Hisseleri devre konu olan Renova, rüzgar enerjisinden elektrik üretimi alanında faaliyet göstermek üzere kurulmuştur. Genel anlamda, elektrik sektörü; üretim, iletim ve dağıtım olmak üzere üç bölümden oluşmakta olup; elektrik üretimi, ısı enerjisi veya sudaki potansiyel enerji gibi başka formdaki enerjinin elektriğe çevrilmesi işlemidir. Devralan teşebbüs konumundaki Evonik Steag in Türkiye deki iştiraklerinden İskenderun Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. nin de elektrik üretimi ve satışı alanında faaliyet gösterdiği dikkate alındığında, tarafların faaliyetleri bakımından bu alanda bir örtüşmenin söz konusu olduğu görülmektedir. 60 Bildirim konusu işlemin, dosyada yer alan alternatif tüm tanımlar bakımından rekabeti kısıtlayıcı bir etkisinin bulunmadığı dikkate alındığında, ilgili ürün pazarına ilişkin daha önceki Rekabet Kurulu kararlarında benimsenen yaklaşımdan ayrılmayı gerektiren herhangi bir durumun söz konusu olmadığı düşünülmektedir. Bu çerçevede, ilg ili ürün pazarı , elektrik üretimi ve satışı pazarı olarak tanımlanmıştır. H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Türkiye sınırları içerisinde herhangi bir yerde üretilmiş olan elektrik enerjisi enterkonnekte 70 sistem aracılığıyla iletim hattına iletilmekte, daha s onra da dağıtım hatları yardımıyla tüm yurda dağıtılabilmektedir. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar "Türkiye" olarak tespit edilmiştir. H.2. Taraflar H.2.1. Evonik Steag Bildirim Formu nda yer alan bilgilere göre, işlemin devralan tarafı konumundaki Evoni k Steag, dünya genelinde kimyasal, enerji ve gayrimenkul işlerinde faaliyet gösteren Evonik Grup şirketlerinden biridir ve şirketin hisselerinin tamamına holding şirketi olan Evonik Industries AG (Evonik Industries) sahip bulunmaktadır. Evonik -Beteiligung Verwaltungs 80 GmbH & Co. (Evonik -Beteiligung) %100 iştiraki olan RAG Stiftung vasıtasıyla dolaylı olarak Evonik Industries hisselerinin % ( .) una, doğrudan ise % ( ) ine sahip bulunmaktadır. Evonik Industries in geri kalan % ( ) oranındaki hissesi ise Gabriel Acquisitions GmbH (Gabriel Acquisitions) a aittir. Evonik Industries ın azınlık hissedarı konumundaki Gabriel Acquisitions ın teşebbüse ilişkin stratejik kararlarda veto hakkı bulunmakta ve bu sayede Gabriel Acquisitions, Evonik Industries i Evonik -Beteili gung ile müşterek olarak kontrol etmektedir. Evonik Industries in bu kontrol yapısı, Gabriel Acquisitions ın, Evonik Industries AG hisselerinin % ( .) ini RAG Stiftung dan devralması işlemine ilişkin 11.9.2008 tarih ve 08 -52/787 -316 sayılı Rekabet Kurulu ka rarı ile de tespit edilmiştir. Söz konusu kararda yer alan bilgilere göre, Evonik Industries i kontrol eden söz 90 konusu teşebbüslerin Türkiye deki faaliyet alanları, sadece Evonik Industries ortak girişiminin dolaylı olarak (%100 iştiraki olan Evonik Steag vasıtasıyla) faaliyet gösterdiği alanlarda örtüşmektedir. 09-03/55 -22 3 Evonik Steag, İskenderun Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. (İSKEN ), AYAS Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. (AYAS) ve ARKAD Deniz Taşımacılığı A.Ş. (ARKAD) aracılığıyla faaliyet göstermektedir. Evonik Stea g in % ( .) oranında hissesine sahip bulunduğu AYAS, elektrik üretim, dağıtım, iletim ve ticaretine ilişkin her çeşit projenin geliştirilmesi ve gerçekleştirilmesi amacıyla kurulmuş olmakla birlikte, teşebbüs hala proje geliştirme aşamasındadır. 100 Evonik St eag in Türkiye d eki diğer bir iştiraki olan İSKEN in faaliyetini ise Sugözü Köyü Mevkii, Yumurtalık/ADANA da taşkömürü ile çalışan elektrik santralinin işletimi, bakımı ve üretilen elektriğin/enerjinin satışı oluşturmaktadır. İSKEN ile Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. (TETAŞ) arasındaki Yap -İşlet Sözleşmesi ile İSKEN e % ( ) oranında alım garantisi verilmiş olup; TETAŞ teşebbüsün yegane müşterisi konumundadır. İSKEN in hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir: Tablo 1: İSKEN in Hissedarlık Yapısı Hissedarlar Hisse Oranı Evonik Steag Gmbh %( .) Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK) %( .) Diğer %( .) TOPLAM %( .) 