Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2003 -3-146 (Muafiyet) Karar Sayısı : 04-30/350 -86 Karar Tarihi : 29.4.2004 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN B. RAPORTÖRLER: Orçun SENYÜCEL, Bedia Sanem ŞİMŞEK B. BİLDİRİMDE BULUNAN : BBA Beymen Boğaziçi Alboy Mağazacılık Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. Temsilcisi: Prof. Dr. Arif ES
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2003 -3-146 (Muafiyet) Karar Sayısı : 04-30/350 -86 Karar Tarihi : 29.4.2004 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN B. RAPORTÖRLER: Orçun SENYÜCEL, Bedia Sanem ŞİMŞEK B. BİLDİRİMDE BULUNAN : BBA Beymen Boğaziçi Alboy Mağazacılık Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. Temsilcisi: Prof. Dr. Arif ESİN Akaretler Sıraevleri S. Seba Caddesi No: 35 Beşiktaş / İstanbul D. TARAFLAR : BBA Beymen Boğaziçi Alboy Mağazacılık Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. Büyükdere Cad. Noramin İş Merkezi No: 55 Maslak / İstanbul BBA Beymen Boğaziçi Alboy Mağazacılık Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. nin Bayileri E. DOSYA KONUSU: BBA Beymen Boğaziçi Alboy Mağazacılık Tekstil San. ve Tic. A.Ş. ile bayileri arasında imzalanan Bayilik Sözleşmesi ne menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet ta nınması talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9.7.2003 tarih, 3099 sayı ile giren ve en son 5.4.2004 tarih, 1726 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 5. ve 8. maddeleri ile 1997/2 sa yılı Anlaşmaların, Uyumlu Eylemler ve Teşebbüs Birliği Kararlarının Kanun un 10. Maddesine Göre Bildirimin Usul ve Esasları Hakkında Rekabet Kurulu Tebliği nin ilgili hükümleri kapsamında yapılan inceleme sonucu düzenlenen 19.4.2004 tarih ve 2003 -3-146/MM -04-OS sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu 26.4.2004 tarih ve REK.0.07.00.00/95 sayılı Başkanlık Önergesi ile 04 -30 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 04-30/350 -86 2G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : İlgili raporda; BBA Beymen Boğaziçi Alboy Mağazacılık Tek stil San. ve Tic. A.Ş. nin (BBA Beymen A.Ş.), Limon markalı ürünlerin dağıtımını yapmak üzere bayi niteliğindeki teşebbüslerle imzaladığı Bayilik Sözleşmesi nin, 2002/2 Sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığı ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar H.1.1. İlgili Ürün Pazarı 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ"in 4. maddesine göre, belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazarlar ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır. Bir ürünün diğer bir ürünle aynı pazarda yer alabilmesi için bu ürünlerin tüketici gözünde nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları bakımından benzer o lmaları gerekmektedir. Bildirimde bulunan taraf olan BBA Beymen A.Ş., tekstil ürünleri ve aksesuarları üretimi ve pazarlanması ile iştigal etmektedir. En geniş anlamda tekstil sektörü hazır giyim, dokuma ve ev tekstili gibi birçok alt segmenti bünyesinde barındırmakta, BBA Beymen A.Ş. ise hazır giyim alt segmentinde faaliyette bulunmaktadır. Bu noktada, çeşitli hazır giyim ürünleri arasında tüketici açısından ayırıcı kullanım amaçlarının varlığından söz edilebilse dahi, işbu dosya kapsamında ilgili ürün pa zarının belirlenmesinde arz ikamesinin büyük rol oynamaktadır. Şöyle ki; hazır giyim sektöründe faaliyette bulunan teşebbüsler açısından, belirli bir giyim türünden diğerine geçişte önemli oranda yatırım gerekliliğinin bulunmaması ve dolayısıyla ciddi bir risk alınmaması, nispi fiyatlardaki küçük ve geçici değişiklikler sonucunda teşebbüslerin