1 REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : D2/1/H.S.Ö. -01/3 (Menfi Tespit/Muafiyet) Karar Sayısı : 01-24/232 -60 Karar Tarihi : 22.5.2001 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Ne jdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER. B- RAPORTÖRLER: Hakan Suat ÖLMEZ, İbrahim AYDEMİR C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Türk Philips Aydınlatma Sanayi ve Ticaret A.Ş. D- TARAFLAR: - Türk Philips Ticar
1 REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : D2/1/H.S.Ö. -01/3 (Menfi Tespit/Muafiyet) Karar Sayısı : 01-24/232 -60 Karar Tarihi : 22.5.2001 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Ne jdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER. B- RAPORTÖRLER: Hakan Suat ÖLMEZ, İbrahim AYDEMİR C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Türk Philips Aydınlatma Sanayi ve Ticaret A.Ş. D- TARAFLAR: - Türk Philips Ticaret A.Ş. Yukarı D udullu Organize Sanayi Bölgesi 2. Cadde No:28 81260 Ümraniye / İSTANBUL - Birlik Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. Divan Yolu Cad. Erçelik İşhanı Kat 5 No:501/503 34410 Sultanahmet/ İSTANBUL E- DOSYA KONUSU: Türk Philips Aydınlatma Sanayi ve Ticaret A.Ş. ( Philips) ile Birlik Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Birlik Gıda) arasında imzalanan Distribütörlük Sözleşmesi'ne menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi. F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.5.1998 tarih ve 989 sayı ile giren başvuru üzer ine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4,5 ve 8. maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen, 15.5.2001 tarih ve D2/1/H.S.Ö. -01/3 sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu 18.5.2001 tarih, REK.0.06.00.00/37 sayılı Başkanl ık önergesi ile 01 -24 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Philips'in, Birlik Gıda ile yapmış olduğu Distribütörlük Sözleşmesi'nin 4054 sayılı Kanun un 4. meddesi çerçevesinde bir dikey anlaşma olması sebebiyle ilgili sözleşmeye menfi tespit verilemeyeceği, diğer taraftan anılan sözleşmenin 2. maddesinin (b) bendinin, sözleşmeden çıkarılması koşuluyla söz konusu sözleşmenin 1997/3 sayılı Tek Elden Dağıtım Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında d eğerlendirilebileceği düşünülmektedir. Türk Philips Aydınlatma Sanayi ve T icaret A.Ş. başvuru tarihini müteakip Türk Philips Ticaret A.Ş. ye devredildiğinden taraf olarak Türk Philips Ticaret A.Ş. kabul edilmiştir. 2 REKABET KURUMU H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar H.1.1. Ürün Pazarı: Distribütörlük Sözleşmesinin konusunu ayrıca sözleşmenin ekinde belirtilen atılabilir cinsten piller ve muhtelif fenerler oluşturmaktadır. Dolayısıyla işlemin değerlendirilmesinde ilgili ürün pazarı, "kullanılıp atılabilen cinsten piller ve muhtelif fenerler" pazarı olarak tanımlanmıştır. H.1.2. Coğrafi Pazar: Bildirime konu olan işlemin etkilediği ürünlerin tüm ülke pazarına yönelik satımının amaçlanma sından dolayı ve bölgeler arasında pazarın farklılaşmasına sebep olacak bir unsurun bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak belirlenmiştir. H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Başvuruya konu distribütö rlük sözleşmesi ile Philips in, Birlik Gıda ya sözleşme ekinde belirtilen ürünlerini Türkiye de münhasıran dağıtım ve satım yetkisi verdiği anlaşılmaktadır. Distribütörlük sözleşmesinin bu haliyle 4054 sayılı Kanun un Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu E ylem ve Kararlar başlıklı 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma olduğu görülmektedir. Bu nedenle, anılan distribütörlük sözleşmesine aynı Kanun'un 8. maddesi uyarınca talep edilen menfi tespit belgesinin verilemeyeceği kanaatine varılmıştı r. Söz konusu distribütörlük sözleşmesi ile Philips in, Birlik Gıda ya münhasıran dağıtım ve satım yetkisi verdiği dikkate alındığında anılan sözleşmenin bir tekelden dağıtım anlaşması olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle söz konusu sözleşme, 4054 sayılı Kan un'un 5. maddesine dayanılarak çıkarılan ve tek elden dağıtım anlaşmalarına uygulanacak grup muafiyeti kurallarının belirlendiği 1997/3 sayılı Tek Elden Dağıtım Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği çerçevesinde değerlendirilmiştir. Anılan sözleşme 1997/3 sayılı Tebliğ çerçevesinde incelendiğinde, sözleşmenin 2. maddesinin (b) bendinde, Carrefour, Metro vb. Uluslararası Süper Marketlere DİSTRİBÜTÖR