Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -2-362 (Devralma ) Karar Sayısı : 11-55/1440 -514 Karar Tarihi : 02.11.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ , İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit 10 GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Nur Seda KÖKTÜRK C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Vodafone Holding A.Ş. Temsilcisi: Av. Dr. Yılmaz ASLAN Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza 38/8 Balmumcu
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -2-362 (Devralma ) Karar Sayısı : 11-55/1440 -514 Karar Tarihi : 02.11.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ , İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit 10 GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Nur Seda KÖKTÜRK C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Vodafone Holding A.Ş. Temsilcisi: Av. Dr. Yılmaz ASLAN Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza 38/8 Balmumcu Beşiktaş /İstanbul D. DOSYA KONUSU: Koç.net Haberleşme Teknolojile ri ve İletişim Hizmetleri A.Ş. (Koçnet) hisselerinin tamamının, Koç Holding A.Ş. (Koç Holdin g), Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş. (Temel) , Zer Merkezi Hizmetler ve Ticaret A.Ş. (Zer) , 20 İnventram Fikri Mülkiyet Hakları Yönetim Ticaret ve Yatırım A.Ş. (İnventram) ve Koç Yapı Malzemeleri A.Ş. (Koç Yapı) tarafından Vodafone Holding A.Ş . ye (Vodafone) devr edilmesi işlemine izin verilmesi talebi. E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 08.08.2011 tarih ve 5733 sayı ile giren ve eksiklikleri en son 25.10.2011 tarihinde tamamlanan bildirim üzerine , 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2010/4 sayılı R ekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 26.10.2011 tarih ve 2011 -2-362/Öİ-11-390.NSK sayılı Ön İnceleme Raporu, 31.10.2011 tarih ve REK.0.16.00.00 -120/626 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11 -55 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 30 F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında devralma olduğu ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Teb liğ kapsamında izne tabi olduğu; b ununla birlikte, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi kapsamında bir hâkim durum yaratan veya mevcut bir hâkim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığı; dolayısıyla söz konusu işleme izin verilmesinin uygun olacağı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 40 Koçnet in hisselerinin tamamının, Koç Holding, Temel , Zer, İnventram ve Koç Yapı tarafından Vodafone a devredilmesi neticesinde Vodafone Koçnet i tek başına kontrol edecektir. Devre konu şirket üzerindeki kontrolün el değiştirecek olması nedeniyle söz konusu işlem in 2010/4 sayılı Tebliğ bakımından bir devralma niteliğinde olduğuna hükmedilmiştir. Ayrıca, i şlem taraflarının cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ in 7. maddesinde öngörülmüş olan eşikleri aştığı tespit edilmiştir. 