üretimlerini kısa sürede diğer giyim türlerine kaydırabilmeleri sonucunu doğurmaktadır. Dolayısıyla, genel olarak tekstil sektörünün de tipik bir özelliğini teşkil ed en söz konusu üretim esnekliği, çeşitli hazır giyim ürünlerinin aynı pazar içinde değerlendirilmesini mümkün kılmaktadır. Bu hususlara ek olarak, Bayilik Sözleşmesi nin Limon markalı hazır giyim ürünlerinin dağıtımı ile ilgili olduğu göz önüne alınmış, incelemeye konu olan dosya açısından ilgili ürün pazarı hazır giyim ürünleri pazarı olarak tespit edilmiştir. H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Bayilik Sözleşmesi ne konu olan ürünlerin tüm Türkiye'ye dağıtımının yapılması ve çeşitli bölgeler bazında rekab et koşullarında farklılıkların bulunmaması 04-30/350 -86 3nedeniyle ilgili coğrafi pazar olarak Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir. H.2. Taraflar H.2.1. BBA Beymen A.Ş. Boyner Holding A.Ş. grubu içinde yer alan BBA Beymen A.Ş. kozmetik, tekstil ürünleri ve aksesuarları üretimi ve pazarlaması, kumaş ve ayakkabıcılık alanlarında faaliyet göstermektedir. Genel olarak tekstil ürünleri ve aksesuarları, kumaş ve ayakkabı ticareti, mobilya, kozmetik ürünleri, perakende mağazacılık alanında faaliyet göstere n Boyner Holding'in bu alanlarda faaliyet gösteren BBA Beymen A.Ş. dışındaki diğer bağlı şirketleri Altınyıldız Mensucat ve Konfeksiyon Fabrikaları A.Ş. ile Çarşı Büyük Mağzacılık A.Ş.' dir. H.2.2. Bayiler Anlaşmanın diğer tarafında BBA Beymen A.Ş.'nin temsilcisi olduğu ve/veya yine bu firma tarafından üretilen Limon markalı ürünlerin perakende satışını yapmak üzere görevlendirilecek ve bildirim konusu sözleşmede "Bayi" olarak nitelendirilen teşebbüsler bulunmaktadır. Dolayısıyla bu bayilerin faaliyet alanını, ilgili ürünlerin pazar içinde yeniden satışı oluşturmaktadır. H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi Menfi tespit/ muafiyet talebine konu olan Bayilik Sözleşmesi, BBA Beymen A.Ş. tarafından Limon mar kalı tekstil ürünleri ile diğer giyim ürünleri ve aksesuarlarının mağazada yeniden satışı amacıyla bayiye tedarikine ve bayi tarafından mağazada müşterilere perakende olarak satılmasına ilişkin hüküm ve şartları düzenlemektedir. Bununla birlikte Sözleşme de, sağlayıcı tarafından tedarik edilecek ürünlerin münhasıran yeniden satışını gerçekleştirecek olan bayilerin ticaret özgürlüklerini kısıtlayan çeşitli düzenlemeler mevcuttur. Nitekim Sözleşme nin ilgili hükümlerine aşağıda yer verilmiştir: Madde 2.2. Şirket, Bayi nin satışlarını ve tüketici ihtiyaçlarını gözeterek her Yaz ve Kış Sezonundan önce Bayi tarafından alınması gereken asgari Emtea toplam adet/tutarlarını belirler. Bayi, Şirket in bildireceği asgari adet/tutardaki Emtea yı almayı kabul etmiştir . 04-30/350 -86 4 Madde 3.1. Bayi Sözleşme konusu Emtea yı Şirket in yazılı iznini almaksızın Mağaza dışında satamaz. Madde 3.2. Bayi her Kış/Yaz Sezonu nda ve belirleyeceği indirim dönemlerinde aynı/benzer hal -koşullardaki bayiler arasında ve tüketiciler nezdinde u ygulama bütünlüğü sağlanmasını temin amacı ile Emtea için satış fiyatları önerebilir. Madde 7.1. Bayi, Şirket tarafından üretilecek veya ürettirilecek Emtea yı imal edemez ve ettiremez. Şirketçe aksi yazılı olarak bildirilmediği takdirde, Bayi Mağaza'd a Sözleşme konusu Emtea dışında hiçbir emtea satamaz, teşhir edemez, tanıtamaz, pazarlayamaz ve benzeri herhangi bir teşebbüste bulunamaz. İşbu hüküm Sözleşme yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl süre ile uygulanır; Mağaza Şirket veya bir başka Boyn er Grubu şirketince kiralanıp Bayi'nin istifadesine verilmiş ise bu durum devam ettiği sürece hükmün