REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2002 -2-36 (Menfi Tespit/ Muafiyet ) Karar Sayısı : 02-76/891 -367 Karar Tarihi : 2.12.2002 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU Üyeler : Dr. Kemal EROL, Nejdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Mustafa PARLAK, Rıfkı ÜNAL B- RAPORTÖR: Hakan Suat ÖLMEZ C- BAŞVURUDA BULUNAN: - Türk Telekomünikasyon A.Ş. D- TARAFLAR: - Türk Telekomün ikasyon A.Ş. Turgut Özal Bulvarı, Aydınlıkevler 06103
REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2002 -2-36 (Menfi Tespit/ Muafiyet ) Karar Sayısı : 02-76/891 -367 Karar Tarihi : 2.12.2002 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU Üyeler : Dr. Kemal EROL, Nejdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Mustafa PARLAK, Rıfkı ÜNAL B- RAPORTÖR: Hakan Suat ÖLMEZ C- BAŞVURUDA BULUNAN: - Türk Telekomünikasyon A.Ş. D- TARAFLAR: - Türk Telekomün ikasyon A.Ş. Turgut Özal Bulvarı, Aydınlıkevler 06103 ANKARA - Türk Telekomünikasyon A.Ş. Bayileri E- DOSYA KONUSU: Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom) hizmetlerinin Türk Telekom bayileri aracılığı ile veri lmesine yönelik olarak düzenlenen "Türk Telekom Bayilik Sözleşmesi"ne ilişkin Menfi Tespit/Muafiyet talebi. F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.3.2002 tarih ve 1329 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4, 6 ve 8. maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 16.9.2002 tarih ve 2002 -2-36/MM -02-HSÖ sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu 23.9.2002 tarih ve REK.0.06.00.00/81 sayılı Başkanlık önergesi ile 02 -57 sayılı Kurul toplantısında gör üşülerek, Telekomünikasyon Kurumu Başkanlığı'ndan görüş alınmasına karar verilmiştir. Telekomünikasyon Kurumu Başkanlığı'na, 2813 sayılı Telsiz Kanunu'nun 4502 sayılı Kanun'la değişik 7. maddesi ile konuya ilişkin olarak düzenlenen "İşbirliği Protokolü" u yarınca, 27.9.2002 tarih ve 2138 sayılı yazı ile sorulan görüşlerinin süresi içinde gelmemesi üzerine söz konusu rapor, 25.11.2002 tarih ve REK.0.06.00.00/110 sayılı Başkanlık önergesi ile 02 -76 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Türk Telekom ile bayileri arasında imzalanan "Türk Telekom Bayilik Sözleşmesi"nin acentelik niteliği taşıdığı, anılan sözleşmenin 4054 sayılı Kanun'un 4. ve 6. maddelerine aykırı olmaması nedeni yle talep edilen menfi tespit belgesinin verilmesi gerektiği ifade edilmektedir. 2 REKABET KURUMU H- İNCELEME VE DEĞERLENDIRME H.1. İlgili Pazar H.1.1. İlgili Ürün Pazarı Türk Telekom Bayilik Sözleşmesi nde bayinin yükümlülükleri sayılırken telefon ve faks haberleşmes i ile jeton ve telefon kartı satışlarının zorunlu, internet hizmetinin ise isteğe bağlı olarak sunulacağı , ayrıca bazı bayilere tahsilat yapma ve Türk Telekom müşterileri ile sözleşme imzalama yetkisi de verileceği belirtilmektedir. Aynı sözleşmede yönet melik kapsamında yapılacak değişiklik sonucu bayilerin, Türk Telekom un uygun gördüğü başka hizmetleri de verebileceği hükmü bulunmaktadır. Bu çerçevede, yapılacak bayilik sözleşmesinin Türk Telekom'un ilgili yönetmelik kapsamında vereceği her türlü hizme ti kapsaması nedeniyle ilgili ürün pazarı "Türk Telekom'un sunduğu veya sunacağı hizmetler pazarı" olarak tespit edilmiştir. H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Bildirime konu işlemin etkilediği ürünlerin tüm ülke pazarına satımının amaçlanmasından dolayı ve böl geler arasında pazarın farklılaşmasına sebep olacak herhangi bir unsurun bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir. H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Söz konusu başvuruda; Türk Telekom Bayi lik Sözleşmesi ne menfi tespit verilmesi, kabul edilmemesi durumunda muafiyet tanınması talep edilmektedir. Dosya mevcudu bilgilerden, Bayilik Sözleşmesi nin yapılmasının amacının; - nüfusun yoğun olduğu büyük şehirler ile belirli aylarda nüfusu önemli oranda artan tatil yörelerinde haberleşme ihtiyaçlarının karşılanmasında zaman zaman ortaya çıkan güçlüklerin yol açtığı suistimallerin ve bu yerlerde "Haberleşme Bürosu, Telefon Bürosu, Konuşma Bürosu" gibi adlar altında birtakım işyerlerinde fazla ücret karş ılığı vatandaşlara konuşma yaptırılmasının engellenmesi, - Türk Telekom tarafından yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin abonesi olan müşterilerin bu hizmetlerden yararlanamadıkları yer ve zamanlarda haberleşme ihtiyaçlarını n karşılanması, ayrıca telekomünikasyon hizmeti aboneliği bulunmayanların da haberleşmesinin sağlanabilmesi, - dağıtım kanallarının çoğaltılması suretiyle müşterilerin her noktadan hizmetlere