Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-79 (İlk İnceleme) Karar Sayısı : 08-34/448-156 Karar Tarihi : 20.5.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONGÖR , Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Pelin ERDOĞAN, Neyzar MENTEŞOĞLU C. ŞİKAYET EDEN : Herdem Eczanesi Ecz. Adem HERDEM Kumrular Sok. 2/B Kızılay A nkara 20 D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN: Suna Sok. No 7/4
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-79 (İlk İnceleme) Karar Sayısı : 08-34/448-156 Karar Tarihi : 20.5.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONGÖR , Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Pelin ERDOĞAN, Neyzar MENTEŞOĞLU C. ŞİKAYET EDEN : Herdem Eczanesi Ecz. Adem HERDEM Kumrular Sok. 2/B Kızılay A nkara 20 D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN: Suna Sok. No 7/4 06670 Büyükesat Ankara E. DOSYA KONUSU: Bakara İlaç ve Tıbbi Malzeme Pazarlama Dış Ticaret A.Ş. nin kendi GNC bayilerine sağladığ ı mal temini ve kampanya imkanlarını, bayii olan eczanelere sağlamayarak hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası . F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle; Bakara İlaç ve Tıbbi Malzeme Pazarlama Dış Ticaret A.Ş. nin (Bakara A.Ş.) Türkiye distrib ütörü olduğu GNC markalı ürünlerin dağıtımını yaparken, kendisine ait GNC mağazalarına her türlü mal 30 teminini ve kampanya imkanlarını sağlayıp, bayii olan eczanelere aynı imkanları sağlamadığı, kampanyaları Herdem Eczanesine geç bildirdiği ve eczanenin ürü n ihtiyacının tamamını kasıtlı olarak karşılamadığı iddiaları öne sürülmüş ve söz konusu uygulamalar nedeniyle Herdem Eczanesinin, müşterilerinin kampanya ve ürün taleplerine cevap veremediği belirtilmiştir. Başvuruda, Bakara A.Ş. nin bu uygulamasıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 6. maddesinin (b) bendini ihlal ettiği iddia edilmekte ve uygulamanın engellenmesi talep edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.4.2008 tarih ve 25 82 sayı ile intikal 40 eden başvuru üzerine, 4054 s ayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 8.5.2008 tarih ve 2008 -3- 79/İİ-08-PE sayılı İlk İnceleme Raporu 1 3.5.2008 tarih, REK.0.07.00.00 -110/68 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08 -34 sayılı Ku rul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. Bakara İlaç ve Tıbbi Malzeme Pazarlama Dış Ticaret A.Ş. 08-34/448 -156 2 H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; 50 Şikayete konu olay ın 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi kapsamında bir ihlal oluşturmadığı ve her hangi bir işle m yapılmasına gerek bulunmadığı sonuç ve kanaatin e ulaşıldığı ifade edilmektedir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Taraf Teşebbüs 60 Gıda niteliğindeki doğal vitaminler ve bitkisel ürünler üreten, pazarlayan ve dağıtan ABD firması GNC'nin (General Nutrition Center) Türkiye distribütörü ve ithalatçısı olan Bakara İlaç ve Tıbbi Malzeme Pazarlama Dış Ticaret A.Ş. nin (Bakara A.Ş.) , 1998 yılından itibaren faaliyet göstermektedir. GNC ürünleri , beslenme eksiklerini tamamlamaya yönelik olarak , oral yolla alınan ve diyete ek olarak bir veya daha fazla besin mad desinin alınmasını sağlayan , hap, tablet, kapsül, sıvı veya toz şeklinde olan, besin destek ürünleridir . Bakara A.Ş. nin satışa sunduğu GNC ürünleri diyet ürünleri, sporcu ürünleri, bitkisel ürünler, multivitaminler, vitaminler, antioksidanlar, mineraller ve bitkisel içerikli kozmetik ürünleridir. 70 Bakara A.Ş. nin genel müdürlüğü İstanbul da olup, Ankara da ofisi ve Türkiye nin çeşitli illerinde toplam 42 GNC satış noktası bulunmaktadır. Teşebbüs ithal ettiği GNC ürünlerinin satışını kendine ait GNC mağazal arı ve Yetkili Satıcı Satış Sözleşmesi imzaladığı eczaneler aracılığıyla gerçekleştirmektedir. I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme I.2.1. Şikayetçi İle Yapılan Telefon Görüşmesi Raportörlerce yapılan telefon görüşmesinde n, şikayetçi Ecz. Ad em Herdem 80 tarafından, Ekim 2005 tarihinden itibaren GNC ürünlerinin eczanesinde satıldığı, ödemeler konusunda teşebbüsler arasında herhangi bir sorun olmamasına rağmen Bakara A.Ş. nin eczanenin mal talebinin ancak %50 -60 ını karşıladığı ve mal verme konusu nda kendi mağazalarına öncelik tanıdığı, indirim kampanyalarını eczaneye geç bildirdiği, teşebbüsün kampanyaları ve 31.12.2007 tarihinden itibaren eczanelerin indirimleri uygulayamayacaklarını kendilerine sözlü olarak bildirdiği, Bakara A.