Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2019 -1-29 (Devralma ) Karar Sayısı : 19-30/448 -193 Karar Tarihi : 29.08.2019 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Adem BİRCAN (Başkan V.) Üyeler : Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ B. RAPORTÖRLER: Ebru İNCE, Musa ÇOKUR, Öykü SARIASLAN, Ali GEZBELİ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Saudi Arabian Oil Company Temsilcileri: Sezin Elçi n CENGİZ, Gülsen Eylül TOPANOĞLU Ferko Signature Büyükdere Cad. No: 175 K :10 34394 Levent
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2019 -1-29 (Devralma ) Karar Sayısı : 19-30/448 -193 Karar Tarihi : 29.08.2019 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Adem BİRCAN (Başkan V.) Üyeler : Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ B. RAPORTÖRLER: Ebru İNCE, Musa ÇOKUR, Öykü SARIASLAN, Ali GEZBELİ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Saudi Arabian Oil Company Temsilcileri: Sezin Elçi n CENGİZ, Gülsen Eylül TOPANOĞLU Ferko Signature Büyükdere Cad. No: 175 K :10 34394 Levent /İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Saudi Basic Industries Corporation ın tek kontrolünün Saudi Arabian Oil Company tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurum u kayıtlarına 24.05.2018 tarih, 3528 sayı ile giren ve en son 19.08.2019 tarih, 5358 sayılı yazıyla tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 19.08.2019 tarih ve 2019 -1-29/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme R aporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Taraflar G.1.1. Devre Konu: Saudi Basic Industries Corporation (SABIC) (4) SABIC, 1976 yıl ında Suudi Arabistan Krallığı n da Krallık kararı ile kurulmuş halka açık bir anonim şirkettir. SABIC esas olarak kimyasal emtialar, ara ürünler, polimerler, gübre ve kısmi olarak metallerin üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. SABIC in üreti m varlıklarının büyük kısmı Suudi Arabistan da bulunmaktadır. (5) Söz konusu şirketin küresel ölçekteki faaliyetleri petrokimyasallar, tarımsal besinler, metaller ve uzmanlıklar olmak üzere dört sınıfa ayrılmaktadır. SABIC in faaliyetleri (i) petrokimyasallar alanında başta olefinler, gazlar, aromatikler ve klor -alkalli, glikollar, oksijenatların bulunduğu kimyasallar ile polimer üretimi, (ii) tarımsal besinler alanında amonyak ve üre bazlı gübrelerin üretimi, (iii) metaller alanında araba parçaları, kaplama le vhaları, yağ bidonları ve birçok ev aleti gibi ürünlerde girdi olarak kullanılan uzun ve yassı çelik üretimi , (iv) uzmanlık iş kolunda ise amorf termoplastik polieterimid reçineleri, modifiye polifenilen eter reçineleri; reçine sistemlerinin, dolgularının, katkılarının ve alev geciktiricilerin kombinasyonuna dayalı bileşikler, termostat sistemlerinde parça veya katkı maddesi olarak kullanılan uzmanlık materyalleri ve katkı maddeleri ile işlevsel formlu film ve levha ürünlerinin üretimi alanla rından oluşmakt adır. (6) SABIC in Türkiye deki faaliyet alanını esas olarak çeşitli polimerler, kimyasallar ve uzmanlık ürünlerinin satışı oluşturmaktadır. Şirketin Türkiye de herhangi bir üretim 19-30/448 -193 2/15 tesisi bulunmayıp, bu ürünlerin yurt içine satışı yurt dışında bulunan iştirakl eri vasıtasıyla yapılmaktadır. Ayrıca SABIC in Türkiye de tamamına sahip olduğu Sabic Petrokimya Ticaret Ltd. Şti. (SABIC TÜRKİYE) unvanlı bir iştiraki bulunmaktadır. SABIC TÜRKİYE, SABIC in sınırlı sayıdaki ürünü için Türkiye, Avrupa, Kıbrıs, Azerbaycan, Kuzey Afrika ve Güney Afrika daki pazarlama faaliy etlerini yürütmekte olup, Türkiye de satış yapmamaktadır. (7) SABIC, Suudi Borsasında işlem görmekte olan bir şirket olup, şirketin ana hissedarı mevcut devralma işleminde SABIC üzerinde sahip olduğu % ( ..) oranındaki hisseyi devreden Public Investment Fund of Saudi Arabia dır (PIF). SABIC in kalan % ( ..) oranındaki hisse si halka açıktır ve bu hisselerin % ( ..) si Suudi Arabistan da resmi bir kurum olan Sosyal Sigortalar Genel Kurumu na (General Organization for Social Insurance ) aittir. G.1.2. Devralan: Saudi Arabian Oil Company (SAUD I ARAMCO) (8) SAUD I ARAMCO , Suudi Arabistan Krallığı n da Krallık kararı ile kurulmuş halka açık bir anonim şirketidir. SAUD I ARAMCO esas olarak ham petrolün aranması, üretimi ve pazarlan ması ile nispeten daha düşük oranda rafine ürünlerinin ve petrokimyasalların üretimi ve pazarlanması alanlarında faaliyet göstermektedir. Türkiye deki esas faaliyetini ham petrol tedariki oluşturmaktadır. (9) SAUDI ARAMCO nun küresel ölçekteki faaliyetleri pet rol, gaz, rafine ürünler ve kimyasallar olmak üzere dört sınıfa ayrılmaktadır. Anılan faaliyetleri (i) petrol alanında beş tür ham petrolün yanında baz yağlar ve bitmiş yağlayıcı ürünlerin üretimi, (ii) gaz alanında petrokimyasal ve inşaat malzemeleri sana yileri için hammadde olarak etan, likit ve kondanse doğal gaz üretimi, (iii) rafine ürünleri alanında neft, benzin, jet yakıtı/yağı, dizel, sıvı yakıt ve asfalt üretimi, (iv) kimyasallar alanında ise olefinler, aromatikler, metan temelli türevler ve sentet ik kauçuklar gibi petrokimyasallardan ve az sayıdaki klorin temelli ürünlerin üretimi alanlarından oluşmaktadır. (10) SAUD I ARAMCO nun Türkiye deki satışlarının % ( ..) ini ham petrol oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra SAUD I ARAMCO Türkiye de aralarında polibütadi yen kauçuk, polietilen ve polipropilen reçineler in olduğu petrokimyasallar ve diğer kauçuk malzemelerinin satışını gerçekleştirmektedir. G.2. İlgili Pazarlar G.2.1. Pazar Hakkında Genel Bilgiler (11) Bildirime konu işlem neticesinde yatay ve/veya dikey örtüşme nin ortaya çıktığı ürünlere ilişkin bilgiler e aşağıda yer verilmiştir : (12) - Bütadiyen Kauçuk (BR): BR iki şekilde bulunmaktadır: (i) solüsyon halinde bütadiyen kauçuklar, (ii) emülsiyon