ulaşması ve telekomünikasyon hizmetlerine ait faturaların ödeme noktalarının arttırılması olduğu, dolayısıyla yukarıda yer alan amaçlar doğrultusunda verilecek hizmetlerin genel olarak; sabit telefon başvurusu, tahsilat, jeton ve telefon görüşme kartı satışı ve internet erişimi sunulmasını içerdiğ i anlaşılmıştır. Bu hizmetlerin dışında bazı bayilere Türk Telekom un 3 REKABET KURUMU faturalarını tahsilat ve müşteriler ile sözleşme yapma hakkı da tanınmıştır. Bu çerçevede yukarıda amaçlarına yer verilen Sözleşme'nin öncelikle bayilik sözleşmesi olup olmadığının tesp iti, daha sonra 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında değerlendirilmesi yapılmıştır. Sözleşme'nin "Ödemeler" başlıklı 8. maddesinde bayilere .. düzenledikleri her sözleşme için bağlantı ücretinin % 20 si oranında , peşin tahsil edilen fatura tutarı üzerinden %2 oranında , Türk Telekom a ait POS cihazı aracılığıyla yapılan tahsilatlar için %03 (binde 3) oranında komisyon verileceği ve Bayiye, jeton, telefon kartı satışları Türk Telekom Ücret Tarif esi ne göre bedeli peşin tahsil edilmek kaydıyla satılacak, jeton ve kartların brüt bedelleri üzerinden %10 oranında" indirim yapılacağı ifadesi yer almaktadır. Aynı maddede Bayi fiilen bayilik hizmetini vermeye başladıktan sonra bu sözleşme kapsamında müşteri hizmetleri için telefon, faks ve internet görüşmelerine ait tahakkuk ettirilen ücretlere ilişkin düzenlenen fatura tutarı Türk Telekomca bayiden tahsil edilir on beş (15) işgünü sonunda bayiye %15 komisyon öder ifadesi bulunmaktadır. Anılan madde h ükmünden, bayilerin Türk Telekom adına işlemi gerçekleştirdikleri ve elde ettikleri tahsilat üzerinden komisyon aldıkları anlaşılmaktadır. Ancak, anılan Bayilik Sözleşmesi çerçevesinde satışı yapılacak olan jeton ve telefon kartlarının bedeli peşin ödenmek suretiyle Türk Telekom'dan satın alınmakta ve bunlar bayilerce stoklarında tutulmaktadır. Bu nedenle bayi, elinde bulunan jeton ve telefon kartlarının tüm risklerini üzerine almış bulunmaktadır. Ayrıca, dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, bayilerin Türk T elekom adına yaptıkları bazı hizmetlerden dolayı rekabet hukuku anlamında bağımsız bir teşebbüs olarak hareket edebildikleri de anlaşılmıştır. Dolayısıyla her ne kadar işlem Türk Telekom adına gerçekleştiriliyorsa da bazı işlemler açısından bayinin üstlend iği risk ve bağımsız davranabilme özelliği nedeniyle bir bayilik ilişkisinin mevcut olduğu görülmektedir. Söz konusu Sözleşme'nin 7. maddesinin (o) bendinde; " Bayi, Türk Telekom'un mevcut veya ileride düzenlenecek Telefon ücret tarifesi, işletme esasları ve mevzuatında yapılacak değişiklikleri aynen kabul edecek ve belirtilen tarih itibarıyla uygulayacaktır. Bayi telefon ile sağlanan iletişim için müşterilerinden Türk Telekom Ücret Tarifesinde belirlenen birim kontör ücretinden fazla ücret almayacaktır. B ayi müşterilerinden Türk Telekom Ücret Tarifesinde yer alan telefon birim kontör ücreti ile jeton ve telefon kartı (smart vb. kartlar dahil) ücretlerinin üstünde bir ücret talep etmeyecektir " ifadesi yer alırken, 12. maddesind e ise; " Bayi, vereceği hizmetler için Yönetmelik, sözleşme hükümlerine aynen, tarife kurallarına ise üst limit olarak uymak zorundadır. " hükmü bulunmaktadır. Esas itibarıyla, 2002/2 sayılı Tebliğ in, 4. maddesinin (a) bendinde yer alan alıcının kendi sat ış fiyatını belirleme serbestisinin 4 REKABET KURUMU engellenmesi hususu, anlaşmaları grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaran sınırlamalardan olmakla birlikte, bu maddeye " taraflardan herhangi birinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüş memesi koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür hükmü ile istisna getirilmiştir. Bu çerçevede, Türk Telekom tarafından belirlenen satış fiyatının azami fiyat olarak tespit edildiği ve bayinin ke ndi komisyonundan feragat ederek hizmetleri daha düşük fiyatla sunmasının mümkün olduğu kanaatine varılmıştır. Dosya mevcudu bilgilerden, anılan Sözleşme'nin diğer maddelerinin de incelendiği, söz konusu Tebliğ e aykırı herhangi bir hükme rastlanılmadığı a nlaşılmış olup, Bayilik Sözleşmesi'nin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında bir anlaşma olarak grup muafiyetinden yararlanabileceği sonucuna ulaşılmıştır. J- SONUÇ Yukarıda yer verilen açıklamaların ışığında, Türk Telekomünikasyon A.Ş. ile bayileri arasında im zalanan Türk Telekom Bayilik Sözleşmesi nin, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında bir anlaşma olarak grup muafiyetinden yararlandığına OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.