Ş nin Ankara da b ayii olan 12 -13 eczane bulunduğu ve söz konusu uygulamanın diğer eczaneler için de geçerli olduğunun ifade edildiği anlaşılmıştır. Şikayetçi tarafından, eczanesinin GNC ürünlerinden aylık yaklaşık YTL ciro elde ettiği (aylık toplam cirosunun %... i kadar ), bu ürünleri satmadan da faaliyet 90 gösterebileceği fakat müşterilerine yeterli hizmet verememekten rahatsız olduğu, GNC ürünleriyle rakip nitelikteki Solgar markasının ürünlerinin de eczanesinde satıldığı ancak bilinirliği ve ürün çeşitliliği fazla olduğu için GNC nin daha çok tercih edildiği, beslenme destek ürünü satışlarının yaklaşık % ... nin GNC ürünlerine ait olduğu, %... nin ise rakip ürünlerden oluştuğu, teşebbüsün son 2 -3 yıldır eczanelerle çalışmayı artırdığı ve halen yılda 1 -2 eczaneyi yetkili sa tıcı ağına dahil ettiği belirtilmiştir. 08-34/448 -156 3 I.2.2. Hukuki Değerlendirme 100 4054 sayılı Kanun un Hakim Durumun Kötüye Kullanılması başlıklı 6. maddesi , bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki h akim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanmasını yasaklamaktadır. Hakim durumun kötüye kullanılmasına ilişkin yapılan analizlerde, ilk aşamada şikayete konu olan teşebbüsün hakim durumda ol up olmadığı incelenebileceği gibi, şikayete konu olan davranışın bir kötüye kullanma hali içerip içermediği de değerlendirilebilir. Bu raporda Bakara A.Ş. nin hakim durumda olup olmadığından bağımsız olarak, şikayet konusu eylemlerinin kötüye kullanma olup olmadığı incelenmiştir. 110 4054 sayılı Kanun un 6. maddesinin (b) bendinde Eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yapılması re kabet ihlali olarak sayılmı ştır. Şikayet konusu eylemler bu bent kapsamında değerlendirilebilir. Şikayet başvurusunda iddia edildiği üzere, Bakara A.Ş. kendi GNC mağazalarına mal temini konusunda öncelik tanımakta ve mağazalarını tüm kampanya imkânlarından yararlandırmakta iken bayi i olan eczaneleri ayrı tutmaktadır. Söz konusu uygulamaların ayrımcılık olarak değerlendirilebilmeleri için eşit koşullardaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürüldüğünün ispatlanması gerekmektedir. GNC 120 mağazalar ı Bakara A.Ş ye ait olup, sadece bu ürünlerin satışı ve pazarlaması konusunda uzmanlaşmış ve başka faaliyeti olmayan özelleşmiş perakende satış noktalarıdır. Bakara A.Ş. nin bayii olan eczaneler ise satış faaliyetlerini sadece GNC ürünlerine yoğunlaştırmam akta, içinde GNC ye rakip olan markaların da bulunduğu çeşitli ürünlerin satışını yapmaktadır. Bu bağlamda, GNC mağazaları ile GNC bayii olan eczanelerin eşit durumdaki alıcılar olmadıkları söylenebilir. Teşebbüsün kendi GNC mağazalarını mal temini konusun da öncelikli kılması ve tüm kampanya imkanlarından yararlandırması ekonomik olarak rasyonel bir davranıştır. Bu sebeple, söz konusu eylemlerin ayrımcı uygulama ve kötüye kullanma hali olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır. 130 Şikâyete konu ola n teşebbüsün eylemleri değerlendirilirken teşebbüsün GNC ürünlerinin hem dağıtıcısı hem de perakendecisi olarak faaliyet gösterdiği, yani dikey bütünleşik bir yapıda olduğu dikkate alınmıştır. Üst pazarda hakim durumda olan dikey bütünleşik teşebbüs alt pa zardaki diğer teşebbüsleri pazar dışına iterek, alt pazarı daha az rekabetçi duruma getirmek isteyebilir. Bu durumda önemle üzerinde durulması gereken husus, şikâyete konu olan teşebbüsün eylemiyle alt pazardaki teşebbüsleri piyasadan çıkarma niyeti olup o lmadığıdır. Şikâyetçinin de belirttiği gibi, Bakara A.Ş. yeni eczanelerle sözleşmeler yaparak, bayii olan eczane sayısını artırmaktadır. Eczane kanalı beslenme destek ürünleri satışında, güvenilirlik ve 140 bilinirlik sağlama ve daha etkin rekabet etme açısınd an önemlidir. Teşebbüs kendi internet sitesinde de müşterilerine daha kolay erişim sağlayabilmek adına eczanelerle işbirliklerinin devam ettiğini ve bayi ağına yeni eczaneleri dahil ettiğini duyurmaktadır. Bu çerçevede, Bakara A.Ş. nin eczaneleri alt piyas adan çıkarmak gibi bir hedefinin olmadığı , dolayısıyla davranışının 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi anlamında bir kötüye kullanma olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır . 08-34/448 -156 4 J. SONUÇ 150 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığına ve şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.