Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2015 -4-34 Karar Sayısı : 15-34/525 -166 Karar Tarihi : 01.09 .2015 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK B. RAPORTÖRLER : Buket ARI, Şevket GÜLTEKİN C. BAŞVURUDA BULUNAN : - S.S. 118 No lu Kuşadası Uydukent Minibüs Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi Temsilci si: Av. Ahmet Şükrü ATLI Bahriye Üç ok Bulvarı No:1/2 D:2 Karşıyaka /İzmir D. HAKKIN
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2015 -4-34 Karar Sayısı : 15-34/525 -166 Karar Tarihi : 01.09 .2015 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK B. RAPORTÖRLER : Buket ARI, Şevket GÜLTEKİN C. BAŞVURUDA BULUNAN : - S.S. 118 No lu Kuşadası Uydukent Minibüs Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi Temsilci si: Av. Ahmet Şükrü ATLI Bahriye Üç ok Bulvarı No:1/2 D:2 Karşıyaka /İzmir D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR : - Kuşadası Belediye Başkanlığı İnönü Bulvarı Lütfi Su yolcu İş Merkezi 09400 Kuşadası /Aydın - S.S. 26 No lu Kuşadası Şehir İçi Minibüs ve Motorlu Taşıtlar Kooperatifi Yavansu Mah. Süleyman Demirel Bulvarı No:79 Kuşadası /Aydın - S.S. 91 No lu Özkuşadalılar Minibüs Mot. Taş. Koop. - S.S. 34 No lu Aydın İli Kuşadası Kadınlar Denizi Minibüs Mot. Taş. Koop. - S.S. 36 No lu Kuşadası Sahil Siteleri Mot. Taş. Koop. (1) E. DOSYA KONUSU: Kuşadası Belediye Başkanlığıyla S.S. 26 No lu Kuşadası Şehiriçi Minibüs ve Motorlu Taşıtlar Kooperatifinin müşterek hareket ederek S.S. 118 No lu Kuşadası Uydu Kent Minibüs Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifini Kuşadası -Uydukent minibüs hattına sokmadığı ve böylelikle rekabeti engelleyerek 4054 sayılı Kanun u ihlal ettiği iddiası. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurum kayıtlarına 30.07.2015 tarih ve 3532 sayı ile giren ve S.S. 118 No lu Kuşadası Uydukent Minibüs Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi Vekili Av. Ahmet Şükrü ATLI tarafından gönderilen başvuruda özetle; - S.S. 118 No lu Kuşadası Uydukent Minibüs Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi nin , minibüsle şehiriçi yolcu ta şımacılığı yapmak üzere Kuşadası nda kurulmuş 40 üyesi bulunan ticaret siciline kayıtlı bir kooperatif olduğu, - Kuşadası Bele diyesi İlçe Trafik Komisyonu tarafından alınan 29.06.2001 tarih ve 6 sayılı karar ile Kuşadası nda plaka tahdidi uygulaması yapılmasına karar verildiği ve bu karar ın İl Trafik Komisyonu tarafından onandığı, buna göre aralarında şikayetçi kooperatifin bulunmadığı dört kooperatife tahditli plaka verildiği, bu dört koope ratiften S.S. 34, 36 ve 91 No lu kooperatiflerin, S.S.26 No lu Kuşadası Şehir İçi Minibüs ve Motorlu Taşıtlar Kooperatifi çatısı altında birleştiği 15-34/525 -166 2/5 ve toplam 142 araçla Kuşadası nda şehiriçi toplu taşıma yetkisine münhasıran sahip oldukları, - Kuşadası Beled iye Meclisinin, 07.04.2011 tarihinde aldığı 5 No lu kararla Kuşadası Belediyesi Şehir içi Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği ni kabul ettiği, Yönetmelik in 3. maddesinde Kooperatif Temsilcilerinin S.S. 26, 34, 36 ve 91 No lu Motorlu Taşıyıcılar Kooperatif lerinin yönetim kurulu başkan ve yardımcılarından oluşan 8 kişiye ilaveten bu 8 kişinin seçeceği kooperatif üyesi 1 kişinin de katılımıyla toplam 9 kişiden oluşan temsilci kurulunu -yönetimini ifade edeceği " hükmünün yer aldığı, - Buna karşılık şikâyetçi koo peratifin Kuşadası Belediyesinden, Kuşadası - Uydukent güze rgahında taşıma yapmak için izin istediği, ancak anılan Belediyenin 27.07.2011 