Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-174 (Devralma) Karar Sayısı : 08-52/800-327 Karar Tarihi : 11.9.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONG ÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Neyzar MENTEŞOĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Şeref Makromarket San. ve Tic. A.Ş. Temsilcisi: Av. Ramazan TURAN İstanbul Yolu 26.Km Saray, Kaz
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-174 (Devralma) Karar Sayısı : 08-52/800-327 Karar Tarihi : 11.9.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONG ÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Neyzar MENTEŞOĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Şeref Makromarket San. ve Tic. A.Ş. Temsilcisi: Av. Ramazan TURAN İstanbul Yolu 26.Km Saray, Kazan / Ankara 20 D. TARAFLAR : Şeref Makromarket San. ve Tic. A.Ş. İstanbul Yolu 26. Km Saray, Kazan / Ankara Ofis Gıda ve İhtiyaç Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ankara Karayolu 11. Km Anbar, Melikgazi / Kayseri Evim Gıda ve İhtiyaç Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ankara Karayolu 11. Km Anbar, Melikgazi / Kayseri 30 E. DOSYA KONUSU: Ofis Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. işletmesi altında bulunan 11 ve Evim Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. işletmesi altında bulunan 3 adet mağazanın işletme hakkının, demirbaş ve emtialarla birlikte Şeref Makromarket San. ve Tic. A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi . F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.8.2008 tarih, 5359 sayı ile giren ve en son 22.8.2008 tarih ve 5 522 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında T ebliğ in ilgili 40 hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 28.8.2008 tarih ve 2008 3 174/Öİ 08-ÜG sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 2 8.8.2008 tarih ve REK.0.07.00.00 - 120/1 72 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08 -52 sayılı Kurul toplantısında görüşüler ek karara bağlanmıştır. 08-52/800-327 2 G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Ofis Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. nin işletmesi altında bulunan 11 ve Evim Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. nin işletmesi altında bulunan 3 adet mağazanı n işletme hakkının demirbaş ve emtialarla birlikte devralınmasına dair bildirim konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, bununla birlikte anılan işlemin 4054 sayılı 50 Kanun un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya me vcut hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı ve bu nedenle başvuru konusu işleme izin verilmesinin uygun olacağı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir. H. İNCELE ME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar H.1.1. Pazara İlişkin Genel Bilgiler Hızlı tüketim malları (HTM) perakendeciliği, raf devir hızları yüksek, fiyatları düşük, satın 60 alma kararı için fazla düşünülmeyen, kısa süreli stoklanan ve sürekli tüketilen gıda, içecek, kişisel bakım ürünleri, kozmetik ve temizlik ürünleri gibi ürünlerin son kullanıcılara satışı hizmetidir. Büyük ölçekli HTM perakende mağazalarının bir kısmında mobilya, elektronik gibi dayanıklı tüketim mallarının satışı yapılıyor olsa da bu sektö rün cirosunun çok büyük bir bölümü HTM satışından gerçekleşmektedir ve bu mağazaların tüketici gözünde asıl işlevi HTM satışıdır. HTM perakendeciliği, bakkallar, marketler, süpermarketler, hipermarketler ve indirim mağazaları gibi çeşitli formatlarda gerç ekleştirilebilmektedir. Geleneksel perakendecileri oluşturan bakkalların HTM perakendeciliği içerisindeki payı gittikçe azalmakta ve bunlar 70 zamanla yerlerini modern perakendecilere bırakmaktadır. Yaşanan bu süreç içerisinde modern perakendecilik yapan büyü k çaplı, zincir mağazalar birleşme ve devralmalar yoluyla kendi içlerinde konsolidasyona gitmektedir. Sektörün