Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-189 (Muafiyet) Karar Sayısı : 08-52/838-335 Karar Tarihi : 11.9.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tuncay SON GÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Mehmet ÖZDEN, Hale SAĞLAM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Yapı ve Kredi Bank ası A.Ş. D. TARAFLAR : - Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. 20 Büyükdere Cd. Ç
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-189 (Muafiyet) Karar Sayısı : 08-52/838-335 Karar Tarihi : 11.9.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tuncay SON GÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Mehmet ÖZDEN, Hale SAĞLAM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Yapı ve Kredi Bank ası A.Ş. D. TARAFLAR : - Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. 20 Büyükdere Cd. Çamlık Sk. Yapı Kredi Plaza D Blok K:3 Levent /İstanbul - T. Vakıflar Bankası T.A.O. Atatürk Blv. No:207 06683 Kavaklıdere/Ankara E. DOSYA KONUSU: Yapı ve Kredi Bank ası A.Ş. (Yapı Kredi) ve T. Vakıflar Bankası T.A.O. (Vakıf bank ) arasında imzalanan World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi ne menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi. 30 F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.8.2008 tarih ve 5067 sayı il e giren başvuru üzerine düzenlenen 5.9.2008 tarih ve 2008 -4-189/MM-08-K.T. sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu aynı tarih ve REK.0.08.00.00 -130/276 sayılı Başkanlık Önergesi ile 0 8-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRL ERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da, - Bildirimi yapılan Sözleşme ye menfi tespit belgesi verilemeyeceği, - Sözleşme ye taraf teşebbüslerin rakip teşebbüsler olmaları nedeniyle, söz konusu Sözleşme nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti 40 Tebli ği kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağı, - 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 5. maddesinde belirtilen şartların bulunduğu göz önüne alınarak, bildirim konusu Sözleşme ye, anılan 08-52/838 -335 2kanun maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde imza t arihi olan 30.6.2008 tarihinden itibaren muafiyet tanınması gerektiği görüş lerine yer verilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar 50 H.1.1. Ürün Pazarı Bildirimin konusu dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı çok markalı kredi kartları ihrac ı pazarı (issuing) ve üye işyeri edinme pazarı (acquiring) olarak belirlenmiştir. H.1.2. Coğrafi Pazar Dosya mevcudu bilgiler çer çevesinde, ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak tespit edilmiştir. H.2. Bildirime Konu Sözleşme 60 Bildirime konu World Kred i Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi T. Vakıflar Bankası T.A.O. nın kendisine ait Vakıflar Bankası Kredi Kartı nın, üzerine bir kabul markası olarak Yapı Kredi ye ait World lisansı altında World logosunun basılması ve bunun sonucunda Vakıfbank taraf ından belirlenen ve World sistemine dahil edilen Vakıflar Bankası Kredi Kartlarının World Üye işyerlerinde taksitli işlem yapabilmesine; Yapı Kredi Worldcardlar gibi işlemlerden Worldpuan kazanıp World üye işyerlerinde ve/veya Vakıfbank üye işyerlerinde bu puanları kullanabilmesi ve World sistemi kapsamında yürütülen World Üye İşyerlerine yönelik kampanya ve uygulamalardan faydalanabilmesine olanak tanıyacak düzenlemeleri içermektedir. Böylece Vakıfbank Kredi kartları 70 Yapı Kredi Worldcardlar gibi işlemler den Worldpuan kazanıp World üye işyerlerinde ve/veya VakıfBank üye işyerlerinde bu puanları kullanabilecek ve World sistemi kapsamında yürütülen World Üye İşyerlerine yönelik kampanya ve uygulamalardan faydalanabilecektir. Sözleşme uyarınca VakıfBank Wo rld Lisanslı Kredi Kartları nın mülkiyeti Vakıfbank a aittir. Sözleşme doğrultusunda, Vakıfbank ın gerekli altyapı çalışmaları tamamlandıktan sonra Yapı Kredi World üye işyerleri ile çakışmayan üye işyerlerinin World üye işyerine çevirimi sağlanılacaktır. İşlemlerin iki banka arasındaki takası bağımsız ve tarafsız bir kurum olan Bankalar arası Kart Merkezi üzerinden gerçekleştirilecektir. 80 08-52/838 -335 3H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1. Sözleşme Hükümlerinin İncelenmesi Bildirime konu Sözleşme n in Amaç ve Konu başlıklı 2. maddesinde, Sözleşme nin amacı Vakıfbank ve Yapı Kredi nin aralarında kurmak istediği 90 Kredi Kartı Programı İşbirliği Projesi nin ayrıntılarının belirlenmesi olarak açıklanmaktadır. Kapsam başlıklı 5. madde uyarınca 5.1. ( ..TİCARİ SIR .) 5.2. maddede ( ..TİCARİ SIR .) 100 ( ..TİCARİ SIR .) hükümleri yer almaktadır. Sözleşme nin yine 5.2 maddesine göre ( ..TİCARİ SIR .) Sözleşme nin 5.4. maddesine göre , ( ..TİCARİ SIR .) 110 08-52/838 -335 4 120 Sözleşme nin 5.7 maddesine göre ( ..TİCARİ SIR .) Sözleşme nin 5.8. maddesine göre ( ..TİCARİ SIR .) 130 Sözleşme nin 5.9. maddesine göre ( ..TİCARİ SIR .) Sözleşme nin 5.10. maddesinde ( ..TİCARİ SIR .) 140 H.3.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinde Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan teşeb büsler arası anlaşmalar hukuka aykırı ve yasaktır. hükmü yer almaktadır. 4054 sayılı Kanun un uygulaması bakımından teşebbüs niteliğini haiz Yapı Kredi ile Vakıfbank , bankacılık hizmetleri ve inceleme konusu 150 bakımından ilgili ürün pazarı olarak belirlen en kredi kartları pazarında birbirlerine rakip durumdadırlar. Bu çerçevede, aynı piyasada faaliyet gösteren ve birbirine rakip olan iki teşebbüsün bir kredi kartı programını paylaşmak üzere akdettikleri bir sözleşmenin rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olacağ ı ve bu nedenle de 08-52/838 -335 54. madde yasağına tabi olacağı; dolayısıyla bildirime konu Sözleşme ye Kanun un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır. Ayrıca, Sözleşme nin kapsamı ve uygulama esasların ı düzenle yen üyelik ücreti, faiz oranları ve reklam gibi konuların yer verildiği 5.2. ile World logolu Vakıfbank kredi kartlarının World üye işyerleri ile yürütülecek kampanyalarda sahip olacağı 160 ayrıcalıkların düzenlendiği 5.4. maddesi maddesi rekabeti sınırlayıcı niteliktedir. Zira, söz konusu maddeler kapsamında rakip konumundaki bankalar sunulan hizmetin fiyat unsurları sayılabilecek faiz ve kart ücreti gibi konularda birbirlerini bilgilendirecekler, bunun yanında kampanya maliyetlerinde mutabakat esasına dayanar ak hizmet vermeye başlayacaklardır. Bu madde ler nedeni yle teşebbüsler arası rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma niteliğinde olan Sözleşme ye, 4054 sayılı Kanun un 4., 6. ve 7. maddelerine aykırı olmadığına dair bir menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değild ir. H.3.3. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında 170 değerlendirilecek anlaşmalar üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında beli rli bir mal veya hizmetin alımı, satımı yahut yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalardır. Bir diğer ifade ile anılan Tebliğ kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte bir sözleşmenin öncelikle teşebbüsler arası dikey bir ilişkiyi düzenlemeye yönelik olması gerekmektedir. Yapı Kredi ve Vakıf bank çok markalı kredi kartları pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerdir. Her iki banka da kredi kartları ihraç etmekte ve işyerleri ile anlaşmaları bulunmaktadır. Dolayısıyla Sözleşme ye taraf teşebbüsler ilgili ür ün pazarı bölümünde yer verilen iki pazarda da birbirine rakip konumundadırlar ve 180 taraflar arasında yapılan Sözleşme dikey bir ilişkiye yönelik olarak düzenlenmemiştir. Bu hususlar dikkate alındığında, bildirime konu Sözleşme yi 2002/2 sayılı Tebliğ in kap samında bir değerlendirmek mümkün değildir. H.3.