Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011-3-171 (Özelleştirme ) Karar Sayısı : 12-02/70-16 Karar Tarihi : 19.01.201 2 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Doç. Dr. Musta fa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Prof Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖRLER: Burak BÜYÜKKUŞOĞLU, Osman Tan ÇATALCALI, Neyzar ÜNÜBOL, Nesrin SAĞLAM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Özelleştirme İdaresi Başk
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011-3-171 (Özelleştirme ) Karar Sayısı : 12-02/70-16 Karar Tarihi : 19.01.201 2 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Doç. Dr. Musta fa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Prof Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖRLER: Burak BÜYÜKKUŞOĞLU, Osman Tan ÇATALCALI, Neyzar ÜNÜBOL, Nesrin SAĞLAM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Ziya Gökalp Cad. No:80 Kurtuluş/Ankara 20 D. DOSYA KONUSU: Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. ye ait Kastamonu, Çorum, Çarşamba, Kırşehir, Turhal ve Yozgat şeker fabrikalarının (Portföy C) bir bütün halinde varlık satışı yönt emiyle özelleştirilmesi işlemine izin verilmesi talebi. E. DOSYA EVRELERİ: Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) nın Kurum kayıtlarına 09.12.2011 tarih ve 8365 sayı ile giren yazısında ; ÖİB tarafından 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Huku ki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ in 6. maddesi uyarınca Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. 30 (Türkşeker) ye ait Kastamonu, Çorum, Çarşamba, Kırşeh ir, Turhal ve Yozgat şeker fabrikalarının (Portföy C) bir bütün halinde varlık satışı yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla yapılan ihalenin sonuçlanması sonrasında Özelleştirme Yüksek Kurulu (ÖYK) karar taslağında yer alması uygun görülen teklif sahipler i için karar tesis edilmesi talebinde bulunulmuştur. Kurum kayıtlarına 09.12.2011 tarih ve 8365 sayı ile giren ve en son 04.01.201 2 tarih ve 79 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 199 8/4 sayılı Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 13.01.201 2 tarih ve 2011 -3-171/ÖN -12-263.BB sayılı 40 Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda ; 1-Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. ye ait Portföy C grubu şeker fabrikalarının varlık satışı yöntemi ve ihale usulüyle özelleştirilmesi işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulunun iznine tabi olduğu, 2- Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafın dan hakkında nihai izin kararı talep edilen teklif sahipleri olan Ak-Can Şeker San. ve Tic. A.Ş, Safi Şeker Gıda San. ve Tic. A.Ş. ve Kolin - 50 Limak Ortak Girişim Grubu ndan herhangi birinin özelleştirmeye konu fabrikaları devralmasının 4054 sayılı Kanun un 7 . maddesi kapsamında hakim durum yaratılmasına 12-02/70-16 2 veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesine yol açmayacağı, dolayısıyla her üç teşebbüs açısından da devre konu işleme izin verilebileceği, sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir. G. İNCELEME V E DEĞERLENDİRME G.1. Özelleştirme Süreci 60 ÖYK nın 20 Aralık 2000 tarih ve 2000/92 sayılı kararı ile özelleştirme kapsamına alın an Türkşeker in bu süreçteki ilk özelleştirme işlemi 2004 yılında gerçekleştiri lmiştir. Türkşeker in özelleştirilme süreci zaman zaman sekteye uğra dığından ÖYK , 12.08.2008 tarih ve 2008/50 sayılı kararı ile Türkşeker i yeniden özelleştirme programına alarak teşebbüse ait fabrikaların portföy grupları halinde özelleştirilmesine ve fabrikaları satın alan teşebbüse Şeker Kurulu tarafı ndan belirlenecek toplam şeker kotası çerçevesinde en az 5 yıl şeker üretme şartı getirilmesine karar vermiştir. ÖYK kararı ile belirlenen coğrafi portföy grupları şu şekildedir: 70 - Portföy A: Kars, Erciş, Ağrı, Muş ve Erzurum fabrikaları, - Portföy B: El azığ, Malatya, Erzincan ve Elbistan fabrikaları, - Portföy C: Kastamonu, Kırşehir, Turhal, Yozgat, Çorum ve Çarşamba fabrikaları, - Portföy D: Bor, Ereğli ve Ilgın fabrikaları, - Portföy E: Uşak, Alpulu, Burdur, Afyon ve Susurluk fabrikaları, - Portföy F: Eskişehir ve Ankara fabrikaları. 