Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -1-56 (Devralma ) Karar Sayısı : 11-26/494 -151 Karar Tarihi : 28.04.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ , İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç.Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖRLER: Mustafa Mehmet ÖZKARABÜBER, Metin PEKTAŞ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - International Petroleum Investment Company Temsilcileri: Av. Gönenç GÜR KAYNAK, A
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -1-56 (Devralma ) Karar Sayısı : 11-26/494 -151 Karar Tarihi : 28.04.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ , İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç.Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖRLER: Mustafa Mehmet ÖZKARABÜBER, Metin PEKTAŞ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - International Petroleum Investment Company Temsilcileri: Av. Gönenç GÜR KAYNAK, Av. K. Korhan YILDIRIM Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/İstanbul 20 D. TARAFLAR : - International Petroleum Investment Company PO Box 7528, Abu Dabi, B İRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ - Total S.A. ve Odival S.A. 2 Place de la Coupole La Defense 6 92400 Courbevoile, FRANSA E. DOSYA KONUSU: International Petroleum Investment Company nin (IPIC) , Compania Espanola de Petroleos, S.A. ya (CEPSA) ait ve Total S.A. nın (TOTAL) iştiraki olan Odival S.A. elinde bulunan %48,834 oranındaki hissesini devralarak Compania Espanola de Petroleos, S.A. daki hissedarlık oranını en az %95,895 e çıkartarak bahse konu şirketin tek başına kontrolünü devralması 30 işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 05.04.2011 tarih ve 2567 sayı ile intikal eden bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2010 /4 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralma lar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 18.04.2011 tarih ve 2011 -1-56/Öİ -11-192.M.M.Ö sayılı Ön İnceleme Raporu, 19.04.2011 tarih ve REK.0.05.00.00 -120/90 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11 -26 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek ka rara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili R apor da; işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması 40 Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında ve izne tabi olduğu, söz kon usu birleşme işlemi sonucu 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ile yasaklanan, bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya mevcut hakim durumlarını güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet pi yasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığından izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir. 11-26/494 -151 2 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50 H.1. İşlemin Kapsamı Bildirim konusu işlem esasen, International Petroleum Investment Company nin (IPIC) , Compania Espanola de Petroleos , S.A. ya (CEPSA) ait ve Total S.A. nın (TOTAL) iştiraki olan Odival S.A. elinde bulunan %48,834 oranındaki hissesini devralarak Compania Espanola de Petroleos, S.A. daki hissedarlık oranını en az %95,895 e çıkartarak bahse konu şirketin tek başına kontrolünü devralması işlemidir. H.2. Taraflar H.2.1. Devralan: International Petroleum Investment Company (IPIC) International Petroleum Investment Company (IPIC), hisselerinin tamamı Abu Dabi Hükümeti elinde bulunan ve uluslar a rası ölçekte enerji yatırımları, petrol ve 60 petrokimya alanlarında faaliyet gösteren bir teşebbüstür. IPIC, iştirakleri olan Borelais AG (Avusturya merkezli) ve Ferrostaal Makine Ticaret ve Servis A.