halinde bütadiyen kauçuklar. Solüsyon halindeki bütadiyen kauçuklar, poli bütadiyen kauçuk (PBR) ve Solüsyon Stiren Bütadiyen Kauçukları (SSBR) içerir. Emülsiyon halindeki bütadiyen kauçuk, Emülsiyon Stiren Bütadiyen Kauçukları (ESBR) ve (Akrilo) Nitril Bütadiyen Kauçukları (NBR) içerir. PBR: PBR, bütadiyen natrium kullanılarak polimerizasyon sonrasında oluşturulmaktadır. Aşınma ve elastikiyeti son derece iyi seviyelerde olduğu için birçok alanda kullanılabilmektedir. Düşük sıcaklıklarda dinamik yorulmaya karşı direnci yüksek olan PBR, aynı ortamlarda yüksek esnekliğe de sahiptir . Tek başlarına kullanıldıklarında ise işlenebilme özellikleri zayıftır. Her ne kadar PBR nin geniş bir uygulama alanı bulunsa da büyük çoğunluğu otomotive ilişkin ürünlerde yer almaktadır. PBR nin talep büyüklüğü de otomotiv 19-30/448 -193 3/15 sektöründeki büyüme ve yenilen me hızına bağlılık göstermektedir. İşlem taraflarının her ikisi de PBR tedarik etmekle birlikte, SABIC diğer üç bütadiyen kauçuk ürün ünü (SSBR, ESBR ve NBR) ne üretmekte ne de tedarik etmektedir. PBR ayrıca polistirenin üretiminde de girdi olarak kullanıld ığından tarafların bu faaliyetleri arasında dikey örtüşme bulunmaktadır. SSBR : PBR ye stirenin ilavesiyle üretilmektedir. Düşük ve orta stiren ve bütadiyen ile kısmi blok kopolimerlerden oluşan genel amaçlı elastomerlerdir. Başlıca kullanım alanı otomotiv endüstrisi, özellikle yüksek performans lastik üretimidir. ESBR : Yüksek işlenebilirlik özelliğine sahip olan ve aşınmalara, ısıya, yıpranmaya, polar çözeltilere, seyreltilmiş asitlere ve seyreltilmiş bazlara karşı dayanıklılık gibi özellikleri üstün şekil de barındıran bir sentetik kauçuk türüdür. Çoğunlukla araba imalatında ve hafif kamyon lastiklerinin imalatında ve kamyon ( retread ) bileşimlerinde kullanılır. ESBR nin diğer yaygın kullanım alanları arasında; mutfakta kullanılan ev eşyaları altlıkları, s üzme tahtası tablaları, ayakkabı tabanları ve topukları, konveyör kayışları, sünger nesneler, yapıştırıcılar, otomobil paspasları, frenler ve debriyaj pedalları, hortumlar, V kayışları, yer döşemeciliği, askeri tank paletleri, sert kauçuktan pil kutusu kılıfları, haddelenmiş contalar, kauçuk oyuncaklar, dökme kauçuk ürünler, yemek paketleme, ayakkabı tabanlıkları, kablo yalıtım ürünleri ve kılıfları bulunmaktadır . NBR : Bir tür sentetik kauçuktur ve yaygın olarak endüstriyel ve otomotiv kauçuk ürünleri en düstrilerinin en işlevsel maddesi olarak bilinir. NBR, aslında, doymamış akrilonitril ve bütadiyen copolimerlerinin karmaşık bileşimidir. Fiziksel ve kimyasal özellikleri polimerin bileşimindeki akrilonitril yapısına göre değişiklik göstermekle birlikte ( polimerin bileşimindeki akrilonitril arttıkça, yağlara karşı dayanıklılık artmakta ancak maddenin esnekliği azalmaktadır), sentetik kauçuğun bu türü genelde yağa, benzine ve diğer kimyasallara karşı dayanıklıdır ve yağa, benzine ve diğer kimyasallara karşı dayanıklılık gerektiren geniş kullanım alanlarında kullanılmaktadır. Otomotiv sanayinde, yağ ve benzin için kullanılan hortumlarda ve mühürlerde kullanılmaktadır. NBR nin -40 dereceden +120 dereceye kadar dayanabilen yapısı, onu olağandışı otomotiv uygula maları için ideal materyal haline getirmektedir. NBR ayrıca, dökme kauçuk ürün, ayakkabı, yapıştırıcı, sünger, genişletilmiş köpük ve yer paspasları üretiminde de kullanılmaktadır. (13) - Stiren : Berrak, renksiz ve sıvı halde bulunan ara bir kimyasal ürün olup, son kullanımı yoktur. Polistiren ve EPS (Expandable Polystyrene -genleşebilir polistiren ) tanecikleri üretiminde esas madde olarak ve çeşitli plastik ve sentetik kauçuk üretimi için komonomer olarak kullanılır. Stiren temel olarak, dünyadaki stiren tüketim inin yaklaşık üçte ikisini oluşturan polistiren ve genleşebilir polistiren şeklinde kullanılır. Bir diğer temel kullanımı ise, stiren bütadiyen kauçuğu (emülsiyon stiren bütadiyen kauçuğu ve çözelti stiren bütadiyen kauçuğu da dâhil olmak üzere) akrilonitr il- bütadiyen -stiren ve stiren -akrilonitril reçineleri üretiminde yer almasıdır. (14) - Polistiren (PS): Çeşitli tüketim mallarını üretmek için kullanılan termoplastik bir reçinedir. Sert bir köpük materyali ve PS film formunda tipik bir katı materyal olarak bulunmaktadır. PS, en çok kullanılan plastik türlerinden biridir. Yaygın olarak, yiyecek servis kapları, oyuncaklar, hassas elektronik eşyaların nakliyesi için yastıklama ve 19-30/448 -193 4/15 yalıtım gibi çeşitli tüketim mallarında kullanılır. Ayrıca, patlayıcı madde pentan il e stirenin askıda polimerizasyon ile genleşmiş polistirene dönüştürülebilir. (15) - Etilen Propilen Terpolimer Kauçuk (EP(D)M): Sentetik kauçuk malzemelerinin etilen - propilen elastomer familyası şunları içermektedir: etilen - propilen kopolimerler (iki monomerde n yapılmaktadır: etilen ve propilen) (EPM) ve etilen - propilen terpolimerler (etilen, propilen ve bir dien -bileşenden yapılmaktadır) (EPDM), her ikisi birlikte EP(D)M olarak anılmaktadır. (16) EPDM, dünya genelindeki toplam EP(D)M üretiminin yaklaşık %85 ini , EPM ise kalan %15 i teşkil etmektedir. EPM, etilen ile propilenin organik bir çözücüde (örn. n - heksan) kopolimerizasyonu suretiyle veya bir katalizör ilave ederek sıvı fazda üretilmektedir. EPDM üretimi EPM üretimine benzerdir; tek fark olarak, polimerizas yon reaksiyonu sırasında polimer zincirine küçük miktarda üçüncü bir monomer katılmaktadır. (17) Küresel EP(D)M üreticilerinin çoğunluğu sentetik kauçuk üretim tesislerinde hem EPM hem de EPDM üretmektedirler. EPM ve EPDM nin üretim süreçleri aynı üretim hatlar ında gerçekleştiğinden, EPM ve EPDM arasında tedarik tarafında yüksek derecede ikame edilebilirlik bulunmaktadır. EPDM üreticileri önemli maliyetlere maruz kalmaksızın kolaylık EPM üretimine geçebilir ve bunun tersi de mümkündür. (18) EP(D)M