12.06.2008 tarih ve 08-39/512 -M sayı lı Kurul kararı ile Portföy A, Portföy B ve Portföy C nin özelleştirilmesi işlemine herhangi bir ön koşul konulmasına veya başka bir kısıt getirilmesine gerek olmadığına karar ver ilmiştir. 80 ÖİB tarafından Portföy C nin varlık satışı yoluyla özelleştirilmesi amacıyla 17. 07.2009 tarihinde Kurumumuza yapılan ön bildirim sonucunda Kurul 19.08.2009 tarih ve 09-36/923 - M sayı ile işleme ilişkin herhangi bir ön koşul konulmasına veya başka bir k ısıt getirilmesine gerek olmadığına karar vermiştir. Yapılan ihale kapsamında sunulan 9 teklif arasından en yüksek teklifi Ak-Can Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş. vermiştir. İhale sonucunda ÖİB tarafından yapılan izin başvurusunun değerlendirilmesi üzerine Kur ul 21.01.2010 tarih ve 10-08/65 -29 sayılı kararı ile bildirilen üç teklif sahibi açısından da işleme izin vermiştir. Ancak Şeker -İş Sendikası tarafından idarenin ihale kararı aleyhine açılan dava Danıştay 13. Dairesinin 15.12.2009 tarih, E:2009/5861 sayılı dosyası ile 90 görülmüş, idarenin ihale kararının yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir. Davayı esastan inceleyen kararında ise Danıştay, davaya konu kararın iptali sonucuna ulaşmıştır. ÖİB nin, 08.07.2011 tarih ve 5027 sayılı yazısında ; Kastamonu, Kırşehir, Turhal, Yozgat, Çorum ve Çarşamba, şeker fabrikalarının (Portföy C) şeker fabrikalarının grup halinde varlık satışı yöntemiyle özelleştirilmek üzere ihale hazırlıklarına başlandığı belirtilmiş, konuya ilişkin Rekabet Kurulu Görüşü nün alınmasını teminen 1998/4 sayılı Tebliğ uyarınca ön bildirimde bulunulmuştur. Söz konusu ön bildirime ilişkin mesleki daire görüşünde Portföy C şeker fabrikalarının 100 varlık satış yöntemiyle özelleştirilmesi işlemi ile ilgili olarak herhangi bir ön koşul veya bir kısıt getirilmesine gerek olmadığı ifade edilmiş ve ÖİB de mesleki daire görüşüne iştirak etmiştir. Bu süreç sonrasında Kurul tarafından, bahse konu işlem ile ilgili bu aşamada herhangi bir ön koşul konulmasına veya başka bir kısıt getirilmesine gerek olmadı ğı, ancak 12-02/70-16 3 alıcı adayları belli olduktan sonra 1998/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesi uyarınca yapılacak değerlendirmede 4054 sayılı Kanun un ilgili maddelerine aykırılıklar ve sakıncalar belirlenmesi halinde, devirle ilgili koşul ve yükümlülükler getirilebilec eği veya devre izin verilmeyebileceği, dolayısıyla bu hususun ihaleye katılacak teşebbüsün/teşebbüslerin bilgisine sunulması bakımından ihale şartnamesinde belirtilmesinin gerekli olduğu yönündeki görüşün ÖİB ye bildirilmesine 17.08.2011 tarih ve 11-45/10 46-M sayı ile karar 110 verilmiştir. ÖİB tarafından tüm teklif sahiplerinin müştereken katılımı ile 29.11.2011 tarihinde yapılan nihai pazarlık görüşmesi neticesinde, ÖYK karar taslağında yer alması uygun görülen teklif sahipleri hakkında Rekabet Kurulunun n ihai kararı talep edilm ektedi r. G.2. İlgili Pazar G.2.1 . Genel Olarak Sektöre İlişkin Bilgiler Tatlandırıcı talebi, üç değişik kaynaktan karşılanmaktadır. Bunlar; pancar ve kamıştan üretilen sakaroz kökenli şekerler; mısır, buğday, patates gibi nişast a içeren 120 hammaddelerden elde edilen nişasta bazlı şekerler (glikoz, izoglukoz - fruktoz) ve sakarin, aspartam, asesulfam -K gibi sentetik tatlandırıcılardır. Şeker sektörü, tarıma dayalı yapısı, arzdaki istikrarsızlık ile ekonomik ve sosyal endişeler neden iyle çoğu ülkede düzenlenmeye tabidir. Bu düzenlemeler üretim ve arzın kontrolü, üretici, işleyici, tüketici fiyatlarına müdahaleler, ithalat kotaları ve