Ş. aracılığıyla Türkiye de faaliyetleri bulunmaktadır. IPI C ayrıca Petrol Ofisi nin %95,72 hissesine sahip OMV de %20 azınlık hissesine sahiptir. Bunların dışında yine dolaylı ortaklıklarla çeşitli şirketlerde azınlık hissedarlıkları bulunmaktadır. H.2.2. Devre den: TOTAL S.A. (TOTAL) Petrol ve doğalgaz üretimi, a rıtma ve petrol ürünlerinin, petrokimyasalların ve özellikli kimyasalların üretimi ve pazarlaması alanında; doğrudan veya iştirakleri aracılığıyla faaliyet gösteren Total S.A. (TOTAL), Fransa kanunlarına göre kurulmuş halka açık 70 bir limited şirkettir. Dosy a konusu işlemde hedef şirket olan CEPSA, TOTAL in tamamına sahip olduğu bir iştiraki olan Odival S.A. (Odival) tarafından kontrol edilmektedir. H.2.3. Devred ilen: Compania Espanola de Petroleos, S.A. (CEPSA) Compania Espanola de Petroleos, S.A. (CEPSA), İ spanya kanunlarına göre kurulmuş halka açık limited bir şirket olup, esas olarak; petrol ve gaz rezervlerinin geliştirilmesi ve petrol ve doğalgaz üretimi, petrol ve kimyasal maddelerin arıtımı ve petrol ürünlerinin pazarlama ve satışı, uçak yakıtı ve gemi yakıtı dağıtımı, petrokimyasallar: çeşitli petrokimyasal ürünlerin üretim ve satışı, doğalgaz ve elektrik üretim, iletim ve satışı alanlarında faaliyet göstermektedir. 80 İşlem öncesinde CEPSA nın %47,06 hissesi IPIC te, %48,80 hissesi TOTAL da bulunmaktadı r. Ancak bu hisse oranlarına rağmen, bildirim formundaki bilgiler çerçevesinde, CEPSA nın kontrolünün işlem öncesinde tek başına TOTAL de olduğu anlaşılm ıştır. CEPSA nın Türkiye de herhangi bir iştiraki, bağlı işletmesi veya şubesi bulunmamaktadır. H.3. İlgili Pazar H.3.1. İlgili Ürün Pazarı İşlem tarafı teşebbüslerin enerji, petrol ve petrokimya alanlarında çok çeşitli faaliyetleri bulunmaktadır. Bu faaliyetlere bağlı olarak çok sayıda ilgili ürün 90 pazarından söz etmek mümkündür. Ancak işlemin örtüşmeye y ol açacağı tek sektör petrokimyasallar (örneğin petrol yağı veya ham petrolden elde edilen kimyasallar) sektörüdür. Bu sektörde tarafların faaliyetleri, çeşitli ürünlerin üretiminde kullanılan fenol ürününde örtüşmektedir. 11-26/494 -151 3 Fenol çeşitli kimyasalların üre timinde hammadde olarak kullanılan, beyaz ve kristal sertliğinde bir katı maddedir. Fenol ün temel kullanım alanları; polikarbonat üretimi için kullanılan bisphenol -A üretimi, inşaat sektöründe ahşap yapıştırmada, endüstri sektöründe döküm ve kum tanelerin de bağlayıcı olarak da kullanılabilen felonik reçine imalatı, naylon kablo yapımı için kullanılan kaprolaktam üretimidir. Avrupa 100 Komisyonu çeşitli kararlarında fenol pazarının ayrı bir pazar olduğunu kab ul etmiştir1. IPIC in petrokimya alanında faaliyet gösteren iştiraki Borealis Finlandiya nın Porvoo şehrindeki tesisinde, CEPSA ise İspanya nın Huelva şehrindeki tesisinde fenol üretimi gerçekleştirmektedir. Her iki tarafın da Türkiye ye fenol satışı bulu nmaktadır. Bu çerçevede fenol pazarının devralma konusu işlem bakımında n etkilenen pazar olduğu düşünülmektedir. H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar Türkiye de halihazırda herhangi bir şirketin fenol üretimi bulunmamakta ve Türkiye deki fenol talebinin tamamı ith al kaynaklardan karşılanmaktadır. Bu nedenle Türkiye deki fenol müşterileri uluslararası fenol pazarıyla karşı karşıya bulunmaktadır. 110 Türkiye deki fenol ihtiyacı büyük ölçüde Avrupa daki üreticilerden karşılanmaktadır. Fenol açısından rekabet değerlendirme sinin küresel ölçekte yapılabileceği düşünülmekle birlikte, 4054 sayılı Kanun un 2. maddesi uyarınca Kanun un kapsamı Türkiye ile sınırlı olduğundan, ilgili coğrafi pazarın en dar anlamıyla Türkiye olarak tanımlanması gerektiği kanaatine varılmıştır. H.4. Değerlendirme H.4.1. İşlemin Niteliği Açısından Yapılan Değerlendirme Dosya konusu işlem CEPSA nın, dolaylı olarak TOTAL elinde bulunan % 48,83 oranında hissenin IPIC tarafından devralınması ve buna bağlı olarak CEPSA kontrolünün tek başına IPIC geçmesi dir. İşlem öncesinde CEPSA % 47,06 hissesi 120 IPIC te ve devre konu %48,83 hissesi TOTAL de bulunmaktadır. Geri kalan düşük miktarda hisse azınlık hissedarlarında bulunmaktadır. İşlem öncesindeki hissedarlık yapısında IPIC in sahip olduğu yüksek paya rağmen C EPSA nın kontrolü tek başına TOTAL de bulunmaktadır. Bu çerçevede işlemin, CEPSA