Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2012 -1-198 (Özelleştirme) Karar Sayısı : 12-62/1632 -597 Karar Tarihi : 06.12 .2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK , Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Mehmet Akif KAYAR , Cemal Ökmen YÜCEL, Emine TOKGÖZ, C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Ziya Göka lp Cad. No:80 06600 Kurtulu
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2012 -1-198 (Özelleştirme) Karar Sayısı : 12-62/1632 -597 Karar Tarihi : 06.12 .2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK , Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Mehmet Akif KAYAR , Cemal Ökmen YÜCEL, Emine TOKGÖZ, C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Ziya Göka lp Cad. No:80 06600 Kurtuluş/Ankara (1) D. DOSYA KONUSU: Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. nin %100 oranında hissesinin blok satış yöntemiyle özelleştirilmesi kapsamındaki hisse devir işlemine izin verilmesi talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 06.11.2012 tarih ve 9600 sayı ile giren ve eksiklikleri en son 30.11.2012 tarihi itibarı yla tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 03.12.2012 tarih ve 2012 -1-198/ÖN sayılı Özelleştirme Nihai İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda ; dosya konusu devralma işleminin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (1998/4 sayılı Tebliğ) kapsamında izne tabi olduğu ; teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemi sonucu nda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmes i gerektiği ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Bildirim Konusu İşlem (4) Elektrik dağıtım şirketlerinin özelleştirilmesi süreci, Yüksek Planlama Kurulunun 17.03.2004 tarih ve 2004/3 sayılı kararı ile kabul edilen ve Türkiye dağıtım şebekesini Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi (Strateji Belgesi) çerçevesinde devam etmektedir. Strateji Belgesi ile Türkiye dağıtım şebekesi ; coğrafi yakınlık, yönetimsel yapı, enerji talebi ve diğer teknik/mali etkenler dikkate alınarak 21 dağıtım bölgesine bölünmüş tür. (5) Bu çerçevede, devre konu Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. (Akdeniz ) için Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) tarafından Aralık 2010 da özelleştirilmek üzere ihaleye çıkılmış ve anılan işlem Rekabet Kurulunun 03.03 .2011 tarih ve 11 -12/240 -77 sayılı kararı çerçevesinde incelenmiştir. Söz konusu Rekabet Kurulu kararında aynı dönemdeki diğer dağıtım bölgeleri özelleştirmelerine ilişkin işlemler de dikkate alınarak, bir kısım 12-62/1632 -597 2/15 taraflar açısından izin verilmiş; bazı taraf lar açısından 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi çerçevesinde hâkim durum oluşması nedeniyle izin verilmemiş; bazı taraflar açısından ise aynı Kanun un 4. maddesi çerçevesinde koordinasyon riski oluşması nedeniyle şartlı izin verilmiştir. Ancak, söz konusu ih ale daha sonra iptal edilmiş ve bu dosya konusu işlem için ÖİB tarafından yeniden ihaleye çıkılmıştır. (6) Bu defa ÖİB in, Akdeniz in %100 oranındaki hissesinin blok olarak satış yöntemi ile özelleşti rilmesi amacıyla açılan ihaledeki teklif sahiplerine ilişkin yazısında , Özelleştirme Yüksek Kurulu ( ÖYK ) na sunulmasına karar verilen teklif sahiplerinin; - Cengiz -Kolin -Limak Ortak Girişim Grubu (Cengiz Kolin Limak OGG) - GENPA Telekomünikasyon ve İletişim Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş. ( Genpa ) - Elsan -Tümaş -Karaçay Or tak Girişim Grubu (Elsan Tümaş Karaçay OGG) olduğu belirtilerek konuya ilişkin değerlendirmelerin yapılması talep edilmiştir. (7) Bildirim formlarında tespit edilen eksikliklere ilişkin olarak teklif sahiplerinden bilgi talebinde bulunulmuş, cevabi yazılar ise muhtelif tarihlerde intikal etmiştir. Cengiz Kolin Limak OGG tarafından gönderilen ve ortak girişim grubunun yapısına ilişkin taahhüt metni ise 30.11.2012 tarih ve 10060 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir. G.2. Devredilen: Akdeniz (8) Akdeniz in dağıtım böl gesi, Akdeniz Bölgesi nde Antalya, Burdur ve Isparta illerini kapsamakta olup, bu illerin toplam nüfusu 2012 itibarıyla 2,7 milyon dur. Akdeniz in de yer aldığı Türkiye elektrik dağıtım şirketlerinin 2011 yılına ait enerji alım, satım ve kayıp - kaçak miktar verileri aşağıdaki tabloda sunulmaktadır: Tablo 1 : Elektrik dağıtım şirketlerinin enerji alım -satım ve kayıp -kaçak verileri (2011) Şirket Adı Alınan Enerji (kWh) Alınan Oran (%) Satılan Enerji (kWh) Satılan Oran (%) Kayıp Kaçak Miktarı (kWh) Kayıp Kaçak Oranı (%) Akdeniz ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Akedaş ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Aras ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Aydem ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Ayedaş ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Başkent ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Boğaziçi ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Çamlibel ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Çoruh ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Dicle ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Firat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Gediz ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kayseri ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Meram ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Osmangazi ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Sakarya ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toroslar ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Traky a ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Uludağ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Vangölü ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Yeşilirmak ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam ( ..) 100,00 ( ..) ( ..) ( ..) 