11-55/1440 -514 2 Tarafların her ikisi de temel olarak elektroni k haberleşme hizmetleri alanında faaliyet göstermektedir. Devralan Vodafone Grubu1 başta GSM hizmetleri pazarı olmak üzere sabit telefon hizmetleri pazarı (STH), genişbant internet erişim hizmetleri pazarı ve 50 altyapı işletmeciliği pazarlarında, devre konu Koçnet ise STH, genişbant internet erişim hizmetleri ve altyapı işletmeciliği alanlarında faaliyette bulunmaktadır. Bunların yanında Koçnet in kablolu yayın hizmeti alanında, her iki tarafın ise sanal mobil şebeke hizmeti (SMŞH) alanında yetkilendirmeleri bulunmaktadır. Ancak ne Vodafone un ne de Koçnet in SMŞH alanında herhangi bir faaliyetlerinin bulunmadığı belirtilmiştir. Ayrıca Koçnet yer sağlayıcılığı hizmeti verebilmek için BTK dan faaliyet belgesi almıştır. Yukarıda yer alan bilgilerden ilgili işle m kapsamında yatay olarak etkilenen pazarların sabit telefon hizmetleri , genişbant internet erişim hizmetleri ve altyapı işletmeciliği pazarları olarak tanımlanabileceği, ancak işbu dosya kapsamında kesin 60 bir etkilenen pazar tanımı yapılmasına gerek olmadığı kanısına varılmıştır. Aşağıda söz konusu pazarlara ilişkin değerlendirmelere yer verilmiştir. Sabit Telefon Hizmetleri Pazarı STH, ülkemizde hâlihazırda bakır kablo çifti, sabit telsiz erişim ve kablo TV şebekesi üzerinden sunulabilmektedir. BTK tarafından konuya ilişkin gönderilen görüşte (BTK Görüşü) , STH işletmecilerinin toplam gelirleri ile Türk Telekom un ilgili hizmet gelirlerine2 bakıldığında Türk Telekom un pazar payının %86 olduğu, diğer STH işletmecilerinin pazar payının ise %14 te kaldı ğı görülmüştür. STH işletmecilerinin toplam gelirleri ile Türk Telekom un toplam telefon hizmetlerine ait gelirlerine3 göre pazar paylarına bakıldığındaysa söz konusu oranların sırasıyla %94 ve %6 olarak 70 gerçekleştiği anlaşılmıştır. Öte yandan STH işletme cilerinin kendi aralarında gerçekleşen ve abone sayısı ile kart satış sayısı bazında hesaplanan pazar paylarına da bakılmıştır. Mevcut veriler incelendiğinde, STH pazarında en önemli oyuncunun Türk Telekom olduğu anlaşılmıştır. Bunun yanında ilgili hizmetl erde Türk Telekom un yasal tekel hakkını ortadan kaldıran mevzuatın yürürlüğe girmesinin ve alternatif işletmecilerin pazarda faaliyete başlamasının üzerinden belli bir zaman geçmesine rağmen Türk Telekom un pazar payında önemli bir düşüş yaşanmaması, teşe bbüsün, kısa vadede, sahip olduğu pazar gücünü yitirmeyeceği şeklinde değerlendirilmiştir. STH işletmecilerinin Türk Telekom hariç pazar paylarına bakıldığındaysa dosya konusu 80 işlem neticesinde gerek abone sayısı gerekse kart satış sayısı bazında Koçnet ve Vodafone un toplam pazar paylarının %18 -%19 civarında olacağı anlaşılmıştır. Ayrıca pazarda faaliyet gösteren Millenicom, Superonline, Global İletişim, Turknet gibi diğer işletmecilerin de yakın pazar paylarına sahip olduğu görülmüştür. BTK Görüşü nde, il gili devralma işlemi sonucunda, STH pazarında Vodafone Grubu nun faaliyetlerini daha etkin bir şekilde yürütebileceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla bildirim konusu işlem neticesinde STH pazarında hâkim durum yaratılmasının veya mevcut bir hâkim durumun güç lendirilmesinin söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 1 Vodafone Grubu, ana şirket olan Vodafone Holding A.Ş. nin yanı sıra holdingin iştirakleri olan Vodafone Telekomünikasyon A.Ş., Vodafone Telekomünikasyon Altya pı Hizmetleri A.Ş., Vodafone Dağıtım Hizmetleri A.Ş., Vodafone Teknoloji Hizmetleri A.Ş., Vodafone Alternatif Telekom Hizmetleri A.Ş. ile Vodafone Overseas Holding A.Ş., Vodafone International Holding A.Ş. ve Türkiye Vodafone Vakfı ndan oluşmaktadır. 2 Şehir içi, şehirlerarası, uluslararası ve mobile giden aramaları kapsamaktadır. 3 Şehir içi, şehirlerarası, uluslararası ve mobile giden aramalardan elde ettiği gelirlerin yanı sıra bağlantı -nakil ücretleri de kapsamaktadır. 