Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -3-224 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-21/273-101 Karar Tarihi : 4.3.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr . Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, İmren SEYRANTEPE C. BAŞVURUDA BULUNAN : . . .. 20 D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: Desa Deri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -3-224 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-21/273-101 Karar Tarihi : 4.3.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr . Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, İmren SEYRANTEPE C. BAŞVURUDA BULUNAN : . . .. 20 D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: Desa Deri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Halkalı Cad. No: 208 34620 Sefaköy/İstanbul Boyner Büyük Mağazacılık A.Ş. Büyükdere Cad. N oramin İş Merkezi No:237 34398 Maslak/İstanbul Samsonite Seyahat Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. 30 Eski Büyükdere Cad. No:47 MED Marine Plaza Kat:8/9 Maslak/İstanbul E. DOSYA KONUSU: Desa Deri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Boyner Büyük Mağazacılık A.Ş. ye ait mağazalarda Samsonite markalı ürünlerin aynı fiyata satıldığı ve söz konusu fiyatların aynı ürünün yurtdışındaki fiyatlarına kıyasla oldukça yüksek olduğu iddiası . F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, Desa Deri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Desa) ve Boyner Büyük Mağazacılık A.Ş. (Boyner) ye ait mağazalarda Samsonite marka lı 40 ürünlerin aynı fiyata satıldığı ve söz konusu fiyatların aynı ürünün yurtdışındaki fiyatlarına kıyasla oldukça yüksek olduğu belirtilerek Desa nın hakim durumunu kötüye kullandığı iddiasında bulunulmakta ve gereğinin yapılması talep edilmektedir. G. D OSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.10.2009 tarih ve 7483 sayı ile gi ren başvuru üzerine hazırlanan 11 .12.2009 tarih ve 2009 -3-224/İİ-09-ÜG sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulu nun 23.12.2009 tarih ve 09-60/1465 -M sayılı toplantısında görüşülmüş ve 40 54 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili 50 10-21/273 -101 2 karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenl enen 23.2.2010 tarih ve 2009 -3- 224/ÖA-10-ÜG sayılı Önaraştırma Raporu 25.2.2010 tarih ve REK.0.07.00.00 -110/70 sayılı Başkanlık önergesi ile 10 -21 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; - Şikayet konusu iddialar bakımından Desa Deri Sanayi ve Ticaret A.Ş., Boyner Büyük Mağazacılık A.Ş. ve Samsonite Seyahat Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı, - Bununla birlikte Sam sonite Seyahat Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. ye alıcılarına bildirdiği 60 fiyatların tavsiye edilen azami satış fiyatı niteliğinde olduğunun algılanmasını sağlamaya yönelik gerekli tedbirleri alması hususunda görüş bildirilmesinin uygun olacağı sonuç ve kanaati ne ulaşıldığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Şikayete Edilen Taraflar I.1.1. Desa Deri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Desa) 70 1972 yılında kurulan Desa, ham deri işlenmesi, tabaklanması, kürk yapımı, deri mobilya, deri aksesuar, deri konfe ksiyon, deri ayakkabı, deri kimyasal ürünleri ve seyahat ürünleri üretimi, ihracatı, satış ve pazarlaması faaliyetlerinde bulunmaktadır. Desa nın Türkiye çapında 66, yurtdışında 2 adet mağazası mevcuttur. Hisselerinin %30 u halka açık olan Desa Melih Çelet ve Çelet Ailesi tarafından kontrol edilmektedir. Desa, Samsonite Europe NV ile 1.4.1986 tarihinde imzalanan distribütörlük sözleşmesi kapsamında Samsonite markalı valizlerin, seyahat çantalarının ve 80 aksesuarların Türkiye distribütörü olarak faaliyet gös termekte iken 1.10.2007 tarihinde anılan sözleşme taraflarca feshedilmiş ve bu tarihten itibaren Samsonite markalı ürünlerin satış ve pazarlaması faaliyeti Samsonite Seyahat Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. (Samsonite Türkiye) tarafından yürütülmeye başlanmıştır . Dolayısıyla Desa nın Samsonite markalı ürünlerin Türkiye deki dağıtıcısı olma durumu 1.10.2007 tarihinden itibaren son bulmuş, söz konusu ürünlerin alıcısı konumuna geçmiştir. I.1.2. Boyner Büyük Mağazacılık A.