Rekabet Kurumu · D.2003 -2-86 Karar Sayısı : 07-85/1051 -410 Karar Ta · K.07-85/1051 -410 Karar Tarihi : 8.11.2007 A. TOPLAN

Rekabet Kurumu Başkanlığından, (Danıştay ın İptali Üzerine Verilen ) REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2003 -2-86 Karar Sayısı : 07-85/1051 -410 Karar Tarihi : 8.11.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KAL DIRIMCI 10 Üyeler : M. Sıraç ASLAN , Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN Dr. Mustafa ATEŞ B. RAPORTÖRLER : Murat ÇETİNKAYA, Hakan BİLİR C. ŞİKAYET EDEN: İhbar D. KARŞI TARAF: - EMT Ltd. Şti . Ata Mh. 1. Cd. 12. Sk. No: 6/3 Öveçler Ankara 20 - SFA Elektronik İç ve Dış T

Rekabet Kurumu Başkanlığından, (Danıştay ın İptali Üzerine Verilen ) REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2003 -2-86 Karar Sayısı : 07-85/1051 -410 Karar Tarihi : 8.11.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KAL DIRIMCI 10 Üyeler : M. Sıraç ASLAN , Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN Dr. Mustafa ATEŞ B. RAPORTÖRLER : Murat ÇETİNKAYA, Hakan BİLİR C. ŞİKAYET EDEN: İhbar D. KARŞI TARAF: - EMT Ltd. Şti . Ata Mh. 1. Cd. 12. Sk. No: 6/3 Öveçler Ankara 20 - SFA Elektronik İç ve Dış Ticaret A.Ş . Yeşilçam Sanayi Sitesi E Blok No: 126/A Etimesgut - Ankara Temsilcisi: Av. Tevfik DEMİREL Atatürk Bulvarı Emek İşhanı 95 1307 Kızılay Ankara - Trasin Elektronik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Tıp Fakültesi Cd. 102 Sk. No: 2/A Abidinpa şa Mamak - Ankara Temsilcisi: Av. Örpen HACALOĞLU ULUSOY Atatürk Bulvarı No: 169/57 Kavaklıdere Ankara E. DOSYA KONUSU: 10.3.2005 tarih, 05 -13/156 -54 sayılı Kurul kararının 30 SFA Elektronik İç ve Dış Ticaret A.Ş., Trasin Elektronik İnşaat Sanayi v e Ticaret Ltd. Şti. ve EMT Ltd. Şti. (EMT Elektrik ve Mekanik Tesisat İşleri Ltd. Şti.) tarafından açılmış olan davalar sonucunda Danıştay 13. Dairesi nin 1 8.5.2007 tarih, 2006/ 2795 E., 200 7/3160 K.; 19.6.2007 tarih, 2006/14 21 E., 2007/39 88 K. ve 2006/109 9 E., 2007/3984 K. sayılı kararları ile iptal edilmesi üzerine , ilgili dosyanın yeniden değerlendirilmesi. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 30.10.2003 tarih ve 5268 sayı ile intikal eden ihbar üzerine hazırlanan 17.11.2003 tarih ve 2003 -2- 40 86/B.N. -03-AD sayılı Bilgi Notu Rekabet Kurulu nun 20.11.2003 tarihli ve 03 - 75/910 -M sayılı toplantısında görüşülmüş ve konuyla ilgili olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 40. maddesi uyarınca önaraştırma açılmasına karar verilmiştir. Y apılan önaraştırma sonucunda hazırlanan 31.12.2003 tarih ve 2003 -2-86/ÖA -03-M.Ç. sayılı Önaraştırma Raporunun görüşüldüğü Rekabet Kurulu nun 8.1.2004 tarihli toplantısında, 04 -01/11 -M sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile oluşturulan bayilik sistemi ve söz kon usu sistem sonrası ihalelerde gerçekleştirmiş oldukları eylemlerin trafik 07-85/1051 -410 2sinyalizasyon pazarında rekabeti bozucu nitelikte etki ve sonuçlarının olabileceği göz önünde bulundurularak ; 50 - Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Siemens), - TKS Trafik Kontrol Sistemler i İnşaat Elektrik Elektronik Sigorta Aracılık Hizmetleri Gıda Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (TKS), - TRASİN Elektronik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (TRASİN), - Sintek Elektronik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. (SİNTEK), - EMT Ltd. Şti. (EMT), - SFA Elektron ik İç ve Dış Ticaret A.