tarih ve 850-11023 sayılı kararı ile bu talebi reddettiği, - Bunun üzerine şikâyetçi kooperatif tarafından ret işleminin iptali için dava açıldığı, Aydın 1. İdare Mahkemesi tarafından 13.12.2012 tarihli kararıyla izin talep edilen güzergâhta ihtiyaç bulunup bulunmadığı araştırılmadan, herhangi bir somut ve objektif bir gerekçeye dayanmadan ve diğer kooperatifler ile birlikt e aynı hukuksal durumda bulunan davacı kooperatifin güzergâh talebinin yönetmelikteki sınırlama nedeniyle reddine yönelik olarak tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığını n tespit edildiği ve ret işleminin iptal edildiği, - Kuşadası Belediye sinin te myiz talebini inceleyen Danıştay ın, 10.11.2014 tarihli kararında Kuşadası Belediyesi İlçe Tra fik Komisyonunun 29.06.2001 tarih ve 6 sayılı kararı ile dört kooperatife tahditli plaka verildiği, şikayetçi kooperatifin bunların arasında yer almadığı, dolayıs ıyla şikayetçi ile diğer dört kooperatifin aynı hukuki durumda bulunmadığı gerekçesiyle idare mahkemesi nin iptal kararını bozduğu, b ozma kararına karşı yapılan karar düzeltme talebi nin de 03.0 6.2015 tarihinde reddedildiği, - Ret işlemi hakkındaki yargısal sü recin henüz tamamlanmadığı, Kuşadası Belediyesinin yukarıda anılan Yönetmelik e sadece 2001 yılında tahditli plaka verdiği kooperatifleri dahil ederek şikayetçi kooperatifi şehir içi toplu taşıma hizmeti vermekten alıkoyduğu, ve bu şekilde tahditli plaka s ahibi kooperatifler lehine ayrımcılık yaparak rekabe ti engellediği belirterek gere ğinin yapılması talep edilmiştir. (3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 30.07.2015 tarih ve 3532 sayı ile giren başvuru ve başvuru konusu iddialara yönelik olarak başvuru sahibi tarafından 07.08.2015 tarih ve 3744 sayılı yazı ile sunulan ek bilgi /belge( ler) üzerine hazırlanan 26.08.2015 tarih ve 2015 -4-34/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İddialara ilişkin hazırlanan İlk İnceleme Rapor unda Raportör Buket ARI tarafından anılan iddiaların 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) çerçevesinde ihlal teşkil edip etmediğinin değerlendirilebilmesi amacıyla aynı Kanun'un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasının yerinde olacağı ifade edilmiştir. Raportör Şevket GÜLTEKİN tarafından ise Kuşadası Belediyesinin 4054 sayılı Kanun un 3. maddesi çerçevesinde teşebbüs niteliğini taşımadığı, anılan dört kooperati f temsilcisi ile Belediye arasındaki uygulamaların 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği ve bu sebeple şikâyet konusu iddiaya yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığı ifade edilmiştir. 15-34/525 -166 3/5 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (5) Dosya konusu başvuruda Kuşadası Belediye si Başkanlığının S.S. 26 No lu Kuşadası Şehiriçi Minibüs ve Motorlu Taşıtlar Kooperatifi ile müşterek hareket ederek S.S. 118 No lu Kuşadası Uydu Kent Minibüs Motorlu Taşıyıcılar Kooperati fi ni Kuşadası - Uydukent minibüs hattına sokmadığı ve böylelikle rekabeti engelleyerek 4054 say ılı Kanun u ihlal ettiği iddia edilmektedir . 