Ş. (Boyner) Boyner, Türkiye nin birçok ili nde bulunan çok bölümlü mağazalarında kadın, erkek, 90 çocuk, genç giyim, spor giyim, ayakkabı&aksesuar, kozmetik ve ev eşyası kategorilerine ait yerli ve yabancı markalı ürünlerin satışını gerçekleştiren perakende firmasıdır. Boyner in ortaklık yapısına Tabl o 1 de yer verilmiştir. Tablo 1 Boyner in Ortaklık Yapısı Hissedar Hisse Oranı (%) Altınyıldız Mensucat ve Konfeksiyon Fabrikaları A.Ş. 8,15 Boyner Holding A.Ş. 21,83 Fennella S.A.R.I. 30,05 Halka Arz 39,90 Diğer 0,07 10-21/273 -101 3 TOPLAM 100,00 I.1.3. Samson ite Seyahat Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. (Samsonite Türkiye) Halihazırda incelemeye konu ürünlerin (valizler, bond çantalar, evrak çantaları, makyaj çantaları, elbise çantaları, bilgisayar çantaları, sırt çantaları) Türkiye deki 100 münhasır dağıtıcısı Samsonit e Türkiye dir. Samsonite Türkiye, Samsonite Europe NV nin kontrolünde faaliyet göstermekte olup hisselerinin %60 ı Samsonite Europe NV ye, %39,99 u Desa ya, kalan %0,01 lik bölümü ise Çelet Ailesi ne aittir. Samsonite Europe NV, seyahat ürünleri alanında faaliyet gösteren Belçika menşeli bir firma olup Türkiye nin de dahil olduğu çok sayıda ülkede Samsonite marka seyahat ürünleri ve aksesuarlarının satışını gerçekleştirmektedir. Samsonite Türkiye nin yönetim kurulu üyeleri; Melih Çelet , Fabio Rugarlı , Timo thy Parker ve John Haney den oluşmaktadır. 110 I.2. İlgili Pazar I.2.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler Samsonite Türkiye nin faaliyeti genel olarak valiz, evrak çantası gibi ürünlerin satış ve pazarlamasına ilişkindir. Bu ürün grupları genel olarak deri ve deri ürünleri sektörünün bir parçası olan saraciye sektörü içerisinde yer almaktadır. Deri sanayi; deri ve kürk giyim, ayakkabı, saraciye ve deri işleme olmak üzere dört alt sektörden oluşmaktadır. Saraciye sektörü, çanta, valiz, cüzdan, kemer gibi fark lı ürün 120 gruplarını içermektedir. Sektörünün büyük çoğunluğunu küçük ve orta ölçekli işletmeler oluşturmaktadır. Saraciye sektöründe en önemli üretim merkezleri İstanbul un Eminönü ilçesinde bulunan Mercan, Gedikpaşa ve Laleli dir. Bu bölgeler aynı zamanda çok sayıda fabrika satış mağazasının bulunduğu toptan satış merkezleridir. Saraciye sektörü içerisinde yer alan el çantası, cüzdan ve valiz gibi ürünler oldukça geniş bir fiyat yelpazesine sahiptir. Söz konusu ürünler Desa nın da aralarında bulunduğu Hotiç , Matraş, Divarese, Derimod, İnci, BETA, Kemal Tanca, TOGO, Tergan, Gön Deri, Nine West, Benetton, Delsey, Pierre Cardin, Vakko gibi yerli ve yabancı çok sayıda marka ile pazara sunulmaktadır 130 Sektörde önemli miktarda ithalat ve ihracat da gerçekleştirilme ktedir. Kaliteli ürün sınıfında İtalya ve İspanya dan, orta ve düşük kaliteli ürün sınıfında ise Çin, Brezilya, Güney Kore ve Hindistan gibi ülkelerden ithal edilen ürünler bulunmakta olup özellikle Çin ve Hindistan dan gelen ucuz ürünler iç pazardaki reka bet üzerinde etkili olmaktadır. Yukarıdaki verilerden hareketle, Türkiye de saraciye sektöründe çok sayıda oyuncunun yer aldığı, ithal ürünlerin baskısının yoğun şekilde hissedildiği ve rekabetçi bir yapının bulunduğunu söylemek mümkündür. 