korumaları ile ihracat kontrolü ve teşvikleri şeklinde olabilmektedir. Üretim ve arz istikrarı sağla nması amacıyla Şeker Kuruluna şeker üreticisi teşebbüslere kota tahsis etme yetkisi verilmiştir. Türkiye de tatlandırıcı sektörü bünyesinde yedi pancar 130 şekeri üreticisi ile beş nişasta bazlı şeker üreticisine kota tahsisi1 yapılmaktadır. Kota uygulaması so nrasında, özellikle 90 lı yıllarda yaşanan ithalat riski veya yüksek miktarda stok gibi sorunların artık yaşanmadığı görülmektedir. Kota tahsisi yapılan şirketlerin toplam üretim k apasitesi 2010 -2011 yılı itibarı yla 4.137.000 ton/yıl olup bunun 3.147.000 t onu pancar şekeri üreticilerine, 990.000 tonu ise nişasta bazlı şeker üreticilerine aittir. Türkiye de pancar şekeri üreticilerine ait fabrika ve kapasiteler e ilişkin tablolara aşağıda yer verilmektedir. Tablo 1 Pancar Şekeri Üreticileri Pancar Şekeri Ür eticileri Kontrol Fabrika Sayısı Şeker Üretim Kapasitesi (ton/yıl) Toplam Kapasite İçindeki Payı (%) Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Kamu 25 ( ..) 60-65 Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 2 ( ..) 10-15 Konya Şeker Fabrikası ( ..) 5-10 Çumra Şeker Fabrikası ( ..) 5-10 Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 2 ( ..) 10-15 Kayseri Şeker Fabrikası ( ..) 5-10 Boğazlıyan Şeker Fabrikası ( ..) 0-5 Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 1 ( ..) 0-5 Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 1 ( ..) 0-5 Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. Özel 1 ( ..) 0-5 Keskinkılıç Gıda San. ve Tic. A.Ş. Özel 1 ( ..) 0-5 TOPLAM 33 ( ..) 100 1 4634 sayılı Kanun ile nişasta bazlı şeker üretimi kontrol altına al ınarak, pancar ve şeker üretiminin zarar görmesini ve küçülmesini engellemeyi, pancar üreticisinin arazisini , fabrikaların ise kapasiteleri ni gereği gibi kullanabilmeleri öngör ülmektedir. Bu kapsamda nişasta kökenli şekerler için belirle necek toplam A kotası, ülke toplam A kotasının % 10'unu geçemez. Bakanlar Kurulu bu oranı, % 50 sine kadar artırmaya veya eksiltmeye yetkilidir. 12-02/70-16 4 140 Şeker üreticilerine 2010/2011 pazarlama yılında ta hsis edilen kota miktarları ve bu üreticilerin üretim/satış bilgileri ve pazar payları aşağıda sunulmaktadır. Tablo 2 Pancar Şekeri Üretim/Satış Verileri (2010/2011 Pazarlama Yılı) Pancar Şekeri Üreticileri 2009/2010 Tahsis Edilen Kota (Ton) Üretim (Ton) Yurt İçi Satış (TL) Pazar Payı (%) Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. ( ..) 1.307.123 ( ..) 50-55 Portföy A 113.415 ( ..) 0-5 Portföy B 101.058 ( ..) 0-5 Portföy C 308.186 ( ..) 10-15 Portföy D 395.420 ( ..) 10-15 Portföy E 236.320 ( ..) 10-15 Portföy F 152.724 ( ..) 10-15 Adapazar ı Şeker Fabrikası A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) 0-5 Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) 0-5 Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) 15-20 Konya Şeker San. ve Tic . A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) 15-20 ( ..) Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) 0-5 Keskinkılıç Gıda San. ve Tic. A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) 5-10 TOPLAM ( ..) ( ..) ( ..) 100 Türkiye de özel statüde faaliyet gösteren şeker fabrikalarının sermaye yapısı na aşağıda yer verilmiştir. 150 Tablo 3- Türkiye'de Özel Statüdeki Pancar Ş ekeri Şirketlerinin Sermaye Yapısı Hisse Sahibi Pay Oranı (%) Torunlar Gıda San. Tic. A.Ş. (C Grubu) ( ..) Kiler Holding A.Ş. (C Grubu) ( ..) Torunlar Gıda San. Tic. A.Ş. (D Grubu) ( ..) Kiler Holding A.Ş. (D Grubu) ( ..) Kütahya Pancar Kooperatifi (D Grubu) ( ..) Şahıslar ( ..) Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. TOPLAM 100,000 Şahıslar (Keskinkılıç Ailesi) ( ..) A1 Gıda Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. ( ..) Erciyes Yağ Sanayi A.Ş. ( ..) Keskinkılıç Gıda San. ve Tic. A.Ş. TOPLAM 100,000 Amasya Pancar Ekicileri Kooperatifi ( ..) Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Çeşitli) ( ..) Şekerbank T.A.Ş. ( ..) Turhal Şeker Fab. Mens. Para Birk. Yardım Sandığı ( ..) Amasya Şe ker Fabrikası A.Ş. TOPLAM 100,000 Kayseri Pancar Ekicileri Kooperatifi ( ..) Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Çeşitli) ( ..) Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ( ..) Pankobirlik ( ..) Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş. ( ..) Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. ( ..) Beta Ziraat ve Ticaret A.Ş. ( ..) Pancar Motor A.Ş. ( ..) Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. TOPLAM 100,000 12-02/70-16 5 Hisse Sahibi Pay Oranı ( %) Anadolu Birlik Holding A.Ş. ( ..) Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Çeşitli) ( ..) Akşehir -Ilgın Pancar Ekicileri Kooperatifi ( ..) Şekerbank T.A.Ş.Pe rsoneli Munzam ( ..) Pankobirlik ( ..) Şahıslar ( ..) Konya Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş. TOPLAM 100,000 Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi ( ..) Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Çeşitli) ( ..) Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. ( ..) Şahıslar ( ..) Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş. TOPLAM 100,000 G.2.1 .1. Şeker Mevzuatı Türkiye de şeker rejimini düzenleyen 4634 sayılı Kanun un 7. maddesi gereğince Şeker Kurumu kurulmuş, pancar alım fiyatlarının ve şeker satış fiyatlarının belirlenmesinde devlet müdahalesi azaltılmış ve şeker üre tim ve arzında kota uygulamasına geçilmiştir. Bu çerçevede şeker ürünü için üç farklı kota belirlenmiştir. 4634 sayılı Kanun un 2. maddesinde A kotası Yurt içi talebe göre üretilen ve pazarlama yılı içinde iç pazara 160 verilebilen şeker miktarı , B kotası A kotasının belli bir oranına tekabül eden ve güvenlik payı için bulundurulmak üzere üretilen şeker miktarı ve C kotası ise A ve B kotaları dışında üretilen ve yurt içinde pazarlanamayan şeker ile işlenmek üzere ihraç kaydıyla temin edilen ham ve beyaz şe ker olarak tanımlanmaktadır. Kotaların belirlenmesi, tahsisi, iptali ve transferi gibi hususlara ilişkin daha ayrıntılı düzenlemeler ise 01.04.2002 tarih ve 24713 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlülüğe giren Şeker Kotalarının Düzenlenmesine İl işkin Yönetmelik te yer almaktadır. Yönetmeliğin Kotaların Tespiti başlıklı 4. maddesine göre sektörde faaliyet gösteren tüm özel ve kamu şirketlerinin A ve B kotaları, yurt içi şeker talebi, fabrikaların işleme ve şeker 170 üretim kapasiteleri dikkate alına rak müteakip beşer yıllık dönemler için her yıl en geç 30 Haziran tarihine kadar Şeker Kurulu tarafından belirlenmektedir. Bu sayede şeker üretiminin orta vadede planlanması ve piyasaya istikrarlı şeker arzının temini sağlanmaktadır. Yönetmeliğin diğer maddelerinde şeker piyasasının işleyişine ilişkin düzenlemeler e yer verilmiştir. Kotaların hesaplanmasında; elverişsiz iklim koşulları nedeniyle yeterli hammadde temin edilememesi ya da kapasite kaybına neden olan diğer etkilerden kaynaklanan sapmaların asgariye indirilmesi ve fabrikalara gerçek performanslarına uygun kota tahsisinin sağlanması amacıyla, fabrikaların üretim süreleri ile son üç yıllık ortalama fiili günlük 180 işleme kapasiteleri ve/veya üretim miktarları ve randımanlarının esas alınması öngörül müştür. Yeni fabrika kurulabilmesi ve/veya mevcut fabrikaların kapasitelerini artırabilmeleri için de kota temin edilmesi zorunluluğu bulunmakta olup, bu düzenlemelerle sektörün talep projeksiyonları paralelinde sağlıklı büyümesinin ve atıl kapasitenin önlenmesinin amaçlandığı belirtilmektedir. 4634 sayılı Kanun un hammadde ve şeker fiyatlarına ilişkin 5. maddesine göre, şeker pancarı alım fiyatının temelde üretici ile mutabık kalınmak suretiyle arz ve talebe göre belirlenmesi öngörülmüşse de, Şeker Kurul unun 28. 