Ş. (SFA), - Sinyalizasyon Elektronik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Sinyalizasyon), 60 - ULTRA Ulaşım ve Trafik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (ULTRA), - Amber Elektronik İletişim Trafik Eğitim İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (AMBER), - Ortana Elektronik Yazılım Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Ortana) hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmıştır. Soruşturmanın konusunu özetle; - Siemens in trafik kontrol ürünleri ile ilgili ola rak oluşturduğu bayilik sisteminin, 70 - Siemens in oluşturduğu bayilik sistemine ek olarak ortaya çıkan entegratörlük anlaşmalarının, - Ortana nın ledli sistemler ile ilgili olarak oluşturduğu bayilik sisteminin oluşumu ve Siemens ve Ortana ile bayilerin bu al andaki diğer uygulamaları ile - AMBER teşebbüsünün kuruluşunun 4054 Sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesi oluşturmaktadır. 80 G. DOSYA EVRELERİ Kurum kayıtlarına 30.10.2003 tarih ve 5268 sayı ile intikal etmiş olan ihbar üzerine hazırlanan 17.11.2 003 tarih ve 2003 -2-86/B.N. -03-AD sayılı Bilgi Notu, Rekabet Kurulu nun 20.11.2003 tarih ve 03 -75/910 -M sayılı toplantısında görüşülmüş ve söz konusu iddialarla ilgili olarak soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 40. maddesi uyarınca önaraştırma açılmasına karar verilmiştir. 90 Yapılan önaraştırma sonucunda hazırlanan 31.12.2003 tarih ve 2003 -2- 86/ÖA -03-MÇ sayılı Önaraştırma Raporu, Rekabet Kurulu nun 8.1.2004 tarih ve 04 -01/11 -M sayılı toplantısında görüşülmüş ve Kurul, oluşturulan bayilik sistemi ve söz konusu sistem sonrası ihalelerde gerçekleştirmiş oldukları eylemlerin trafik sinyalizasyon pazarında rekabeti bozucu nitelikte etki ve sonuçlarının olabileceği ni göz önünde bulund urularak ; 07-85/1051 -410 3- Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Siemens), - TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnşaat Elektrik Elektronik Sigorta Aracılık 100 Hizmetleri Gıda Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (TKS), - TRASİN Elektronik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (TRASİN), - Sintek Elektronik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.(SİNTEK), - EMT Ltd. Şti.(EMT), - SFA Elektronik İç ve Dış Ticaret A.Ş.(SFA), - Sinyalizasyon Elektronik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Sinyalizasyon), - ULTRA Ulaşım ve Trafik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (ULTRA), - Amber Elektronik İletişim Trafik Eğitim İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş (AMBER), 110 - Ortana Elektronik Yazılım Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Ortana) hakkında anılan Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar vermiştir. Kurul u n 8.1.2004 tarih ve 04 -01/11 -M sayılı Soruşturma Kararı üzerine, Rekabet Kurumu nun 20.1.2004 tarih ve 201 -210 sayılı yazıları ile toplam 10 teşebbüse, haklarında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açıldığı, Kanun un 43/2. maddesi uyarınca bildirilmiştir. Taraflar, aynı madde uyarınca ilk yazılı savunmalarını süresi 120 içinde Kurum a intikal ettirmiştir. 30.4.2004 tarihli Siemens ve ULTRA arasındaki İkale Sözleşmesi ile tarafların 1.10.2003 tarihinde imzalamış oldukları Entegratörlük Sözleşmesi, 5.5.2004 tarihinden geçerli olmak üzere sona erdirilmiştir. 16.2.2004 tarihinde Ortana ve Sinyalizasyon arasında imzalanan Protokol ile tarafların 6.3.2003 tarihinde imzalamış oldukları Bayilik Sözleşmesi feshedilmiştir . Aynı tarihte Ortana teminat çeklerini Sinyalizasyona, Sinyalizasyon da çözüm ortağı belgesi ve fiyat listesini Ortana ya teslim 130 etmiştir. Siemens, Sinyalizasyon ile olan Bayilik Sözleşmesini 9.1.2004 tarihinde tek taraflı olarak feshetmiştir. 