140 I.2.2. İlgil i Ürün Pazarı İlgili ürün pazarının tespitinde; tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar dikkate 10-21/273 -101 4 alınmakta, ayrıca bu amaçla arz ikamesi gibi diğer unsurlar da değerlendirilebilm ektedir. İncelemeye konu Samsonite markalı ürünler başta valiz olmak üzere evrak çantaları, makyaj çantaları, elbise çantaları ve bilgisayar çantaları olarak sayılabilir. Temelde seyahat sırasında kullanılan ve bu yönüyle günlük kullanıma yönelik çantalar dan 150 farklılaşan bu ürünler, seyahat ürünleri olarak nitelendirilebilir. Seyahat ürünleri alışveriş merkezlerine bulunan giyim, ayakkabı, çanta satışı yapılan mağazalarda, çok departmanlı mağazalarda, sadece bu ürünlerin satışında uzmanlaşmış mağazalarda ya da perakende zincirlerinde satılabilmektedir. Pazarda aynı zamanda önemli miktarda ithalat gerçekleştirilmektedir. Çin, Brezilya, Güney Kore gibi ülkelerden ithal edilen uygun fiyatlı ürünlerin yaygın olarak satıldığı pazara teşebbüsler özellikle ithalat yoluyla kolayca girebilmektedir. Pazarda oldukça geniş fiyat yelpazesine sahip çok sayıda üretici ya da ithalatçı faaliyet göstermektedir. Söz konusu ürünlerin her birinin ayrı birer ilgili ürün pazarı olarak ele alınabilmesi de mümkün olmakla birlikte, se yahate yönelik kullanım amacına sahip olma, arz 160 ikamesinin kolaylığı ve pazardaki oyuncuların söz konusu ürün gruplarından birçoğunda aynı anda faal olmaları dikkate alınarak ilgili ürün pazarı bu dosya özelinde, tüm bu ürünleri kapsayacak şekilde seyahat ürünleri olarak belirlenmiştir. I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar İncelemeye konu seyahat ürünleri satışlarının tüm Türkiye çapında gerçekleştirilmesi ve bölgeler arasında rekabet koşulları bakımından belirgin farklılıkların olmaması nedenleriyle ilgili coğr afi pazar Türkiye olarak tespit edilmiştir. 170 I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme I.3.1. Samsonite Markalı Ürünlerin Satış Yöntemi ve Fiyatlarına İlişkin Tespitler Önaraştırma kapsamında Desa ve Boyner in merkez ofislerinde yapılan yerinde incelemelerde şikayette yer alan fiyat birliği iddiasına ilişkin olarak iki teşebbüs arasında herhangi bir işbirliğinin varlığına yönelik bilgi ya da belge bulunmamıştır. Bununla birlikte Desa ve Boyner in perakende satış fiyatı listeleri karşılaştırıldığınd a ürün gamları farklılık arz etmekle birlikte her iki mağazada satılan neredeyse tüm ürünlerin etiket fiyatlarının aynı olduğu görülmüştür. 180 Her ne kadar şikayet edilen taraflar Desa ve Boyner olsa da, perakende satış fiyatlarında görülen benzerliklerin k aynağının bu iki teşebbüs arası bir işbirliği olmadığı kanaati oluştuktan sonra, her iki teşebbüse Samsonite markalı ürünleri sağlayan Samsonite Türkiye nin dikey fiyat tespitine yönelik bir eylemde bulunup bulunmadığının sorgulanması gereği doğmuştur. Bu doğrultuda Samsonite Türkiye de de yerinde inceleme yapılmak istenmiş ancak, şirketin 2009 yılı sonu itibar ıyla Türkiye deki ofisinin geçici olarak kapatılması ve çalışanlarının tasfiye edilmesi nedeniyle söz konusu şirkette yerinde inceleme yapılamamıştır1. Bununla birlikte Desa da yapılan yerinde inceleme esnasında Türkiye de bulunan Samsonite 190 1 Ticari sır Ticari sır .. 10-21/273 -101 5 Türkiye Yönetim Kurulu Üyesi ve Genel Müdürü John Haney ile görüşme yapma imkanı bulunmuştur. I.3.1.1. Samsonite Markalı Ürünlerin Satış Kanalları Samsonite mar kalı ürünlerin satışının gerçekleştirildiği kanallar esas olarak 1) Samsonite Türkiye ye ait Samsonite mağazaları 2) Desa mağazaları, 3) Boyner mağazaları ve 4) Diğer alıcılar olarak sıralanabilir. Bunlara ek olarak Samsonite markalı ürünler paralel ithala t yoluyla, belirli iş hanlarında faaliyet gösteren teşebbüslerce ve internet üzerinden satış yapan alışveriş mağazalarında da satışa 200 sunulabilmektedir. Samsonite Türkiye nin satış yaptığı kanallara göre 2008 yılı satış dağılımı na Tablo 2 de yer verilmiştir . Tablo 2 Samsonite Türkiye nin Kanallara Göre 2008 yılı Satışları Kanallar Satışlar (TL) % Samsonite Mağazaları Desa Mağazaları Boyner Mağazaları Diğer TOPLAM I.3.1.1.1. Samsonite Türkiye ye Ait Samsonite Mağazaları Samsonite mağazalar ı münhasıran Samsonite markalı ürünlerin perakende satışının yapıldığı mağazalardır. Bu mağazalar alışveriş merkezlerinde ya da havalimanlarında konumlanmış ve belirli tipte dekore edilmiştir. Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere Samsonite Türkiye nin s atışlarının yaklaşık yarısı bu mağazalar üzerinden 210 gerçekleşmektedir. İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Muğla da bulunan mağazaların sayısı 9 dur. Bu mağazalar Samsonite Türkiye tarafından işletilmekte olduğundan Samsonite Türkiye ile aynı ekonomik bütünlü k içerisinde yer almaktadırlar. I.3.1.1.2. Desa Mağazaları Desa nın Ankara, Adana, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bursa, Çorlu, Denizli Eskişehir, Gaziantep, İstanbul, İzmir, İzmit, Kayseri, Konya ve Mersin de mağazaları mevcuttur. Bu mağazalarda kendi ürett iği deri ürünlerinin yanı sıra Samsonite markalı seyahat ürünlerinin de satışını yapmaktadır. Ayrıca Desa tarafından işletilen iki adet Samsonite unvanlı mağaza mevcuttur. 220 Tablo 2 den de görül düğü üzere Samsonite Türkiye nin gerçekleştirdiği satışların kendi mağazalarından sonra büyük çoğunluğu Desa kanalıyla gerçekleşmektedir. Samsonite Türkiye nin 2008 yılı toplam satışlarının % i Desa vasıtası ile yapılmıştır. Desa yetkilileri tarafından Samsonite Türkiye ile aralarında alım satım ilişkisini düzenleye n herhangi bir sözleşme bulunmadığı ifade edilmiştir. Desa da yapılan yerinde incelemede, Samsonite Türkiye nin eski çalışanları Tuba Nazlı Birinci , Seila Mizrahi ya da Emre Hancıoğlu tarafından Desa çalışanı Arda Akçakoca ya düzenli olarak incelemeye ko nu ürünlerin perakende satış fiyatları ve 230 hangi ürünlerde ne oranda indirim gerçekleştirileceğine ilişkin bilgileri içeren elektronik postalar gönderildiği anlaşılmıştır. Bazı yazışmalarda Samsonite Türkiye çalışanı tarafından kendi mağazalarına gönderilen fiyat ya da indirime ilişkin talimatları veya perakende satış fiyatı listelerini içeren elektronik postaların, Bilgi kısmına eklenerek Arda Akçakoca ya da gönderilmekte olduğu gözlenmiştir. 10-21/273 -101 6 Samsonite çalışanı Tuba Nazlı Birinci tarafından gönderilen e lektronik postaların ekinde yer alan perakende satış fiyatı listelerinde tavsiye veya azami satış fiyatı gibi bir ibare bulunmamaktadır. 240 Bazı elektronik postalarda ise Desa çalışanının, Samsonite Türkiye çalışanından ürünlerin perakende satış fiyatları ve indirimler hakkında bilgi talep etmekte olduğu görülmektedir. Öte yandan Desa nın kendi iradesiyle uyguladığı birtakım indirimlerin de mevcut olduğu ve Samsonite Türkiye çalışanı tarafından bu indirimlerin takip edildiği de dosya mevcudunda yer alan elektronik postalardan anlaşılmaktadır. Ayrıca, Desa Yönetim Kurulu Başkanı ve Samsonite Türkiye Yönetim Kurulu üyesi Melih Çelet ile27.1.2010 tarihi nde yapılan görüşmede Melih Çelet ; 250 - Samsonite Türkiye nin herhangi bir şekilde Desa nın yeniden satış fiyat ını tespit etmediğini, - Elektronik postalarda yer alan fiyatları tavsiye edilen satış fiyatları olarak algıladıklarını ve - Desa nın indirim yapma ihtiyacı duyduğunda diğer Samsonite satıcılarının tepkisine aldırış etmeden istediği indirimi her zaman yap abildiğini ifade etmiştir. Buna ek olarak Samsonite Türkiye Genel Müdürü John Haney ise; aynı tarihli görüşmede; 260 - Samsonite Türkiye nin, müşterilerine gönderdiği fiyat listelerinin, tavsiye edilen yeniden satış fiyatlarını ifade etmekte olduğunu, - Söz konusu fiyatların sadece tavsiye fiyatı ifade etmesi ve herhangi bir şekilde yeniden satış fiyatının tespiti anlamına gelmemesinin Samsonite Europe N.V. nin faaliyet gösterdiği tüm ülkelerde özen gösterdiği bir husus olduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla, her ne kadar Desa ve Samsonite Türkiye yetkilileri ifadelerinde, elektronik posta yoluyla gönderilen perakende satış fiyatlarının tavsiye niteliğinde olduğunu ve bu fiyatlara tam olarak uyulmadığını belirtseler de yerinde incelemeler 270 esnasında elde edilen p erakende satış fiyatı listeleri Desa nın genel olarak bu fiyatlara uyduğunu göstermektedir. Ayrıca Desa ve Samsonite