06.2002 tarih ve 24799 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği ne 190 göre, fiyatın belirlenmesinde yıllık enflasyon oranı, üretici maliyetlerindeki artış, dünya pancar fiyatları ve alternatif ürün paritesi de dikkate alınacaktır. Pancar alım fiyatının belirlenmesi, her ne kadar üreticiler ve fabrika işleten gerçek/tüzel kişiler arası mutabakata 12-02/70-16 6 bırakılmışsa da, mutabakatın sağlanamadığı hallerde, taraflardan herhangi birinin talebi üzerine Kurul ta rafından hakem heyeti teşekkül ettirilmek suretiyle, mevzuatta öngörülen fiyat parametrelerine uygun bir biçimde fiyat tespiti mümkündür. Dolayısıyla fiyat konusundaki düzenleme, ancak taraflar arası mutabakat sağlanamadığı takdirde devreye girmektedir. Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği nin bir başka önemli düzenlemesi olan 200 Hammadde Temini başlıklı 4. maddesine göre Şeker Kurul u tarafından şirketlere veya fabrikalara tahsis edilen kotaların üretim garantisi için gerekli şeker pancarı, Şeker Kurul unca belirlenen ekim alanlarından sözleşmeli tarım suretiyle temin edilir. Şirketler veya fabrikalar, Şeker Kurul unca kendileri için belirlenen pancar ekim alanları dışından Şeker Kurul undan izin almaksızın pancar temin edemezler. Şeker satış fiyatlarını n belirlenmesi ise teşebbüslere bırakılmıştır. Fakat maliyetler, dünya borsa fiyatları, iç fiyatlar, arz talep dengesi, spekülatif etkiler ve diğer hususların da dikkate alınması öngörülmüştür. 210 G.2.2. İlgili Ürün Pazarı Konuya ilişkin geçmişte alınan Kurul kararlarında olduğu gibi ilgili ürün pazarları hammadde alım pazarı olan şeker pancarı ve nihai ürün pazarı olan şeker pazarı olarak belirlenmiştir . Diğer yandan , şeker üretiminin yan ürünleri olan şeker üretimi sırasında, şekerli suyun buharlaşt ırılması ve şekerin kristalleştirilmesi neticesinde geriye kalan, koyu kahverengi, akıcı pekmez kıvamındaki tatlı madde olan melas ve küspeye ayrıca yer vermek gerekecektir. Melas içerisinde %50 civarında şeker ihtiva etmesi nedeniyle, yüksek enerji 220 taşıya n, protein varlığı yüksek bir yemdir. Her yıl toplam işlenen pancarın %3 -4 ü kadar melas üretimi yapılmaktadır. Melas; alkol, maya ve yem sanayinde temel hammadde durumundadır; ayrıca az miktarda ilaç sanayinde de kullanılmaktadır. Bu çerçevede her ne kadar melas ayrı bir ilgili ürün pazarı olarak tanımlanabilecekse de, özelleştirme işlemi sonrasında ilgili teşebbüslerin pazar payları , şeker pancar ı paylar ına paralel olacağından, ayrı bir değerlendirme yapılması gerekli görülmemiştir. Benzer şekilde küspenin hayvan yemi olarak kullanılması sebebiyle oldukça fazla sayıda alternatifi vardır. Bu nedenle küspe de tek başına ayrı bir pazar olarak değerlendirilme miştir . G.2.3. İlgili Coğrafi Pazar 230 Şeker pancarı ve şeker pazarı için iki ayrı coğrafi pazar tanımı yapılmıştır . Şeker için coğrafi pazar olarak Türkiye esas alınabilecekken, şeker pancarında bölgesel alım yapılıyor olması ve Şeker Kurumunun her şeker fabrikasının şeker pancarı alımı yapabileceği bölgeleri belirleyen düzenlemeleri nedeniyle, alım pazarındaki coğrafi pazar , Portföy C de yer alan fabrikaların alım yapabildikleri bölgeler olarak belirlenmiştir. Nihai ürün şeker için ise, şekerin tüm Türk iye de satılmasının önünde herhangi bir fiziki ya da hukuki engel bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye dir. G.3. Taraflar 240 G.3.1. Özelleştirmeye Konu Varlık : Kastamonu, Çorum, Çarşamba, Kırşehir, Turhal ve Yozgat Şeker Fabrikaları (Portföy C) ÖYK, Türkşeker e ait şeker fabrikalarının coğrafi bazlı portföy grupları halinde bir bütün olarak varlık satışı suretiyle özelleştirilmesine ve coğrafi bazlı portföy gruplarından Portföy 12-02/70-16 7 C nin Kastamonu, Çorum, Çarşamba, Kırşehir, Turhal ve Yozgat şek er fabrikalarını içerecek şekilde belirlenmesine 12. 