29.1.2004 tarihinde Siemens ve Sinyalizasyon arasında imzalanan Protokol ile de Siemens teminat çeklerini Sinyalizasyon a, Sinyalizasyon da çözüm ortağı belgesi ve son fiyat listesini Siemens e teslim etmiştir. Ayrıca taraflar, Sinyalizasyon un üretim hakkına ilişk in Sözleşmenin rekabet yasağı hükmünün uygulanmayacağı konusunda karşılıklı olarak anlaşmaya varmışlardır. 140 Siemens ayrıca bayilik sözleşmelerinde yer alan 3 yıllık rekabet yasağı hükmünü tadil ederek, hükmün sözleşmeden çıkarıldığını ve rekabet yasağı hükmünün Sözleşmenin süresi boyunca geçerli olacağını tüm bayilerine bildirmiştir. Rekabet Kurulu tarafından, 2.7.2004 tarih ve 04 -44/556 -M sayılı karar ile yürütülmekte olan soruşturmanın 8.7.2004 tarihinde sona eren süresinin, 07-85/1051 -410 44054 sayılı Kanun un 43/1. maddesi çerçevesinde 8.7.2004 tarihinden itibaren 2 ay uzatılmasında karar verilmiştir. 150 8.9.2004 tarih ve SR/04 -16 sayılı Soruşturma Raporu Kanun un 45/1. maddesi uyarınca Rekabet Kurulu Üyeleri ne ve teşebbüslere tebliğ edilmiş ve aynı maddenin ikinci f ıkrası gereğince hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerin ikinci yazılı savunmaları süresi içinde Kurum kayıtlarına girmiştir. İlgili teşebbüslerden AMBER adına 2. yazılı savunma yapılmamıştır. Soruşturma Heyeti nin hazırladığı Ek Yazılı Görüşler hakkı nda soruşturma yürütülen teşebbüslere ve Kurul Üyelerine 4054 sayılı Kanun un 45/2. maddesi uyarınca tebliğ edilmiştir. AMBER adına İkinci Yazılı Savunma yapılmadığı için bu teşebbüse bir Ek Yazılı Görüş gönderilmemiştir. 160 Hakkında soruşturma yürütülen teş ebbüslerin, Ultra ve SFA nın haricinde, Ek Yazılı Görüşe Cevapları süresi içinde Kurum a gönderilmiştir. Hakkında soruşturma yürütülen teşebbüsler, 4054 sayılı Kanun un 46. maddesi uyarınca sözlü savunma toplantısı yapılmasını talep etmişlerdir. 9.3.2005 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmıştır. Rekabet Kurulu, 10.3.2005 tarihinde, 05 -13/156 -54 sayı ile nihai kararını vermiştir. 170 Siemens tarafından Kuruma iletilen ve Kurum kayıtlarına 21.2.2007 tarih ve 1301 sayı ile giren yazıda, Siemens ve bayile ri arasındaki bayilik ilişkisinin, 1.11. 2006 tarihi itibarıyla sona erdiği ve bu durumu n 14.6.2006 tarihinde şifahen, 27.6. 2006 tarihinde de Kartal 1. Noterliği vasıtasıyla yazılı olarak bayilere bildirildiği ifade edilmiştir. Gerekçeli kararın taraflara tebliği ertesinde söz konusu teşebbüslerden bir kısmı Danıştay 13. Dairesi nde karar aleyhine dava açmışlardır. Danıştay 13. Dairesi nin 18.5.2007 tarih, 2006/2795 E., 2007/3160 K.; 19.6.2007 tarih, 180 2006/1421 E., 2007/3988 K. ve 2006/1099 E., 2007/3984 K . sayılı kararları ile EMT, SFA ve TRASİN lehine olacak şekilde, soru şturmayı yürüten Kurul üyesinin nihai karar toplantısına katılarak oy kullanmasının hukuka aykırı bulunması gerekçesiyle, 10.3.2005 tarih, 05 -13/156 -54 sayılı Rekabet Kurulu Kararı nın da vacılara iliş kin kısımları iptal edilmiştir . Bu çerçevede , Kurul un konu ile ilgili almış olduğu kararın gereği olarak dosya üzerinde yapılan yeniden değerlendirmeler ışığında, Rekabet Kurulu, düzenlenen 31.7. 2007 ve 28.8.2007 tarihli, 2003 -2-86/BN -07-MÇ sayılı Bilgi Notlarını ve 14.8. 2007 tarih, REK.0.06.00.00 -110/253 ve 7.9.2007 tarih, 190 REK.0.06.00.00 -110/275 sayılı Baş kanlık Önergeler i ile önaraştırmaya ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma tutanakları, sözlü savunma toplantısının s es kayıtlarının yazılı açılımı, raporlar, Danıştay ın iptal kararları, dosya münderecatında yer alan tüm bilgi ve belgeleri inceleyerek, 8.11.2007 tarih ve 07 -85 sayılı toplantısında nihai kararını vermiştir . 