4054 sayılı Kanun un 2. maddesi Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mal ve hizmet piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve devralma niteliğindeki her türlü hukukî işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına yönelik tedbir, tespit, düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemle bu Kanun kapsamına girer. hükmünü içermektedir . Söz konusu maddeden de anlaşılacağı üzere 4054 sayılı Kanun teşebbüs faaliyetlerini kapsamına almaktadır. Buna göre, şikâyet konusunun 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebilmesi için öncelikle, Kuşadası Belediyesinin şikâyet konusu faaliyetleri gerçekleştirirken 4054 sayılı Kanun un 2. maddes i bakımından teşebbüs niteliğini haiz ol up olmadığının incelenmesi gerekmiştir. (6) 4054 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde teşebbüs; "piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler" olarak tanımlanmaktadır. Söz konusu tanımdan da görüldüğü üzere, rekabet hukukunda teşebbüs kavramının, iktisadi faaliyette bulunma ve bağımsız karar verebilme şeklinde iki unsuru bulunmaktadır. Bu noktadan hareketle, ekonomik faaliyette bulunan kamu veya özel nitelikteki her türlü teşebbüs, 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmektedir. Nitekim 4054 sayılı Kanun un 2. maddesinin gerekçesinde rekabet kuralları ekonomik faaliyette bulunan her teşebbüse uygulanmalıdır. Teşebbüslerin kamu kurumlarına veya özel kişilere ait olmasının önemi yoktur denilmektedir. Rekabet Kurulu da 4054 sayılı Kanun da kamu ya da özel teşebbüs ayırımı yapılmadığından kamu teşebbüslerinin de rekabet kurallarına tabi olduğunu karar altına almıştır1. (7) Başvuru konusu iddialara ilişkin olarak, 5393 sayılı Belediye Kanunu nun 14. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ulaşım hizmetlerinin belediyeler tarafından yapılacağı veya yaptırılacağı belirtilmiş; 15. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde ise toplu taşıma yapmak, toplu taşıma sistemleri kurmak, kurdurmak ve işletmek ve işlettirmek belediyelerin imtiyazları arasında sayılmıştır. Bu kapsamda alınan 1986/10553 sayılı Ticari Plakaların Verilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkındaki Bakanlar Kurulu Kararı nın 5. maddesinde tahditli ticari plakaların yapılacak ihale neticesinde en yüksek teklifi verenler arasından trafik komisyonları tarafından belirleneceği belirtilmektedir. Bu bağlamda, belediye sınırlarında tic ari plaka ile yolcu taşımacılığı yapacak kişileri belirlemede kural olarak belediyelerin aktif rol oynadığı, bu rolün belediyelerin yasal görevi olduğu ortadadır. (8) Nitekim Kuşadası İlçe Tra fik Komisyonunun 29.06.2001 tarih ve 6 sayılı kararı ile Kuşadası nd a plaka tahdidi uygulaması yapılmasına karar verildiği, bu kararın İl Trafik Komisyonu tarafından da onaylandığı, tahdit kapsamına alınan ve şikayete konu olan dört taşıma kooperatifinin tahditli olarak yolcu taşıma işini yaptığı , ancak şikayetçi kooperati fin tahdit kapsamında bulunmadığı; Kuşadası Bele diyesi Meclisinin 07.04.2011 tarih ve 5 No lu kararıyla, Kuşadası Belediyesi ve mücavir alan sınırları 1 02.03.201 2 tarih ve 12-09/287 -88 sayılı , 08.03.2012 tarih ve 12 -10/329 -99 sayılı Rekabet Kurulu kararları. 15-34/525 -166 4/5 içerisinde tahditli -tahsisli plaka ile özel ve tüzel kişilerce ticari amaçla toplu taşıma hizmeti vermek amacına yönelik olarak uygulanacak yöntem ve çalışma ilkelerini düzenleyen Kuşadası Belediyesi Şehiriçi Toplu Taşıma Araçları Çalışma Yönetmeliği nin (Yönetmelik) kabul edildiği, anılan Yönetmelik in Tanımlar başlığı altında düzenlenen 3. maddesinde; Araç: Bu yönetmelik uyarınca Kuşadası Belediyesi şehir içi toplu taşımada kullanılan tahditli ticari plakalı araçlar ve Kooperatif Temsilcileri: S.S. 26, 34, 36 ve 91 No lu Motorlu Taşıyıcılar Kooperatiflerinin yönetim kurulu başkan ve yardımcılarından oluşan 8 kişiye ilaveten, bu 8 kişinin seçeceği kooperatif üyesi 1 kişinin de katılımıyla toplam 9 kişiden oluşan