100,00 12-62/1632 -597 3/15 (9) Strateji Belgesi uyarınca Akdeniz in özelleştirilmesinde İşletme Hakkı De vrine Dayalı Hisse Satışı modeli uygulanacaktır. Bu modele göre, ihaleyi kazanan şirket ilgili dağıtım bölgesindeki elektrik dağıtım lisansına ve dağıtım varlıklarının işletme hakkına tek başına sahip olacak; bununla birlikte işletme hakkını devraldığı dağ ıtım tesisleri ile bu tesislerin kullanımı açısından zorunlu unsur teşkil eden varlıkların mülkiyeti TEDAŞ bünyesinde kalmaya devam edecektir. Bu çerçevede, hisselerinin tamamı blok satış yöntemiyle satılacak olan Akdeniz in faaliyetlerini devam ettirebilm esi için aşağıdaki unsurlar ön plana çıkmaktadır: - EPDK tarafından verilen 30 yıl süreli dağıtım ve perakende satış lisansı1 (2006 ila 2036 yılları arası), - 2012 yılı sonuna kadar devam eden Elektrik Satış Sözleşmeleri ile bu anlaşmalardan doğan hak ve yüküm lülükler, - TEDAŞ ile Akdeniz arasındaki İşletme Hakkı Devri Sözleşmesi (2006 ila 2036 yılları arası) ile bu anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülükler. G.3. Teklif Sahipleri G.3.1. Cengiz Kolin Limak OGG (10) Dosya mevcudu bilgilere göre , Cengiz Kolin Limak OGG ta rafından, bildirim konusu özelleştirme ihalesi sonucunda ÖYK tarafından satışın Cengiz Kolin Limak OGG ye yapılmasına karar verilmesi halinde, sermayesinin %51 ini bu OGG nin ol uşturacağı bir anonim şirketi kurulacak ve hisse satış sözleşmesi bu anonim şir ket ile ÖİB arasında imzalanacaktır. Cengiz Kolin Limak OGG üyeleri %33 er hisse oranı ile Cengiz İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. ( Cengiz ), Kolin İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş. ( Kolin ), Limak İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. ( Limak ) dir. (11) Cengiz Kolin Li mak O GG nin elektrik dağıtım özelleştirmelerinde bugüne kadar gerçekleştirdikleri devralmalar a aşağıda yer verilmiştir . G.3.1.1. Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. ( Uludağ ) (12) ÖYK, 24.06. 2010 tarih ve 2010/42 sayılı kararı ile Uludağ ın TEDAŞ a ait %100 oranındaki hissesinin Limak a satılmasını onaylamıştır. Limak, Kolin v e C engiz ortaklığında kurulan Uluğ Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş . (Uluğ Enerji) tarafından devir işlemi 31.08.2010 tarihinde gerçekleş tirilmiştir.2 Uluğ Enerji nin %99,66 oranın da hissesine sahip olduğu Uludağ , Bursa, Balıkesir, Çanakkale ve Yalova illerinden oluşan bölgede elektrik dağıtım faaliyetinde bulunmakta dır. G.3.1.2. Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş. ( Çamlı bel) (13) ÖYK, 26.07. 2010 tarih ve 2010/57 sayılı k ararı ile Çamlıbel in TEDAŞ a ait %100 oranındaki hissesinin Kolin e satılmasını onaylamıştır. Kolin, Limak v e Cengiz Holding ortaklığında kurulan Çamlı Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş . (Çamlı Enerji) tarafından devir işlemi 31.08.2010 tarihinde gerçekleş tirilmiştir.3 Çamlı Enerji nin %99,53 oranında hissesine sahip olduğu Çamlıbel , Sivas, Tokat ve Yozgat tan oluşan bölgede elektrik dağıtım faaliyetinde bulunmakta dır. (14) Cengiz, Kolin ve Limak kontrolünde bulunan , elektrik dağıtım ve perakende satış piyasasın da faaliyet gösteren Uludağ, Çamlıbel ile Cengiz in ortak kontrol sahibi olduğu Meram Elektrik Dağıtım A.Ş. ( Meram ) nin enerji alım -satım miktarı ve payları ile kayıp - kaçak miktarı ve payları aşağıdaki tabloda sunulm uştur. 1 Dağıtım ve perakende satış faaliyetleri 01.01.2013 tarihinden itibaren ayrıştırılmış şekilde yürütül ecek olup hâlihazırda ayrıştırma faaliyetleri hazırlıkları devam etmektedir. 2 Rekabet Kurulunu n 26.08.2010 tarih ve 10 -56/1070 -399 sayılı kararı. 3 Rekabet Kurulunun 26.08.2010 tarih ve 10 -56/1069 -398 sayılı kararı. 12-62/1632 -597 4/15 Tablo 2 : Cengiz Kolin Limak OGG v e Cengiz in Kontrol Ettiği Elektrik Dağıtım Şirketlerine Ait Alım -Satım ve Kayıp -Kaçak Verileri (2011) Şirket Adı Alınan Enerji (GWh) Alınan Oran (%) Satılan Enerji (GWh) Satılan Oran (%) Kayıp Kaçak Miktarı (GWh) Kayıp Kaçak Oranı (%) Çamlı bel ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Uludağ ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Meram ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) (15) Cengiz Kolin Limak OGG tarafından ortak kontrol altında bulunan bir d iğer şirket ENO Enerji Ortakl ığı Toptan Elektrik Satışı A.Ş. (ENO) dir. ENO, 2011 yılı sonu toplam ( ..) kWh elektrik enerjisi satışı gerçekleştirmiş ve bu satışlardan ( ..) TL ciro elde etmiştir. Satışı yapılan bu enerjinin Türkiye payı ise yaklaşık % ( ..) ye tekabül etmektedir. (16) Cengiz Kolin Limak OGG nin ortaklarına ilişkin bilgi lere ise aşağıda yer verilmiştir . G.3.1.3. Cengiz (17) 1980 yılından itibaren inşaat sektöründe faaliyet gösteren Cengiz , 2007 yılında tescil edilerek faaliyetlerini enerji, madencilik ve turizm alanlarını da kap sayacak şekilde genişletmiştir. Cengiz in hissedarl arı; Mehmet CENGİZ (% ( ..)), Ekrem CENGİZ (%( ..)), Ahmet CENGİZ (% ( ..)), Şeref CENGİZ (% ( ..)), Asım CENGİZ (% ( ..)) ve Kazım CENGİZ (% ( ..)) dir. G.3.1.3.1. Cengiz in Elektrik Dağıtım Faaliyetleri : Meram (18) Cengiz Kolin Limak OGG dışında Cengiz Grubu nun faaliyet gösterdiği diğer bir elektrik dağıtım şirketi de Meram dır . Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Aksaray, Konya, Karaman illerinde elektrik dağıtım ve perakende hizmetlerini yürütmek üzere kurulmuş olan Meram ın %100 hissesi 30.10.2009 tarihinde Cengiz in %50 ortağı olduğu ALCEN Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. ( Alcen )4 tarafından ÖİB den devralınmıştır.5 G.3.1.3.2. Cengiz in Elektrik Üretim Faaliyetleri (19) Aşağıdaki tablolarda Cengiz in aktif ve yatırım aşamasında bulunan elektrik üretim tesislerinin faaliyet durumu, yakıt tipleri, kurulu güçleri, üretim miktarları ve pazar payları sunulmaktadır . Tablo 3: Cengiz in Kontrolünde Bulunan Aktif Durumdaki Elektrik Üretim Santralleri Santral Yakıt Tipi Kurulu Güç (MW) Kurulu Güç Pazar Payı (%) Üretim Miktarı (kWh) Üretim Pazar Payı (%) Cengiz 132 MW Çift Yakıtlı Kombine Çevrim Santrali Doğal Gaz , Fuel Oil ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Cengiz 240 MW Doğalgaz Kombine Çevrim Santrali Doğal Gaz ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Oymapınar Hidroelektrik Santrali Hidrolik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Eti Alüminyum Termik Kojenerasyon Santrali Kömür , Kojenerasy on ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Murgul Hidroelektrik Santrali Hidrolik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TOPLAM - ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Tablo 4: Cengiz in Yatırım Aşamasındaki Elektrik Üretim Santralleri 4 Diğer önemli ortakları; Eti Alüminyum A.