07-85/1051 -410 5H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : Raportörlerce; 1- 200 A) Siemens in koordinatörlüğünde oluşturulan Siemens bayilik sistemi ve söz konusu sistem sonrası kamu alımlarında (ihalelerde) gerçekleştirilmiş olan rekabete aykırı eylemler ve ek olarak entegratörlük sözleşmesi ile Ultra nın da bu sisteme dahil edilmesinin t rafik sinyalizasyon pazarında rekabeti sınırlama amaç ve etkileri nedenleriyle, EMT Ltd. Şti., SFA Elektronik İç ve Dış Ticaret A.Ş. ve Trasin Elektronik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. nin - TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnşaat Elektrik Elektronik 210 Sigorta Ara cılık Hizmetleri Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. - Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Sintek Elektronik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. - Sinyalizasyon Elektronik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. - Ultra Ulaşım ve Trafik San. ve Tic. Ltd. Şti. ile birlikte 4054 sa yılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettikleri ve bu nedenle söz konusu teşebbüslere Kanun un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca idari para cezası verilmesi gerektiği, B) Amber Elektronik İletişim Trafik Eğitim İnşaat San. ve Tic. A.Ş. nin tüzel 220 kişi ortakla rı ile AMBER in faaliyet alanlarının çakışması ve bu anlamda söz konusu oluşumun koordinasyon doğurucu bir ortak girişim niteliği taşıması nedeniyle, EMT Ltd. Şti. ve Trasin Elektronik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. nin - TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnşaat Elektrik Elektronik Sigorta Aracılık Hizmetleri Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. - Sintek Elektronik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. 230 ile birlikte 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettiği ve bu nedenle teşebbüse Kanun un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca idari para cezası verilmesi gerektiği, 2- 5388 sayılı Kanun un 2. maddesi ile 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında yer alan anlaşmalar bakımından bildirim yükümlülüğünün kaldırılmış olması nedeniyle bu konuda karar verilmesine gerek olmadı ğı ifade edilmiştir. 240 07-85/1051 -410 6I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar 250 I.1.1. İlgili Ürün Pazarı Siemens ile 6 bayi arasında imzalanmış olan bayilik sözleşmesine konu olan ürün ve sistemlerin listesi, sözleşmenin 2 nolu ekinde yer almaktadır. Ek 2 d e, trafik kontrol sistemlerinin kurulmasında gerekli olan çeşitli elektronik cihazlar (yaya sinyal verici, oto sinyal verici, yaya butonu, master ssm vb.), bu cihazların parçaları (halojen ampul, master saat pili vb.), cihazların tamirinde kullanılan diğer cihazlar (master ssm tamiri, master mmi tamiri vb.), elektronik olmayan üniteler (ünite camı, ünite siperlik, ünite gövde vb.) ve bunların parçalarından (ünite cam contası vb.) oluşan çok sayıda ve çeşitte ürün ve 260 sistem sayılmıştır. Çeşitli yazılımların kurulmasını da gerektiren çok çeşitli elektronik ürün ve sistemden ve bunları tamamlayan parçalar ve elektronik olmayan ünitelerden oluşan söz konusu ürün grubuna kısaca akıllı trafik kontrol ya da yönetim sistemleri de denilmektedir. Söz konusu ürünlerd en oluşan pazar genel olarak trafik sinyalizasyon sistemleri olarak tanımlanabilir. Ortana ile bayiler arasında imzalanmış olan bayilik sözleşmesinde de sözleşme konusu ürünler sözleşmenin 2 nolu ekinde yer almaktadır. Bu ürünler, değişken mesaj işaretl eri (VMS), grafik değişken mesaj işaretleri (grafik VMS), değişken trafik işaretleri, doppler radar hız ikaz sistemi ve mobil 270 değişken trafik işaretleri olmak üzere Siemens ile imzalanan bayilik sözleşmesinden