ozona, yaşlanmaya, havaya ve yüksek sıcaklıklara karşı üstün rezistans göstermektedir. Doğal kauçuk, stiren -bütadiyen kauçuk ve bütadiyen kauçuk gibi diğer genel amaçlı kauçuklardan daha iyi yaşlanma rezistansına sahiptir . Ateşe dayanıklı hidrolik sıvılar, ketonlar, sıcak ve soğuk su ve alkaliler de dahil çok çeşitli sıvılara karşı rezistanslıdır. (19) EP(D)M bir emtia sayılmaktadır. Büyük ölçüde homojendir ve bir müşteri, dünyanın hangi bölgesinde üretildiğine bakılmaksızın, bir tedarikçinin EP(D)M nin diğer bir tedarikçinin EP(D )M siyle doğrudan ikame edilebilir olmasını bekleyebilir. Her ne kadar EP(D)M nin geniş bir uygulama alanı bulunsa da büyük çoğunluğu otomotive ilişkin ürünlerde yer almaktadır. EP(D)M nin talep büyüklüğü de otomotiv sektöründeki büyüme ve yenilenme hızına bağlılık göstermektedir. (20) - Polietilen (PE): Düşük maliyetli yüksek hacimli, kristalin yapısında bir emtia plastiğidir. Monomerlerin birbirine tepki gösterdiği ve uzun bir polimer zinciri oluşturduğu polimerizasyon süreciyle etilenden türetilmektedir. PE ç ok çeşitli uygulamalarda ve özellikle de aşağıdakilerde kullanılmaktadır: Film ve levha üretimi : Bu uygulamalar küresel PE talebinin %53 ünden fazlasını temsil etmektedir. Film kategorisi, gıda ambalajlarından çöp torbalarına, streç filmlere ve shrink film ambalajlara kadar çeşitlilik gösteren çoklu uygulamaları içerir. Üflemeli kalıplama ve enjeksiyonlu kalıplama : Küresel PE talebinin neredeyse %25 ini temsil etmektedir. Üflemeli kalıplı PE, süt, meyve suyu, motor yağı ve çamaşır deterjanları, vb. şişeleri nin ambalajlanmasında (filmler, kaplamalar, torbalar, membranlar da dahil) ve üretiminde kullanılmaktadır. Enjeksiyonlu kalıplı PE ev gereçleri, oyuncaklar, gıda kapları ve otomotiv parçaları gibi uygulamalarda kullanılmaktadır. Boru ve profiller (esas ola rak inşaat endüstrisi için) : Bu uygulamalar küresel PE talebinin neredeyse %8 ini temsil etmektedir. 19-30/448 -193 5/15 (21) Kullanılan sınıfa göre üç tip PE bulunmaktadır: (i) yüksek yoğunluklu PE (HDPE) , (ii) düşük yoğunluklu PE (LDPE) ve (iii) doğrusal düşük yoğunluklu PE (LLD PE). HDPE , diğer PE sınıflarına göre daha kristallidir. HDPE, yüksek yoğunluğundan ötürü gazlara ve buharlara karşı iyi bir kimyasal rezistansa ve az geçirgenliğe sahip katı bir üründür. En çok kullanılan plastiklerden biri olup, genelde gider borularının, katı kapların (ör. süt şişeleri, deterjan şişeleri), oyuncakların ve büyük üflemeli kalıpların (ör. çöp kutuları, otomotiv yakıt tankları, geniş borular) üretiminde kullanılmaktadır. HDPE ayrıca enjeksiyonlu kalıplı eşyaların üretiminde kullanılmaktadır. Etilen ile olefin komonomerlerin polimerizasyonu yoluyla düşük basınçlı süreçlerle üretilmektedir. Reaksiyon 100 C ye kadar ısılarda ve 50 bar ın altındaki basınçlarda meydana gelir. Ürün sonra bir ekstrüdere transfer edilir ve gönderim için pelet haline g etirilir. LDPE nin nispeten daha zayıf bir moleküllerarası gücü vardır. Esnektir, çatırtıya karşı dirençlidir ve güçlüdür. Genelde araba çamurlukları, oyuncaklar, atletik mallar, esnek bahçe hortumları, alışveriş torbaları, plastik paketler, der sızdırmazl ık malzemeleri, yapıştırıcılar, filmler ve kaplama uygulamaları gibi daha yumuşak ve daha esnek plastik ürünlerin üretiminde kullanılmaktadır. Yüksek basınçlı işlemlerle üretilmektedir. Tipik bir yüksek basınçlı işlemde, etilen girdisi arıtılmış bir geri d önüşüm akımıyla karıştırılmaktadır. Başlatıcı ve zincir aktarım ajanları karışıma ilave edilir ve bu sonra 200 C üzerinde ısılarda yaklaşık 3.000 bara kadar sıkıştırılır. Ürün sonra eriyik durumda alınır, ekstrüdere sokulur ve gönderim için pelet haline ge tirilir. LLDPE, LDPE ye çok benzerdir. Gerilebilirdir ve stres altında esner, ama ayrıca yüksek çarpma ve patlamaya karşı da çok dirençlidir. Özellikleri, formül bileşenlerinde uyarlama yapılarak değiştirilebilir. LLDPE esas olarak kapaklarda, film (ör. pl astik paket) veya ambalaj uygulamalarında (ör. plastik torbalar) ve gittikçe artan ölçüde de enjeksiyonlu veya kırıcı -kalıplı eşyalarda, membranlarda ve borularda kullanılmaktadır. Düşük basınçlı işlemlerle etilenin çeşitli olefinlerle polimerizasyonuyla ü retilir. Etilen ve bir komonomer, 90 C üzerindeki ısılarda ve 25 bardan daha az basınçta bir reaktörde katalizör parçacıklarının bulunduğu bir reaksiyon yoluyla tanecikli bir ürün oluşturmak için polimerize edilir. (22) - Polipropilen Bileşikleri : Polipropilen bileşikleri, polipropilen reçine ve darbe arttırıcı, astar boya, pigment ve katkı maddesi gibi ürüne istenilen karakteristik özelliğini veren diğer bileşenlerden üretilen bir plastik çeşididir. Polipropilen bileşikleri geniş karakteristik özelliklere sahip olmakla birlikte otomotiv, elektrik uygulamaları, yapı, inşaat ve mobilya gibi çok çeşitli müşteri uygulamalarında/sektörlerde kullanılmaktadır. (23) - Polipropilen reçineleri (PP reçineleri): Propilenden türetilen bir polimerdir. Düşük maliyetli bir emtia pla stiktir, yüksek hacimlerde kullanılmaktadır ve PE den sonra en çok üretilen ikinci emtia plastiktir. PP reçinelerinin özellikleri PE nin özelliklerine benzerdir, ancak PP reçineleri nispeten daha serttir ve ısıya daha dayanıklıdır. Emtia plastikleri arasın da en düşük yoğunluğa PP sahiptir ve en hafif polimerlerden biridir. PP reçineleri dolayısıyla güç, esneklik, hafiflik ve ısıya dayanıklılık gerektiren çok çeşitli plastik ürün için kalıplanmakta veya ekstrüde edilmektedir. (24) PP reçineleri özellikle yeniden kullanılabilir kaplar, kırtasiye, çevirmeli kapaklı şişeler, laboratuvar malzemeleri, ambalaj (yoğurt kapları ve cips paketleri dâhil) ve otomotiv çamurlukları dâhil plastik uygulamalarda kullanılmaktadır. Geleneksel plastik 19-30/448 -193 6/15 uygulamalara ilaveten, PP reçineleri ayrıca halatlar, halılar, döşeme