İSTİNAF KARAR TARİHİ: 19/02/2026 Davanın kısmen kabulü-reddine ilişkin kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü; DAVA: Davacı vekili; müvekkilinin davalı ... ...... Şti ile olan ticari ilişkisi kapsamında keşidecisi ...olan ......... nolu 30.12.2019 vadeli 14.000-TL bedelli, keşidecisi... ...AŞ olan ... nolu 15.12.2019 vadeli 97.480-TL bedelli ve ... nolu 30.10.2019 vadeli 87.803-TL bede…
T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 12. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2023/201 KARAR NO: 2026/314 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : BAKIRKÖY 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ: 10/10/2022 NUMARASI: 2021/869 Esas 2022/976 Karar DAVA: Menfi Tespit DAVA TARİHİ : 18/10/2021 İSTİNAF KARAR TARİHİ: 19/02/2026 Davanın kısmen kabulü-reddine ilişkin kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü; DAVA: Davacı vekili; müvekkilinin davalı ... ...... Şti ile olan ticari ilişkisi kapsamında keşidecisi ...olan ......... nolu 30.12.2019 vadeli 14.000-TL bedelli, keşidecisi... ...AŞ olan ... nolu 15.12.2019 vadeli 97.480-TL bedelli ve ... nolu 30.10.2019 vadeli 87.803-TL bedelli 3 adet çeki davalı ... ...... Şti'ye ciro yolu ile devrettiğini, davalının bu çekleri diğer davalı ...’ya ciroladığını, çeklerin vadesinde ödenmediğini, ancak müvekkilinin davalı ... ...... Şti ile görüşerek çek bedellerini gecikmeli de olsa ödediğini, davalıya 31.12.2019 tarihinde 50.000-TL, 10.01.2020 tarihinde 25.000-TL, 08.11.2021 tarihinde 87.803-TL, 01.11.2019 tarihinde 14.000-TL ödeme yaptığını, davalı ... .......’den 20.04.2021 tarihli ihtarname ile çeklerin iadesinin istenmesine rağmen davalının kayıtsız kaldığını, müvekkilinin ödediği çeklerden dolayı çek keşidecilerine müracaat edebilmesi için çekleri iade alması gerektiğini belirterek dava konu çeklerden dolayı müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitine, çeklerin müvekkiline iadesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: Davalı............ ...AŞ vekili; çeklerin davacı tarafından davalı ... ...... Şti'ye, bu firma tarafından ise müvekkiline olan ciro edildiğini, çeklerin vadelerinde tahsil edilemediğini, akabinde çeki ciro eden diğer davalı tarafından çek tutarlarının ödenmesi üzerinde çeklerin diğer davalıya iade edildiğini, dava konusu çeklerin müvekkilinde bulunmaması nedeniyle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini belirterek davanın reddine, davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... ...... Şti vekili; davanın arabuluculuk dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddi gerektiğini, dava konusu çekler ile ilgili başlatılan bir yasal takip olmadığını, dava konusu karşılıksız çekler yönünden müvekkilinin çek komisyonu ve çek tazminatı hakları olduğunu, müvekkilinin bu haklarını kullanabilmesi için çeklerin aslına ihtiyacı olduğunu, dava konusu çeklerin karşılıksız çıkması üzere müvekkilinin diğer davalıya çek bedellerini ödediğini, çekleri diğer davalıdan teslim alarak son hamil olduğunu, müvekkilinin çeklerden kaynaklı çek tazminatı ve çek komisyonu haklarını kullanmadan bu davanın açıldığını, çeklerin vadesi dikkate alındığında 1 yıllık hak düşürücü sürenin sona erdiğini belirterek davanın reddine, davacı aleyhine %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEME KARARI : Mahkemece; tarafların defter ve kayıtlarının incelenmesinde dava konusu çeklerin davacı tarafından mal alım satıma dayalı ticari ilişki sebebiyle ciro yoluyla davalı ... ........ Şti'ye verildiği, bu firma tarafından da diğer davalı ... ...AŞ'ye cirolandığı, davacının karşılıksız çıkan çek bedellerini davalı ... ...... Şti'ye ödediği gerekçesiyle davacının dava konusu çeklerden dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitine, ancak çeklerin karşılıksız çıkması sebebiyle çeki elinde bulunduran davalıların çek komisyonu ve çek tazminatı taleplerine ilişkin çekleri elinde bulundurmasının hukuka uygun olması sebebiyle çeklerin iptali ve iadesi taleplerinin reddine karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ: 1-Davacı vekili; davanın görüldüğü sırada karşılıksız çek tazminatına ilişkin davalı ... ...... Şti tarafından keşideciye karşı İstanbul Anadolu....... İcra Dairesi'nin ... sayılı takibinin başlatıldığını, bu tutarın çek keşidecisi tarafından ödendiğini, davalının yargılama sırasında çek tazminatını tahsil ettiği halde bu hususu gizlediğini, bu durumda çeklerin iptaline yada iadesine karar verilmesi gerektiğini, çeklerin dava öncesinde davalıya gönderilen ihtara rağmen iade edilmediğini, bu nedenle davayı açmakta hukuki yararlarının bulunduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. 2-Davalı ... ...... Şti vekili; davacının ciranta olması nedeniyle dava açmakta hukuki yararı olmadığını, dava konusu çeklerin müvekkili tarafından dava ve takip konusu yapılmadığını, çeklerin keşide tarihi dikkate alındığında dava tarihi itibariyle müvekkilinin 1 yıllık başvuru süresini çoktan geçirdiğini, çeklerin ciranta açısında kambiyo takibine konu edilemeyeceğini, davanın bedelsizlik hukuki nedenine dayalı olarak açıldığını, davacının borçlu olmadığı bir çek söz konusu olmadığını,bedelsizlik iddiasıyla açılan menfi tespit davalarında kambiyo senedinin iptaline karar verilmesinin mümkün olmadığını, ayrıca iyiniyetli hamillerden senedin iadesinin de istenemeyeceğini, arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. 3-Davalı .......... ...AŞ vekili; 3 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, müvekkilinin karşılıksız çıkan 3 adet çeki diğer davalıya iade ettiğini, çek asıllarının ellerinde bulunmadığını, diğer davalıda olduğunun ticari defterlerle de sabit olduğunu,davanın müvekkiline yöneltilemeyeceğini, davacı kötüniyetli olduğundan müvekkili lehine tazminata hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. GEREKÇE : Dava, kambiyo senedinden dolayı borçlu olmadığının tespiti ve senedin iadesi/iptali istemine ilişkindir. Davacının, davalı ... ........ Şti'ye keşidecisi ...olan, ..., ... nolu, 30/12/2019 tarihli, 14.000-TL bedelli hamiline yazılı çek ile keşidecisi... ...AŞ, lehtarı kendisi olan ... ... nolu 15/12/2019 tarihli 97.480-TL bedelli ve ... nolu 31/10/2019 tarihli 87.803-TL bedelli 3 adet çeki ciro ettiği, davalı ... ...... Şti tarafından çeklerin diğer davalı .....AŞ'ye ciro edildiği ve bu davalı tarafından çeklerin bankaya ibrazı ile karşılıksız işlemi uygulandığı, davacının dava konusu çeklerle ilgili davalı ... ...... Şti'ye 01/11/2019 tarihinde 14.000-TL, 08/11/2019 tarihinde 87.803-TL, 31/12/2019 tarihinde 50.000-TL, 10/01/2020 tarihinde 25.000-TL, 20/01/2020 tarihinde 9.000-TL, 24/01/2020 tarihinde 13.480-TL ödeme yaptığı, çeklerde yazılı tutarların sonradan davalı ...'a ödendiği ihtilafsız olup, davacı çek bedellerinin ödenmesine ve ihtara rağmen çeklerin iade edilmediğini belirterek borçlu olmadığının tespitini ve çeklerin iadesini talep etmektedir. Davalı ......AŞ çekleri, davalı ... ........ Şti'den aldığını, karşılıksız çıkması üzerine çekleri ... ...... Şti'ye iade ettiğini, çeklerin ellerinde bulunmadığını, diğer davalı ise çek tazminatı ve komisyonu alacağının bulunduğunu, çeklerden kaynaklanan haklarının devam ettiğini, davacının davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur. Uyuşmazlık, davacının davayı açmakta hukuki yararının bulunup bulunmadığı, davacın çeklerin geri verilmesini isteyip isteyemeyeceği noktasındadır. Dava konusu çeklerin karşılıksız çıkmasından sonra çek tutarlarının diğer davalı ... ......... Şti tarafından ... ...AŞ'ye ödenerek çeklerin davalı ... ...... Şti tarafından geri alındığı hususu davalıların ticari defterleri ile sabit olup, çeklerin halen davalı ... ...... Şti'nin elinde olduğu dava sırasında başlatılan icra takipleri ve davalının beyanlarından anlaşılmaktadır. Bu durumda çekte kambiyo hukukundan kaynaklanan bir hakkı bulunmayan ... ...AŞ'nin davada pasif husumeti de bulunmadığından bu davalı yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi yerine davanın kabulü doğru olmamıştır. Davalı ... ...AŞ'nin istinaf başvurusu haklı görülmüştür.Dava konusu çekleri kendisinden sonra gelen ciranta davalıya ödediği halde çekleri elinde bulunduran davalı ... ...... Şti tarafından kambiyo hukukundan kaynaklanan hakların ileri sürülmesi mümkün olduğundan bu çeklere dayalı takip tehdidi altında bulunan davacının bu davalı yönünden menfi tespit isteminde hukuki yararı bulunmaktadır. Bu nedenle davalı ... ...... Şti vekilinin aksi yöndeki istinaf nedeni yerinde değildir. TTK'nın 810. maddesi gereğince çekin karşılıksız çıkması halinde çeki ibraz eden hamilin müracaat yoluyla sorumlulardan "a) Çekin ödenmemiş olan bedelini, b) İbraz gününden itibaren bu tutarın faizini, c) Protestonun veya buna denk olan belirlemenin ve gönderilen ihbarnamelerin giderleri ile diğer giderleri ve d) Çek bedelinin binde üçünü aşmamak üzere komisyon ücretini" isteyebileceği düzenlenmiştir. Keşideciden ise TTK'nın 783/3 maddesi gereğince bu sayılanlara ilaveten karşılıksız kalan çek bedelinin % 10'u tutarında tazminat istenebileceği düzenlenmiştir.TTK'nın 818/1 maddesi atfıyla çeklere de uygulanması gereken TTK'nın 724/3 maddesi gereğince hamilin müracaat hakkını kullanarak kendisine başvurması üzerine ödeme yapan müracaat borçlusunun senet nedeniyle sorumluluk altında bulunan kendisinden önceki kişilere karşı müracaat hakkını kullanması mümkündür. Ödeme yaparak müracaat hakkını kullanan kimselerin, başvurduğu kişiden talep edeceği hususlar TTK'nın 726. maddesinde şu şekilde sayılmıştır: "a) Ödemiş olduğu tutarın tamamı, b) Ödeme tarihinden itibaren bu tutarın faizi, c) Yaptığı giderler ve d) Poliçe bedelinin binde ikisini aşmamak üzere komisyon ücreti". Yine TTK'nın 818/1 maddesi atfıyla çeklere de uygulanması gereken TTK'nın 727. maddesi uyarınca "(1) Kendisine başvurulan veya başvurulması mümkün olan borçlu, başvurma konusu olan bedeli ödeyince, poliçe ve protesto belgesinin ayrıca doldurulacak bir makbuz ile birlikte kendisine verilmesini istemek hakkını haizdir." Bu hükme göre sorumluluğunu yerine getiren müracaat borçlusunun, çeki isteme hakkına sahip bulunmaktadır. Davalı ... ....... Şti, dava konusu çekleri elinde bulundurmasına gerekçe olarak çek tazminatı ile çek komisyonunun ödenmemesini göstermiştir. Çek tutarlarının davalı ... ...... Şti'ye ödendiği hususu ihtilaf dışı olup davalı ... ........ Şti'nin faize ilişkin bir istemi bulunmamaktadır. Davalı komisyon ödemesi yapılmadığı gerekçesiyle çekleri elinde tuttuğunu ileri sürmüş ise de davacının davalıya gönderdiği 20/01/2021 tarihli ihtarnamede çeklerin iadesinin istenilmesine rağmen davalının davanın açıldığı 18/10/2021 tarihinde kadar bu yönde talepte bulunmadığı, komisyon alacağına cevap dilekçesinde dayandığı, yargılama devam ederken 01/04/2022 tarihinde başlattığı ......... İcra Dairesinin ... sayılı dosyasında her üç çek yönünden de komisyon tutarlarını tahsil ettiği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan davacı, davalı ...'a karşı müracaat borçlusu konumunda olup çek tazminatından sorumlu olmadığı gibi TTK'nın 818/1 maddesi atfıyla çeklere de uygulanması gereken