farklı ve genel olarak ledli sistemler olara k adlandırılan ürünlerden oluşmaktadır. Ledli sistemler, grafiklerin veya yazılı mesajların (harf ve rakam) yer aldığı ışıklı uyarı ve bilgilendirme panolarıdır. Bu ürünlerin Türkiye deki en önemli üreticisi Ortana dır. Bu açıklamalar ışığında ilgili ürü n pazarları trafik kontrol ünitelerini içeren trafik sinyalizasyon sistemleri ve ledli sistemler dir. I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar 280 Şikayet konusu sözleşme ve uygulamalara konu ürünlerin tüm Türkiye sınırları içinde satış ve pazarlamasının olması neden iyle coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir. I.2. Hakkında İşlem Yapılan Taraflar I.2.1. EMT Limited Şti. (EMT Elektrik ve Mekanik Tesisat İşleri Ltd. Şti) EMT, 2001 tarihinden itibaren ve soruşturma döneminde Siemens in bay isi 290 olarak f aaliyet göstermiştir . Söz konusu dönemde, teşebbüs %95 lik bir ortaklık payı ile Gürel Polatkaya nın kontrolünde bulunmaktadır. I.2.2. SFA Elektronik İç ve Dış Ticaret A.Ş. SFA, 2000 yılından itibaren sinyalizasyon konusunda faaliyette bulun maktadır. 07-85/1051 -410 72000 -2001 de ISKRA adlı yurtdışı menşeli firmanın distribütörü olarak ve kendi ürünleri ile faaliyette bulunmakta olan şirket 2001 yılından itibaren ve soruşturma döneminde Siemens bayisi olarak faaliyetlerine devam etmiştir . 300 I.2.3. TRASİN Ele ktronik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. 1989 yılında kurulmuş olan TRASİN, Kasım 2001 tarihine kadar trafik sinyalizasyon ürünleri alanında üretim yapan bir firma iken bu tarihten itibaren Siemens in bayis i olarak faaliyet göstermiştir . I.3. Yapılan Tespit ler ve Deliller I.3.1. Siemens Bayilik Sisteminin ve Bayilik Sözleşmelerinin 310 Değerlendirilmesi Trafik sinyalizasyon ve ledli sistemler pazarlarının en önemli alıcıları Karayolları Genel Müdürlüğü ve belediyelerdir. Müteahhitlere taşeron olarak yapılan iş lerin miktarı ise kamu ile karşılaştırıldığında küçük bir tutar oluşturmaktadır. Dolayısıyla söz konusu sistemlerin asıl müşterisi kamu kesimidir. Bu anlamda piyasadaki rekabet de genellikle kamunun alımlarını gerçekleştirdiği ihalelerde ortaya çıkmaktadır . Söz konusu ihalelere bakıldığında, zaman zaman birden fazla ürün ve 320 sistemin bir arada kullanılarak ve gerekli bağlantıların tesis edilerek kavşak, üst geçit, yaya geçidi v.b. projelerin trafik kontrol sistemlerinin bir paket halinde kurulduğu anlaşılma ktadır. Bu anlamda, söz konusu idareler alımları gerçekleştirirken, işlemi yalnızca trafik sinyalizasyon sistemi alımı olarak yapabilecekleri gibi, bir yapım veya müteahhitlik işi içerisinde trafik sinyalizasyon sistemine duyulan ihtiyacın da birlikte ka rşılanması şeklinde yapabilmektedirler. Bir başka deyişle , örneğin bir tünel veya hemzemin geçit inşası içinde trafik sinyalizasyon sistemlerine de ihtiyaç duyulduğunda, alım işlemi söz konusu ihtiyacı da giderecek şekilde bir 330 bütün olarak karşılanmaktadır . Bu anlamda söz konusu yapım işini üstlenmek isteyen ancak trafik sinyalizasyon ürünlerini üretmeyen teşebbüslerin de, söz konusu ürünleri bir şekilde temin etmeleri gerekmektedir. Dolayısıyla trafik sinyalizasyon ürünleri ile ilgili alım işlemleri için ihalelere katılan teşebbüsleri iki kategoriye ayırmak mümkündür: - Trafik sinyalizasyon sistemleri üreticileri, - Üretici olmamakla birlikte, trafik sinyalizasyon sistemlerini Türkiye de yerleşik diğer üreticilerden veya ithalat yoluyla temin eden diğer 340 teşebbüsler. İkinci kategoriye giren teşebbüsleri yapım işini üstlenen müteaahitlerden, elektrik işi ile ilgilenen teşe bbüslere kadar geniş bir yelpaze de konuşlandırmak mümkündür. Söz konusu teşebbüsler açılan ihalelere katılmakta ancak kazanmaları halin de kendi alanları dışındaki trafik 07-85/1051 -410 8sinyalizasyon sistemleri işini ya taşeronlar vasıtası ile ya da doğrudan temin etmek suretiyle gerçekleştirmeye çalışmaktadır. Aslında söz konusu teşebbüslerin trafik sinyalizasyon ürünlerini temin ettikleri kaynaklardan birisi de, birinci kategoride sayılan üreticilerdir. 