11-55/1440 -514 3 90 Genişbant İnternet Erişim Hizmetleri Pazarı Genişbant internet erişim hizmeti ülkemizde bakır kablo ağı, fiber kablo ağı, kablo TV şebekesi ve mobil şebekeler4 üzerinden sunulmaktadır. Bahse kon u erişim şekilleri hem birlikte hem de ayrı ayrı incelenmiştir . Bu inceleme sonucunda h er ne kadar zaman içerisinde pazar payında düşüş yaşansa da bakır kablo ağı ile erişimin hala en yaygın erişim türü olduğu görülm üştür . Söz konusu altyapıyı elinde bulu nduran Türk Telekom, BTK mevzuatı gereğince sahip olduğu altyapıyı alternatif İSS işletmecilerin erişimine açmakla yükümlüdür. Bu doğrultuda alternatif işletmeci yeniden satış, veri akış erişimi ve yerel ağın paylaşıma açılması gibi yöntemlerle Türk Teleko m altyapısına erişebilmekte ve 100 genişbant internet hizmeti verebilmektedir. Kablo ve mobil şebekeler hariç olmak üzere genişbant internet erişimi pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar payları na bakıldığında, Koçnet ve Vodafone un toplam pazar payları nın oldukça düşük seviyelerde olduğu görülmüştür. Bunun yanında bakır kablo ağını elinde bulunduran Türk Telekom u n iştiraki TTnet oldukça yüksek bir paya sahiptir. BTK Görüşü nde devralma işlemi neticesinde Vodafo ne Grubu nun genişbant internet erişim hizmetlerindeki pazar payının %2 civarında gerçekleşmesinin beklendiği ve bu açıdan bakıldığında teşebbüsün sabit genişbant internet erişimi pazarında pay sahibi olmaya başlayacağı ifade edilmiştir. Bunun yanında Vod afone, GSM hizmetleri pazarında yer alan üç oyuncudan biri 110 olması sebebiyle mobil genişbant internet erişim hizmeti de sunmaktadır. Dolayısıyla sabit ve mobil erişimin bir arada değerlendirildiği durumda, devralma işlemi sonrasında bu pazarda da Vodafone u n payında bir artış yaşanacaktır. Ancak gerek Vodafone un GSM hizmetleri pazarındaki konumu, gerekse sabit genişbant internet erişim hizmetleri pazarında Koçnet ve Vodafone un sahip olduğu pazar payları birlikte değerlendirildiğinde söz konusu işlem netice sinde hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı kanısına varılmıştır . Altyapı İşletmeciliği Pazarı Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, altyapı işletmeciliğinin, telefon hizmeti hariç 120 olmak üzere, işletm ecilere ve kullanıcılara elektronik haberleşme hizmetleri sunulmasına imkân sağlayan transmisyon altyapısının kurulması ve işletilmesi şeklinde tanımlandığı anlaşılm ıştır. BTK Raporu na göre a lternatif işletmecilerin 2011 yılı ikinci çeyrek itibariyle top lam fiber uzunluğ u 32.523 km iken Türk Telekom un 2011 yılı birinci çeyrek itibariyle 134.000 km fiber altyapısı bulunmaktadır. Alternatif işletmecilerin söz konusu fiber uzunluğunun 26.431 km si kendi altyapılarına ait olup , geri kalanı kiraladıkları omur ga ve erişim şebekelerin den oluşmaktadır. Koçnet in kendisine ait kablo yatırımı yalnızca Koç Üniversitesi nde bulunan 2000 metrelik bir fiber optik kablo ol up, diğer tüm faaliyet alanlarına hâlihazırda altyapısı olan firmalardan hat kiralama yöntemi ile hizmet ver mektedir . BTK Görüşü nde de 130 benzer şekilde Koçnet in kiralık devre sayısının sınırlı olduğu ve kiralık devre geliri bulunmadığı vurgulanm ıştır. Bunun yanında Vodafone Grubu altyapı işletmeciliği pazarında VF Altyapı ve VF Alternatif şirketleri üz erinden hizmet sağla maktadır . Pazar hakkında elde edilen bilgiler ışığında ve 31.3.2010 tarih ve 10 -27/386 -141 sayılı Rekabet Kurulu kararı ile paralel şekilde, altyapı işletmeciliği pazarının genelini 4 BTK Raporu nda mobil genişbant erişimi, 3G veya daha üstündeki mobil standartları kullanan internet erişimi olar ak tanımlanmıştır. 