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi Menfi tespit alamayan ve 2002/2 sayılı Tebliğ in sağladığı muafiyetten de yararlanamadığı tespit edilen Sözleşme ye bireysel muafiyet tanınabilmesi için Kanun un 5. maddesinde öngörülen koşulların sağla nması gerekmektedir. a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekon omik veya teknik gelişmenin sağlanması Sözleşme ile birlikte çok markalı kredi kartlarına yönelik üye işyeri edinme 190 pazarında, kapalı ağ olarak faaliyet gösteren World üye işyeri ağı Vakıfbank Kredi kartı kullanıcılarının kullanımına açılmıştır. Bu şekil de Vakıfbank mevcut üye işyeri ağını büyütmeye gerek kalmaksızın mevcut ağda ihraç ettiği kartları kullandırma imkânına sahip olacaktır. Böylelikle Vakıfbank , Yapı Kredi nin mevcut üye işyeri ağından faydalanarak güçlü bir marka ile beraber çok markalı 08-52/838 -335 6kredi kartları piyasasındaki pazar payını artırma imkanına kavuşacaktır. Bunun yanında artan üye işyeri ağı sayesinde daha kolay müşteri çekebilecek ve üye işyeri pazarındaki cirosunun yanı sıra kart kullanıcılarından elde ettiği ciroyu da artırabilecektir. Diğer yandan, sözleşmeye taraf bankaların program kullanımına yönelik söz 200 konusu Sözleşme dolaylı olarak çok markalı kredi kartları hizmetinin sunulmasında gelişme ve iyileşme sağlanması amacına da hizmet etmektedir. Vakıfbank altyapı yatırımlarını artırma k yerine World un mevcut geniş ağından faydalanabilecek; yeni POS maliyeti üstlenmeyecek; mevcut ağa isterse yeni üye işyerleri eklemek suretiyle faaliyet gösterecektir. Ayrı POS cihazı yerleştirilmesi bankalar açısından maliyeti artıran bir unsur olduğu g ibi bu maliyetin takas komisyonuna yansıtılması sonucunda ekonominin geneline de bir maliyet yüklenmektedir. Zira, bankaların POS cihazı yerleştirmek için katlandıkları maliyetleri bankalar arası işlemlerde uygulanacak takas komisyonuna yansıttıkları bilin mektedir. İhraççı banka tarafından kabulcü 210 bankadan alınan takas komisyonu kabulcünün bunu üye işyerine; üye işyerinin de bunu fiyatlar yoluyla tüketiciye yansıtmasıyla ekonominin bütünü açısından bir maliyet haline gelmektedir. Söz konusu işbirliği bu anl amda taraf bankalara bir maliyet avantajı sunacak ve bankaların kaynaklarını daha etkin bir şekilde kullanmalarına olanak tanıyacaktır. b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması 4. madde anlamında rekabeti sınırlayıcı etkileri olan bir anlaşmanın muafiyet alabilmesi için, yukarıda değinilen ve anlaşmanın tarafları açısından elde edilen iyileşmenin tüketiciye yansıtılması gerekmektedir. Tüketicinin yarar sağlaması açısından beklenen genellikle fiyatlar seviyesindeki düşüş olmakla birlikte, satış 220 sonrası etkin h izmetler, ürün çeşitliliğinin artması, tüketicinin ürüne daha kolay ulaşabilmesi, malın arzında devamlılığın sağlanması gibi koşullar da tüketicinin elde edeceği menfaat kapsamında değerlendirilebilmektedir. İnceleme konusu dikkate alındığında, tüketici ya rarı açısından ilk bakılması gereken Vakıfbank ın müşterilerinin durumunda meydana gelebilecek olası değişmelerdir. Bu bağlamda incelemeye konu anlaşma vasıtasıyla kredi kartları pazarında hâlihazırdaki Vakıfbank kredi kartı hamillerinin de çok markalı kre di kartı hizmetinin sağladığı avantajlardan yararlanması yoluyla; tüketicilerin güvenli hizmet almaları ve yaygın bir üye işyeri ağına sahip olan World Kart ın sağladığı ödül/puan uygulamasından faydalanmaları sağlanmış olmaktadır. 