içinde bulunduğu dönüşüm süreci, modern sektörde gerçekleşen birleşme ve devralmaları son derece hassas hale getirmektedir. Önümüzdeki dönemde, geleneksel kesimin ağırlığını yitirecek olması, hem tedarikçilerle hem de tüketicilerle ilişkiler açısından modern sektörde rekabetçi bir yapı oluşmasının önemini arttırmaktadır. H.1.2. İlgili Ürün Pazarları 80 HTM perakendeciliği esas olarak iki ilgili p azar tanımını gerektirmektedir. Bunlar perakendeciyle son kullanıcı olan tüketicilerin bir araya geldiği perakende pazarı ve tedarikçiyle perakendecilerin buluştuğu alım pazarı olarak sayılabilir. Rekabet Kurul unun yayınlamış olduğu İlgili Pazarın Tanım lanmasına İlişkin Kılavuz un 20. paragrafında inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabetçi endişeler yaratmıyor ise pazar tanımı yapılmayabileceği belirtilmiştir. İncelemeye konu işlemde d evralan taraf olan Şeref Makromarket Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Makromarket) nin işlemin gerçekleşeceği 90 Kayseri de HTM perakendeciliği alanında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. 08-52/800-327 3 Aşağıda ayrıntılı olarak değinilecek olan pazar yapısı, Makromarket in Kays eri pazarındaki konumu, pazar payları gibi faktörlerde dikkate alındığında, bu devralma işleminin (ilgili pazar tanımından bağımsız olarak) hem ürün hem de coğrafi açıdan rekabetçi endişe doğurmayacağı görülmektedir. Sonuç olarak, bu dosya özelinde, ilgili ürün pazarının ne şekilde tanımlandığı yapılacak hukuki değerlendirmeyi etkilemeyeceğinden, söz konusu işlem bağlamında ilgili pazar tanımı yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. Alım pazarına ilişkin olarak ise, çeşitli ürün grupları bazında değerlendirme yapılması 100 yerinde olacaktır. Bu bağlamda alım pazarı, et ve et ürünleri, beyaz et ve yumurta ürünleri, unlu ürünler, sütlü ürünler, bira, şarap ve alkollü içkiler, alkolsüz içkiler, sıcak içecekler (kahve ve çay), şekerli ürünler (çikolata, k ek gibi), temel gıdalar (un, şeker, pirinç gibi), dondurulmuş ürünler, bebek mamaları, ev hayvanları yiyecekleri, vücut bakım ürünleri, ev temizlik ürünleri olarak ayrı ayrı belirlen miştir. H.1.3. İlgili Coğrafi Pazar Devralmaya konu olan mağazalar Kayse ri ilinde bulunmaktadır. Bu devralma sonucunda ortaya çıkacak olan yoğunlaşmanın perakende pazarındaki etkileri mağazaların faaliyet 110 göstermekte olduğu bölgede hissedilecektir. Bu nedenle, yerel olarak tanımlanması gereken coğrafi pazar Kayseri ili olara k belirlenmiştir. Alım pazarındaysa, zincir mağazaların tek elden alım yapmaları nedeniyle yerel ayrıma gidilmesine gerek olmadığından, alım pazarında ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir. H.2. Taraflar H.2.1. Şeref Makromarket Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Makromarket) 120 İnceleme konusu devralma işleminde alıcı konumunda bulunan Makromarket, HTM perakendeciliği ile iştigal eden Ankara merkezli bir şirkettir. Şirketin yönetim kurulu Şeref Songör, Osman Songör, Mehmet Songör, Mustafa Songör ve Uğ ur Songör den oluşmaktadır. Songör Ailesinin kontrolünde olan Makromarket in ortaklık yapısına Tablo 1 de yer verilmiştir. Tablo 1 - Makromarket'in Ortaklık Yapısı Hisse Sahibi Hisse Adedi Pay Oranı Şeref SONGÖR ( ) %( ) Osman SONGÖR ( ) %( ) Uğur SO NGÖR ( ) %( ) Mehmet SONGÖR ( ) %( ) Mustafa SONGÖR ( ) %( ) Aysun TÜRKMEN ( ) %( ) Toplam: ( ) %100 Kaynak: Bildirim formu Makromarket in 2007 yılı cirosu ( ..) ( . ) YTL dir. Makromarket in Nazar Gıda San. ve Tic. A.Ş. hisseler ini ve Kombassan Giyim 130 08-52/800-327 4 Gıda Turizm San İç ve Dış Ticaret A.Ş. ye ait olan Afra mağazalarının işletme hakkını devralmasına 5.4.2007 tarih, 07 -30/293 -110 sayılı ve 15.11.2008 tarih, 07 -86/1083 -419 sayılı Kurul kararlarıyla izin verilmiştir. 2008 yılında ise 6.3.2008 tarih ve 08 -22/223 -73 sayılı Kurul kararıyla Makromarket ile Uyum Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. A.