tarafından yapılacak satışların koşulları taraflarca müştereken tespit edilecektir. denilerek, satış koşullarının sağlayıcı ile yeniden satıcı tarafından ortaklaşa belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Ancak bu hüküm ile tek elden dağıtıcı üzerine getirilen satış koşullarına ilişkin rekabet sınırlamasının 1997/3 sayılı Tebliğ'de yer alan ve tek elden dağ ıtıcı üzerine getirilebilecek sınırlamaları aştığı görülmektedir. Diğer taraftan Distribütörlük Sözleşmesi'nin 2. madesinin (c) bendinde, DİSTRİBÜTÖR işbu sözleşme konusu ürünleri ülke dışına satamaz veya ihraç edemez ifadesi yer almaktadır. Bu madde il e getirilen sınırlama, münhasırlık anlaşmalarının özünde varolan tek elden dağıtıcının bölgesi dışına satış yapamama kriterine uyuyor görünse de, Türkiye dışına pasif satışların engellenmesine yol açabilecek niteliktedir. Başvuruya konu distribütörlük söz leşmesi, yukarıda yer alan hükümleri nedeniyle 1997/3 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamamaktadır. Dolayısıyla söz konusu sözleşmenin anılan Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanabilmesi için sözleşenin 2. maddesinin (b) 3 REKABET KURUMU bendini n sözleşmeden çıkarılması ve yine aynı maddenin (c) bendinin, pasif satışları engellemeyecek şekilde daha açık olarak yazılması gerekmektedir. Anılan sözleşme, 1997/6 sayılı Rekabet Kurumu Teşkilatının Oluşturulmasından Sonra Teşebbüslerin ve Teşebbüs Bir liklerinin 4054 Sayılı Kanun dan Doğan Hak ve Yükümlülüklerine İlişkin Tebliğ in 3'üncü maddesinde yer alan, "Teşebbüslerin, 5.11.1997 tarihinde var olan 4054 sayılı Kanun un 4 üncü maddesi kapsamındaki her türlü anlaşma ve uyumlu eylemleri ile teşebbüs birliklerinin kararları da, 5.11.1997 tarihinden başlayarak en geç 6 ay içinde Kurulumuza bildirilecektir." hükmü gereğince, mevcut anlaşmalar için öngörülen 6 aylık süre içinde bildirilmiştir. Süresi içinde bildirilmiş anlaşmalara Kanun'un 16. maddesinin so n fıkrası gereğince, Kanun'un hükümlerini açık bir biçimde ihlal etmemeleri kaydıyla, Kurul'un vereceği nihai karara kadar ceza uygulanmayacağı öngörülmektedir. Distribütörlük sözleşmesinin başvurulduğu tarihte, Türkiye'de Rekabet Hukuku uygulamalarının y eniliği ve ayrıca Philips tarafından gönderilen 2.5.2001 tarih ve 8744 sayılı yazıda yer alan Şirketimizle Birlik Gıda ve Ticaret A.Ş. arasında yapılan Distribütörlük Sözleşmesinin 2 inci maddesinin b bendi bugüne kadar hiç uygulanmamıştır. Esasen bu madd enin amacı fiyat tespiti olmayıp büyük ölçekli satışlarda tarafların birbirlerini desteklemeleri suretiyle pazar payının artırılmasını sağlamak idi. Distribütör diğer müşterilerine olduğu gibi her türlü satış koşullarını bizzat kendisi takdir ve tespit etm ekte olup, bu konuda Şirketimizin fiyat dahil herhangi bir müdahalesi söz konusu olmamıştır. ifadelerinden yola çıkarak, hiper ve süpermarket benzeri büyük alıcılarla satış koşullarının taraflarca müştereken belirleneceğine ilişkin sözleşmenin 2. maddesin in (b) bendini bir açık ihlal olarak nitelemenin yerinde olmayacağı, bu doğrultuda grup muafiyeti kapsamında değerlendirilemeyen söz konusu sözleşmenin uygulamasının devamı için anılan maddelerinin ilgili Tebliğ hükümlerine uygun olarak düzeltilmesi gere ktiği kanaatine varılmıştır. İ- SONUÇ Yukarıda yer verilen değerlendirmeler doğrultusunda, 1. Türk Philips Aydınlatma Sanayi ve Ticaret A.Ş ile Birlik Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında imzalanan Distribütörlük Sözleşmesi'nin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma olduğuna, bu nedenle, anılan distribütörlük sözleşmesine aynı Kanun'un 8. maddesi uyarınca talep edilen menfi tespit belgesinin verilemeyeceğine, 2. Anılan sözleşmenin 2. maddesinin (b) bendinin sözleşmeden çıkarılm ası ve aynı maddenin (c) bendinin, distribütörün bölgesi dışına yapacağı pasif satışların engellenemeyeceği şekilde açıkça anlaşılabilir hale dönüştürülmesi koşulu ile söz konusu sözleşmenin 1997/3 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanabilec eğine, 3. a) Öngörülen değişikliğin kararın tebliğini takiben 45 günlük süre içinde yapılarak Rekabet Kurumu na tevsik edilmesine, b) Aksi takdirde sözleşmenin 4054 sayılı Kanun'un 56. maddesi gereğince geçersiz sayılacağının ve ilgili mevzuat hükümlerine uy gun düzeltme yapılmadan 4 REKABET KURUMU uygulamaya devam edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve aynı Kanun'un 16 ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.