Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -1-32 (Devralma) Karar Sayısı : 06-29/350 -84 Karar Tarihi : 24.4.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL , Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN. B. RAPORTÖRLER: Hakan Deniz KARAKOÇ, Metin PEKTAŞ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Degussa AG Temsilcisi: Av. P.Şila MURATOĞLU 20 Ahular Sok. No:15 34337 Etiler , İstanbul D. TARAFLAR : - D
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -1-32 (Devralma) Karar Sayısı : 06-29/350 -84 Karar Tarihi : 24.4.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL , Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN. B. RAPORTÖRLER: Hakan Deniz KARAKOÇ, Metin PEKTAŞ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Degussa AG Temsilcisi: Av. P.Şila MURATOĞLU 20 Ahular Sok. No:15 34337 Etiler , İstanbul D. TARAFLAR : - Degussa AG Benningsenplatz 40474 Düsseldorf -ALMANYA - The Dow Chemical Company 2030 Dow Center Midland, Michigan 4867 4, ABD E. DOSYA KONUSU: Degussa AG nin, The Dow Chemical Company şirketinin Avrupa Birliği nde bulunan süper emici polimerler üretim tesisi ile diğer ek varlıkları devralmasına izin verilmesi talebi. 30 F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.3.2006 tarih v e 1666 sayı ile intikal eden ve en son 3.4.2006 tarih ve 2033 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devr almalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 13.4.2006 tarih ve 2006 -1-32/Öİ -06-HDK sayılı Ön İnceleme Raporu 17.4.2006 tarih ve REK.0.05.00.00 -120/55 sayılı Başkanlık önergesi ile 06 -29 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 40 G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; The Dow Chemical Company nin (Dow) Avrupa Birliği nde bulunan SEP üretim tesisi ile müşteri sözleşmeleri ve fikri mülkiyet haklarından oluşan ek varlıklarının Degussa AG (Degussa) tarafından devralınması işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma olduğu, ancak devralma işleminin, hakim durum yaratıcı ya da hakim durumu güçlendirici nitelikte olmadığı ve bu nedenle rekabetin önemli ölçüde 06-29/350 -84 2 azaltılması sonucunu doğurmayaca ğından hareketle devralmaya izin verilmesi gerektiği ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50 H.1. İlgili Pazar H.1.1. İlgili Ürün Pazarı Devre konu olan tesis süper emici polimer (SEP) üretimi gerçekleştirmektedir. SEP yüksek miktarda suyu ve a sidik özellik gösteren sulu çözeltileri emip bünyesinde tutma özelliğine sahip bir kimyasaldır. Bu özelliğinden de anlaşılacağı üzere SEP, esas olarak, tek kullanımlık bebek bezleri, kadın hijyen ürünleri, idrar kaçırmaya karşı pedler ve tıbbi önlükler gib i suya veya sulu çözeltiye temas eden ürünlerin hammaddesi olarak kullanılmaktadır . 60 Bu alanlardaki kullanım, toplam SEP kullanımının %97 sini oluşturmaktadır. Geri kalan %3 lük SEP kullanımı tarım, ormancılık, bahçecilik ve yangından korunma alanlarına yöneliktir. Dolayısıyla işlem konusu devir sonrası etkilenecek pazarlar %97 lik kullanımın olduğu pazarlardır. Gerek bildirim formundan, gerekse raportörlerce SEP müşterilerinden edinilen bilgiler çerçevesinde, bu ürünlere ticari olarak alternatif olabile cek bir ikamenin olmadığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar biyomas bazlı polimerler olarak adlandırılan ve teknolojik olarak ikame edilebilirliğinden söz edilen kimyasallar mevcut ise de, bu kimyasallar hali hazırda ticari olarak ikame kabul 70 edilmemektedir. Bununla birlikte taraflar bildirim formunda, SEP fiyatlarında gerçekleşebilecek olası bir artışın, bu kimyasalları ticari olarak rasyonel hale getirebileceğinden bahisle, SEP üreticileri üzerinde nihai olarak bir rekabetçi baskının ve fiyat kısıtının varl ığından söz etmektedirler. Yukarıda yer verilmekte olan bilgiler çerçevesinde ilgili ürün pazarı süper emici polimerler pazarı olarak tespit edilmiştir. H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar 80 