Ş. nin üçüncü bir şirkete katılması suretiyle birleşmesi işlemine izin verilmiştir. H.2.2. Devredenler: Ofis Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San . ve Tic. Ltd. Şti. (Ofis) ve Evim Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (Evim) Söz konu su devralma işleminde toplam ondört mağazayı demirbaş ve emtiaları ile 140 Makromarket e devredecek olan Ofis ve Evim Kayseri ilinde HTM perakendeciliğiyle iştigal eden teşebbüslerdir. Ofis ve Evim in ortaklık yapıları Tablo 2 de sunulmuştur. Bu devralma işleminin ardından iki şirketin de ortaklık yapılarında bir değişiklik olmayacak, sadece 14 mağazanın işletme hakkı Mak romarket in eline geçecektir. Tablo 2 - Ofis ve Evim in Ortaklık Yapıları OFİS EVİM Hisse Sahibi Pay Oranı (%) Hisse Sahibi Pay Oranı (%) Bekir GARAN ( ) Hasan GÜÇ ( ) Mehmet GÜÇ ( ) Arif GARAN ( ) Toplam 100 Toplam 100 Ofis in 2007 yılı cir osu ( ..) ( .) YTL, Evim in 2007 cirosu ise ( ..) ( .) YTL dir. 150 H.2.3. Devredilenler Devre konu mağazalarla ilgili bilgiler Tablo 3 te yer almaktadır. Tablo 3 - Devredilen mağazalara ilişkin bilgiler OFİS'E AİT MAĞAZALAR Mağaza No Mağaza Mevki Brüt Alan(m2) Kasa Adedi 1. Keykubat 1150 3 2. Belsin 630 3 3. Mevlana 1040 3 4. B.Şehir 670 3 5. Talas 1650 6 6. Sanayi 1600 3 7. Yeşil Mah. 640 3 8. Alpaslan 390 2 9. Argıncık 1700 4 10. Ziya Gökalp 1200 5 11. E.Bağlar ı 800 3 EVİM'E AİT MAĞAZALAR Mağaza No Mağaza Mevki Brüt Alan(m2) Kasa Adedi 1. Serçeönü 650 4 2. Mevlana 630 3 3. B.Şehir 1700 5 08-52/800-327 5 H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1. İşlemin Değerlendirilmesi İncelemeye konu işlem Makromarket in O fis in işletmesi altında olan onbir ve Evim in işletmesi altında olan üç perakende mağazasının işletme hakkını demirbaş ve 160 emtiasıyla birlikte devralmasıdır. Söz konusu işlemin gerçekleştirilmesi amacıyla 13.8.2008 tarihinde devredenler ve devralan arasınd a bir protokol imzalanmıştır. Protokol maddelerinden anlaşıldığı üzere devre konu mağazaların mülkiyeti Ofis ve Evim e ait olmayıp, söz konusu şirketler uzun süreli kira sözleşmeleriyle mağazaların işletme hakkını ellerinde bulundurmaktadır. Makromarket t arafından, bu ondört mağazanın işletme hakkı ile birlikte demirbaş ve emtiaları da devralınacaktır. Bu karar içerisinde işletme hakkının devri tabiri bundan böyle ondört mağazanın işletme hakkıyla birlikte demirbaş ve emtialarının da devralınmasını içerece k şekilde kullanılacaktır. 170 1998/2, 1998/6 ve 2000/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik, Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in 2. maddesinde birleşme veya devralma sayılan haller belirtilmiş ve (b) bendinde malvarlığının devri de bu hallerden sayılmıştır. Malvarlığının devri hususunda önemli olan devre konu malvarlığının ilgili pazarda faaliyet gösterebilmek açısından ciro atfedilebilecek bir unsur olmasıdır. Dosya konusu işlem Ofis ve Evim in ortakl ık yapısında bir değişiklik meydana getirmeyecek olsa da, işletme hakkına sahip oldukları mağazalar Makromarket in kontrolüne geçecek ve işletme hakkı ile birlikte bu mağazalarda bulunan demirbaş ve 180 emtialara da Makromarket sahip olacaktır. HTM perakendeci liği açısından mağazalar, alanları ve lokasyonları gibi özellikleri ile ciro yaratma potansiyeline sahiptir. HTM perakendeciliği alanında faaliyet göstermek için mağaza özellikleri önemli bir yere sahiptir. Makromarket Ofis ve Evim e ait olan mağazaları de vralarak bu mağazaların müşteri portföyünü ve pazar payını da devralmış olacaktır. Makromarket in Kayseri de HTM perakendeciliği sektöründe mevcut doğrudan veya dolaylı herhangi bir faaliyeti bulunmadığı dikkate alındığında, bu devralma yeni bir coğrafi pa zara giriş sonucunu doğuracaktır. Diğer yandan, devir işlemi sonucunda Ofis ve Evim in Kayseri de HTM perakendeciliği sektöründe faaliyet gösteren başka mağazası kalmayacaktır. Dolayısıyla, dosya konusu işlemin, ilgili