08.2008 tarih ve 2008/50 sayı ile karar vermiştir. Şeker Kurumundan elde edilen verilere Tablo 4 ve 5 te yer verilmiştir. Tablo 4- Portföy C nin Üretim Kapasitesi ve Toplam Kapasite İçindeki Payı 250 Fabrik a Şeker Üretim Kapasitesi (ton/yıl) Toplam Kapasite İçindeki Payı (%) Portföy C ( ..) 15-20 Kastamonu ( ..) 0-5 Kırşehir ( ..) 0-5 Turhal ( ..) 0-5 Çorum ( ..) 0-5 Çarşamba ( ..) 0-5 Yozgat ( ..) 0-5 Portföy C içerisinde yer alan şeker fabrikal arının son üç yıla ait şeker üretim miktarları, yurtiçi satışları ve pazar payları Tablo 5 te gösterilmiştir . Tablo 5- Portföy C Şeker Fabrikalarının Üretim Miktarı ve Satışları Pazar Payı (%) 2008/2009 2009/2010 2008/2009 2009/2010 Şeker Fabrikası Üretim (Ton) Net Satışlar (Bin TL) Üretim (Ton) Net Satışlar (Bin TL) Üretim Net Satışlar Üretim Net Satışlar Kastamonu 31.348 ( ..) 42.900 ( ..) 0-5 0-5 0-5 0-5 Kırşehir 48.525 ( ..) 59.870 ( ..) 0-5 0-5 0-5 0-5 Turhal 67.660 ( ..) 80.500 ( ..) 0-5 0-5 0-5 0-5 Yozgat 37.000 ( ..) 44.690 ( ..) 0-5 0-5 0-5 0-5 Çorum 57.625 ( ..) 69.050 ( ..) 0-5 0-5 0-5 0-5 Çarşamba 14.330 ( ..) 11.176 ( ..) 0-5 0-5 0-5 0-5 Toplam 256.488 ( ..) 308.186 ( ..) 10-15 5-10 10-15 10-15 G.3.2 . Hakkında Nihai Karar Alınm ası Talep Edilen İhale Katılımcıları Nihai pazarlık görüşmeleri sonucunda en yüksek teklifi veren teşebbüs Ak-Can Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş. ( Ak-Can), bunu takip eden en yüksek teklif sahibi diğer iki teşebbüs ise Safi Şeker Gıda San. ve Tic. A.Ş. ( Safi Şeker ) ile Kolin -Limak Ortak Girişim Grubu 260 (Kolin -Limak ), dördü ncü teşebbüs de Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Torunlar Gıda) olmuştur. G.3.2 .1. Ak-Can Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş. ( Ak-Can) 2008 yılında kurulan ilgili pazarda herhangi bir faaliye ti olmayan Ak-Can, Cengiz ailesinin kontrolündedir. Cengiz ailesinin kontrolündeki şirketlerin faaliyet alanları çoğunlukla madencilik, enerji, turizm, inşaat gibi alanlarda yoğunlaşmıştır. Grubun dosyaya konu ilgili pazarlarda herhangi bir faaliyeti bulun mamaktadır. 270 G.3.2.2. Safi Şeker Gıda San. ve Tic. A.Ş. ( Safi Şeker ) Safi Şeker , Safi Grup tarafından şeker üretim ve satış faaliyeti için 2011 yılında kurulmuş bir teşebbüs olup, herhangi bir cirosu bulunmamaktadır. Dosya mevcudundan, Safi Gruba bağlı ş irketlerin ilgili pazarda herhangi bir faaliyetinin olmadığı anlaşılmaktadır. G.3.2.3. Kolin -Limak Ortak Girişim Grubu ( Kolin -Limak ) Portföy C grubu şeker fabrikalarının ihale neticesinde satın alınabilmesi için Limak İnşaat San. ve Tic. A.Ş. (Limak İnşa at) ile Kolin İnşaat Turizm ve San. Tic. A.Ş. (Kolin İnşaat) 280 12-02/70-16 8 tarafından oluşturulmuş bir ortak girişimdir. Dosya mevcudundan , Portföy C de yer alan şeker fabrikalarının Kolin -Limak tarafından devralınmasına karar verilmesi durumunda sermayesinin en az %51 ini Kolin -Limak ın oluşturacağı bir anonim şirketin kurulacağı ve ÖİB ile akdedilecek satış sözleşmesinin tarafının söz konusu şirket olacağı anlaşılmaktadır. Limak İnşaat ın ana ortağı olan Limak Holding , Özdemir ve Bacaksız aileleri tarafından kontrol e dilmekte olup her iki ailenin hisse payı %50 -%50 dir. Kolin İnşaat ise Kolin Grubu şirketi olup , ana ortağı aynı grubun başka bir şirketi olan Kolsan A.Ş. dir. Kolin Grubu Koloğlu ailesi tarafından kontrol edilmektedir. Ortak girişimi oluşturan teşebbüsler in %10 290 veya daha fazla oy hakkına, sermayesine ya da malvarlığına sahip olduğu herhangi bir ekonomik biriminin ilgili pazarlarda faaliyeti bulunmamaktadır. Tarafların 2010 yılı ciroları Kolin İnşaat için ( ..) TL; Limak İnşaat içinse ( ..) TL olarak gerçe kleşmiştir G.