Türkiye çalışanları arasındaki elektronik postalardan da Desa tarafından Samsonite mağazalarında uygulanan perakende satış fiyatlarının ve indirimlerin düzenli olarak takip edildiği ve bunlara uyulmaya çalışıldığı anlaşılmaktadır. Samsonite Türkiye nin de Desa daki indirimlerden haberdar olmaya çalıştığı gözlemlenmiştir. I.3.1.1.3. Boyner Mağazaları .Boyner in çeşitli illerde 29 adet çok katlı mağazası ve tek kategoriden oluşan 12 adet konsept mağazası bulunmaktadır. Boyner mağazalarında gerçekleştirilen satışlar 280 2008 yılı verilerine göre Samsonite Türkiye nin satışlarının % .. ünü oluşturmaktadır. Boyner de yapılan yerinde incelemede, Samsonite Türkiye nin eski çalışanı Doğan Tarhan tarafından Boyner çalışanları Demet Eren ve Tamer Gürler e incelemeye konu ürünlerin perakende satış fiyatları ile hangi ürünlerde ne oranda indirim olacağı 10-21/273 -101 7 ve gerçekleşti rilme tarihine ilişkin bilgilerin ve bu fiyatların ya da indirimlerin sisteme tanıtılmasına yönelik talimatların düzenli olarak elektronik posta ile gönderildiği anlaşılmıştır. Öte yandan yerinde inceleme sırasında elde edilen bir yazışmada ise, Boyner 290 çalışanı Desa daki indirimlerin benzerlerini Boyner mağazalarında da uygulanmasını Samsonite Türkiye den talep etmektedir: Nitekim bazı yazışmalardan da, Turkcell indirimi ya da kredi kartı indirimleri gibi indirimlerin Boyner ve Samsonite Türkiye arasın da paylaşılabildiği, zaman zaman da Samsonite Türkiye nin bu indirimlere katkı sağlamayı reddedebildiği anlaşılmaktadır . Dosya mevcudundan, Samsonite Türkiye ile Boyner arasındaki alım satım ilişkisi nin Konsinye Satış Sözleşmesi ve Konsinye Satınalma Sözleşmesi ile düzenlen diği anlaşılmıştır. Raportörlerce Boyner Ayakkabı Grubu Kategori Müdürü Demet Eren ile 300 yapılan 28.1.2010 tarihli görüşmede n, konsinye yönteme ilişkin olarak; - Samsonite Türkiye ile Boyner in ortaklaşa belirlediği bir ürün gamının Boyner mağazalarına sevkinin Samsonite Türkiye tarafından yapıldığı, her türlü depolama ve lojistik maliyetini de Samsonite Türkiye nin üstlendiği, - Ürünlerin Boyner tarafından emanetçi gibi alındığı ve malın mülkiyetinin Boyner e değil, Samsonite Türkiy e ye ait olduğu, - Ürünler satıldıkça Samsonite Türkiye nin satılan ürünlere ait maliyeti Boyner e 310 faturalamakta olduğu, Boyner in stok riskini üzerine almadığı, - Ürünün perakende satış fiyatının temelde Samsonite Türkiye tarafından belirlenmekte olduğu , verilen fiyata göre o ürünü satıp satmama kararının Boyner e ait olduğu, - Boyner in Anahtar Kart uygulaması çerçevesinde müşteriye özel olarak yapılan indirimler dışında Samsonite markalı ürünlerdeki indirimlerin zaman ve oranlarının da temelde Samso nite Türkiye tarafından belirlendiği nin ifade edil diği anlaşılmıştır. 320 Boyner mağazalarında satılan Samsonite markalı ürünlerin satış fiyatı Samsonite Türkiye tarafından konsinye satış yöntemi yoluyla belirlenmektedir. I.3.1.1.4. Diğer Alıcılar Samson ite Türkiye, Desa ve Boyner haricinde, çeşitli firmalara herhangi bir sözleşmeye dayanmaksızın, sınırlı düzeyde toptan satış yapmaktadır. 2008 yılında bu firmaların sayısı yüksek iken 2009 yılında Samsonite Türkiye nin bulunurluğunu önemli derecede azalttı ğı, söz konusu firmaların birçoğuna 2009 yılı içerisinde ürün satmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla 2008 yılı için bu kanalın Samsonite Türkiye nin 330 satışları içerisindeki payı % ... iken, 2009 yılında bu rakamın oldukça azaldığı izlenimi edinilmiştir. 10-21/273 -101 8 2009 yılında sınırlı düzeyde satışa devam edilen firmalardan biri olan Akbacakoğlu Kundura San. ve Tic. A.