tatbikine de devam olunur. Madde 11.6. ...Marka(lar), KMM1 sistemi ve uygulama esaslarının korunması için zorunluluk arzettiğinden Bayi Sözleşme'nin son a ermesinden itibaren 6 ay süre ile Mağaza'da doğrudan ya da dolaylı olarak tüketici bakımından Emtea'ya eşdeğer sayılan ürünleri imal etmeyecek, ettirmeyecek, tanıtmayacak, toptan veya perakende olarak satmayacak ve herhangi bir suretle pazarlamayacaktır. Yukarıda yer verilen madde hükümleri nedeniyle, bildirim konusu sözleşme menfi tespit belgesi alabilecek nitelikte değildir. Bu noktadan hareketle sözleşme 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi çerçevesinde görülmüş ve aynı yasanın 5. maddesi doğrultusunda bi reysel muafiyet incelemesine tabi tutulmuştur. H.3.2. Muafiyet Değerlendirmesi Bildirime konu olan Bayilik Sözleşmesi nin, - iki teşebbüs arasında yapılması, - tarafların herbirinin anlaşmanın amaçları bakımından üretim ya da dağıtım zincirinin farklı bir se viyesinde faaliyet gösteriyor olmaları, - taraflarının (sağlayıcı ve alıcı) hangi koşullar altında mal ve hizmetlerin alımını, satımını ve yeniden satımını yapacaklarını düzenlemesi sebebiyle 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ni n Kapsam başlıklı 2. maddesi bağlamında dikey anlaşma niteliğini haizdir. Sözleşmenin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilip 1 KMM, Bayilik Sözleşmesi nin Tanımlar başlığı altında Şirketçe uzun yılların deneyimi ve birikimi i le oluşturulan, tüketicilerce genel kabul -beğeni görmüş, bu Sözleşme nin akdedildiği tarihte cari bir kısım temel esasları ekte belirlenmiş Koşulsuz M üşteri Mutluluğu sistemi şeklinde açıklanmıştır. 04-30/350 -86 5değerlendirilemeyeceği noktasında değinilen önemli hususlara aşağıda yer verilmiştir. H.3.2.1. Rekabet Etmeme Yükümlü lüğü H.3.1. No lu bölümde belirtildiği üzere, Bayilik Sözleşmesi nin 7.1. maddesi, rekabet etmeme yükümlülüğünü düzenlemekte ve anılan madde hükmünde bu yükümlülüğün Sözleşme nin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl süre ile uygulanacağını ifade ed ilmektedir. Alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün belirsiz süreli yahut beş yıldan fazla olması, bu yükümlülüğün grup muafiyeti kapsamının dışında kalmasına neden olmaktadır. Ancak Bayilik Sözleşmesi nin 7.1. maddesi ile rekabet yasağının beş y ıl ile sınırlandırılmış olması sebebiyle, ilgili düzenleme 2002/2 sayılı Tebliğ ile uyumludur. Buna ek olarak, Sözleşme nin 10.1. maddesinde sözleşme süresinin 2 yıl olduğu, taraflarca feshedilmediği taktirde birer yıllık sürelerle uzayacağı, ancak 7.1. ma ddesinin 2. paragrafının (bayilere getirilen 5 yıllık rekabet etmeme yasağının) saklı olduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla anlaşma, taraflarca fesh edilmemesi durumunda, beş yıldan daha uzun bir süre zarfınca uygulanabilme imkanına sahip iken, 7.1. maddesi nin saklı tutulması, rekabet etmeme yükümlülüğünün süresinin beş yıl ile sınırlı kalmasını ve bu sürenin zımnen uzamamasını temin etmektedir. Sözleşme nin 7.1. maddesinin devamındaki Mağaza Şirket veya bir başka Boyner Grubu şirketince kiralanıp Bayi'nin istifadesine verilmiş ise bu durum devam ettiği sürece hükmün tatbikine devam olunur. şeklindeki düzenleme de Tebliğ in 5(a) bendinin üçüncü paragrafı uyarınca, alıcının anlaşmaya dayalı faaliyetlerini yürütürken kullanacağı tesis sağlayıcıya aitse ya da tesis alıcıya, sağlayıcının, alıcı ile bağlantısı olmayan üçüncü bir kişiden elde ettiği ayni veya şahsi bir kullanım hakkı çerçevesinde veriliyorsa, söz konusu tesisi kullandığı süre boyunca alıcıya rekabet etmeme yükümlülüğü getirilebilmesine imkan tanınması sebebiyle Tebliğ in izin verdiği sınırlamalar arasındadır. Sözleşme nin 11.6. maddesinin 2. bendi ile alıcıya Sözleşme nin sona ermesinden itibaren altı ay süre ile rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ in 5(b) maddesinin ilk paragrafında; anlaşmanın sona ermesinden sonraki döneme ilişkin olarak alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü grup muafiyeti kapsamı dışında tutulmasına rağmen, aynı maddenin ikinci paragrafında istisnai bir durumdan bahsedilmiştir. Buna göre, yasaklamanın i. anlaşma konusu mal ya da hizmetlerle rekabet eden mal ve hizmetlere ilişkin olması, ii. anlaşma süresince alıcının faaliyette bulunduğu tesis ya da arazi ile sınırlı olması, 04-30/350 -86 6iii. sağlayıcı tarafından alıcıya devredilen know -how ı korumak için zorunlu olması koşullarını birlikte sağlaması durumunda anlaşmanın sona ermesinden itibaren bir yıllık rekabet yasağına izin verilmektedir. Bayilik Sözleşmesi nin 11.6. maddesinin yukarıdaki koşulların ilk ikisini yerine getirdiği görülmekte, bununla birlikte alıcıya know -how devredilmesi hususunun irdelenmesi gerekmektedir. KMM (Koşulsuz Müşteri Memnuniyeti) adıyla anılan sisteme ilişkin olarak, Sözleşme nin "Yorum ve Temel Hükümler" başlıklı bölümünün 5. maddesinde KMM sistemi ve uygulama esasları know -how niteliğindedir ve içeriğindeki bilgiler üzerinde her türlü tasarruf hakkı -yetkisi münhasıran Şirket e aittir; Bayi Şirketçe sağlanan bilgileri Sözleşme ve Şirket in bildirimleri çerçevesinde kullanır. denilmekte ve 11.6. maddede de Sözleşme sonrası get irilen rekabet yasağının, Marka(lar), KMM sistemi ve uygulama esaslarının korunması için zorunluluk olduğu belirtilmektedir. BBA Beymen A.Ş. nin deneyim ve birikimleri sonucu oluşmuş, genel kabul ve beğeni görmüş bilgiler bütünü olarak tanımlanan KMM sist emi ve uygulama esaslarına yönelik değerlendirmenin 2002/2 sayılı Tebliğ de yer alan ve know - how ın gizlilik , esaslılık , ve belirlenmiş olma nitelikleri paralelinde yapılması gerekmektedir. Bu noktada, anılan sistem dahilinde, bayilere aktarılan bilg ilere erişebilmenin kural olarak mümkün olmadığı ve sadece anlaşma tarafları arasında kaldığı anlaşılmaktadır. Nitekim, Sözleşme nin 8.5. maddesi ile bayiye KMM esaslarını gizli tutma ve üçüncü kişilere açıklamama yükümlülüğü getirildiği görülmektedir. Esaslılık niteliği hakkında, BBA Beymen A.Ş. tarafından, belirli bir marka imajı ve bilinirliği olan ürünlerin tüketiciye sunuş şekillerinin belli kalite standartları çerçevesinde gerçekleşmesinin gerektiği, bu bilgilerin bilinmemesinin ise marka imajını ve ürünlere ilişkin standartları zedeleyebileceği ifade edilmiştir. Son olarak, KMM sistemi çerçevesinde know -how olarak değerlendirilen bilgi ve tecrübelerin, ürün satışı ve müşteriye verilen hizmetlere ilişkin usuller, satış mağazaları organizasyonu, mağaz a dekorasyonu, vitrin tanzimi, satış personelinin eğitimi, halkla ilişkiler gibi unsurlarla çerçevelenmiş olması ve bu unsurların, sağlayıcı tarafından direktifler yahut satış eğitimleri vasıtasıyla bayiye aktarılıyor olması nedeniyle belirlenmiş olduğun u ileri sürmek mümkündür. Bu açıklamalar çerçevesinde, bayiye Sözleşme nin sona ermesinde sonraki altı ay için getirilen rekabet etmeme yükümlüğünün, 2002/2 sayılı Tebliğ in 5(b) bendinin 2. paragrafında yer verilen şartları taşıdığı kanaatine varılmıştır . 04-30/350 -86 7H.3.2.2. Seçici Dağıtım Sistemi Hususu Bildirim Formu nun 2.1.3. maddesinde ilgili Bayilik Sözleşmesi nde, ürünün kaliteye ilişkin niteliğinin bir gereği olarak, seçici dağıtım sisteminin benimsendiği belirtilmektedir. Ancak, yine Bildirim formu nda, S özleşme nin, seçici dağıtım sistemine yönelik olduğu belirtilerek işaret edilen hükümlerinin ( Yorum ve Temel Hükümler başlıklı bölümün 3. ve 4. maddeleri) bu amaca hizmet etmediği anlaşılmıştır. 