ve giysi gibi lifli uygulamalarda da kullanılmaktadır. (25) PP reçinelerinin en büyük kullanıcısı, toplam tedarikin yaklaşık %30 unu tüketen ambalaj sanayi olup, bunu her biri toplam tedarikin yaklaşık %13 ünü tüketen elek trik ve ekipman üreticileri, her biri toplam tedarikin yaklaşık %10 unu tüketen ev gereçleri ve otomotiv sanayi ve toplam tedarikin %5 ini tüketen inşaat malzemeleri takip etmektedir. (26) Polimer zincirinin bileşimine göre belirlenen üç ana PP reçine familyası bulunmaktadır: Homopolimer reçineler, etki kopolimer reçineler (veya blok kopolimer PP) ve random kopolimer reçineler. (27) - MMA: Metanol ve asetondan üretilmektedir. Keskin bir kokuya sahip olan yanıcı ve renksiz sıvı niteliğinde olan bu madde, tehlikeli bir hava kirletici olarak sınıflandırılmaktadır. MMA, çoğunlukla polimetil metakrilat tabaka haline polimerizasyon yoluyla işlenen meta -petrokimyasal bir maddedir. Diğer metakrilatların üretimi için de hammadde olarak kullanılır. MMA ayrıca, PVC için dönüştür ücü olarak kullanılan kopolimer metil metakrilat -bütadiyen stirenin üretimi için de kullanılmaktadır. MMA nın diğer uygulama alanları arasında, yüzey kaplamaları, yapıştırıcılar ve kalça ve diz protezlerinde kullanılan bağlayıcılar (tutturucular) yer almak tadır. (28) - Polimetil Metakrilat (PMMA): PMMA , yüksek ultraviyole rezistansı, mükemmel saydamlığı, gücü, su rezistansı ve açık hava dayanıklılığı olan bir akrilik polimeridir ve reçine veya levha halinde mevcuttur. Metil metakrilatın polimerizasyonuyla (MMA) elde edilir. Tüketimin yaklaşık üçte ikisi, ekstrüzyon veya döküm ile üretilen levhalar halindedir; gerisi ise çeşitli şekillerde kalıplanmaktadır. (29) PMMA, ev aletlerinin, optik ortamların (DVDler, lensler) ve elektronik eşyaların yanı sıra, yan farların, a rka farların ve gösterge tablosu camının üretimi için araba endüstrisi gibi çeşitli uygulamalarda kullanılmaktadır. PMMA ayrıca aydınlatılmış reklam uygulamalarında ve mağaza içi teşhirde kullanılmaktadır. PMMA -bazlı sıhhi tesisat gereçleri çoğunlukla bany o küvetlerinin ve duş teknelerinin üretiminde kullanılmaktadır. Bu ürünlere yaygın olarak akrilik cam adı verilmektedir ve Plexiglas, Perspex, Acrylite, Acrylplast ve Lucite ticari isimleriyle bilinmektedirler. (30) - Ham Petrol : Yaygın olarak petrol olarak b ilinen ham petrol, yeryüzünün altındaki jeolojik oluşumlarda doğal olarak oluşan sarımsı siyah bir sıvıdır. Ham petrol, normalde, çok sayıda üründe rafine edilir. Ham petrolün büyük çoğunluğu yakıt üretiminde kullanılsa da nafta, etilen, çözücüler, yağlar ya da bitüm gibi birçok başka ürün de ham yağdan üretilir. Rafine edilmemiş ham petrol, buharla parçalama yoluyla etilen üretimi için kullanılabilmektedir. Bu işlemle, ham petrol, önceden ısıtıldıktan sonra doğrudan buhar kırma fırınlarında hammadde olarak kullanılır. Artık gaz ham petrol işlemenin bir yan ürünü olarak ortaya çıkabilir. Ham petrolün bir başka alt pazar ürünü de büyük ocaklarda ham petrolün kısmen yanmasından ortaya çıkan karbon siyahıdır. (31) - Karbon Siyahı: Karbon siyahı, karbon partiküllerin in kümeleşmesi halinde bulunan, neredeyse saf bir katı karbon şeklidir. Karbon siyahının fiziksel görünümü siyah, ince taneli bir topak ya da toz halindedir. Minimum miktarda oksijen, hidrojen ve azot içeren %95 ten fazla saf karbondan oluşur. Karbon siyah ı, fiziksel, elektriksel ve optik özellikleri geliştirmek için farklı uygulamalarda kullanılmaktadır. Başlıca kullanımlarından biri, kauçuk cinslerinin kullanıldığı kauçuk ürünleri için takviye ve performans katkısı olarak kullanılmasıdır. Karbon siyahı, d oğal ve sentetik 19-30/448 -193 7/15 elastomerler, kükürt, işleme yağları ve çeşitli organik kimyasallar ile harmanlanır ve daha sonra, çeşitli vulkanize (sertleştirilmiş) kauçuk ürünleri üretmek için ısıtılır. (32) Yukarıda yer verilen genel bilgiler çerçevesinde tarafların Türki ye deki faaliyetleri arasındaki yatay ve dikey örtüşmelere aşağıdaki tabloda yer verilmektedir. Tablo 1: Tarafların Faaliyetleri Arasındaki Yatay ve Dikey Örtüşmelerin Genel Görünümü ÜRÜN Yatay Örtüşme Dikey Örtüşme Dikey Örtüşme Bakımından Açıklama Var/Yok Var/Yok PS Yok Var PS nin üretiminde stiren girdi olarak kullanılmaktadır. Ayrıca PBR de polistirenin üretiminde girdi olarak kullanılmaktadır. Türkiye de polistiren satı şını taraflardan yalnızca SABIC gerçekleştirmektedir. B R PBR Var Var PBR, p olistirenin üretiminde girdi olarak kullanılmaktadır. Türkiye de hem SAUD I ARAMCO hem de SABIC tarafından PBR satışı gerçekleştirilmektedir. SSBR Yok Var SSBR nin üretiminde girdi olarak stiren ve PBR kullanılmaktadır. Türkiye de SSBR nin satışı alanın da taraflardan sadece SAUD I ARAMCO faaliyet göstermektedir. ESBR Yok Var ESBR nin üretiminde de stiren girdi olarak kullanılmaktadır. Türkiye de ESBR nin satışı alanında taraflardan sadece SAUD I ARAMCO faaliyet göstermektedir. Stiren Yok Var Stiren, PS nin üretiminde girdi olarak kullanılmaktadır. Ayrıca SSBR ve ESBR üretiminde de girdi olarak kullanılmaktadır. Türkiye de stiren satışı alanında taraflardan sadece SABIC faaliyet göstermektedir. EP(D)M Var Yok - P E HDPE Var Yok - LDPE Var Yok - LLDP E Var Yok - PP Bileşikleri Yok Var PP bileşiklerinin üretiminde PP reçineleri girdi olarak kullanılmaktadır. Türkiye de PP bileşiklerinin satışını taraflardan yalnızca SABIC gerçekleştirmektedir. PP reçineleri Var Var PP reçineleri, PP bileşiklerinin ü retiminde girdi olarak kullanılmaktadır. Türkiye de taraflar ın her ikisi de PP reçineleri satışı gerçekleştir mektedir. MMA Yok Var MMA, PMMA üretiminde girdi olarak kullanılmaktadır. Türkiye de MMA satışını taraflardan sadece SABIC gerçekleştirilmektedir . PMMA Var Var PMMA üretiminde MMA girdi olarak kullanılmaktadır. Türkiye de tarafların her ikisi de PMMA satışı