Ş. (Ayakkabı Dünyası) nin Yönetim Kurulu Üyesi Faruk ile 5.2.2010 tarihinde Raportörlerce yapılan yapılan görüşmede Akbacakoğlu , - Toplam 30 adet Ayakkabı Dünyası mağazasından 4 ünde Samsonite markalı ürünlerin satılmakta olduğunu, - Samsonite markalı ürünlerin alım -satımına ilişkin olarak imzalanan herhangi bir sözleşmenin mevcut olmadığını, 340 - Ürünün perakende satış liste fiyatları, indirim zamanları ve in dirim oranlarının Samsonite Türkiye tarafından elektronik posta yoluyla gönderilmekte olduğu ve mağazalarda satışların Samsonite Türkiye tarafından gönderilen fiyatlardan gerçekleştirilmekte olduğunu ifade etmiştir. Nitekim Ayakkabı Dünyası nın uyguladığı perakende satış fiyat listesi ile Desa ve Boyner in fiyat listeleri karşılaştırıldığında, ürün gamı farklılık arz edebilmekle birlikte aynı ürünler için aynı fiyatların söz konusu olduğu görülmektedir. 350 I.3.1. 2. Samsonite Markalı Ürünlerin Yurtiçi -Yurtdış ı Satış Fiyatı Farklılığına Yönelik Tespitler Desa, Kurum kayıtlarına 15.2.2010 tarih ve 1283 sayıyla giren yazısında, Samsonite markalı ürünlerin yurtiçi -yurtdışı fiyat farklılığına ili şkin açıklamalarda bulunmuştur . Anılan yazıda belirli ürünler için 20 09 yılında çeşitli Avrupa ülkelerindeki fiyatlar ve yurtiçi fiyatları sunulmuştur. Söz konusu fiyatlar incelendiğinde, Samsonite markalı ürünlerin ithalat yoluyla piyasaya sunulması nedeniyle, yurtiçi fiyatların navlun, sigorta, gümrükleme gibi ek maliyetl erden etkilendiği görülmektedir. Nitekim aynı yazıda seyahat ürünleri ithal edilirken, 08.04.2008 tarihli, 26841 sayılı Resmi 360 Gazete de yayınlanan 2008/13449 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile seyahat çantaları, el çantaları ve benzeri mahfazaların ithala tında 3 yıl süreyle ek mali yükümlülük tahsil edilmesine karar verildiği bu nedenle navlun vb. gibi masraf kalemlerinin yanı sıra, 2009 yılı için 3,00 USD/kg veya maksimum 5,00 USD/adet ; 2010 yılı için 2,90 USD/ kg veya maksimum 4,75 USD/adet ek masraf ın söz konusu olduğu belirtilmektedir. I.3.2. Hukuki Değerlendirme I.3.2.1. Samsonite Markalı Ürünlerin Desa ve Boyner Mağazalarında Aynı Fiyata 370 Satıldığı İddiası 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi; belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dola ylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaları yasaklamaktadır. Mal veya hizmetlerin alım veya satım fiyatının teşebbüsler arası yatay ya da dikey a nlaşmalar yoluyla belirlenmesi anılan madde kapsamında ihlal sayılmaktadır. Nitekim sağlayıcının ürünün yeniden satış fiyatını belirlemesi, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğ i nin 4. maddesinde sıralanan ve rekabet kısıtları içe ren anlaşmaları grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaran sınırlamalardan en temel olanıdır. Bununla birlikte aynı maddenin devamında, 380 taraflardan herhangi birinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlay ıcının azami satış fiyatını belirlemesinin veya satış fiyatını tavsiye etmesinin mümkün olduğu belirtilmektedir. 10-21/273 -101 9 Önaraştırma sürecinde Samsonite markalı ürünlere ilişkin olarak piyasada bir fiyat birliğinin söz konusu olduğu görülmekle birlikte bu durumu n Desa ya da Boyner gibi yeniden satıcıların kendi aralarındaki bir anlaşmadan kaynaklandığına yönelik bir tespit yapılmamıştır. Diğer yandan, önceki bölümlerde yer verilen bilgilerden Samsonite Türkiye tarafından 390 Desa, Boyner ve diğer alıcılara perakende satış fiyatlarını gösteren fiyat listeleri ile indirim oranları ve tarihlerine ilişkin bilgilerin düzenli olarak gönderildiği anlaşılmaktadır. Samsonite Türkiye yetkilisince bu fiyatların tavsiye fiyatı ifade ettiği belirtilmiş olsa dahi bu yazışmalarda f iyatların tavsiye niteliğinde olduğuna ya da azami satış fiyatını ifade ettiğine dair herhangi bir ibare olmadığı görülm üştür. Alıcıların uyguladığı perakende satış fiyatlarına bakıldığında da bunların alıcılarca sabit fiyat olarak algılandığı açıktır. İncelemeye konu durumda Samsonite Türkiye ile Boyner haricindeki alıcıları arasında alım -satım ilişkisi düzenleyen herhangi bir sözleşme, dolayısıyla da satış 400 fiyatının tespitine yönelik bir sözleşme hükmü bulunmamaktadır. Bununla birlikte alıcının