pazarda yaratacağı etkinin Ofis ve Ev im 190 şirketlerinin devralınması işlemine benzer etki doğuraca ktır. Nitekim, Kurul 15.5.2008 tarih ve 08 -33/415 -141 sayılı kararında da uzun süreli bir kiralama sözleşmesi ile elde edilen kontrolün yönetim ve malvarlıkları üzerinde elde edilen haklar bakımın dan, hisse veya malvarlıklarının satın alınması yoluyla sağlanan kontrol ile benzer özellikler taşıması sebebiyle işlem i devralma işlemi olarak kabul e tmiştir. Bu sebeple, Ofis ve Evim in faaliyet gösterdikleri mağazaların devredilmesinin 1997/1 sayılı Te bliğ bakımından bir devralma olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İşlemi gerçekleştiren teşebbüslerin pazar payları incelendiğinde, Ofis ve Evim in Kayseri ilindeki toplam pazar payının % ( ) olduğu, Makromarket in ise Kayseri de faaliyeti 200 08-52/800-327 6 bulunmadığı için paza r payının olmadığı görülmektedir. Ancak, ilgili coğrafi pazarda sadece Ofis ve Evim in 2007 yılındaki toplam cirosu ( ..) ( .) YTL dir. Dolayısıyla, pazar payı eşiği aşılmamakla birlikte ciro eşiği aşıldı ğından , incelemeye konu devralma işlemi izne tabi bir işlemdir. H.3.2. İşlemin 4054 sayılı Kanun un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi Pazar yapısı incelendiğinde Makromarket in mağazalarını devraldığı Ofis ve Evim in Kayseri ilinde pazarın büyük oyuncuları olmadığı ve birçok güçlü r akiplerinin olduğu görülmektedir. Tablo 4 te Kayseri deki HTM perakendecilerine ait pazar payı, şube 210 sayısı ve toplam mağaza alanı bilgilerine yer verilmiştir. Ofis ve Evim pazar payı bakımından ( ). sırada yer almaktadır. Migros, Carrefour gibi perakendec ilerin dahi marka ve finansal güçlerine rağmen pazarda kendine önemli bir yer edinemediği de dikkate alındığında bu pazarın rekabetçi bir yapısı olduğunu söylemek mümkündür. Tablo 4 - Kayseri deki HTM perakendecilerine ait pazar bilgileri Sıra Firma Adı Şube Sayısı Tahmini Alan (m2) Tahmini Pazar Payı (%) 1. ( ..) 12 8485 ( .) 2. ( ..) 6 9225 ( .) 3. ( ..) 5 4550 ( .) 4. ( ..) 1 2500 ( .) 5. ( ..) 5 4350 ( .) 6. ( ..) 37 10500 ( .) 7. ( ..) 14 14450 ( .) 8. ( ..) 7 6255 ( .) 9. ( ..) 5 4350 ( .) 10. ( ..) 1 1500 ( .) 11. Diğerleri ( .) Toplam 100 Ofis ve Evim in devredeceği mağazaların, ilgili coğrafi pazar olan Kayseri de toplam %( ) oranında bir pazar payı mevcuttur. Makromarket in ise aynı coğrafi pazarda herhangi bir faaliyeti yoktur. Dolayısıyla işlem sonucunda Makromarket, Ofis ve 220 Evim den % ( .) pazar payı olan mağazaları devralarak yeni bir coğrafi pazara giriş yapacaktır. Nitekim, Kayseri ilinde taraflar birlikte faaliyet göstermediklerinden, devralma işlemi tüketim malları p erakende piyasasında herhangi bir pazar payı artışına dolayısıyla da bir yoğunlaşmaya neden olmayacak ve ilgili pazarlarda etkin rekabetin azalması veya kısıtlanması sonucunu doğurmayacaktır. Alım pazarı açısından bakıldığında ise, bu devralma sonucunda ortaya çıkacak yoğunlaşmanın Makromarket in ilgili ürün pazarlarındaki alım gücünü arttıracağı söylenebilir. Ancak bu pazarda alım hacmi ve dolayısıyla alım gücü Makromarket ten büyük olan pek çok teşebbüs bulunmaktadır. Mevcut pazar yapısı dikkate alındığ ında, 230 devralma sonucunda Makromarket in alım gücünde meydana gelecek artışın alım pazarındaki ilgili ürün pazarlarının herhangi birinde hâkim durum yaratılması sonucunu doğurmayacağı kan aatine ulaşılmıştır. 08-52/800-327 7 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya k apsamına göre; Ofis Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. nin işletmesi altında bulunan 11 ve Evim Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti. nin işletmesi altında 240 bulunan 3 adet mağazanın işletme hakkının demirbaş ve emtialarla birlikte Şeref Makromarket San. ve Tic. A.Ş. tarafından devralınması işlemin in 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin ve rilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.