gerçekleştirmektedir. Ham Petrol Yok Var Ham petrol karbon siyahı üretiminde girdi olarak kullanılmaktadır. Türkiye de ham petrol satı şı alanında taraflardan sadece SAUD I ARAMCO faaliyet göstermektedir. Karbon Siyahı Yok Var Karbon siyahı üretiminde ham petrol girdi olarak kullanılmaktadır. Türkiye de karbon siyahı satışını taraflardan sadece SABIC gerçekleştirmektedir. Kaynak: Bildiri m Formu ve Cevabi Yazı 19-30/448 -193 8/15 G.2.2. İlgili Ürün ve Coğrafi Pazar (33) Dosyadaki bilgilere göre, i şlem taraflarının faaliyetlerinin Türkiye de yatay olarak kesiştiği HDPE , LDPE , LLDPE , PBR , EP(D)M , PMMA ve PP reçineleri ürün pazarları ilgili ürün paza rları olarak belirlenmiştir. Öte yandan işlem taraflarının faaliyetleri Türkiye de PS , stiren , PBR , SSBR , ESBR , PP reçineleri , PP bileşikleri , MMA , PMMA , ham petrol ve karbon siyahı pazarları nda da dikey olarak kesiş mektedir. SAUD I ARAMCO ve devre konu SABIC uluslararası ölçekte faaliyette bulunan firmalardır. İlgili ürünler dünya çapında tedarik edilmekte, fiyatlar bölgeden bölgeye önemli şekilde değişmemekte ve arz bakımından coğrafi pazar tanımları genellikle ülkeler arasında farklı lık göstermemektedir. Ancak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un (4054 sayılı Kanun) kapsamını belirleyen 2. maddesi çerçevesinde dosya bakımından, işlemin Türkiye içinde yaratacağı etkinin değerlendirilmesi esas olacağından ilgili coğrafi pa zar Türkiye olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte, ilgili ürünlerin küresel niteliği dikkate alındığında, yapılan analizlerde dünya pazarı da göz önünde bulundurulmuştur. G.3. Değerlendirme G.3.1. İşlemin Niteliği (34) Bildirim konusu işlemin temelini SAUD I ARAMCO ve PIF arasında 27 .03.2019 tarihinde akdedilen Hisse Alım Sözleşmesi oluşturmaktadır. SAUD I ARAMCO ham petrol, doğal gaz ve yağ temelli ulaşım yakıtları (aromatikler de dahil) gibi üst ürünlerde faaliyet gösterirken, SABIC (esas olarak olefinlerde n türetilen) alt petrokimyasallara ve özel kimyasallara odaklanmaktadır. (35) Bu noktada öncelikle, işlem taraflarının her ikisinin de Suudi Arabistan Krallığı kararı ile kurulmuş olması ve devralan SAUD I ARAMCO nın tamamının Krallık a; devre konu SABIC in ise %( ..) inin PIF e1 ait olması nedeniyle tarafların aynı ekonomik bütünlük içerisinde sayılıp sayılmayacağının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Dosya kapsamındaki bilgiler çerçevesinde, SAUD I ARAMCO ve SABIC in , Krallık tan bağımsız olarak faaliyet g österen kendine ait yönetimleri ile bağımsız şirketler olduğu; devletin her iki şirketin de günlük faaliyetlerine ve karar alma sürecine dâhil olmadığı değerlendirilmektedir. Taraflar daha önceki işlemlerinde ayrı yasal başvurularda bulunmuşlardır ve kendi lerini tek bir gruba dâhil olarak tanıtmamışlardır. Şirketlerin yönetim kurullarında örtüşen üyeler bulunmamaktadır ve ayrıca tarafların yıllık finansal tabloları birbirlerinin gelirlerini konsolide etmemektedir. Son olarak, dosya konusu işleme ilişkin ola rak ilgili ticari bilgilerin paylaşılmasının sağlanması için takımlar ( clean team ) oluşturulmuştur. Tüm bu bilgiler den, taraflar ın her ne kadar Krallık ın hissedarlığında bulunuyor olsa lar da, bağımsız karar aldıkları ve farklı ekonomik birimler ol dukları anlaşılmaktadır. (36) Netice itibarıyla, bildirim konusu işlem; SABIC in ( ..) % hissesi ve tek kontrolünün2 SAUD I ARAMCO ya geç mesi sonucu SABIC in kontrol yapısında kalıcı değişiklik meydana getirece ğinden, işlem 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemidir. Öte yandan ilgili tarafların cirolarının 1 PIF in tamamı Krallık a aittir ve yönetim kurulu üyeleri devlet yetkilileridir. 2 SABIC in kalan %( ..) hisseye sahip ortaklarından hiç birinin yönetimde negatif kontrol hakkı bulunmamaktadır. 19-30/448 -193 9/15 söz konusu Tebliğ in 7. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen eşikleri aşması nedeniyle, i şlemin izne tabi olduğu görülmektedir. G.3.2. Esasa İlişkin Değerlendirme G.3.2.1. Etkilenen Pazarlar ve Tarafların Pazar Payları (37) Aşağıdaki tablolarda dosya kapsamında etkilenen pazarlara ve tarafların bu pazarlardaki satış değeri ve satış hacmi bazında pa ylarına yer verilmiştir: Tablo 2: Tarafların Etkilenen Pazarlardaki Payları (2018 Yılı Satış Değeri, ABD Doları, %) No Etkilenen Pazar Coğrafi Pazar (Yatay/ Dikey) Pazar Payı SAUDI ARAMCO SABIC Toplam 1 PS Türkiye Dikey ( ..) ( ..) ( ..) 2 B R PBR Türkiye Yatay/Dikey ( ..) ( ..) ( ..) SSBR Türkiye Dikey ( ..) ( ..) ( ..) ESBR Türkiye Dikey ( ..) ( ..) ( ..) 3 Stiren Türkiye Dikey ( ..) ( ..) ( ..) 4 EP(D)M Türkiye Yatay ( ..) ( ..) ( ..) 5 P E HDPE Türkiye Yatay ( ..) ( ..) ( ..) LDPE Türkiye Yatay ( ..) ( ..) ( ..) LLDPE Türkiye Yatay ( ..) ( ..) ( ..) 6 PP Bileşikleri Türkiye Dikey ( ..) ( ..) ( ..) 7 PP Reçineleri Türkiye Yatay/Dikey ( ..) ( ..) ( ..) 8 MMA Türkiye Dikey ( ..) ( ..) ( ..) 9 PMMA Türkiye Yatay/Dikey ( ..) ( ..) ( ..) 10 Ham Petrol Türkiye Dikey ( ..) ( ..) ( ..) 11 Karbon Siyahı Türkiye Dikey ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Bildirim Formu ve Cevabi Yazı Tablo 3: Tarafların Etkilenen Pazarlardaki Payları (2018 Yılı Satış Hacmi, Kiloton, %) No Etkilenen Pazar Coğrafi Pazar (Yatay/ Dikey) Pazar Payı SAUDİ ARAMCO SABIC Toplam 1 PS Türkiye Dikey ( ..) ( ..) ( ..) 2 B R PBR Türkiye Yatay/Dikey ( ..) ( ..) ( ..) SSBR Türkiye Dikey ( ..) ( ..) ( ..) ESBR Türkiye Dikey ( ..) ( ..) ( ..) 3 Stiren Türkiye Dikey ( ..) ( ..) ( ..) 4 EP(D)M Türkiye Yatay ( ..) ( ..) ( ..) 5 P E HDPE Türkiye Yatay ( ..) ( ..) ( ..) LDPE Türkiye Yatay ( ..) ( ..) ( ..) LLDPE Türkiye Yatay ( ..) ( ..) ( ..) 6 PP Bileşikleri Türkiye Dikey ( ..) ( ..)3 ( ..) 7 PP Reçineleri Türki ye Yatay/Dikey ( ..) ( ..) ( ..) 8 MMA Türkiye Dikey ( ..) ( ..) ( ..) 9 PMMA Türkiye Yatay/Dikey ( ..) ( ..) ( ..) 