İlgili ürün pazarını oluşturan ürünlerin ülke içinde rekabet şartlar ının bölgesel olarak farklılaşmasına neden olacak bir unsurun bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak tespit edilmiştir. H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Dosya konusu devralma işlemi Dow a ait AB deki üretim tesisleri ile müşteri sözleşmeleri ve fikri mülkiyet haklarını kapsamaktadır. Dow un ABD deki üretim tesisi devir işlemi kapsamı dışındadır ancak Degussa en geç 31.3.2007 tarihine kadar Dow un bu tesislerinde üretilen ürünleri satın alacaktır. Dow un ABD deki 90 tesislerinden Türkiye pazarına herhangi bir satışın söz konusu olmadığı göz önüne alındığında anlaşmanın bu kısmına ilişkin şartların Türkiye pazarı üzerinde 06-29/350 -84 3 fazlaca bir etkisinin olmayacağı anlaşılmaktadır. Ancak her ne kadar Dow, AB deki üretim tesislerini devrederek Türkiye pazarından önemli ölçüde çekilecek olsa da ABD deki üretim tesislerinin varlığıyla önemli bir potansiyel rakip olarak SEP pazarında yer alacaktır. Dosyada yer alan bilgilere göre, incelemeye konu olan ilgili ürün paz arında Degussa nın 2005 yılı Türkiye satışlarından oluşan cirosu ( ) YTL dir ( Euro). Dow un cirosu ise ( .) YTL dir1 ( .. Euro). 100 İlgili ciro rakamları, 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ de öngörülen 25 trilyon TL (25 mil yon YTL) tutarındaki ciro eşiğini aştığından, anılan devralma işlemi, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma işlemidir. SEP pazarı kısmen küreselleşmiş bir yapıya sahiptir. Diğer bir ifade ile SEP üretimi ve pazarlaması alanında faaliyet g österen çoğu teşebbüs, ürünlerinin pazarlamasını global ölçekte ya da bölgesel olarak gerçekleştirmektedir. Bu çerçevede Türkiye pazarına ilişkin değerlendirmeye geçmeden önce Dünya pazarındaki durumun değerlendirilmesi yerinde olacaktır. Dünya SEP pazarın da faaliyet gösteren belli başlı teşebbüsler ve bunların pazar payları aşağıdaki 110 gibidir. Tablo 1: Dünya SEP Pazarında Faaliyet Gösteren Teşebbüsler Teşebbüs adı Dünya daki SEP satışları (Metrik Ton) Dünya daki toplam SEP miktarına göre Pazar payı (%) Degussa ( .) ( .) Dow ( .) ( .) BASF ( .) ( .) Nippon Shokubai ( .) ( .) San Dia ( .) ( .) Diğer ( .) ( .) Toplam 1.202.238 100 Tablodan da görülebileceği gibi devralma işlemi sonrası Degussa nın payının %( .) ya çıkması beklenmektedir. A ncak bu aşamada belirtilmelidir ki, Dow ABD deki üretim tesisini devretmeyeceği için SEP pazarındaki varlığını kısmen de olsa koruyacaktır. Her ne kadar imzalanacak olan sözleşme hükümlerine göre Dow un ABD deki üretim tesisinde gerçekleştirilen üretimin ö nemli bir kısmı bir yıl süresince Degussa tarafından satın alınacak olsa da, bu bir yıllık dönem 120 sonrasında Dow un SEP pazarına tekrar dönmesi ihtimali söz konusudur. Nitekim bu durum, taraflar arasında akdedilen Varlık Satın Alma Anlaşması nda her hangi bir rekabet yasağı maddesi hükmüne yer verilmeyerek teyit edilmiştir. Bu 1 Euro nun YTL ye dönüştürülmesinde Merkez Bankası nın 12.4.2006 tarihli döviz alış kuru kullanılmıştır. 06-29/350 -84 4 çerçevede Dow a ait olan % ( .) lik pazar payının devir işleminden sonra tamamen Degussa ya geçmeyeceği ve pazardaki yoğunlaşmanın devralma işleminden önemli ölçüde etkilenmeyeceği anl aşılmaktadır. Türkiye pazarındaki tahmini pazar payları açısından ise tarafların ve pazardaki diğer teşebbüslerin konumları aşağıdaki gibidir: 130 Tablo 2: Türkiye Pazarındaki Tahmini Pazar Payları Teşebbüs adı Türkiye deki SEP satışları (Metrik Ton) Türkiye deki toplam SEP miktarına göre pazar payı (%) Degussa ( .) ( .) Dow ( .) ( .) Devralma sonrası ( .) ( .) BASF ( .) ( .) Nippon Shokubai ( .) ( .) Kolon ( .) ( .) San Dia ( .) ( .) Diğer ( .) ( .) Toplam 40.672 100 Yukarıdaki tablodan da görülebileceği gibi Degussa Türkiye pazarında rakiplerine oranla oldukça önemli bir pazar payına sahip bulunmaktadır. Buna ilaveten Dünya pazarındaki durumun aksine Türkiye pazarında Dow un pazar payının tamamen