2002/2 sayılı Tebliğ'in "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde seçici dağıtım sisteminin tanımı yapılmıştır. Bu tanımın, sağlayıcının, anlaşma konusu malları veya hizmetleri sadece belirlenmiş kriterlere dayanarak seçtiği dağıtıcılara doğrudan ya da dolaylı olarak satmayı taahhüt ettiği, bu dağıtıcıların da söz konus u malları veya hizmetleri yetkilendirilmemiş dağıtıcılara satmamayı taahhüt ettiği bir dağıtım sistemi olarak iki unsurdan oluştuğu görülmektedir. Yukarıda görüldüğü üzere, seçici dağıtım sisteminin asli unsurlarından biri, bayilerin ürünleri yetkili ba yileri dışındaki üçüncü şahıslara satmamalarına ilişkindir. Ancak söz konusu yükümlülüğün, Limon markalı ürünlerin dağıtımına ilişkin Sözleşme de yer almadığı görülmektedir. Dolayısıyla, BBA Beymen A.Ş. nin bayilerini belirli kriterler doğrultusunda seçt iği kabul edilse dahi, bayinin yetkilendirilmiş kişiler dışındaki üçüncü şahıslara satış yapamayacağına ilişkin hükmün yokluğu, Sözleşme ile getirilmeye çalışılan sistemin seçici dağıtım sistemi olarak adlandırılmasını olanaksız kılmaktadır. Bu durumun sonucu olarak, Sözleşme nin 2.2. maddesindeki Şirket, Bayi nin satışlarını ve tüketici ihtiyaçlarını gözeterek her Yaz ve Kış Sezonu'ndan önce Bayi tarafından alınması gereken asgari Emtea toplam adet//tutarlarını belirler. Bayi, Şirketin bildireceği asga ri adet/tutardaki Emtea yı almayı kabul etmiştir. şeklindeki hükmün, seçici dağıtım sistemi bünyesindeki üyelerin kendi aralarındaki alım satımları engelleyici nitelikte değerlendirilmesi de söz konusu olmayacaktır. Nitekim, bu hüküm Sözleşme ye konu olan ürünleri kapsayan tipik bir tek elden satın alma yükümlülüğüdür ve 2002/2 sayılı Tebliğ e aykırılık içermemektedir. Son olarak, Bayilik Sözleşmesi nin 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesindeki yasaklamadan aynı Kanun'un 5. maddesi uyarınca grup olarak muaf tutulabilmesi için, tavsiye fiyatı içeren 3.2. maddesi de dahil olmak üzere, diğer hükümlerinin 2002/2 sayılı Tebliğ de belirtilen koşulları taşıdığı tespit edilmiştir. 04-30/350 -86 8İ. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, BBA Beymen Boğaziçi Alboy Mağazacılık Tekstil San. ve Tic. A.Ş. nin Limon markalı ürünlerin dağıtımını yapmak üzere bayi niteliğindeki teşebbüslerle imzaladığı Bayilik Sözleşmesi nin, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden ya rarlandığına, OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir. 9Rekabet Kurulu nun 29.4.2004 Gün ve 04 -30/350 -86 Sayılı Karar ına KARŞI OY GEREKÇESİ İncelenen anlaşmanın 3.2. maddesinde yer verilen, Şirket her Kış/Yaz Sezonu nda ve belirleyeceği indirim dönemlerinde aynı/benzer hal/koşullardaki bayiler arasında ve tüketiciler nezdinde uygulama bütünlüğü sağlanmasını temin amacı ile Emtea için satış fiyatları önerebilir hükmü, her ne kadar önerilecek fiyatlardan söz ediyorsa da, tüke ticiler nezdinde uygulama bütünlüğü sağlamak gibi bir gerekçe karşısında, sağlayıcı ile iyi ilişkilerini korumak isteyen bayilerin bunu bir direktif olarak algılamaları ve sonuçta 2002/2 sayılı Tebliğ in 4.maddesi 1.fıkra (a) bendinde ifadesini bulan türde n, bir baskı/teşvik sonucu sabit satış fiyatına dönüşme haline örnek bir eylemin oluşması kaçınılmaz gözükmektedir. Bu nedenle, incelenen anlaşmanın mevcut haliyle herhangi bir muafiyetten yararlanmasını mümkün görmediğimden, Rekabet Kurulu nun başlıkta a nılan kararına katılma olanağı bulamadım. Murat GENCER Kurul Üyes i