10 Ham Petrol Türkiye Dikey ( ..) ( ..) ( ..) 11 Karbon Siyahı Türkiye Dikey ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Bildirim Formu ve Cevabi Yazı 3 Taraflar polipropilen bileşiklerine ilişki n Türkiye pazar payı bilgisi sunamamışlardır. Bununla birlikte 03.05.2018 tarih ve 18-13/232 -107 sayılı kararın alınmasına esas teşkil eden Bildirim Formunda SABIC in 2017 Türkiye pazar payı hacim bazında % ( ..) olarak belirtilmiştir. 19-30/448 -193 10/15 G.3.2.2. İşlemin Tek Taraflı Etkilerinin Değerlendirilmesi G.3.2.2.1. Devralmanın Yatay Boyutu (38) Tarafların faaliyetleri arasında küresel ölçekte ve yatay anlamda örtüşen 28 adet ürün bulunmaktadır. Bunlar etilen, polietilen, etilen glikoller, polialkilen g likoller, propilen, polipropilen reçine, polipropilen bileşikler, butanol, ham C4, bütadiyen, polibütadiyen kauçuk, rafinat -2, butil kauçuk, EP(D)M, benzen, fenol, aseton, paraksilen, amonyak, etanolaminler, metanol, metil metakrilat, polimetil metakrilat ve MTBE isimli emtia petrokimyasallarıdır. Taraflar ayrıca petrokimyasal olmayan akaryakıt, reformat, benzin ve artık gaz ürünlerinde de küresel ölçekte faaliyet göstermektedir. Aşağıda detaylı olarak açıklanacağı üzere tarafların Türkiye pazarında satışı nı gerçekleştirdiği ve yatay anlamda örtüşen ürünler şunlardır: PBR, EP(D)M, HDPE, LDPE, LLDPE, PMMA ve PP Reçineleri. (39) Yatay Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz da (Yatay Kılavuz) da açıklandığı gibi işlem taraflarının pazar paylar ı ve işlem öncesi ve sonrasındaki Herfindahl -Hirschman Endeksi (HHI) , pazarın yoğunlaşma seviyesi ve hâkim durumun varlığı hakkında gösterge niteliğindedir. (40) Yukarıda yer verilen Tablo 2 ve 3 teki pazar paylarına bakıldığında, bildirim konusu işlem netices inde SAUD I ARAMCO nun Türkiye deki yatay etkilenen pazarlarda elde edeceği pazar payları değer ve hacim bazında sırasıyla PBR nin tedariki pazarında %( ..) ve % ( ..) ; EP(D)M nin tedariki pazarında % ( ..) ve % ( ..) ; HDPE nin tedariki pazarında % ( ..) ve % ( ..); LDPE nin tedariki pazarında % ( ..) ve % ( ..) ; LLDPE nin tedariki pazarında % ( ..) ve % ( ..) ; PMMA nın tedariki pazarında % ( ..) ve % ( ..) ; PP reçinelerinin tedariki pazarında ise % ( ..) ve % ( ..) olarak gerçekleşecektir. (41) Yatay Kılavuz da, birleşik teş ebbüslerin ilgili pazardaki paylarının toplamının %20 nin altında olması halinde, söz konusu birleşme işleminin rekabet bakımından olumsuz etkilerinin, incelemenin derinleştirilmesini ve birleşmenin yasaklanmasını gerektirecek düzeyde olmadığının varsayıla bileceği ifade edilmektedir. Yukarıda yer verilen pazar payları bu bağlamda değerlendirildiğinde bildirim konusu işlemin EP(D)M, HDPE, LDPE, PMMA ve PP reçinelerinin tedariki pazarlarında hâkim durum yaratılması veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesine yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak nitelikte olmadığı değerlendirilmektedir. Bu sebeple devralma işleminin yatay etkilerinin incelenmesi kapsamında bu pazarlara yönelik daha ayrıntılı bir değerlendirme yapılma mıştır. Öte yandan, tarafların toplam pazar paylarının anılan eşiğin üzerinde kaldığı PBR ve LLDPE pazarlarına yönelik değerlendirmelere aşağıda yer veril miştir. - PBR (42) Türkiye de PBR nin tedariki pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar paylarına aşağıdaki tabl oda yer verilm iştir: 19-30/448 -193 11/15 Tablo 4: Türkiye de PBR Tedariki Pazarında Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Satış Hacmi ve Değeri Bazında Pazar Payları (%) PBR-Pazar Payları 2016 2017 2018 Satış Hacmi Satış Değeri Satış Hacmi Satış Değeri Satış Hacmi Satış Değeri Kumho Asiana Group ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SAUD I ARAMCO ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SABIC ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) LG Corporation ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Shazand (Arak) Petrochemical Company (Arak PC ) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) The Goodyear Tire & Rubber Company ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) PJSC Nizhnekamskneftekhim ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğerleri ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Bildirim Formu (43) Yukarıdaki t ablodan anlaşıldığı üzere , işlem taraflarının pazar payları son üç yıl içerisinde istikrarlı bir biçimde artış göstermektedir. Özellikle SABIC in pazar payında 2016 yılına kıyasla ciddi bir artış olmuştur. Bildirim konusu işlem sonrasında da SAUD I ARAMCO nun PBR tedariki pazarındaki payı satış hacmi bakımından % ( ..) ; satış değeri bakımından % ( ..) olacak ve SAUD I ARAMCO pazardaki lider oyuncu haline gelecektir. (44) Durum böyle olmakla birlikte , PBR tedariki pa zarı çok büyük oranda ve artan bir eğilimle ithalata dayalı olarak varlığını sürdürmekte ve PBR ithalatının önünde önemli bir giriş engeli bulunmamaktadır. Bu çerçevede, pazarda faaliyet gösteren diğer teşebbüslere bakıldığında , Türkiye PBR tedariki pazarı nda işlem tarafları haricinde pek çok oyuncu yanında küresel ölçekte faaliyet gösteren ve yüksek pazar payına sahip firmaların da olduğu görülmektedir. (45) Buna ek olarak, PBR müşterileri genel olarak otomotiv sektöründe yer alan araç lastik üreticileridir ve büyük müşteriler yüksek derecede fiyat odaklı olarak aynı anda birden fazla tedarikçi ile çalışmaktadır. Pazardaki büyük alıcıların yanında çok sayıda küçük alıcı da bulunmaktadır. (46) PBR tedariki pazarı çok büyük bir oranda ithalata dayalı olarak varlığını sürdürdüğünden ve PBR nin ticareti esas olarak küresel çapta gerçekleştiğinden küresel pazardaki durumun göz önünde bulundurulması gerekmektedir . SABIC küresel ölçekte oldukça düşük bir pazar payına sahiptir (satış hacmi bakımından %( ..) , satış değeri