Degussa ya geçeceği anlaşılmakt adır. Bunun nedeni ise Dow un Türkiye pazarına yapmış olduğu satışların tamamının devir kapsamında olan AB deki üretim tesisinden yapılıyor olmasıdır. Bu derece yüksek bir pazar payı, söz konusu devralma işlemini 4054 sayılı Kanun un 7. maddesinde yer alan hakim durum yar atma ya da hakim durumu güçlendirmesi analizleri bakımından 140 şüpheli hale getirecektir. Ancak bilindiği gibi hakim durum analizinde pazar payına ilaveten diğer unsurların da incelenmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Bu unsurlardan en önemlileri ise pazara giri ş engellerinin varlığı, potansiyel rekabetin mevcudiyeti ve alıcıların etkinlikleridir. Bu çerçevede dosyadaki bilgiler doğrultusunda yapılan değerlendirmelere ise aşağıda yer verilmektedir: i. Potansiyel rekabetin mevcudiyeti SEP ürününün hammaddesi akr ilik asittir. Akrilik asit veya flokülant üreticilerinin fiyatlarda önemli bir yükselme olması durumunda pazara girme olasılıkları ise 150 oldukça yüksektir. Bu çerçevede halihazırda akrilik asit üretimi gerçekleştiren Çin menşeli CNC Co. Ltd. ve Güney Kore me nşeli LG Chem. Ltd. nin isimleri önemli potansiyel rakipler olarak anılmaktadır. Yine Flokülant üretimi gerçekleştiren teşebbüslerin mevcut teçhizatlarının önemli bir kısmı ile SEP üretimi 06-29/350 -84 5 yapabilmeleri söz konusudur. Bu çerçevede yukarıda bahsi geçen sekt örlerde faaliyet gösteren teşebbüslerin varlığı, SEP pazarında yer alan üreticiler bakımından gerek fiyat gerekse de diğer stratejik kararlar bakımından önemli bir kısıtlamaya neden olabilecektir. ii. Pazara giriş engellerinin varlığı 160 SEP pazarı, giriş engellerinin yüksek olmadığı bir pazar yapısına sahiptir. Bu durumun başlıca nedenleri ise aşağıdaki gibidir: - Üretim tesisi kurma maliyetlerinin düşük olduğu ülkelerde SEP üretim tesisi kurabilmek için yapılması gereken yatırım miktarının yaklaşık 40 -50 milyon Euro olduğu tahmin edilmektedir2. Bu maliyet pazarın büyüklüğü ile karşılaştırıldığında ihmal edilebilir bir düzeyi göstermektedir3. - Taşıma maliyetleri düşüktür ve farklı bölgelerdeki SEP fiyatları, kalite kriteri hariç, önemli ölçüde değişken de ğildir. Bu durum farklı bölgelerde faaliyet gösteren üreticilerin kolaylıkla birbirlerinin bölgelerine satış yapabilme imkanını 170 sağlamaktadır. - Pazara girişte önemli sayılabilecek düzenleyici engeller bulunmamaktadır. - Üreticiler açısından dağıtım kan alı kurma zorunluluğu bulunmamaktadır. iii. Alıcıların etkinlikleri Önemli olarak nitelendirilebilecek SEP alıcıları, global ölçekte faaliyet gösteren teşebbüslerdir. Bunların içerisinde Procter & Gamble ile Kimberly Clark gibi büyük ölçekli teşebbüsler sayılabilir. Bu teşebbüsler, dünya ölçeğindeki alımların önemli bir kısmını gerçekleştirdiğinden SEP piyasasında ortaya çıkabilecek olan 180 tekelleşme benzeri oluşumlardan fazlaca etkilenmeyeceklerdir. Hatta SEP üretim tesisi kurma maliyetinin düşüklüğü de g öz önüne alındığında fiyatların önemli ölçüde yükselmesi durumunda bu teşebbüslerin kolaylıkla kendi üretim tesislerini kurabilecekleri ifade edilebilir. Bu durumun mevcudiyeti SEP pazarında faaliyet gösteren teşebbüsler bakımından önemli bir kısıt ortaya çıkarmaktadır. Büyük ölçekli alıcıların yer aldığı bir pazar yapısına ilaveten, tedarik yönteminin yıllık kontratlar bazında yapılıyor olması ve neredeyse her alıcının alternatif bir üretici ile bağlantılı olması, üreticiler bakımından diğer önemli bir k ısıtı oluşturmaktadır. Konu ile ilgili olarak Raportörlerce devralma tarafları olan 190 teşebbüslerin alıcıları ile yapılan görüşmelerden de benzer sonuçlara ulaşmak mümkündür. ( ) San Tic. A.Ş. yetkilisi ile yapılan görüşmede konu ile ilgili aşağıda ki ifadeler kullanılmıştır: 2 Bu hesaplama Brezilya da kurulması muhtemel 40 -50 Kiloton l uk kapasiteye sahip bir tesis için yapılmıştır. Bahsi geçen tesise altyapı ve GAA kristalizasyon tesisatı da dahildir. 3 Tek başına Türkiye pazarı yıllık olarak yaklaşık 63 milyon Euro luk büyüklüğe sahiptir. 