yeniden s atış fiyatının çeşitli uygulamalar sonucu dolaylı olarak da tespit edilebileceği açıktır. Kâr marjının belirlenmesi, tavsiye fiyat niteliğinde ilan edilmiş bir fiyat seviyesinden alıcının uygulayabileceği indirim oranının en üst seviyesinin belirlenmesi, a lıcıya tavsiye edilen fiyatlara uyduğu oranda kendisine ilave indirimler uygulanması ya da bu fiyatlara uymaması durumunda teslimatların geciktirilmesi, askıya alınması veya anlaşmanın sona erdirilmesi şeklinde alıcının tehdit edilmesi ya da fiilen bu tür cezai yaptırımların uygulanması yeniden satış fiyatının dolaylı yoldan belirlenmesine örnek olarak verilebilir. Samsonite Türkiye nin Desa üzerinde yukarıda sıralananlara benzer türden dolaylı bir uygulama, gönderilen fiyatları uygulatmaya 410 yönelik bir kont rol ya da yaptırım mekanizması tespit edilmemiştir. Samsonite Türkiye ve Desa çalışanları arasındaki yazışmalarda, gönderilen fiyatların Desa mağazalarında uygulanmasına yönelik açık bir talimat da bulunmamaktadır. Nitekim yukarıda bahsi geçen bir elektron ik postadan, istisnai bir uygulama olması muhtemel olmakla birlikte, Desa nın Samsonite Türkiye den bağımsız olarak Turkcell indirimi uyguladığı ve Samsonite Türkiye nin bu indirimi engelleme ya da Boyner mağazalarında da aynı indirimi uygulama yönünde b ir irade sergilemediği görülmektedir. Dolayısıyla, piyasada oluşan fiyat birliğinin, Samsonite Türkiye nin alıcıların kendi 420 satış fiyatını belirleme serbestisini engelleme yönünde aktif eylemlerinden ziyade, başta Desa olmak üzere alıcıların, Samsonite T ürkiye tarafından gönderilen fiyatları sabit fiyat olarak algılaması sonucu oluştuğu izlenimi doğmaktadır. Desa nın Samsonite Türkiye nin ortağı olmasının, Desa açısından bu durumu kolaylaştırıcı bir etki yarattığı da söylenebilir. Bununla birlikte, Samson ite Türkiye nin fiyat ve indirim oranlarını alıcılara gönderirken bunların sadece tavsiye niteliğinde olduğunun algılanmasını sağlama yönünde herhangi bir çabasının olmadığı da açıktır. Samsonite Türkiye tarafından, Boyner e konsinye adı verilen yöntem çerçevesinde satış yapılmakta olup imzalanan Konsinye Satış Sözleşmesi nde de buna uygun 430 olarak Boyner in malın mülkiyetine sahip olma, taşıma masraflarını üstlenme, satış sonrası hizmetleri sunma, hasarlı ürünlere ilişkin olarak üçüncü şahıslara sorumlu olma ya da satılamayan ürünlerin elde kalması gibi birtakım ticari riskleri 10-21/273 -101 10 üstlenmemesi sağlanmaya çalışılmıştır. Rekabet hukuku kapsamında konsinye alım - satıma yönelik sözleşmelerin alıcının ticari ya da mali riskleri üstlenmemesi bakımından, acentelik sözleşmeleri gibi değerlendirilebilmesi mümkündür. Söz konusu sözleşme ile perakende satış fiyatlarının Samsonite Türkiye tarafından belirleneceği düzenlenmiş olup yukarıda bahsedilen elektronik postalardan uygulamanın da bu yönde olduğu ancak Boyner in An ahtar Kart vb. gibi müşteriye özel indirimleri uygulama hakkının da saklı tutulduğu anlaşılmaktadır. Boyner deki 440 konsinye sistemi ile Samsonite Türkiye nin diğer alıcılarının kendilerine iletilen fiyatları sabit fiyat olarak algılamaları bir araya gelince de Samsonite markalı ürünler için fiyat birlikteliğini sağlamak kolaylaşmaktadır. Dikey fiyat tespitinin rekabet karşıtı olarak nitelendirilebilecek temel etkisi markalar arası rekabetten çok, marka içi rekabetin kısıtlanmasıdır. Bu çerçevede bu tür dikey kısıtların temel olarak diğer sağlayıcıları dışlayıcı, pazara giriş engeli yaratıcı etkilerinin bulunmadığı, bu yönüyle markalar arası rekabete sınırlama getirebilecek kısıtlamalardan daha az olumsuz etkilere sahip oldukları kabul edilmektedir. Pazardaki markalar arası rekabetin yoğunluğu ne kadar fazlaysa, marka içi rekabetin 450 kısıtlanmasından kaynaklı olumsuz etkiler o kadar az olacaktır. Bunun değerlendirilmesinde ise öncelikle sağlayıcının ve rakiplerinin pazar içindeki güç ve konumlarının ele alınması gerekmektedir. İncelemeye