350 Yukarıda kısaca anlatılmaya çalışılan piyasanın yapısı, Karar ın devamında Siemens bayilik sisteminin neden rekabete aykırı olarak oluşturulduğunun tespit edilmesi ve amacının ortaya konulması bakımında n önem arz etmektedir. Çünkü Siemens , bayilik sistemini oluştururken, bayilerini kendisinin de yer aldığı birinci kategoride yer alan üreticiler arasından seçmiştir. Bu kategoride, ikinci kategoride yer alan teşebbüslerin aksine az sayıda teşebbüs bulunmak tadır. Bir başka deyişle Türkiye de trafik sinyalizasyon sistemlerini az sayıda teşebbüs üretmektedir. Bu anlamda Siemens tarafından oluşturulan bayilik sistemi ile amaçlanan ; esasen 360 üreticilerin bir araya toplanarak rekabetin kısıtlanması ve pazardaki en büyük temin kaynağı haline gelmektir. Dolayısıyla yukarıda yer verilen ayrım nedeniyle, Karar ın devamında sıkça karşılaşılacak olan rakiplik kavramı ile trafik sinyalizasyon sistemlerini üreten firmalar arasındaki ilişkilerin kastedildiği anlaşılmalıdı r. Siemens ile bayileri arasında imzalanan bayilik sözleşmelerinin değerlendirilmesine geçmeden önce, bayilik sistemi öncesinde Siemens ve bayileri arasındaki rekabetin ortaya konulması yapılacak olan 370 değerlendirmeler açısından gereklilik arz etmektedir . Bu anlamda yapılacak tespit ve değerlendirmeler bayilik öncesi, bayilik sözleşmeleri ve bayilik sonrası durum olarak üç ana başlık altında ele alınacaktır. I.3.1.1. Bayilik Sistemi Öncesi Durumun Tespiti Türkiye de akıllı trafik kontrol sistemlerini az sayıda firma üretmektedir. Siemens in bayilik teşkilatını oluşturduğu 2001 yılı öncesinde ise soruşturma aşamasında Siemens in bayileri olan firmaların da bu alanda üretim yaptıkları ve bu bayilerin birbirleri ile ve Siemens ile rekabet halinde oldukları 380 anlaşılmıştır . Bu anlamda Siemens tarafından oluşturulan bayilik sistemi öncesi piyasada üretici veya satıcı olarak yer alan bayilerin, hem Siemens in hem de birbirlerinin rakibi oldukları tespiti, yapılacak değerlendirmeler açısından çok önemlidir. Bu b ölümde bayilik sözleşmeleri öncesi Siemens ve bayilerin rakip oldukları ve bu anlamda esasen bayilik sözleşmelerinin 4054 Sayılı Kanun un 4. maddesi anlamında yatay seviyede (rakipler arasında) yapılan bir anlaşma1 390 olduğu gösterilecektir. 1 Üretim veya dağıtım zincirinin aynı seviyesinde yer alan teşebbüslerin yapmış oldukları anlaşmalar. Söz konusu anlaşmaların rekabeti sınırlayıcı olup olmadıkları Karar ın ile rleyen bölümlerinde ele alınmaktadır. 07-85/1051 -410 9Yerinde inceleme ler esnasında SFA firmasından elde edilen ve aşağıda yer verilen belge, Siemens ve bayilerin bayilik sistemi öncesi rekabet halinde olduklarını gösteren delillerden birisidir. Belge el yazısı ile yazılmıştır. 