230 Bu açıdan, Vakıfbank müş terilerinin Türkiye nin en yaygın üye işyeri ağlarından birine dâhil olarak alışveriş yapma imkanına sahip olmaları tüketici yararı açısından en dikkate değer husustur. Diğer taraftan, kredi kartı pazarı çift taraflı pazar özelliğindedir ve bu pazarlarda b ir arz edici tarafından sunulan aynı ürüne karşı birbirini etkileyen iki farklı talep söz konusudur. Bir diğer ifade ile sunulan bir mal veya hizmeti talep eden iki farklı müşteri grubu söz konusudur. Bunlardan ilki kart kullanıcıları ikincisi ise üye işye rleridir. Kart kullanıcıları bakımından kredi kartı ne kadar çok üye işyerine sahipse karta olan talep o 08-52/838 -335 7oranda artmaktadır. Aynı şekilde bir kredi kartı ne çok tüketici tarafından kullanılmaktaysa üye işyerlerinin o kredi kartının POS unu kabul etmek 240 konu sundaki istekleri artacaktır. Kart kullanıcıları ve üye işyerleri arasındaki bu pozitif dışsallık nedeniyle, tüketici boyutundaki bir fayda artışının diğer bir tüketici grubu olan üye işyerine yansıması söz konusudur. Dolayısıyla birleşme ile gelen pazar p ayı artışıyla daha fazla tüketicinin fayda görmesi muafiyetin ilgili şartının karşılanması açısından önemlidir. c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması Muafiyet kararı verilmesinde aranan bu ilk olumsuz şarta göre, muafiyete konu anlaşma ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasına neden olmamalıdır. Bir başka deyişle sağlanan ekonomik gelişme veya fayda ile tüketicinin bundan yarar sağlaması rekabetin ortadan kaldırılması sonucunda 250 elde ediliyor olmamalı dır. Dosya mevcudu bilgilere göre, kart cirosu bakımından hesaplanan pazar payları Yapı Kredi nin % ( .), Vakıfbank ın % ( ); üye işyeri cirosu bakımından Yapı Kredi nin % ( ), Vakıfbank ın ise % ( ) pazar payı olduğu görülmektedir. Buna göre bildirime konu iş lem taraflarının toplam pazar payları çok markalı kr edi kartları ihracı pazarında % ( ); üye işyeri edinme pazarında % ( ) olacaktır. ( ..TİCARİ SIR .) 260 Bu çerçevede, bildirime konu anlaşma sonucunda ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin or tadan kalkmayacağı ve muafiyetin bu koşulunun sağlandığı kanaatine varılmıştır. d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması Kanun un 5. maddesinde öngörülen bu son koşula aykırılık , izlenen amacı n elde edilmesi için rekabetin gereğinden fazla sınırlanmaması ya da rekabetin sınırlanmasının gereğinin dahi bulunmaması halinde olabilir. Teşebbüsler prensip olarak anlaşma ile amaçladıkları ekonomik yararların 270 gerçekleştirilmesinde rekabeti en az sınırl ayıcı yöntemi tercih etmekle yükümlüdürler. World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi ile amaçlanan teşebbüslerin üye işyeri ve kart kullanıcılarının sayısını artırmak ve bu yolla rakipler ile daha etkin rekabet edebilmektedir. Anılan Sözleşme de bu doğrultuda hazırlanmış ve rekabeti zorunlu olandan fazla kısıtlayıcı herhangi bir hükme yer verilmemiştir. 08-52/838 -335 8Bu çerçevede, Kanun un 5. maddesinde belirtilen koşulları sağlayan bildirime konu Sözleşme ye bireysel muafiyet veril mesi gerektiği kanaatine va rılmıştır. 280 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. Yapı ve Kredi Bank ası A.Ş. ile T. Vakıfbank T.A.O. arasında imzalanan World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi ne, çeşitli hükümlerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hak kında Kanun un 4. maddesi ne aykırılık teşkil etmesi nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, 2. Taraflarının ilgili ürün pazarında rakip teşebbüsler olma ları nedeniyle, Sözleşme nin, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden de yararlanamayacağına, 3. Bununla birlikte, başvuru konusu sözleşmeye 4054 sayılı Kanun'un 5. 290 maddesi nde belirtilen koşulların tamamını sağlaması nedeniyle imza tarihi olan 30.6.2008 tarihinden itibaren bireysel muafiyet tanı nması na OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.