Ş., Alsim Alarko San. Ticaret A.Ş. 5 Rekabet Kurulunun 28.10.2009 tarih ve 09 -49/1219 -307 s ayılı kararı. 12-62/1632 -597 5/15 Santral Yakıt Tipi Planlanan Kurulu Güç (MW) Öngörülen Kurulu Güç Pazar Payı (%) Planlanan Faaliyete Geçme Yılı ( ..) Doğal Gaz ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Hidrolik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Hidrolik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Hidrolik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Hidrolik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) İthal Kömür ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Hidrolik ( ..) ( ..) ( ..) G.3.1.3. 3. Cengiz in Doğal Gaz Dağıtım Faaliyetleri (20) Cengiz i n hissedarları nın kontrol ettiğ i, 2004 yılında lisans almış olan ancak faal olmayan iki adet doğal gaz dağıtım şirketi bulunmaktadır. Bunlardan Samgaz Doğalgaz Dağıtım A.Ş. Samsun ilinde; Selçukgaz Doğalgaz Dağıtım A.Ş. ise Seydişehir ve Çumra bölgesinde doğa l gaz dağıt ım faaliyeti gerçekleştirmek üzere kurulmuştur. G.3.1.4. Kolin (21) 1977 yılında kurulan Kolin , ulaştırma projeleri, barajlar, sulama sistemleri, arıtma sistemleri, su nakil hatları, boru hatları yapımı, enerji, haberleşme, t aşımacılık projeleri alanlarında m ühendislik ve taahhüt faaliyetleri ile iştigal etmektedir . Kolin in hissedar ları; Kolsan A.Ş. (% ( ..)), Veysi Akın KOLOĞLU (% ( ..)), Celal KOLOĞLU (% ( ..)) ve diğer şahıs lar (%( ..)) dan oluşmaktadır. G.3.1.4.1. Kolin in Elektrik Üretim Faaliyetleri (22) Kolin in aktif ve yatırım aşamasında bulunan elektrik üretim tesislerinin faaliyet durumu, yakıt tipleri, kurulu güçleri, üretim miktarları ve pazar payları aşağıdaki tablolarda sunulm uştur. Tablo 5: Kolin in Aktif Durumdaki Elektrik Üretim Faaliyetlerine İ lişkin Veriler (2011) Santral Yakıt Tipi Kurulu Güç (MW) Kurulu Güç Pazar Payı (%) Üretim Miktarı (kWh) Üretim Pazar Payı (%) Akköy I Hidrolik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Akköy II Hidrolik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TOPLAM - ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Tablo 6: Kolin in Yatırım Aşamasındaki Elektrik Üretim Faaliyetleri Santral Yakıt Tipi Planlanan Kurulu Güç (MW) Öngörülen Toplam Kurulu Güç Pazar Payı (%) Planlanan Faaliyete Geçme Yılı ( ..) Hidrolik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Doğal gaz ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Hidroli k ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Hidrolik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Yerli kömür ( ..) ( ..) ( ..) G.3.1.4.2. Kolin in Doğal Gaz Dağıtım Faaliyetleri (23) Kolin in doğal gaz dağıtımı ile iştigal eden iki şirketi bulunmaktadır. Bunlardan İzmirgaz Doğal Gaz Dağıtım A.Ş. (İzmirgaz), İzmir İli ve Tire de doğal gaz dağıtımı faaliyetini gerçekleştirmektedir. İzmirgaz ın 2011 yılında dağıtımını üstlendiği doğal gaz miktarı ( ..) Sm3 ve Türkiye pazar payı % ( ..) olarak gerçekleşmiştir. Kolin in kontrolündeki ikinci doğal gaz d ağıtım şirketi ise Eskişehir bölgesinde dağıtım faaliyetini üstlenen Esgaz Eskişehir Doğal Gaz Dağıtım A.Ş. (Esgaz) olup , Esgaz ın 2011 yılında dağıttığı doğal gaz miktarı ( ..) Sm3 ve Türkiye pazar payı yaklaşık %( ..) olarak gerçekleşmiştir. 12-62/1632 -597 6/15 (24) Kolin in ayrıca spot LNG ithalatı ve doğal gaz toptan satışı ile iştigal eden Naturgaz Doğalgaz İthalat İhracat San ve Tic. A.Ş. (Naturgaz) unvanlı bir şirketi bulunmakta olup , Naturgaz ın 2011 yılında sattığı doğal gaz miktarı ( ..) Sm3 ve pazar payı % ( ..) olarak gerçekleşmiştir. G.3.1.5. Limak (25) Limak , %( ..) hisse oranı ile Limak Holding A.Ş. (L imak Holding ) tarafından ; Limak Holding ise, Özdemir (%( ..)) ve Bacaksız (%( ..)) Aileleri tarafından kontrol edilmektedir. 1976 yılında Limak İnşaat ile inşaat faaliyetler ine başlayan Limak Şirketler Grubu daha sonra faaliyetlerini turizm, enerji, çimento, teknoloji, havacılık ve gıda sektörlerini de kapsayacak şekilde genişletmiş; 1979 yılından itibaren baraj, sulama tesisleri, boru hatları, arıtma tesisleri, anahtar tesli m fabrika ve yol/otoyol işlerini üstlenmiştir. G.3.1.5.1. Limak ın Elektrik Üretim Faaliyetleri (26) Limak ın aktif ve yatırım aşamasında bulunan elektrik üretim tesislerinin faaliyet durumu, yakıt tipleri, kurulu güçleri, üretim miktarları ve pazar payları aşağıdaki tablolarda sunulm uştur. Tablo 7: Limak ın Aktif Durumdaki Elektrik Üretim Faaliyetlerine İlişkin Bilgiler (2011) Santral Yakıt Tipi Kurulu Güç (MW) Kurulu Güç Pazar Payı (%) Üretim Miktarı (GWh) Üretim Pazar Payı (%) Çal HES Hidrolik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Pamuk HES Hidrolik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Seyrantepe HES Hidrolik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Uzunçayır HES Hidrolik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Alkumru HES Hidrolik ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TOPLAM - ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Tablo 8: Limak ın Yatırım Halindeki Elektrik Üretim Faaliyetlerine İl işkin Bilgiler Santral Yakıt Tipi Planlanan Kurulu Güç (MW) Öngörülen Toplam Kurulu Güç Pazar Payı (%) Planlanan Faaliyete Geçme Yılı ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) (27) Limak ın ayrıca Limak Enerji Ticareti A.Ş. unvanlı toptan satış şirketi bulunmakta dır. G.3.2. Genpa (28) Genpa , 1978 yılında Dr. Zeynel Abidin ERDEM tarafından çeşitli sınai ve ticari ürünlerin ithalatı ve pazarlaması alanında faaliyette bulunmak üzere kurulmuş olup , ERDEM Ailesi tarafından kontrol edilen ekonomik bütünlük içinde yer almakta dır. GENPA, mobil iletişim sektöründe faaliyet gösteren Turkcell, Apple, Samsung, Nokia gibi firmaların Türkiye distribütörlüğünü yapmaktadır. G.3.2.1. Genpa nın Elektrik Üretim Piyasası Faaliyetleri (29) Genpa nın elektrik üretim pazarında henüz aktif olmaya n yatırımları bulunmaktadır: - 2011 yılında Ermet Enerji Üretim A.