bak ımından % ( ..) ) ve bildirim konusu işlem sonrasında SAUD I ARAMCO küresel pazarda satış hacmi bakımından % ( ..) satış değeri bakımından ise % ( ..) lik bir pazar payına sahip olacaktır. Bunun yanında küresel pazarda işlem taraflarının haricinde büyük lastik üreticileri ve çok sayıda teşebbüsün faaliyette bulunmaya devam edeceği görülmektedir. (47) Netice itibarıyla her ne kadar SAUD I ARAMCO Türkiye PBR tedariki pazarında satış hacmi bakımından % ( ..) , satış değeri bakımından % ( ..) lik bir pazar payına ulaşsa da pazarın çok büyük bir oranda ithalata dayalı olmasına bağlı olarak pazarda küresel çapta faaliyet gösteren büyük teşebbüslerin bulunması, ithalata ilişkin önemli bir giriş engelinin olmaması , pazarda güçlü alıcıların varlığı , alıcıların aynı anda birden faz la tedarikçiyle çalışabiliyor olması ve küresel pazarda çok sayıda rakibin bulunması gibi nedenlerle dosya konusu işlem neticesinde PBR nin tedariki pazarında hâkim durum 19-30/448 -193 12/15 yaratılması veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesine yönelik olarak rekabetin önem li ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı değerlendirilmektedir. - LLDPE (48) Aşağıdaki tabloda Türkiye de LLDPE nin tedariki pazarında faaliyet gösteren şirketlerin pazar payları yer almaktadır. Tablo 5: Türkiye de LLDPE Tedariki Pazarında Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Satış Hacmi ve Değeri Bazında Pazar Payları (%) LLDPE -Pazar Payları 2016 2017 2018 Satış Hacmi Satış Değeri Satış Hacmi Satış Değeri Satış Hacmi Satış Değeri SABIC ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Saudi Aramco ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) - DuPont de Nemours, Inc. - Dow Chemical Company ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) National Petrochemical Company (NPC -Iran) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Exxon Mobil Corporation ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Qatofin Co mpany Limited (Q.S.C.) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Total S.A. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Arak PC ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Sumitomo Chemical Co., Ltd ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğerleri ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Bildirim Formu (49) Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, SABIC işlem öncesinde pazarda lider durumda olmakla birlikte, pazar payı düşüş eğilimi göstermektedir. SAUD I ARAMCO ise oldukça düşük bir pazar payına sahip olmakla birlikte işlem sonrasında hacim bazında %( ..) ; değer bazında ise % ( ..) lik bir pazar payına sahip olacak ve pazarda lider oyuncu konumuna gelecektir. (50) LLDPE tedariki pazarı nerdeyse tamamen4 ithalata dayalı olarak varlığını sürdürmek te olup, LLDPE ithalatının önünde önemli bir giriş engeli de bulunmamaktadır. Bu çerçevede, pazarda faaliyet gösteren diğer teşebbüslere bakıldığında Türkiye LLDPE tedariki pazarında işlem tarafları haricinde küresel ölçekte faaliyet gösteren ve yüksek paz ar payına sahip firmaların olduğu görülmektedir. Bunun yanında pazarda pek çok oyuncu da faaliyette bulunmaktadır. (51) LLDPE tedariki pazarı neredeyse tamamen ithalata dayalı olarak varlığını sürdürdüğünden ve LLDPE nin ticareti esas olarak küresel çapta gerç ekleştiğinden , küresel pazardaki durumun da göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Bildirim konusu işlem sonrasında SAUD I ARAMCO küresel pazarda satış hacmi bakımından %( ..) ; satış değeri bakımından ise % ( ..) lik nispeten düşük bir pazar payına sah ip olacaktır. İşlem sonrasında ise yaklaşık % ( ..) lik bir artış meydana gelecektir. Bunun yanında küresel pazarda işlem taraflarının haricinde çok sayıda teşebbüsün faaliyette bulunmaya devam edeceği görülmektedir. (52) Netice itibarıyla her ne kadar SAUD I ARAMCO Türkiye LLDPE tedariki pazarında satış hacmi bakımından % ( ..) değer bazında ise % ( ..) lik bir pazar payına ulaşsa da, pazarın çok büyük bir oranda ithalata dayalı olmasına bağlı olarak pazarda küresel çapta faaliyet gösteren çok sayıda teşebbüsün bulunma sı, ithalata ilişkin 4 PAGEV Türkiye Polie tilen Sektör İzleme Raporu 2017, sf. 15. 19-30/448 -193 13/15 önemli bir giriş engelinin bulunmaması, işlem sonrasında küresel pazarda elde edilecek pazar payının düşük olması ve küresel pazarda çok sayıda köklü teşebbüsün faaliyette bulunması gibi nedenlerle , dosya konusu işlem neticesinde LLDPE nin tedariki pazarında hâkim durum yaratılması veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesine yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması söz konusu olma yacaktır. G.3.2.2.2. Devralmanın Dikey Boyutu (53) Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmaların Değerlendir ilmesi Hakkında Kılavuz da (Dikey Kılavuz) birleşme devralma işleminin pazarı kapama etkisi yaratması, birleşme nedeniyle mevcut ve potansiyel rakiplerin tedarik kaynaklarına ya da pazarlara erişiminin engellenmesi ve bu yolla söz konusu rakiplerin rekabet edebilme imkânı ya da güdüsünün azaltılması olarak ifade edilmiştir. Pazarı kapamaya yol açan unsurlar, pazara girişleri veya pazardaki mevcut oyuncuların büyümelerini zorlaştırmanın yanı sıra rakipleri pazardan dışlayıcı bir etki de oluşturmaktadır. Paza rı kapama etkisinin varlığından söz edebilmek için rakiplerin birleşme sonrasında mutlaka pazardan çıkmak zorunda kalması şartı aranmaz. Birleşmenin rakipleri dezavantajlı konuma getirerek etkin şekilde rekabet edemeyecek olmalarına yol açması bunun için yeterlidir. Sonuç olarak, birleşen teşebbüslerin ve muhtemelen bazı rakiplerinin işlem sonrasında fiyatlarını kârlı bir şekilde yükseltebilme imkânı elde etmeleri durumunda pazarı kapamanın etkilerinin rekabeti engelleyici nitelikte olacağı kabul edilmekted