11-55/1440 -514 4 yansıtan tek bir pazar payı verisi bulunmadığı anlaşı lmıştır. Bu kapsamda kullanılabilecek verilerinden biri BTK Görüşü olup, bu Görüş kapsamında altyapı işletmecilerinin kiralık devre hizmetlerine ilişkin elde ettikleri gelire göre hesaplanan pazar payları neticesinde Türk Telekom un oldukça yüksek bir paza r payına sahip olduğu, Vodafone un payının ise %6,2 de kaldığı anlaşılm ıştır. Alternatif işletmecilerin 140 sahip olduğu abone sayılarına göre pazar paylarına bakıldığındaysa devralma işlemi neticesinde Vodafone Grubu nun yaklaşık %22 lik bir pazar payına sahi p olacağı görülm üştür . Bununla birlikte pazarda faaliyet gösteren Superonline ve Metronet gibi diğer işletmeciler de yakın pazar paylarına sahiptir. BTK Görüşü nde ilgili devralma işlemi sonucunda, Vodafone Grubu nun ilgili pazarlardaki konumunda önemli bi r değişiklik olmayacağı belirtilm iştir. Tüm bu değerlendirmeler ışığında , bahse konu pazarda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmadığı kanısına varılmıştır . İşlemin Yakınsama Olgusu Kapsamında Değerlen dirilmesi Yukarıda, bildirim kapsamında işlem taraflarının birbirleriyle örtüşen faaliyetleri ve 150 işlemin yatay olarak etkilenen pazarlardaki etkileri üzerine bir değerlendirme yapılmıştır. Bununla birlikte, günümüzde, teknolojik gelişmelerle paralel şekild e birçok elektronik haberleşme hizmetinin birbirinin tamamlayıcısı haline geldiği görülmektedir. Bu kapsamda ilgili devralma işleminin birlikte sunulmaya başlayan ve yakınsayan hizmetler bakımından da değerlendirilmesi gerekli görülmüştür . Özellikle sab it ve mobil iletişim şebekelerinde gerçekleşen yakınsama, sabit ve/veya mobil iletişim operatörlerini kullanıcılarına sabit ve mobil hatlar üzerinden ses, veri ve görüntüyü bir arada (çoklu oyun) sunma stratejisine yönlendirmektedir. Bu şekilde paket ( bund le) hizmetler sunarak firmalar hem maliyetlerini düşürmeyi ve gelirlerini arttırmayı hem de rekabet güçlerini arttırmayı ve tüketicinin gözünde daha cazip hale 160 gelmeyi amaçlamaktadırlar. Benzer şekilde, ilgili işlemin, ana faaliyet konusu GSM hizmetleri o lan Vodafone un müşterilerine bütünleşik telekom çözümleri sunma stratejisinin pekişmesini sağlayaca k, mobil hizmetler için hayati öneme sahip olan transmisyon altyapısını destekle yecek ve sabit hat pazarında pay elde edilebilece k, fiber optik altyapısı yaygınlaştırılarak bu altyapı üzerinden sunulan hizmetler artaca k ve böylece Türk Telekom karşısında rekabetçi baskı yaratılabilece ktir. BTK Görüşü nde de mobil işletmecilerin sabit telefon hizmetlerinde yer almasının sektörde bundle hizmetleri yaygınlaştı racağı ve böylece yerleşik sabit hat operatörü üzerinde rekabetçi baskı yaratabileceği vurgulanm ıştır. Sonuç olarak yakınsama kapsamında 170 değerlendirildiğinde, dosya konusu devralma işleminin ilgili pazarlarda rekabeti azaltmayacağı, tam tersi şekilde rekab etçi etkiler doğurabileceği düşüncesi hasıl olmuştur . H.SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması G ereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılması nın söz konusu 180 11-55/1440 -514 5 olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.