Ş. ni n kuruluşuna % ( ..) oranında katılmıştır . Firma Adapazarı bölgesinde ( ..) MW kur ulu gücü, ( ..) kWh öngörülen ortalama 12-62/1632 -597 7/15 üretim kapasiteli ( ..) projesini geliştirmiş, proje için EPDK dan ön uygunluk almış olup, Çevre Etkinlik Değerlendirmesi ( ÇED ) çalışmaları nı yürütmektedir. - 2011 yılında Erdiş Elektrik Üretim A.Ş. nin 2012 yılında önce güneş enerjisi santrali projesi ni geliştirmek üzere devralmışsa da şirket bu projeyi gerçekleştirememi ştir. - 2011 yı lında Erzurum Akyazılı Regülatörü ve HES projesi EPDK dan ön uygunluk almış olan SBG Enerji Üretim A.Ş. nin % ( ..) oranındaki hisselerini devralmıştır. İlgili proje ÇED sürecindeki aksaklıklar nedeniyle bekleme durumundadır. - 2012 yılında elekt rik üretimi projesi geliştirmek üzere Enyat Enerji Yatırımları ve Elektrik Üretim Ticaret Ltd. Şti. nin % 100 hissesini devralmıştır. F irmanın henüz geliştirdiği bir proje bulunmamaktadır. (30) Genpa , ayrıca, elektrik üretim faaliyetine başlamak üzere; - 2011 yılı nda İzmir ilinde ( ..) MW kur ulu gücünde, ( ..) kWh olarak öngörülen ortalama üretim kapasiteli Ödemiş RES projesi için üretim lisansı almış bulunan Tayf Enerji Yatırım Üretim ve Tic. A.Ş. nin % ( ..) hissesini devralmıştır . Proje için ölçüm çalışmaları dev am etmekte olup, 2013 yılında inşaat çalışmalarına başlanması planlanmaktadır. - 2011 yılında Aydın ilinde ( ..) MW kurulu gücünde, ( ..) kWh öngörülen ortalama üretim kapasiteli Bağarası RES projesi için üretim lisansı almış bulun an Kütle Enerji Yatırım Üre tim v e Tic. A.Ş. nin % ( ..) hissesini devralmıştır. Proje için ölçüm çalışmaları devam etmekte olup, 2013 yılında inşaat çalışmalarına başlanması planlanmaktadır. G.3.2.2. Genpa nın Doğal Gaz Dağıtım Piyasa Faaliyetleri (31) Genpa , 2003 yılında Adapazarı Bölge si nde doğal gaz dağıtım faaliyetini yürütmekte olan AGDAŞ Adapazarı Gaz Dağıtım A.Ş. (Agdaş) yi kontrol eden Anadolu Enerji Gelişim San. ve Tic. Ltd. Şti. (Anadolu Enerji Gelişim) nin % ( ..) hissesini devralmıştır. Anadolu Enerji Gelişim in %99,50 hisse o ranı ile bağlı şirketi olan Anadolu Enerji Gaz San. ve Tic. Ltd. Şti. (Anadolu Gaz), altyapı, üstyapı tesislerinde mühendislik ve teknik faaliyetleri gerçekleştirmekte dir. (32) Nihai olarak Agdaş ın yaklaşık %( ..) hissesi Dr. Zeynel Abidin ERDEM e; %( ..) hissesi ise Dr. Zeynel Abidin ERDEM in kardeşi olan Mehmet Nezih ERDEM e aittir. (33) Genpa , LNG toptan satış lisansı sahibi Erdgaz Doğal Gaz Toptan Satış A.Ş. nin (Erdgaz) %( ..) oranında hissesini devralmış olup Erdgaz, Genpa ile birlikte ERDEM Ailesi nin kont rolündedir. Erdgaz, 2011 yılında ( ..) doğal gaz satışı gerçekleştirmiştir. G.3.3. Elsan Tümaş Karaçay OGG (34) Elsan Tümaş Karaçay OGG ; Elsan Elektrik Gereçleri San. ve Tic. A.Ş. (Elsan ), Tümaş Mermer San. v e Tic. A.Ş. (Tümaş ) ve Karaçay Elektrik Üretim San. ve Tic. A.Ş. (Karaçay) den oluşmaktadır. Her üç şirket de Bereket Grubu ekonomik bütünlüğü içinde yer almaktadır. (35) Elsan Tümaş Karaçay OGG nin ihale yi kazanması halinde , ortak girişimde Elsan %( ..), Tümaş %( ..) ve Karaçay %( ..) paya sahip olacak şekilde bir hissedarlık yapısı öngörülmektedir. G.3.3.1. Elsan (36) 1980 yılında faaliyete başlayan Elsan , başta bobin teli olmak üzere çeşitli elektrik malzemeleri üretmektedir. Elsan ın üretim kapasitesi mevcut durumda ( ..) ton/yıl olup şirket üretiminin yaklaşık ( ..) ini ihraç etmektedir. Elsan ın hissedarları; Ceyhan SALDANLI (% ( ..)), Ali YAĞLI (% ( ..)), Mehmet Akif GÜL (% ( ..)) ve Tümaş Mermer San. Tic. A.Ş. (% ( ..)) den oluşmaktadır. 12-62/1632 -597 8/15 G.3.3.2. Tümaş (37) Tümaş , 1986 yılında kurulmuş olup , mermer ve mermer ürünler i üretimi ve ihracatı ile iştigal etmektedir . TÜMAŞ ın hissedarl arı; Ceyhan SALDANLI (% ( ..)), Elsan Elektrik Gereçleri San.Tic.A.Ş. (% ( ..)) ve Fehmi SALDANLI (% ( ..)) dan oluşmaktadır. G.3.3.3. Karaçay (38) 2003 yılında elektrik üretim ve ticareti yap mak amacıyla kurulan Karaçay ın mevcut durumda faaliyeti , dolayısıyla cirosu bulunmamaktadır. Karaçay ın hissedarl arı; Ceyhan SALDANLI (%( ..)), Ali YAĞLI (%( ..)), Hatice SALDANLI (%( ..)), Nesrin YAĞLI (%( ..)) ve Ali İhsan KESKİN (%( ..)) den oluşmaktadır. G.3.3.4. Elsan Tümaş Karaçay OGG nin Elektrik Dağıtım Faaliyetleri (39) AYDEM Elektrik Dağıtım Şirketi ( Aydem ), Aydın -Denizli -Muğla illerinden oluşan bölgede elektrik dağıtım ve perakende satış hizmeti gerçekleştirmekte olup , hissedar ve payları ; Elsan %( ..), Tümaş %( ..), Ceyhan SALDANLI ( ..), Ali YAĞLI % ( ..), Mehmet Akif GÜL ( ..) ve Küre İletişim Grubu San. ve Tic. A.Ş. % ( ..)şeklindedir . (40) Aydem , 2011 yılında ( ..) kWh elektrik enerjisi satışı gerçekleştirmiş; satılan bu enerjinin Türkiye payı ise ( ..) olmuştur. G.3.3.5. Elsan Tümaş Karaçay OGG nin Elektrik Üretim Faaliyetleri (41) Bereket Grubu nun elektrik üretim pazarında aktif ve yatırım aşamasında olan faaliyetleri bulunmaktadır. Bereket Enerji Üretim A.Ş. (Bereket Enerji) nin hisselerinin yaklaşık % ( ..) Elsan , diğer % ( ..) Tümaş sahip bulunmaktadır. (42) Bereket Grubu na ait aktif ve yatırım aşamasında olan elektrik üretim santralleri aşağıdaki gibi olup , Grubun 2011 yılı kurulu güç ve elektrik üretim miktarlarının Türkiye payları % ( ..) arasındadır . Tablo 9: Bereket Grubu na Ait Elektrik Üretim Santrallerine İlişkin Bilgiler Tesis Adı Yakıt (Kaynak) Kurulu Gücü (MW) 2011 Yılı Gerçekleşen Üretim (kWh) Durum Bereket HES I Hidroelektrik ( ..) ( ..) İşletmede Bereket HES II Hidroelektrik İşletmede Dalam an HES I Hidroelektrik ( ..) ( ..) İşletmede Dalaman HES II Hidroelektrik İşletmede Dalaman HES III Hidroelektrik İşletmede Dalaman HES IV Hidroelektrik İşletmede Dalaman HES V Hidroelektrik İşletmede Gökyar HES Hidroelektrik ( ..) İşletmede Feslek HES Hidroelektrik ( ..) ( ..) İşletmede Mentaş HES Hidroelektrik ( ..) ( ..) İşletmede Bereket JES Jeotermal ( ..) ( ..) İşletmede Koyulhisar HES Hidroelektrik ( ..) ( ..) İşletmede Çırakdamı HES Hidroelektrik ( ..) ( ..) İşletmede Kumkısık Biogaz (Çöpgazı) ( ..) ( ..) İşletmede TOPLAM - ( ..) ( ..) - ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Yapım Aşamasında ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Yapım Aşamasında ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Yapım Aşamasında ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Yapım Aşamasında ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Yapım Aşamasında 12-62/1632 -597 9/15 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Yapım Aşamasında ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Yapım Aşamasında ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Proje Aşamasında ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Proje Aşamasında G.4. İlgili Pazar lar (43) Elektrik dağıtım özelleştirmelerine ilişkin daha önce verilmiş Rekabet Kurulu kararları dikkate alınarak , dosya kapsamında elektriğin ticaretinde dağıtım firmalarının konumu ikili anlaşmalar , dağıtım faaliyetleri ve perakende faaliyetleri olmak üzere üç ana başlık altında değerlendiril miştir . G.4.1. İkili Anlaşmalara İlişkin Pazar Tanımı (44) İkili anlaşmaların yapıldığı piyasada kamu teşebbüsü olan Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. (TETAŞ) nin, mevcut en büyük toptan satıcı olarak faaliyetlerini devam ettirdiği görülmektedir. Bununla birlikte, serbestleşme ve özelleştirme sürecinin sonunda geçiş dönemi sözleşmelerinin de sona ermesiyle TETAŞ ın payının azalacağı ve özel sektör toptan satış şirketlerinin daha aktif hale geleceği öngörülmektedir . İkili anlaşmaların arz tarafında üretim şirketleri ya da üretim şirketleriyle yaptığı anlaşmalar kapsamında kendi portföyüne sahip olan yeniden satıcı konumundaki toptan satış şirketlerinin yer aldığı, bu piyasanın (ve anlaşmaların) alıcı tarafını ise da ğıtım firmaları, perakende satış firmaları ve serbest tüketicil erin oluşturduğu görülmektedir. (45) Elektrik sektörünün serbestleşmesi sürecinde ana hedef olan sağlıklı ve rekabetçi yapıda işleyen ikili anlaşmalar piyasasının oluşması açısından, devir işlemleri nde sadece günümüz pazar yapısı değil, geleceğe yönelik gelişmelerin de dikkate alınarak bir değerlendirme yapılması uygun olacaktır. Bu yönüyle bakıldığında, özelleştirmeye tabi dağıtım şirketlerinin, geçiş dönemi boyunca devam edecek olan geçiş dönemi sözleşmeleri ile birlikte devredildiği ve söz konusu geçiş dönemi boyunca uygulanacak tarifelerin, daha özelleştirmeler öncesinden düzenlenmiş olduğu görülmektedir. Bununla birlikte, geçiş dönemi sonrası serbest piyasa yapısı içerisinde, dağıtım firmaları en önemli alıcı konumunda bulunacaktır. Bu noktada, ikili anlaşmalara dayalı piyasa yapısı içinde dağıtım firmalarına yapılan satışların ayrı bir pazar olarak tanımlanarak, yoğunlaşma değerlendirmelerinde bu pazar tanımının kullanılıp kullanılamayacağı konusunda değerlendir ilmesi gereken ilk husus, dağıtım şirketlerinin elektrik ticaretinde mevcut durumdaki rolü ile 2013 yılından itibaren gerçekleştirilecek olan hukuki ayrıştırma sonundaki rolünün ortaya kon ulmasıdır. (46) Esas itibarıyla Rekabet Kurulu TEDAŞ ın özelleştirilmesine ilişkin oluşturduğu 21.07.2005 tarihli Ku rul Görüşü nde; Geçiş döneminin sonuna kadar dağıtım faaliyetlerinin ve diğer elektrik piyasası faaliyetlerinin hukuki olarak ayrıştırılmasının Rekabet Kurulu nun nihai izin koşulu olduğu hükmü ne yer vermiştir. Dolayısıyla , dağıtım faaliyetlerinin diğer piyasa faaliyetlerinden hukuki olarak ayrışt ırılması koşul olarak ortaya ko nulmuştur. Devam eden süreçte ise 2008 yılında yapılan Kanun değişikliği ile birlikte, Rekabet Kurulunun görüşünde dile getirdiği ayrıştırma koşulu 4628 sayılı Kanun un Lisans Genel Esasları ve Türleri başlıklı 3. maddesine ; Dağıtım şirketleri, tanımlanan bu faaliyetler dışında piyasada başka bir faaliyette bulunamaz. (Ek cümle: 9/7/2008 -5784/3. md.) Dağıtım şirketleri, üretim ve perakende satış faaliyetlerini, 1/1/2013 tarihinden itibaren ancak ayrı tüzel kişilikler altında yürütürler. şeklinde eklenmiştir . (47) Anılan hükme dayanarak 12.09.2012 tarih ve 4019 sayılı EPDK kararı ile dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinin dağıtım şirketleri tarafından 01.01.2013 tarihinden itibaren ayrı tüzel kişilikler altında yürütülmesine ilişkin Dağıtım ve Perakende Satış 12-62/1632 -597 10/15 Faaliyetlerinin Hukuki Ayrıştırılmasına İlişkin Usul v e Esaslar kabul edilmiş ve 27.09.2012 tarih ve 28424 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. (48) Bu çerçevede , sektörün gelişiminde dağıtım şirketlerinin mevcut durumdaki gibi büyük alıcılar olmayacağı, alıcıların 2013 itibarıyla bu dağıtım şirketleri ile aynı kontrol yapısı içerisinde olan ancak huku ki olarak ayrıştırılmış perakende şirketleri olacağı, perakende şirketleri bakımından serbest piyasa ortamında bölgeler arası ticaret kısıtlaması olmayacağından hareketle bölgesel tanımlar yapılamayacağı ve rekabetçi yapı içerisinde gelişen süreçte, bugün yapılacak olan sadece dağıtım firmalarına yapılan toptan satışlara ilişkin bir tanımlamanın anlamını yitireceği öngörülebilir . Bununla birlikte, serbestleşmeye ve perakende seviyesinde rekabetin oluşturulmasına yönelik başka ülke tecrübeleri de göstermek tedir ki, teorik olarak ve mevzuat açısından, bölgeler arası alım satım ve serbest tüketicilere ilişkin limitlerin azaltılması ya da kaldırılmasıyla rekabetçi alt yapı oluşturulsa da, fiili olarak rekabetçi yapıya ulaşmanın önündeki önemli engellerden biri , yerleşik dağıtım firmalarının geleneksel olarak münhasıran satış yaptıkları kapatılmış tüketicilerin, tedarikçisini seçme şansına sahip olduktan sonra dahi yerleşik dağıtım firmasından ya da bu firmayla aynı ekonomik bütünlük içerisindeki perakende satış firmasından alım yapmaya devam etmeleri, dolayısıyla, söz konusu dağıtım bölgesine diğer tedarikçi firmaların girmemeleri ya da girememeleridir. Bu durumun sebeplerinden biri, tüketicilerin serbestleşmiş ve rekabetçi bir elektrik piyasası kültürüne geçişt e zorlanması olarak gösterilirken; diğeri de, yerleşik dağıtım firmasının serbestleşme öncesi dönemden gelen avantajlarıdır. (49) Bu nedenle, 2013 yılından itibaren hukuki ayrıştırma kapsamında perakende faaliyetlerini ayrı tüzel kişilik altında sürdürecek ols alar da, mevcut özelleştirmeler kapsamında alıcıların, sadece teknik olarak dağıtım faaliyetlerini değil, geçiş döneminde münhasıran satış yapacakları müşterileri de devraldıkları