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme G.4.1. İşlemin Niteliği 300 Portföy C grubu fabrikalarının , 1998/4 sayılı Tebliğ de yer alan ciro eşiği ni aştığı anlaşıldığından bildirime konu işlem , izne tabidir. G.4.2. İşlemin 4054 sayılı Kanun un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi Özelleştirme kapsamında 6 adet portföy şeklinde özelleştirmesi öng örülen Türk Şeker Fabrikaları nın şeker pazarında %50 -%55 pazar payı bulunmaktadır. Çeşitli pancar ekicileri kooperatiflerinin kontrolünde olan Amas ya Şeker (%0 -%5 pazar payı), Kayseri Şeker (%10 -%15 pazar payı), Adapazarı Şeker (%0 -%5 pazar payı) ve Konya Şeker in (%15 - %20 pazar payı), Pankobirlik vasıtasıyla aynı ekonomik bütünlük içerisinde olduğu 310 varsayı ldığında, toplam pazar payları %35 -%45 e ula şmaktadır. Ancak Kayseri, Amasya ve Adapazarı Şeker Fabrikaları nın, fabrikaların çoğunluk hissedarlarının ilgili illerdeki pancar ekicileri olduğu ve bu teşebbüslerin satış miktarının kota belirlemede dikkate alınabileceği göz önünde bulundurulduğunda , diğ er illerdeki pancar ekicileri ile aynı ekonomik çıkar doğrultusunda davranmaya bileceği değerlendirilm iştir. Benzer bir husus Konya Şeker için de geçerlidir . Bu nedenle her fabrikaya ait pazar payının ayrı ele alınmasının esas olması ve ekonomik bütünlük ka vramının olay bazında değerlendirilmesi gerekmektedir. Portföy C , ilgili pazarda %10 -%15 pazar payına sahip tir. Diğer yandan , şeker pancarı alım pazarı rekabete açık değildir . Sektördeki düzenleyici 320 otorite olan Şeker Kurulu aldığı kararlar ve çıkardığı yönetmeliklerle şeker pancarı alım pazarını düzenlemektedir. Şeker Kurulu tarafından alınan 25.12.2006 tarih, 136/1 sayılı karar ile ülke genelinde her bir şirket için (Türkşeker için her bir fabrika bazında) pancar temin edecekleri ekim alanlarının Şeker Kurumu tarafından belirlenecek olması, Şeker Kurumu tarafından yayınlanan Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği nin 4. maddesinde şeker fabrikalarının kendileri için belirlenen pancar ekim alanları dışındaki diğer alanlarda bulunan üreticilerle pancar ü retim sözleşmesi yapması veya bu bölgelerden pancar temin etmesinin yasaklanması, aynı yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca şeker pancarı alım fiyatlarının nasıl belirleneceği ve üreticiler ile alıcıların fiyat konusunda anlaşamaması durumunda Şeker Kurulu tarafından hakem heyeti teşekkül 330 ettirilebileceğinin hüküm altına alınması, pazarın sıkı bir düzenleme/denetlemeye tabi olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla Şeker Kurumunun varlığı , şeker pancarı alım 12-02/70-16 9 pazarında Türkşeker in özelleştirilmesi sonrasında oluşabi lecek alıcı gücünün çiftçiler nezdinde kötüye kullanılmasını engellemektedir . Bu nedenle aşağıda yapılan değerlendirmeler yalnızca şeker pazarına yönelik tir. G.4.2.1. Ak-Can Portföy C ihalesine en yüksek teklifi Ak-Can vermiştir. Ak-Can ın şeker pazarı nda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bu nedenle Portföy C de yer alan fabrikaların Ak-Can 340 tarafından devralınması durumunda Ak-Can %10-%15 lik pazar payına ulaşacak olup söz konusu pazarda üçüncü konumda bulunacaktır. Bu bilgiler ışığında Ak-Can ın Türkşeker in Portföy C grubunda yer alan şeker fabrikalarını satın alması işlemi sonucunda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi bağlamında h akim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır. G.4.2.2. Safi Şeker Portföy C ihalesine en yüksek ikinci teklif Safi Şeker tarafından verilmiştir. Safi Şeker in şeker pazarında herhangi bir faaliyeti yoktu r. Bu nedenle Portföy C de yer alan fabrikaların 350 Safi Şeker tarafından devralınması durumunda Safi Şeker %10-%15 lik pazar payına ulaşacak olup , söz konusu pazarda üçüncü konumda bulunacaktır. Dolayısıyla, Safi Şeker in Türkşeker in Portföy C grubunda yer alan şeker fabrikalarını satın alması işlemi sonucunda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi bağlamında h akim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı kana atine varılmıştır. G.4.2.3. Kolin -Limak Türkşeker e ait Portföy C de yer alan şeker fabrikalarının özelleştirilmesi için düzenlenen ihalede en yüksek üçüncü teklifi Kolin -Limak vermiştir. Söz