ir. (54) Pazarı kapamanın iki ayrı türünden söz edilebilir. Birinci tür pazarı kapama, girdi kısıtlaması olarak adlandırılabilir. Girdi kısıtlaması; birleşme sonrasında birleşik teşebbüsün, alt pazardaki rakiplerin ihtiyacı olan önemli girdilere erişimini kısı tlaması ve bu yolla rakiplerin maliyetlerini artırması olarak ifade edilebilir. İkinci tür pazarı kapama ise müşteri kısıtlaması olarak adlandırılabilir. Müşteri kısıtlaması; birleşme sonrasında birleşik teşebbüsün, üst pazardaki rakiplerin yeterli müşteri tabanına erişimini kısıtlaması anlamına gelmektedir. (55) Tarafların küresel ölçekte birbirlerinin ürünlerine girdi olarak kullanılan ve aralarında alt pazar -üst pazar ilişkisi olan toplamda 22 ürün bulunmaktadır. Türkiye de ise, Tablo -1 de de ayrıntılı olarak yer verildiği üzere, işlem taraflarının faaliyetlerinin dikey olarak örtüştüğü pazarlar PS , stiren , PBR , SSBR , ESBR , PP reçineleri , PP bileşikleri , MMA , PMMA , ham petrol ve karbon siyahı pazarlarıdır. (56) Tarafların bu pazarlardaki payla rına bakıldığında bildirim konusu işlem neticesinde SAUD I ARAMCO nun Türkiye deki dikey etkilenen pazarlarda elde edeceği pazar payları değer ve hacim bazında sırasıyla PBR nin tedariki pazarında % ( ..) ve %( ..) ; PMMA nın tedariki pazarında % ( ..) ve % ( ..); PP reçinelerinin tedariki pazarında % ( ..) ve % ( ..) ; PS nin tedariki pazarında % ( ..) ; stiren in tedariki pazarında % ( ..) ; SSBR nin tedariki pazarında % ( ..) ; ESBR nin tedariki pazarında % ( ..) ; PP bileşiklerinin tedariki pazarında 2017 yılı paza r payı bilgisine göre sadece hacim bakımından % ( ..) ; MMA nın tedariki pazarında % ( ..) ; ham petrolün tedariki pazarında ise % ( ..) olarak gerçekleşecektir. Öte yandan, taraflar karbon siyahının tedariki pazarı bakımından pazar payı bilgisi sunamamışlard ır. SABIC in karbon pazarındaki payına ilişkin yapılan pazar araştırması sonucunda intikal eden bilgilerde de pazar payı bilgisine ulaşılamamıştır. (57) Dikey Kılavuz da birleşik teşebbüsün her bir pazardaki pazar payının %25 in altında olması halinde, yatay ol mayan birleşmelerin rekabet bakımından olumsuz etkilerinin, incelemenin derinleştirilmesini ve birleşmenin yasaklanmasını gerektirecek düzeyde olmadığı nın varsayılabileceği ifade edilmektedir. Bu çerçevede, SAUD I ARAMCO nun 19-30/448 -193 14/15 bildirim konusu işlem sonrasında dikey örtüşmenin gerçekleştiği pazarlarda elde edeceği pazar paylarının kısıtlı olacağı göz önünde bulundurulduğunda dikey bütünleşme sonucu ortaya çıkabilecek pazar kapama (girdi/müşteri kısıtlaması ) endişesinin bu pazarlar bakımından söz konusu olmadığı değerlendirilmektedir. (58) Öte yandan, SABIC in ham petrolün alt pazarında bulunan karbon siyahı pazarındaki pazar payı bilgisine ulaşılamamış olsa da , hem SAUD I ARAMCO nun ham petrolün tedariki pazarındaki payının kısıtlı bir düzeyde olması hem de taraflarca beyan edildiği üzere 2018 yılında küresel çapta SAUD I ARAMCO tarafından SABIC e satılan ürünlerin toplam değerinin, SAUD I ARAMCO nun toplam cirosunun yaklaşık %( ..) lik bir kısmını oluşturması ve SABIC tarafından küresel çapta SAUD I ARAMCO ya satılan ürü nlerin toplam değerinin de SABIC in cirosunun % ( ..) inden küçük bir bölümünü teşkil etmesi, diğer bir deyişle her bir tarafın diğer tarafın genel satışlarında oldukça düşük bir yer kaplamasından dolayı bildirim konusu işlemin bu pazarda pazar kapama riski ne yol açmasının muhtemel olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca karbon siyahı ürününün ticaretinin küresel çapta gerçekleştiği ve işlem sonrasında SAUD I ARAMCO nun küresel çapta hacim bazında % ( ..) ve değer bazında % ( ..) gibi oldukça kısıtlı bir pazar payına ul aşacağı göz önünde bulundurulduğunda da söz konusu pazarda herhangi bir rekabetçi endişe doğmayacağı değerlendirilmektedir. G.3.2.3. Koordinasyon Doğurucu Etkilerin Değerlendirilmesi (59) Yatay Kılavuz da birleşme devralma işleminin tek taraflı etkilerinin yanı sıra koordinasyon doğurucu etkilerinin de bulunabileceğini belirtmektedir. Yoğunlaşmış bir pazardaki bir birleşme işlemi, birlikte hâkim durum yaratmak ya da mevcut birlikte hâkim durumu güçlendirmek suretiyle etkin rekabetin önemli ölçüde engellenmesine yol açabilmektedir. Çünkü böyle bir işlem, pazardaki teşebbüslerin, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi bağlamında açık bir anlaşma yapmadan ya da uyumlu eyleme başvurmadan, pazara ilişkin davranışlarını koordine etme ve fiyatları artırma yeteneklerini artırab ilecektir. Kılavuz, işbirliği doğurucu etkilerin değerlendirilmesinde ilgili pazarın özelliklerine ilişkin teşebbüslerin geçmiş davranışları ve pazarın yapısal özellikleri dâhil her türlü mevcut verinin değerlendirileceğini ifade etmektedir. (60) PBR ve LLDPE n in tedariki pazarları, büyük oranda ithalata dayalı olarak varlığını sürdüren ve küresel çapta faaliyet gösteren çok sayıda oyuncunun bulunduğu pazarlar olma niteliğini taşımaktadır. Dolayısıyla bildirim konusu işlem sonrasında tarafların hem Türkiye hem d e küresel pazarda nispeten düşük bir pazar payına sahip olacağı ve ayrıca hem Türkiye hem de küresel pazarda ciddi anlamda rekabet etme gücüne sahip çok sayıda teşebbüsün varlığını sürdürmeye devam edeceği hususları bir arada değerlendirildiğinde, işlemin koordinasyon doğurucu etkilere neden olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır. (61) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde; bildirime konu işlem ile 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında herhangi bir pazarda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim dur umun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır. 19-30/448 -193 15/15 H. SONUÇ (62) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim duru mun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.