ve bu bakımından söz konusu dağıtım şirketlerinin, toptan satış pazarının al ım tarafındaki en önemli oyuncular oldukları ifade edilebilir . (50) Bu noktada toptan satış pazarına ilişkin değerlendirilmesi gereken diğer bir husus , dağıtım firmalarına yapılan satışlarla, nihai tüketici konumunda olan serbest tüketicilere yapılan satışları n birbirinden ayrı tanımlanması gerekliliğine ilişkindir. Esas itibarıyla, her iki grupla da yapılan ikili anlaşmalar toptan satış pazarı içine alınabilirse de, talep yapıları itibarıyla dağıtım şirketlerinin ayrı olarak ele alınması daha doğru bir yaklaşı m olacaktır . Bu yönde yapılacak bir değerlendirmede, sektörün mevcut yapısı, sağlıklı bir gösterge olmaktan uzaktır. Mevcut yapıda farklı tüzel kişilikler olmakla birlikte , dağıtım şirketlerinin geçiş dönemi boyunca sürecek olan Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) ve TETAŞ ile yapılmış enerji alım anlaşmaları bulunduğu ve nihai tüketiciye yapacakları satışların da düzenlenmiş olduğu görülmektedir. Serbest tüketiciler açısından bakıldığında ise, geçmişte üreticilerle ikili anlaşmaları bulunan serbest tüketicilerin, 2006 yılında dengeleme piyasasının işlemeye başlamasıyla birlikte alımlarını dağıtım firmalarından yapmak durumunda kaldıkları, dolayısıyla toptan satış pazarı kapsamında alıcı tarafında büyük nihai tüketicilerin bulunduğu pazarın bir hayli daraldığı anlaş ılmaktadır . (51) Mevcut durum böyle olmakla birlikte , sektörün iyi işleyen rekabetçi bir yapıya kavuşması halinde de dağıtım firmalarının (ya da bu firmalarla aynı ekonomik bütünlük içinde yer alacak olan perakende satış firmalarının) büyük nihai tük eticilerde n ayrılması gerekebilir . Şöyle ki dağıtım firmaları mevcut durumda münhasıran sahip oldukları tüketici portföyüyle, toptan satış pazarında alıcı olan diğer büyük tüketicilerden tamamen farklı bir talep yapısına sahiptir. (52) Bu bakımdan , her ne kadar geçiş dö nemi sonrasında mevcut sözleşmeler ortadan kalkacak ve dağıtım şirketleri 2013 yılından itibaren hukuki ayrıştırmayı gerçekleştirecek olsa da, ileride oluşacak sağlıklı bir elektrik piyasası için, mevcut durumda yapılacak 12-62/1632 -597 11/15 dağıtım özelleştirmeleri açısından , dağıtım şirketlerine yapılan satışların ayrı bir pazar olarak tanımlanmasının yerinde olacağı kanaatine varılmıştır . İkili anlaşmalar seviyesi dikkate alınarak tanımlanan bu pazara ilişkin ilgili coğrafi pazar ise Türkiye olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte, bu yönde yapılacak en dar pazar tanımının dahi sonucu değiştirmiyor olması nedeniyle, toptan satışlara ilişkin olarak dosya kapsamında nihai bir pazar tanımı yapılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır . G.4.2. Dağıtım Faaliyetlerine İlişki n Pazar Tanımı (53) Özelleştirme işlemine konu dağıtım bölgelerinde faaliyet göstermekte olan dağıtım şirketleri, elektriğin dağıtımı , perakende satışı ve buna ilişkin satış hizmeti faaliyetleri ile iştigal etmektedir. Bu faaliyetler kısaca aşağıdaki şekilde t anımlan maktadır : Dağıtım: Elektrik enerjisinin gerilim seviyesi 36 kV ve altındaki hatlar üzerinden nakli, Perakende satış: Elektriğin tüketicilere satışı , Perakende satış hizmeti: Perakende satış lisansına sahip şirketlerce, elektrik enerjisi ve/veya kapa site satımı dışında tüketici lere sağlanan diğer hizmetler. (54) Söz konusu faaliyetlerden dağıtım faaliyeti, alçak gerilimli elektrik taşıyan kablolardan oluşan yeni bir dağıtım şebekesinin kurulmasına ilişkin zorluklar ve yüksek yatırım maliyetleri sebebiyle d oğal tekel niteliği taşımakta olup; her bir bölgedeki dağıtım şirketi tarafından münhasıran yerine getirilmektedir. Bu bakımdan elektrik pazarının, dağıtım seviyesini oluşturan elektrik dağıtım hizmeti pazarı nın diğer seviyelerinden farklı bir ürün pazar ı olarak tanımlanması gerekmektedir. (55) Strateji Belgesi ile dağıtım özelleştirmeleri sürecinde coğrafi yapı, işletme koşulları, enerji bilançoları, teknik/mali özellikler ve mevcut hukuki yapı (geçmiş dönemde imzalanmış ve geçerliliği devam eden mevcut sözl eşmeler ) dikkate alınarak 21 adet elektrik dağıtım bölgesi oluşturulması öngörülmüş olduğundan , elektrik dağıtım hizmetleri açısından her bir dağıtım bölgesi ayrı bir er ilgili coğrafi pazar olarak kabul edilm iştir. Bildirime konu işlem kapsamında belirlen en dağıtım bölgesi Antalya, Burdur ve Isparta illerini içermektedir . G.4.3. Perakende Faaliyetlerine İlişkin Pazar Tanımı (56) Elektriğin perakende satışı, nihai tüketicilere satışları kap samaktadır. Perakende satışlar a ilişkin piyasa esas itibarıyla , sadec e dağıtım şirketleri ve henüz piyasada bulunmayan perakende şirketlerinin satış yapabildikleri serbest olmayan tüketiciler ile tedarikçisini seçebilme şansına sahip olan serbest tüketicilerden oluşmaktadır. Mevzuattan kaynaklanan bu durum dikkate alınarak piyasanın, serbest tüketicilere ve serbest olmayan tüketicilere satışlar olarak ayrılması doğru olmayacaktır. Şöyle ki; serbest tüketici limiti EPDK tarafından belirlenmekte olup, limitin zaman içinde düşürülmesi hedeflenmektedir. Dolayısıyla, serbest tüke tici limitinin sıfıra indiği andan itibaren tüm tüketiciler, mevzuat açısından serbest tüketici olarak kabul edilecektir. Bu nedenle, ilgili pazar tanımı açısından ileriye dönük bir değerlendirmede, mevzuat açısından serbest olan ve olmayan tüketiciler ara sındaki ayrımdan ziyade, tüketicilerin, büyüklük, iletim hattına doğrudan bağlı olmak ve benzeri özellikleri bakımından yapılabilecek ayrımlar önem kazanmaktadır. Pazarın rekabete açılmışlık seviyesi ve daha da önemlisi, işleyen bir rekabetçi piyasa yapısı nın gerçekleşme seviyesine göre, küçük ölçekli endüstriyel tüketiciler ile hanehalkının da ayrı pazar olarak kabul edilmesi mümkün görülmekle birlikte, mevcut yapıda böyle bir ayrıma gidilmesine gerek bulunmadığı kanaatine varılmıştır . Bu çerçevede , ilgili ürün pazarı hanehalkları ile küçük ölçekli endüstriyel/ticari tüketicilere yapılan perakende satışlar şeklinde belirlen miştir. 