05/10/1999 5 Firma katıldı. TEKLİFLER 400 SFA : ( ) TL. SİMKO : ( ) TL. ULTRA : ( ) TL. SİNYALİZASYON : ( ) TL. DETAY : ( ) TL. Komisyona havale edildi 410 Simko aldı. SFA, DETAY, SİNYALİZASYON komisyonda elendi 5/10/1999 Görüldüğü üzere, Siemens ile sonradan Siemens in bayisi olan SFA, Sinyalizasyon ve daha sonra entegratörlük anlaşması imzalanan ULTRA ihalede rekabet halinde fiyatlarını sunmuşlardır. Aşağıda yer verilen tablolarda bulunan ihale bilgileri teşebbüslerin rakipliklerini gösterme am acından ziyade, bayilik öncesi ve bayilik sonrası dönemler 420 arasındaki farkı net bir biçimde ortaya koymak için detaylı bir biçimde oluşturulmuştur. Bu bilgilere göre bayilik öncesi dönemde teşebbüsler farklı bölgelerdeki ihalelere birbirlerine rakip olarak girerlerken, bayilik sonrası dönemlerde bu durum ortadan kalkmıştır. Bayilik sistemi kurulduktan sonra birden fazla bayinin aynı bölgedeki ihalelere girmelerinin altında yatan amaç ise daha ayrıntılı bir şekilde izleyen bölümlerde ele alınacaktır. Aşağıd a yer alan Tablolarda belediye ve karayolları ihaleleri ayrı ayrı gösterilmiştir. Siemens ve bayilerin isimleri büyük harfler ile diğer katılımcıların isimleri ise küçük harfler ile yazılmıştır. 430 Bayilik öncesi ve sonrası dönem , sözleşmelerin imzalandığı 1.11.2001 tarihine göre belirlenmiştir. Ancak bayilik sistemi ile ilgili hazırlıkların, sözleşmenin imzalanması öncesine uzandığı ilgili teşebbüsler arasındaki yazışmalardan anlaşılmaktadır. En az iki sistem üyesinin (Siemens veya bayiler) katıldığı bazı ihaleler aşağıdadır. 440 07-85/1051 -410 10Tablo 1: Bayilik sistemi öncesi yapılan bazı belediye ihaleleri İşveren İhale Tarihi Katılımcılar Kazanan Ankara B.B. 22.5.2001 SIEMENS SFA Buharalılar Buharalılar Ardahan Bel. 13.7.2001 SIEMENS TRASİN SİNYALİZASYON SFA SIEMENS Erzurum B.B. 3.7.2001 TKS SFA Buharalılar Odisan Odisan Kayseri B.B. 29.5.2001 TKS SIEMENS SFA Buharalılar Odisan SIEMENS Kırkpınar Bel. 15.5.2001 SFA TKS Odisan SFA Sapanca Bel. 6.6.2001 SFA SİNYALİZASYON İsbak SFA İzmit B.B. 29.6.1999 SİMKO2 SİNYA LİZASYON Kubik Nilka Gün.Alk. SİNYALİZASYON İzmir B.B. 2.11.2000 SİMKO ULTRA Yüzey y. Gül-iş Snef SİMKO Gaziantep Bel. 16.8.2001 TRASİN SIEMENS Teknotel SIEMENS Konya B.B. 21.12.1999 SİMKO ULTRA SİMKO Antalya B.B. 13.4.1999 SİMKO SİNYALİZASYON SİMKO 13.8.2000 SİMKO SİNYALİZASYON SİMKO3 2.8.2001 SIEMENS SİNYALİZASYON TKS Antalya Sin. Ant.Sin. 1.3.2001 SIEMENS SİNYALİZASYON ULTRA SİNYALİZASYON Kayseri B.B. 29.5.2001 SIEMENS TKS SFA Buharalılar Buharalılar 2 Simko (Siemens) bayilik sözleşmesi öncesi İzmit Belediyesi nin düzenlemiş olduğu 8 ihalenin 4 üne katılmasına rağmen bayilik sözleşmesi sonrası hiç bir ihaleye iştirak etmemiştir. 3 Bayilik sözleşmeleri öncesi Antaly a Belediyesi nin alımlarının çoğu SİMKO ve Sinyalizasyon tarafından karşılanmıştır. 07-85/1051 -410 11Akdol -Ortadoğu Bursa B.B.4 5.7.2001 TKS SİNYALİZASYON Selçuk m. Tgs. TKS 9.1.2000 SİNYALİZASYON SİMKO Selçuk m. Tgs. Selçuk m. 7.11.2000 SİNYALİZASYON TKS Selçuk m. Tgs. Tgs. Trabzon Bel. 22.8.2000 SFA TKS Angira SFA Bolu Bel. 14.8.2001 SFA TKS TRASİN TKS Denizli Bel. 7.10.1999 ULTRA SİMKO İsbak SİMKO Ankara B.B. 5.10.1999 SİNTEK SIMKO SİMKO 12.10.1999 SIMKO SFA SİNYALİZASYON ULTRA Detay SİMKO Tablo 2: Bayilik sistemi öncesi yapılan bazı karayolları ihaleleri İşveren İhale Tarihi Katılımcılar Kazanan TCK 2. Bölge / İzmir 31.5.2000 SİMKO ULTRA SİNTEK Göknil SİNTEK 28.6.2001 SİNTEK SİNYALİZASYON SIEMENS SİNYALİZASYON 30.10.2001 SİNYALİZASYON SFA Ortadoğu Ortadoğu 30.10.2001 SİNYALİZASYON SFA Odisan Odisan 22.10.2001 SFA ULTRA Aysolar SFA TCK 3. Bölge /Konya 4.9.2000 TRASİN SİNYA LİZASYON TRASİN 8.11.2000 SİNTEK SİNYALİZASYON SİNYALİZASYON 8.7.2001 TRASİN SİNTEK SİNTEK 4 1999 yılından bayilik sözleşmesi imzalanan döneme kadar Belediye toplam 12 ihale açmıştır. Sinyalizasyon söz konusu ihalelerin 8 tanesine, TKS 2 tanesine, SFA ve SIMKO (Siemens) 1 tanesine katılmış olmalarına rağmen söz konusu firmalar, bayilik sözleşmesi sonrasında yapılan 2 ihaleye de katılmamışlardır. 