110 Yukarıdaki tablodan görüleceği üzere, Evonik Steag, İSKEN in % ( ) oranındaki hissesini elinde bulundurmaktadır. RWE Powe r AG nin sahibi olduğu % ( ) oranındaki İSKEN hisselerinin, Ordu Yardımlaşma Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından devralınması işlemine ilişkin 30.9.2004 tarih ve 04 -63/906 -216 sayılı Rekabet Kurulu kararı incelendiğinde, Evonik Steag in (önceden Steag AG) bu hisse oranı ile İSKEN üzerinde tek başına kontrol hakkına sahip olduğu görülmekte olup; söz konusu kontrol yapısında herhangi bir değişiklik olmadığı Renova nın 2.1.2009 tarih ve 15 sayı ile Kurum kayıtlarına giren yazısı ile de teyit edilmektedir. Evonik Steag, ARKAD da ise, İSKEN in söz konusu şirkette sahip olduğu % ( ) oranında 120 payı ile dolaylı olarak hisse sahibi bulunmaktadır. ARKAD, İskenderun limanından elektrik santraline tedarik edilen kömürü taşıyan kömür nakil araçlarının işletimi ve bakımı alanında faaliyet göstermektedir. Evonik Steag in yönetim kurulu, Dr. Alfred Tacke, Dr. Wolfgang Cieslik, Joachim Henrich Oskar Rumstadt, Karl Schnadt ve Dr. Jörg Terrahe den oluşmaktadır. H.2.2. MTB Bildirim konusu işlem çerçevesinde, Renova daki % ( ) ora nındaki hissesini Evonik 130 Steag e devretmesi planlanan MTB , bir danışmanlık şirketi olup, enerji sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin lisans başvuruları ve proje aşamalarında bu şirketlere teknik destek sağlamaktadır. Teşebbüsün hissedarları gerçek kişi lerden oluşmakta olup, söz konusu hissedarlara aşağıda yer verilmektedir: 09-03/55 -22 4 Tablo 2: MTB nin Hissedarlık Yapısı Hissedarlar Hisse Oranı Bülent Ülkü %( ) Mahmut Celal Kaya %( ) Mahmut Mevlana Yetkin %( ) Muharrem Aybakır %( ) Abdülkadir Bahadır %( ) 140 Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre, MTB nin üzerindeki kontrolünü Evonik Steag e devretmeyi planladığı Renova ise, rüzgar elektrik enerjisi üretim tesisi kurulması, inşası ve rehabilitasyonu, işletmeye alınması, kiralanması, elektrik enerjisi üretimi, üretilen elektrik enerjisinin ve/veya kapasitesinin müşterilere satışı ile iştigal etmek amacıyla 30.10.2007 tarihinde kurulmuş bir enerji şirketi olup, henüz faaliyete geçmemiştir. Renova nın mevcut durumda Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK ) na rüzgar elektrik santralinden elektrik üretimi yapmak üzere yaptığı bir lisans başvurusu bulunmakla birlikte, söz konusu başvuruya ilişkin inceleme süresi henüz tamamlanmamıştır . Renova nın devir öncesi hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilm ektedir. 150 Tablo 3: Renova nın Devir Öncesi Hissedarlık Yapısı Hissedarlar Hisse Oranı MTB %( ) Bülent Ülkü %( ) Ahmet İlker Doğan %( ) Mahmut Celal Kaya %( ) Tuğba Bayman %( ) H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme MTB nin Renova da sahip olduğu % ( .) oranındaki hissenin Evonik Steag AG tarafından devralınmasına ilişkin bildirim konusu işlemin dayanağını, taraflar arasında 31.10.2008 tarihinde imzalanan hisse devir senedi oluşturmaktadır. Söz konusu hisse devir senedinin geçerli olabi lmesi Rekabet Kurumu na yapılacak bildirime bağlıdır. Hisse devir senedi haricinde taraflar arasında işleme ilişkin olarak imzalanmış başka herhangi bir sözleşme bulunmamaktadır. Bildirim konusu işlem neticesinde, Renova nın MTB dışındaki 160 hissedarlarının d a hisselerini devretmesiyle, teşebbüsün hissedarlık yapısı aşağıdaki şekli alacaktır: Tablo 4: Renova nın Devir Sonrası Hissedarlık Yapısı Hissedarlar Hisse Oranı Evonik Steag %( ) Dr. Ralf Hubert Gilgen %( ) Dr. Peter Heinrich Hagemann %( ) Dr. Sırrı Uyanık %( ) Daniel Voswinkel %( ) Bildirim konusu işlem neticesinde Evonik Steag, Renova nın kontrolünü MTB den devralacaktır. Dolayısıyla söz konus u işlem 1997/1 sayılı Tebliğ in 2/b maddesi kapsamında kontrol değişikliğine yol açan bir de vralmadır. Yukarıda da belirtildiği üzere, Renova nın kurulduğundan bu yana herhangi bir faaliyeti 170 olmadığından cirosu veya pazar payı bulunmamaktadır. Bildirim Formu nda, devralan 09-03/55 -22 5 taraf olan Evonik Steag in, ilgili ürün pazarında İSKEN vasıtasıyla elde ettiği 2007 yılı cirosunun ( .) Euro (yaklaşık TL) olduğu, pazar payının ise İSKEN in ( ..) GWh lık üretimi neticesinde % ( ) olarak gerçekleştiği belirtilmektedir. Bu bilgiler çerçevesinde, Evonik Steag in ilgili pazardaki cirosu 1998/2 sayılı Te bliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesindeki ciro eşiğini aştığından, işlemin Rekabet Kurulu iznine tabi olduğu görülmektedir. Diğer taraftan, devre kon u teşebbüs olan Renova nın hali hazırda ilgili pazarda herhangi bir faaliyetinin bulunmamas ı sebebiyle, devralma işlemi sonucunda ilgili pazarda herhangi 180 bir yoğunlaşma artı şı yaşanmayacaktır. Dolayısıyla söz konusu devralma işleminin, hakim durum yaratan veya hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ilgili pazarda etkin rekabeti önemli ölçüd e engelleyen bir nitelik arz etmediği kanaatine varılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzi n Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesi nde belirtilen 190 nitelikte hakim durum yarat ılmasının veya mevcut hakim durumu n güçlendir ilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılması nın söz konusu olma ması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.