12-62/1632 -597 12/15 (57) Perakende elektrik satışı ve hizmeti açısından bakıldığında, Strateji Belgesi ile getirilen kural gereği, her bir dağıtım böl gesindeki serbest olmayan tüketicilere perakende elektrik satışının, münhasıran bölgedeki dağıtım şirketi tarafından yapılması öngörülmektedir. Bu anlamda, özelleştirilmesi düşünülen bölgelerdeki serbest olmayan tüketicilerin alternatif temin kaynağı bulun mamaktadır. Serbest olmayan tüketicilerin, Türkiye toplam tüketiminin oldukça büyük bir bölümünü oluşturduğu ve bu tüketicilerin, tarife kapsamında, sadece kendi bölgelerindeki dağıtım şirketlerinden alım yapabildikleri dikkate alındığında, bir dağıtım böl gesindeki perakende satış ve hizmetin, başka bir bölgedeki perakende satış ve hizmet ten kesin olarak ayrıldığı görülmektedir. Serbestleşmeyle birlikte perakende pazarı tamamen rekabete açılacak olsa da, bu rekabetçi dönemin özellikle başlangıç döneminde, d ağıtım faaliyetlerinden kaynaklanan bölgeselliğin varlığını koruyacağı kanısı bulunmaktadır . (58) Bunu n yanında , serbestleşme sürecinde katedilen mesafe de dikkate alınarak dinamik bir yaklaşım ile serbestleşme sürecinin tüm tüketicilerin tedarikçisini seçme hakkına sahip olduğu ve perakende satışlarda bölgesel tekellerin yerini rekabetçi bir yapıya bıraktığı elektrik piyasası oluşturma hedefi de dikkate alınmalıdır. Bu değerlendirmeler ışığında, büyük endüstriyel tüketiciler bakımından ilgili coğrafi pazar ın Türkiye olduğu; küçük ölçekli tüketiciler bakımından ise mevcut mevzuat çerçevesinde bölgesel coğrafi pazarların halen söz konusu olduğu, öte yandan serbestleşme süreci dikkate alındığında serbest tüketici limitinin sıfıra indirilmesiyle bu faaliyetlere il işkin coğrafi pazarın bölgesellikten çıkıp Türkiye ölçeğine genişletilebileceği öngörülmektedir. G.5. Değerlendirme (59) Elektrik dağıtım özelleştirmelerine ilişkin 16.12.2010 tarih ve 10 -78/1645 -609 sayılı Rekabet Kurulu kararında yer alan , %30 luk kılavuz nit eliğindeki pazar payı değerinin altında bulunan devralmalar açısından bir hâkim durum riskinin oluşmadığı na yönelik değerlendirme de dikkate alınarak, bildirim konusu işlem, her bir teklif veren taraf açısından incelenmiştir. G.5.1. Eşikler Bakımından Değe rlendirme (60) İlgili ürün pazarı olarak belirlenen dağıtım faaliyetlerinin bölgesel olarak doğal tekel niteliği taşıması nedeniyle Akdeniz in anılan pazar da %100 pazar payına sahip olduğu dikkate alındığında, tek başına bu durum sebebiyle dahi, bildirime konu devir işleminin, 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında alıcı taraf her kim olursa olsun Rekabet Kurulu iznine tabi olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Ayrıca , Akdeniz in 2011 yılı cirosu nun ( ..) TL olduğu dikkate alındığında , dosya konusu özelleştirme işleminin 199 8/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu anlaşılmıştır . G.5.2. Cengiz Kolin Limak OGG Bakımından Yapılan Değerlendirme (61) Cengiz Kolin Limak OGG, elektrik dağıtım özelleştirmelerinde daha önceki dönemde Uludağ ve Çamlıbel i devralmıştır. Rekabet Kurulunu n Uludağ ve Çamlıbel in özelleştirmelerine ilişkin 26.08.2010 tarih ve 10 -56/1070 -399 sayılı kararı ile aynı tarih ve 10 -56/1069 -398 sayılı kararında yapılan 4. madde değerlendirmesinde ; Cengiz, Kolin ve Limak Grupları nın ilgili dağıtım şirketlerini devra lması sonucunda işbirliği doğurucu bir ortak girişimin ortaya çıkacağı ifade edilmiş ve işlem sonucunda toplam pazar payının %15 lik eşiğin altında olması durumunda işlemin 5 yıllık bir muafiyet alabileceği; gerekçeli kararın taraflara tebliği tarihinden i tibaren 12 ay içinde ortaklıktan Cengiz Holding A.Ş. nin ayrılması ya da anılan ortakların elektrik dağıtım faaliyetlerini birleştirmesi durumunda ise işlemin Kanun un 4. maddesi kapsamından çıkıp 7. maddesi kapsamında değerlendirileceği ifade edilmiştir. (62) Ayedaş , Akdeniz ve Toroslar ın özelleştirmesine ilişkin olarak Rekabet Kurulunun 03.03.2011 tarih ve 11 -12/240 -77 sayılı kararında ise Cengiz Kolin Limak Grubu nun 12-62/1632 -597 13/15 Ayedaş ve/veya Toroslar ı devralmasına ilişkin işlemin Kanun un 4. madde kapsamında yer aldı ğı ve 5. madde kapsamında muafiyet alamayacağı ve dolayısıyla işleme izin verilemeyeceği; ortaklığın, tarafların elektrik dağıtım faaliyetlerini birleştirmesi şeklinde yapılanması halinde işlemin Kanun un 4. madde kapsamından çık ıp 7. maddesi kapsamında ye r alacağı ve bu durumda işleme izin verilebileceği ifade edilmiştir. (63) Dosya konusu devralma işlemine ilişkin yapılacak değerlendirmede ise Cengiz Kolin Limak OGG nin anılan Kurul kararlarında yer aldığı şekilde bir ortak girişim kurup kurmadıklarına ilişkin bir tespitin yapılması gerekmektedir. (64) Rekabet Hukuku anlamında bir ortak girişimin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma olarak değerlendirilmesi için ilgili ortak girişimin ortak kontrole sahip ve tam işlevsel o lması gerekmektedir. Önceki bölümlerde de yer aldığı üzere, Cengiz Kolin Limak OGG ortak kontrole sahip bulunmaktadır . Tam işlevsellik açısından ise ilgili ortak girişimin operasyonel anlamda ortaklardan bağımsız faaliyette bulunabilmesi ve faaliyetlerini kalıcı olarak gerçekleştirebilecek derecede kaynaklara (sermaye, insan kaynağı v b.) sahip olması gerekmektedir. (65) Bu bağlamda, öncelikle Cengiz Kolin Limak OGG tarafından gönderilen taahhüt niteliğindeki yazı ya yer verilmelidir: Elektrik dağıtım şirketleri nin özelleştirilmesi aşamasında ihalelere Cengiz -Kolin Limak Ortak Girişim Grubu ortakları münferiden ya da farklı ortaklıklar kurmak yahut da bir başka teşebbüs veya ortaklığa hissedar olmak suretiyle teklif verilmeyecek ve ayrıca bir ihalenin Cengiz -Kolin-Limak Ortak Girişim Grubu lehine sonuçlanması halinde ilgili elektrik dağıtım şirketlerinin ve EPDK tarafından yayımlanan Dağıtım ve Perakende Satış Faaliyetlerinin Hukuki Ayrıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde kısmi bölünme ile kurulmuş/k urulacak olan perakende şirketlerinin faaliyetleri Cengiz -Kolin - Limak Ortak Girişim Grubu tarafından (Alarko -Cengiz ortaklığı hariç olmak üzere) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında ortaklardan bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getiren bir organizasyon ve yönetim yapısı içinde yürütülecektir. Bu yükümlülük geçm işe dönük