konu s eyahat ürünleri pazarında, Migros, Metro, Real, CarrefourSa gibi perakende zincirlerinde satılan uygun fiyatlı ürünlerden Louis Vuitton ve Prada gibi lüks segmentteki ürünlere kadar oldukça geniş bir ürün yelpazesi bulunmak tadır. Seyahat ürünleri alışveriş merkezlerinde bulunan giyim, ayakkabı, çanta satışı yapılan mağazalarda, çok departmanlı mağazalarda, sadece bu ürünlerin satışında uzmanlaşmış mağazalarda ya da perakende zincirlerinde satılabilmektedir. Önemli 460 miktarda i thalat gerçekleşen ve Çin, Brezilya ve Güney Kore gibi ülkelerden ithal edilen uygun fiyatlı ürünlerin yaygın olarak satıldığı pazara teşebbüslerin özellikle ithalat yoluyla kolayca girebilmesi mümkündür. Talep markalı olanlara göre daha uygun fiyatlı söz konusu ithal ürünlere sıklıkla kayabilmekte ve bu bağlamda pazar dinamik ve rekabetçi bir yapı sergilemektedir. Taraflarca gönderilen bilgi yazısında, Samsonite Türkiye nin elinde pazar payı tahminine yönelik bir çal ışma bulunmadığı belirtilmiştir . Yol gös terici olması açısından, Samsonite Türkiye nin 2008 yılı cirosunun, 2008 yılı seyahat çantaları, el çantaları vb. taşıyıcı eşya kategorisindeki toplam ithalat rakamına2 oranının kullanılabileceği ifade edilmiştir. Buna göre Samsonite markalı ürünlerin pa zar payı yaklaşık % .. seviyesindedir. Ancak ithal 470 edilen tüm ürünler içerisindeki pazar payı oldukça düşük olmakla birlikte, markalı ürünler içindeki pazar payının daha yüksek olacağı dikkate alınmalıdır . Samsonite marka seyahat ürünlerine ilişkin olarak i se talep ikamesi bakımından Delsey, Pierre Cardin, Benetton, Vox, Mandarina Duck, US Polo, Vakko, Pi, Titan gibi markalarla rekabet halinde olduğu söylenebilir. Dolayısıyla gerek seyahat ürünleri gerekse de alt ürün grupları veya markalı ürünler bazında Sa msonite Türkiye nin yüksek derecede pazar gücüne sahip olmadığı kanaati oluşmuştur . Samsonite Türkiye nin uyguladığı pazarlama stratejileri nedeniyle satışlarında hedeflediği düzeyi yakalayamaması da Samsonite markalı ürünlerin pazar gücüne sahip olmadığın ın diğer bir göstergesidir. Desa nın pazar payının ise, seyahat ürünleri pazarına ilişkin faaliyetlerini temelde 480 2 DPT tarafın dan yayınlanan İthalat ve İhracatın Uluslararası Standart Ticaret Sınıflandırmasına Göre Dağılımı Raporu ndaki ilgili kategoride yer alan ithalat tutarı kullanılmıştır 10-21/273 -101 11 Samsonite markalı ürünler üzerinden yürüttüğü dikkate alındığında %... ten daha az olduğu kanaatine varılmıştır . Bu çerçevede, Samsonite Türki ye nin tavsiye niteliğinde olduğunu belirttiği fiyatlara uymaları için alıcılarına bir zorlamada bulunduğuna veya uyulmaması durumunda herhangi bir yaptırım uygulama yönünde aktif bir irade sergilediğine yönelik tespit yapılmaması, pazarda markalar arası r ekabetin yeterli düzeyde ve dinamik yapıda olması ve Samsonite Türkiye nin önemli bir pazar gücüne sahip olmaması gibi unsurlar dikkate alındığında , Samsonite Türkiye hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. 490 I.3.2. 2. Samsonite Markalı Ürünlerin Yurtdışına Kıyasla Yüksek Fiyata Satıldığı İddiası Desa veya Samsonite Türkiye nin, faaliyet gösterdiği seyahat ürünleri pazarında gerek pazar koşulları gerekse de sahip olduğu pazar payı değerlendirildiğinde halihazırda hakim durumda bu lunmasının olası olmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, Desa tarafından sunulan açıklamalara önceki bölümlerde yer verilmekle birlikte, seyahat ürünleri pazarında hakim durumda bulunmayan Desa veya Samsonite Türkiye nin 6. madde kapsamında bir sorumluluğu bulunmaması nedeniyle, Samsonite markalı ürünlerin yurtdışına göre çok yüksek fiyatlara satıldığı iddiasına 500 yönelik olarak herhangi bir değerlendirme yapılmasına gerek duyulmamıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Dosya ko nusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, başvurunun reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.