06-29/350 -84 6 ancak her ne kadar Dow un ürünlerini tercih etmesek de pazarda meydana gelebilecek değişiklikler çerçevesinde alternatif temin kaynağı olarak ileride kullanabiliriz. Degussa nın kalite anlamında rakibi olabilecek olan üretici ise BASF tır. Şu an BASF ın ürünlerini de denemekteyiz. 200 Üreticilerle yıllık kontratlar imzalamaktayız. Üreticiyi kendimiz belirliyoruz. Çoğu üreticinin Türkiye de irtibat ofisi bulunmaktadır ancak böyle bir yapılanma zorunluluğu yoktur. Günümüzde satıcını n ürününe olan talebi kalite belirlemektedir. SEP pazarında halihazırda, müşteriler oldukça güçlüdür özellikle Procter and Gamble gibi dünya çapında üretim yapan teşebbüsler kolaylıkla Dünya SEP üretimini etkileyebilirler. Müşterilerin bu etkisi kriz dönem lerinde kısıtlanmaktadır. ( ) San. Tic. A.Ş. satın alma sorumlusu tarafından konuya ilişkin şu görüşler ifade edilmiştir. 210 Süper emici polimer tedariği için birden fazla üretici ile bağlantı halindeyiz. Tedarikte sorun yaşadığımızda üretic iyi değiştirebilme ve böylelikle tedariği güvence altına alabilmekteyiz. Halihazırda Dow ve BASF ile bağlantı halindeyiz. Söz konusu birleşmenin faaliyet gösterdiğimiz sektörde rekabet yönünden sorun doğuracağını düşünmüyorum. Zira BASF hem dünyada hem Tür kiye de yeni oluşuma önemli bir rakip olabilecek konumdadır. Fiyatlar konusunda olumsuz bir tabloyla karşılaştığımız takdirde sağlayıcıyı kolaylıkla değiştirebileceğimizi düşünüyoruz. 220 ( ) San. Tic. A.Ş. yetkilisi tarafından ise aşağıdaki hususla r beyan edilmiştir. Süper emici polimer tedariğini bazen Dow bazen de Degussa dan gerçekleştiriyoruz. Halihazırda Dow la yaptığımız bağlantı üzerinden, DOW Avrupa daki tesislerinden ürün tedarik ediyoruz. Dow u Degussa ya karşı bir rekabet unsuru olarak kullanabilmekteyiz. BASF nin fiyatları genelde hem Dow hem de Degussa fiyatlarının üzerinde seyretmektedir. Dolayısıyla BASF ürünlerine dönmek bizi bir maliyet dezavantajı ile karşı karşıya bırakacaktır. Öte yandan bazı Uzakdoğulu üreticilerin Türkiye paza rına girmeye çalıştıklarını 230 görüyoruz. Fiyatlar ve tedariğin devamlılığı noktasında sorun yaşamayacağımızdan emin olabilirsek bu üreticilerden ürün temin etmeyi düşünürüz. Bununla birlikte Uzakdoğu üreticilerinden ürün tedarik edebilmek için daha uzun döne mli tedarik planları ve alım bağlantıları yapmak durumunda kalacağız. Süper emici polimerlerin, çalıştığımız sektöre yönelik olarak hali hazırda ticari olabilecek ikame bir teknolojisi bulunmamaktadır. Yukarıdaki ifadelerden de görülebileceği gibi her ne kadar alıcılar genellikle tek bir üretici ile çalışıyor olsalar da muhtemel tedarik sorunlarını ortadan kaldırabilmek amacıyla alternatif temin kaynaklarını değerlendirmektedirler. Buna 240 ilave olarak alıcıların kurumsal tüketiciler olmasından hareketle fiy atlar ve 06-29/350 -84 7 pazardaki üreticiler ile ürünlerin kalitesi hakkında önemli bir bilgiye sahip oldukları anlaşılmaktadır. Bu durum, herhangi bir üreticinin fiyatını önemli ölçüde artırması durumunda kolaylıkla pazar payı kaybetmesine neden olabilecek bir yapıyı iş aret etmektedir. Yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında, Degussa tarafından, Dow a ait AB deki SEP üretim tesisi ve diğer unsuların devralınması işlemi ile her iki teşebbüs arasında imzalanan ABD deki üretim faaliyetlerine ilişkin anlaşmaların Türkiy e SEP pazarındaki yoğunlaşmanın artmasına neden olacağı, ancak 250 pazarın ve ürünün özelliği göz önüne alındığında bu artışın hakim durum yaratabilecek ya da hakim durumun güçlenmesine neden olabilecek bir sonuca yol açmayacağı kanaatine varılmıştır. I. SONU Ç Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Bildirime konu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken 260 Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamınd a izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı na; bu nedenle, bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.