nın kontrolünde yapısal bir değişikliğe neden olacağı ve 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma olduğu anlaşılmıştır . H.4.2. Eşikler Yönünden Yapılan Değerlendirme 2010 /4 sayılı Tebliğ in 7. maddesinde, (1) Bu Tebliğin 5 inci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma işleminde; a) İşlem taraflarının Türkiye ciroları toplamının yüz milyon TL yi ve işlem taraflarından 130 en az ikisinin Türkiye cirolarının ayrı ayrı ot uz milyon TL yi veya b) İşlem taraflarından birinin dünya cirosunun beş yüz milyon TL yi ve diğer işlem taraflarından en az birinin Türkiye cirosunun beş milyon TL yi, aşması halinde söz konusu işlemin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Kuruldan izin alınması zorunludur. (2) Ortak girişimler hariç olmak üzere, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan eşikler aşılsa dahi, her hangi bir etkilenen pazarın bulunmadığı işlemler için Kuruldan izin alınması gerekmez. ifadesi yer almaktadır . 1 M.3024 Bain Capital / Rhodia; And M.442 Elf Atochem / Rütgers 11-26/494 -151 4 İşlem taraflarından I PIC in tüm iştirakleri vasıtasıyla, 2010 yılında Türkiye 140 satışlarından elde ettiği ciro, toplam . TL dir. CEPSA nın da 2010 yılı Türkiye cirosu yaklaşık . TL dir. Bu ciro rakamları nedeniyle, Tebliğ in 7(1)(a) maddesi gereğince dosya konusu işlemin Rek abet Kurulu nun iznine tabi olduğu kanaatine ulaşılmıştır . H.4.3. Hakim Durum Açısından Yapılan Değerlendirme Bildirim Formu nda verilen bilgiler ışığında, halihazırda tamamı ithalat yolu ile karşılanan fenolün Türkiye deki pazar büyüklüğü yaklaşık 19,5 k iloton ve 44.000.000 TL kadardır. Halihazırda 4 farklı noktadan ithalat yapılmaktadır. Bunlardan, devralan IPIC nin iştiraklerinden olan Borealis . kilotonluk satış ile % ..., devralınan CEPSA da kilotonluk satış ile % ... oranında paya sahiptir. Devr alma işlemi sonrasında 150 IPIC nin Türkiye deki fenol pazarında, ilk etapta % ... oranında paya sahip olacağı görülm üştür . Bu iki firmanın rakibi olarak Ineos firmasının . kilotonluk satış ile % ... ve ABD den yapılan bir kısım ithalatın da yaklaşık .. kilotonluk miktar ile % ... lik bir paya sahip olduğu görülm üştür . İlgili ürün pazarının tamamen ithalata dayalı olmasının bir gerekliliği olarak sadece Türkiye deki pazar paylarına dayanarak bir karar verilmemesi gerektiği düşünülmektedir. Türkiye bakımı ndan, ihtiyaç duyulan fenolün temini başta Avrupa ülkeleri olmak üzere dünyanın değişik yerlerindeki üreticilerden temin edilmesi mümkün dür. Aşağıdaki Tablo dan da görüleceği üzere, s adece Avrupa da bulunan 160 üreticilerin çokluğu ve kapasiteleri, ihtiyaç duy ulan fenolün çok üstünde bir miktarı, rekabetçi bir yapı içerisinde pazara arz edilebilme yi mümkün kılmaktadır. Tablo: Avrupa Fenol Üreticileri, Kapasite Üretici Firma Kapasite (KT/YIL) Borealis (Devralan IPIC nin iştiraki) 195 CEPSA (Devralınan) 450 DEVRALMA SONRASI TOPLAM: 645 INEOS 1330 Polimeri Europa 520 Novapex 185 Domo Caproleuna 150 Ufaorgsintez 75 Neftechimia 66 Kazanorgsintez 60 Diğer 254 TOPLAM 3285 Sonuç olarak, Türkiye pazarına arzedilen fenolün, sadece Avrupa daki kapasitenin %1 i civarında olması, Avrupa da devralma sonrası IPIC bünyesinde oluşacak kapasiteden daha büyük kapasiteye sahip üreticilerin bulunması, toplamda 14 üreticinin bulunması, bu üreticilerin her birinin Türkiye nin fenol tüketiminin üstünde üretim kapasitesini n bulunması ve fenolün ticaretinin serbestçe yapılabilmesi göz 170 önünde bulundurulduğunda, devralma işlemi sonrasında IPIC nin % ... oranına ulaşacağı pazar payı ile herhangi bir hakim durum oluşturmasının söz konusu olmayacağı kanaatine ulaşılmıştır. 11-26/494 -151 5 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre , Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak 180 çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsam ında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmes ine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 190