olarak Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. ve Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş. için de geçerlidir. (66) Yapılan incelemede Cengiz Kolin Limak OGG nin Uludağ ve Çamlıbel i ortak kontrol ettiği, dosya konusu işlemde de ortak bir kontrol yapısı ile teklif verdik leri görülmektedir. İlgili dağıtım şirketlerinin hâlihazırda tam işlevsel teşebbüs niteliğinde olduğu da dikkate alındığında , taraflarca gönderilen taahhüt niteliğindeki yazı ile birlikte değerlendirildiğinde yoğunlaşma doğurucu bir ortak girişimin gerekle rinden ortak kontrol ve tam işlevsellik niteliklerinin teklif sahibi ortak girişim grubu bakımından hâlihazırda mevcut olduğu görülmektedir. (67) Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; Cengiz Kolin Limak OGG nin, halihazırda kontrol ettiği Uludağ ve Çamlıbel in a rdından, Akdeniz i devralması halinde ortak girişim grubunun pazar payının yaklaşık % ( ..) ye ulaşacağı anlaşılm aktadır . Diğer yandan, Cengiz Grubu bakımından bir değerlendirme yapıldığında, Cengiz in Alsim Alarko San. Ticaret A.Ş. ile ortak kontrol ettiği Meram ın da bu toplama dâhil edilmesi ile Akdeniz in Cengiz Kolin Limak OGG tarafından devralınması halinde bu teşebbüsün elektrik dağıtımı pazarında toplam pazar payı ( ..) a ulaşaca ktır. Bu çerçevede, g eçmiş Kurul kararlarıyla birlikte değerlendirildiği nde, bu devralma işlemi ile Cengiz Kolin Limak OGG ya da bu ortak girişimin taraflarından herhangi biri bakımından işlem sonucunda bir hâkim durumun oluşmayacağı sonucuna varılm ıştır. 12-62/1632 -597 14/15 (68) 2010/4 sayılı Tebliğ in 13. maddesinin 3. fıkrası çerçevesinde Cengiz Ko lin Limak OGG ye ilişkin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında yapılan değerlendirmede; rekabetçi davranışların koordinasyonu ve rekabet yasağı açılarından ilgili ortak girişim grubu üyeleri ile dağıtım faaliyetini gerçekleştiren ortak girişim arasınd aki ilişkiler, mevcut durum ve elektrik piyasasında yaşanan serbestleşme açısından da incelenmelidir . Bu bakımdan , 2013 yılından itibaren hukuki olarak ayrıştırılmış dağıtım ve perakende satış şirketlerinin fonksiyonel anlamda (yönetim yapısı, insan kaynak ları, fiziksel ve bilgi işlem alt yapısı, ayrıştırılmış hesaplar) bağımsızlıklarına halel gelmeyecek şekilde faaliyet göstermesi Rekabet Hukuku açısından önem arz etmektedir. Zira, 4628 sayılı Kanun ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan ikincil düzenlemeler ile hukuki ayrıştırma konusunda dağıtım şirketlerinin bağımsızlığı vurgulanmaktadır. Ayrıca , taraflar elektrik dağıtım ve dağıtımdan ayrışan perakende faaliyetleri bakımından tam işlevsel bir yapıda ortak girişim grubu olarak faaliyet göstereceklerini taah hüt etmişlerdir. Bu noktada Cengiz Grubu nun Meram da ortaklığı bulunmakla birlikte, Meram ın payının % ( ..) in altında olması ve tarafların bundan böyle ilgili ortak girişim grubu çatısı altında faaliyet gösterecek olmaları dikkate alındığında, Meram daki ortaklık yapısının da bu aşamada Kanun un 4. maddesi kapsamına herhangi bir sorun teşkil etmeyeceği kanaatine varılmıştır . (69) Ortak girişimler ile kurucu teşebbüslerin aynı pazarda ya da bu pazarın alt, üst, komşu pazarlarda faaliyet göstermesi rekabete ayk ırı işbirliği riskini beraberinde getirebilmektedir. Bununla birlikte söz konusu riskin ortaya çıkması, tarafların üretim paylarının büyüklüğüyle birlikte değerlendirilmelidir. Nitekim Meram ın , Alarko ve Cengiz ortaklığı tarafından devralınmasına ilişkin Kurul karar ında, üretim faaliyetlerine sahip iki teşebbüsün ortak olarak bir dağıtım şirketini devralmasına yönelik değerlendirme de, ortak girişimin tarafları üretimde sahip oldukları payın düşük olması nedeniyle rekabetçi davranışların koordinasyonu riski nin ortaya çıkmadığı, dolayısıyla bu ortaklığın Kanun un 4. maddesi kapsamına girmediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu dosya özelinde, ortak girişim grubu ve üyelerinin mevcut ve yatırım aşamasındaki tüm üst pazar (elektrik üretimi) faaliyetleri dikkate alındığ ında dahi oldukça düşük pazar payına sahip olmalarından dolayı bu aşamada Cengiz Kolin Limak OGG yapısı nın, Cengiz in Meram daki ortaklığı ile birlikte değerlendirildiğinde, Kanun un 4. maddesi kapsamına girmediği kanaatine varılmıştır . G.5.3. Genpa Bakım ından Yapılan Değerlendirme (70) Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden , Genpa nın elektrik dağıtımı faaliyetinin bulunmadığı ve elektrik üretim pazarında ise yatırım aşamasında olan projeleri dışında hâlihazırda aktif faaliyetinin olmadığı anlaşıldığından, bu tekl if sahibine yapılacak muhtemel bir devir işlemi ile yatay yoğunlaşma ve/veya dikey bütünleşme açısından herhangi bir rekabet riskinin oluşmayacağı sonucuna ulaşılmıştır . G.5.4. Elsan Tümaş Karaçay OGG Bakımından Yapılan Değerlendirme (71) Yapılan incelemede , Elsan Tümaş Karaçay OGG yi kontrol eden Bereket Grubu nun elektrik dağıtımı pazarında Aydem ile faaliyette bulunduğu ve Akdeniz i devralması halinde toplam pazar payının ( ..) ye ulaşacağı görülmektedir. Bu çerçevede , söz konusu teklif sahibine yapılacak de vir ile gerçekleşecek işlemin yatay yoğunlaşma açısından herhangi bir hâkim durum oluşturma yacağı kanaatine varılmıştır . (72) Dikey bütünleşme açısından ise Elsan Tümaş Karaçay OGG yi kontrol eden Bereket Grubu nun üretim faaliyetindeki düşük pazar payı dikkate alındığında , bu teşebbüse yapılacak devir işlemi sonucu nda rekabetin bozulması riskinin söz konusu olmayacağı kanaatine ulaşılmıştır . 12-62/1632 -597 15/15 H. SONUÇ (73) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin % 100 oranında hissesin in blok satış yöntemiyle , teklif sahiplerinden Cengiz - Kolin -Limak Ortak Girişim Grubu veya GENPA Telekomünikasyon ve İletişim Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş. veya Elsan -Tümaş -Karaçay Ortak Girişim Grubu tarafından devralınması işleminin 4054 sayılı Kanun un 7 . maddesi ve 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; adı geçe n teklif sahi pleri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemi sonucunda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmes inde sakınca olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.