temsilci kurulunu - yönetimini ifade eder şeklinde tanımlar ge tirildiği ve böylece, Yönetmelik kapsamına, tahdit kapsamında olan S.S. 26, 34, 36 ve 91 No lu Motorlu Taşıyıcılar Kooperatiflerinin dahil olduğu anlaşılmaktadır. (9) Şehir içi taşımacılık faaliyetlerini düzenleyen söz konusu Yönetmelik in yasal dayanağını ort aya koyan 2. maddesinde; Bu yönetmelik Anayasanın 124. maddesi, 1580 sayılı Belediyeler Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 1608 sayılı yasa, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve yönetmeliği ve benzeri kanunlardaki hak ve yetkilere dayalı olarak düzenlenmiştir ifadelerine yer verilmiştir. (10) Ayrıca, şehir içi taşımacılık faaliyetleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında, illerde val ilik, belediye, emniyet müdürlüğü, milli eğitim müdürlüğü ve milli güvenlik yetkilileri tarafından oluşturulan İl Trafik Komisyonu ile ilgili Belediye Meclisi tarafından düzenle nmektedir. İnceleme konusu başvuruda şikâyet edilen uygulamanın da Kuşadası Bel ediyesi Meclisinin 07.04.2011 tarih ve 5 No lu kararı ile İl Trafik Komisyonu Başkanlığının da onayladığı, Kuşadası İlçe Tra fik Komisyonunun 29.06.2001 tarih ve 6 sayı ile alınan kararlarına dayandığı tespit edilmiştir. (11) Bu iddialara ilişkin olarak Yönetmel ik in Sistemin Yönetimi ve Denetimi başlıklı 4. maddesinde ; Belediye Denetimli Şehiriçi Toplu Taşıma Aracı, İşletmecilerin ve Sürücülerin sorumluluğu altında, Belediyenin ve kooperatif temsilcilerinin ortaklaşa belirleyeceği şekilde yönetim, denetim ve yü rütümüne bağlı olarak, çıkartılacak yönergelere ve yasal mevzuata göre çalıştırılırlar. ifadeleri yer almaktadır. Yönetmelik hükmünden de anlaşılacağı üzere Kuşadası Belediyesi ve adı geçen dört kooperatif temsilcisinin ortaklaşa hareket ederek sistemin y önetimini ve d enetimini gerçekleştirecekleri/ gerçekleştirdikleri anlaşılmaktadır. Öyle ki yasal mevzuatla imtiyaz hakkını elde eden dört kooperatif temsilcisinin kendi aralarında ve Belediye ile koordineli hareket etmesinin mevzuat gereği olduğu ve 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında ihlal olabilecek bir anlaşma ve eylemden kaynaklanmadı ğı değerlendirilmektedir. (12) Bu bilgiler ışığında , şikâyete konu olan Kuşadası Belediyesinin uygulamalarının idari işlem niteliğinde olduğu sonucuna varılmıştır. Şikâyete konu uygulamaların idari yargı birimlerinde (Aydın 1. İdare Mahkemesi, Danıştay 8. Daire Başkanlığı) görülmesi de söz konusu uygulamal arın idari işlem niteliğini açıkça ortaya koymaktadır . Kurul un bazı kararlarında da belediyelerin çoğu uygulamalarının genellikle idari bir işlem olduğu na ve 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı na yer verilmiştir2. (13) Netice itibarıyla, şikâyet konusu uygulamanın şehir içi trafiğinin düzenlenmesine yönelik bir idari işlem olduğu, Kuşadası Belediyesinin 4054 sayılı Kanun un 3. maddesi 2 26.11.2 014 tarih ve 14-46/847 -386 sayılı, 18.07.2012 tarih ve 12 -38/1090 -349 sayılı Rekabet Kurulu kararları. 15-34/525 -166 5/5 çerçevesinde söz konusu uygulamaları bakımından teşebbüs niteliğini taşımadığı ve anılan dört kooperatif temsilcis i ile Belediye arasındaki uygulamaların 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği ve bu sebeple şikâyet konusu iddiaya yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığı kanaatin e varılmıştır. J. SONUÇ (14) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; şikâyetin reddine, şikâyet konusu iddiaya yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.