konusu teşebbüs Türkşeker e 360 ait Portföy B de yer alan şeker fa brikalarının özelleştirilmesi için düzenlenen ihalede ise en yüksek teklifi vermiştir. Bu noktada Kolin -Limak ın sadece Portföy C yi devralması ile Portföy C ve Portföy B yi birlikte devralması durumunun ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir . G.4.2.3.1. Kolin -Limak ın Sadece Portföy C İhalesini Kazanması Durumu Kolin -Limak Portföy C de yer alan şeker fabrikalarını satın almak için kurulmuş bir ortak girişim olup , etkilenen pazarlarda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Benzer şekilde ortak girişi mi oluşturan Kolin İnşaat ve Limak İnşaat da şeker pazarında faaliyet 370 göstermediği gibi, etkilenen pazarda faaliyet gösteren bir teşebbüsü kontrol etmemektedir. Kolin -Limak Portföy C de yer alan şeker fabrikalarını devralması halinde, işlem sonrasında şeke r piyasasında Portföy C nin pazar payı olan %10 -%15 lik bir pazar payına sahip olacak ve pazarda üçüncü en büyük teşebbüs konumunda bulunacaktır. Bu bilgiler ışığında, Kolin -Limak ın Türkşeker in Portföy C grubunda yer alan şeker fabrikalarını satın alması işlemi sonucunda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi bağlamında hakim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır. G.4.2.3.2. Kolin -Limak ın Hem Portföy C Hem De Portföy B İhalelerini Kazanması Durumu 380 Kolin -Limak ın hem Portföy B hem de Po rtföy C için düzenlenen ihaleler sonucunda her iki portföyde yer alan şeker fabrikalarını satın alması durum unda Portföy B deki %0 -%5 pazar payına Portföy C nin %10 -%15 pazar payı ilave olacak ve teşebbüsün toplam pazar payı %10-%15 e ulaşacaktır. Bu durum , Kolin -Limak ın şeker pazarında Türkşeker (%35 -%40), 12-02/70-16 10 Konya Şeker Fabrikası A.Ş. (%15 -%20) ve Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. den (%10 -15) sonra dördüncü büyük oyuncu olacağını göstermektedir. Türkşeker in özelleştirme kapsamında olması da hakim duruma yöneli k rekabetçi analizi değiştirecek nitelikte olmayacaktır. Bu bağlamda Kolin -Limak ın Türkşeker in Portföy B ve Portföy C grubunda yer alan şeker fabrikalarını birlikte devralması durumunda, 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi bağlamında h akim durum yaratılmasın ın söz konusu olmadığı kanaatine 390 varılmıştır. G.4.2.4. Torunlar Gıda ÖİB nin 8.12.2011 tarih ve 7127 sayılı yazısı ile ÖYK karar taslağında yer alması uygun görülen teklif sahiplerinden dördü ncü teşebbüs , pazar payı % 0-%5 olan Kütahya Şeker Fabrikaları A.Ş. de önemli bir hissedar olan Torunlar Gıda dır. Torunlar Gıda nın Türkşeker in Portföy C grubunda yer alan şeker fabrikalarını satın alması durumunda da 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi bağlamında hakim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır. 400 H. SONUÇ Düzenlenen Rapor a ve incelenen dosya kapsamına göre; 1-Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. ye ait Kastamonu, Çorum, Çarşamba, Kırşehir, Turhal ve Yozgat şeker fabrikalarının (Portföy C) bir bütün halinde varlık satışı yöntemiyle özelleştirilmesi kapsamında söz konusu hisselerin teklif sahipleri olan Ak-Can Şeker San. ve Tic. A.Ş . veya Safi Şeker Gıda San. ve Tic. A.Ş. veya Kolin -Limak Ortak Girişim Grubu veya Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işlemin in, 4054 sayılı 410 Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ve 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkın da Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu na, 2-Adı geçen teklif sahipleri nden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesi nde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasın ın veya mevcut bir hakim durumun g üçlendirilmesin in ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konu su işleme izin veril mesinde sakınca bulunmadığına 420 OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.