TTK'nın 724/3. maddesi kapsamındaki yükümlülüğünü yerine getirdiğinden TTK'nın 727. maddesi gereğince çeklerin iadesini isteme hakkını elde etmiştir. Bu durumda davacının çekte yazılı tutarları davalı ...'a ödediği gibi komisyon borcu da kalmadığı anlaşılmakla davacının davalı ...'a borçlu olmadığının tespiti ile birlikte TTK'nın 727. maddesi gereğince çeklerin davacıya iadesine karar verilmesi gerekirken, çeklerin iadesi talebinin reddine karar verilmesi doğru olmamıştır. Davacı vekilinin istinaf başvurusu bu yönüyle haklı görülmüştür. Açıklanan nedenlerle; davalı ... ...AŞ'nin pasif husumeti bulunmadığı halde adı geçen davalı yönünden davanın kabulüne karar verilmesi, diğer davalı yönünden ise çeklerin iadesi koşulları oluştuğu halde bu talebin reddi doğru olmadığından, davacı vekili ve davalı ... ...AŞ'nin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına, bahsi geçen hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından, davanın davalı davalı ... ...... Şti yönünden kabulü ile davacının adı geçen davalı şirkete dava konusu çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, dava konusu çeklerin davacıya iadesine, davanın davalı ... ...AŞ yönünden pasif husumet nedeniyle reddine, koşulları oluşmadığından tazminat talebinin reddine, davalı ... ...... Şti vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir. HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı ... ...... Şti vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Davacı vekili ve davalı ... ...AŞ'nin istinaf başvurusunun kabulüne; Bakırköy ..... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/10/2022 Tarih 2021/.... Esas 2022/.....Karar sayılı kararın HMK 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın davalı ... ...... Şti yönünden kabulü ile davacının adı geçen davalı şirkete keşidecisi ...olan, ... ... nolu 30/12/2019 tarihli, 14.000-TL bedelli, keşidecisi... ...AŞ olan, ... ... nolu 15/12/2019 tarihli 97.480-TL bedelli ve ... nolu 31/10/2019 tarihli 87.803-TL bedelli çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, dava konusu çeklerin davacıya iadesine,Davanın davalı ... ...AŞ yönünden pasif husumet nedeniyle ,Davalı ... ...AŞ'nin tazminat talebinin reddine " İlk Derece yargılamasına ilişkin olarak; "Alınması gereken 13.613,02-TL karar ve ilam harcından, davacı tarafından yatırılan 3.403,26-TL nin mahsubu ile kalan 10.209,76-TL harcın davalı ... ... ... Şti'den alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafça yatırılan 3.462,56-TL peşin harçlar ile Davacı tarafça yapılan 2.500-TL bilirkişi ücreti, 124,60-TL tebliğ gideri olmak üzere toplam 2.624,60-TL yargı giderinin davalı .... ... Şti'den alınarak davacıya ödenmesine,Davacı vekili için AAÜT uyarınca takdir olunan 45.000-TL vekalet ücretinin davalı ... ... ... Şti'den alınarak davacıya verilmesine, Davalı ... ...AŞ lehine takdir olunan 45.000-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine, Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320-TL arabuluculuk ücretinin davalı ... ... ... Şti'den tahsili ile Hazineye ödenmesine"Alınması gereken 13.613,02-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 3.403,26-TL harcın mahsubu ile kalan 10.209,76-TL harcın davalı ... ... ... Şti'den alınarak Hazine'ye ödenmesine,Davacı ve davalı ....AŞ tarafından yatırılan peşin istinaf karar harcının (Davacı 179,90-TL, davalı .....AŞ 3.403,26-TL) karar kesinleştiğinde ve istek halinde kendilerine iadesine,Davalı ... ... ... Şti tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Davacı tarafından yapılan 77-TL istinaf yargı giderinin davalı ... ... ... Şti'den alınarak davacıya verilmesine, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 19/02/2026