07-85/1051 -410 12SİNYALİZASYON SIEMENS Buharalılar Ortadoğu 8.8.2001 SİNTEK SİNYALİZASYON TRASİN Buharalılar SİNTEK TCK 4.Bölge/Ankara 17.6.1999 EMT ULTRA Buharalılar Buharalı lar 1.10.1999 EMT ULTRA Ortana Ortana 3.4.2001 SFA SİNTEK SİNYALİZASYON SİNTEK 2.3.2001 SİNTEK SFA ULTRA SİNYALİZASYON Buharalılar Ortadoğu SİNTEK TCK 5. Bölge/ Mersin 17.12.1999 SİNYALİZASYON SİNTEK TRASİN Tülü Çelebi TRASİN 14.6.2000 SİNYALİZAS YON Arı SİNYALİZASYON 6.4.2001 SİNYALİZASYON SİNTEK SİNYALİZASYON 13.6.2001 SİNYALİZASYON SIEMENS Buharalılar Ortadoğu SIEMENS TCK 6. Bölge/ Kayseri 2.12.1999 SİNYALİZASYON TRASİN Zek.Mecan TRASİN 11.6.2001 SIEMENS SİNYALİZASYON SİNTEK Buharalılar Nurhat T. SİNYALİZASYON 10.7.2001 SIEMENS SİNYALİZASYON SİNTEK TRASİN Asmen TRASİN TCK 7.Bölge/Samsun 10.9.1999 TRASİN ULTRA TRASİN 13.7.2001 TRASİN SIEMENS SİNYALİZASYON Ada T. Ceysan SİNYALİZASYON TCK 10. Bölge 16.6.2000 TRASİN ULTRA Ortadoğu Ortad oğu 07-85/1051 -410 13TCK 11. Bölge 23.6.2000 SİNYALİZASYON SİNTEK Buharalılar SİNYALİZASYON TCK 12. Bölge /Erzurum 7.10.1999 TRASİN SİNTEK Bay-Müh. Yıl.Dön. M.Seid. G. TRASİN 23.5.2001 TRASİN SİNYALİZASYON SFA Buharalılar Yıl.Dön. Özdemir Buharalılar TCK 13. Bölge /Antalya 9.11.1999 SİNTEK ULTRA SİNTEK 19.10.2000 SİNTEK SİNYALİZASYON Buharalılar SİNYALİZASYON 17.10.2001 SİNTEK SIEMENS Ortadoğu SİNTEK 17.10.2001 SİNTEK SIEMENS Ortadoğu SİNTEK 17.10.2001 SİNTEK SIEMENS Ortadoğu SİNTEK TCK 14. Bölge/Bursa 6.8.1 999 SİNTEK SİNYALİZASYON SİNTEK 22.11.1999 SİNTEK SİNYALİZASYON SİNYALİZASYON 16.9.1999 SİNTEK SİNYALİZASYON SİNYALİZASYON 30.5.2000 SİNTEK SİNYALİZASYON Ortadoğu Ortadoğu 15.6.2001 SİNTEK SİNYALİZASYON Ortadoğu Selçuk Buharalılar Buharalılar 15.6.2001 SİNTEK SİNYALİZASYON Ortadoğu Selçuk Buharalılar Ortadoğu TCK 16. Bölge 22.6.2000 TRASİN SİNTEK SİNYALİZASYON Buharalılar Atılım TRASİN 26.10.2000 TRASİN SİNTEK SİNYALİZASYON TRASİN 5.9.2001 TRASİN SİNTEK SİNYALİZASYON TRASİN 07-85/1051 -410 14Tablolarda yer al an bilgilerden görüldüğü üzere Siemens ve bayileri ile entegratör ULTRA bayilik sistemi öncesinde ihalelerde birçok kez karşı karşıya gelmişlerdir. Bu durumda bayilik sistemi öncesinde Siemens, bayiler ve ULTRA nın birbirlerine rakip oldukları çok açıktır. Dolayısıyla birbirine rakip olan teşebbüslerin bayilik sözleşmeleri imzalanmadan önce üretimlerini 450 bırakarak pazardaki başka bir teşebbüsün bayisi olmak amacıyla görüşmelerde bulundukları, bu çerçevede üretim faaliyetlerini sona erdirdikleri ve zaten az s ayıda teşebbüsün yer aldığı ilgili pazardaki yatay rekabeti olumsuz yönde etkileyecek şekilde bayilik sözleşmelerinin yapıldığı görülmektedir. Bu nedenle söz konusu bayilik sözleşmeleri her ne kadar görünürde dikey anlaşma niteliğine büründürülmeye çalışıl sa dahi, esas itibarıyla sözleşmeler yatay etkiler içermektedir. I.3.1.2. Bayilik Sistemi ve Bayilik Sözleşmeleri 460 I.3.1.2.1. Bayilik Sistemi Bayilik sözleşmelerinde yer alan hükümlere geçmeden önce, Siemens ve bayileri tarafından oluşturulan sistemin r ekabeti sınırlayıp sınırlamadığının tespit edilebilmesi bakımından, söz konusu sistemin hangi amaçlar ile oluşturulduğu ve taraflara hangi avantajları sağladığı konularını açıklamak gerekmektedir. Siemens bayilik sistemi kurulduğu anda trafik sinyalizasyo n alanında üretici olarak yer alan önemli büyüklükteki teşebbüsler aşağıdaki tabloda 470 gösterilmektedir. Kamu nun yapmış olduğu alımlar incelendiğinde, bu alımlar için aşağıda belirtilen teşebbüslerin yanı sıra başkaca teşebbüslerin de teklif verdikleri görül mektedir. Söz konusu bu teşebbüsler kazandıkları ihalelerde kullanacakları ürünleri yine Türkiye deki az sayıdaki üreticiden veya yurtdışından temin etmektedirler. 480 Tablodan da görüleceği üzere, trafik sinyalizasyonu alanında Siemens ve bayileri dışında önemli büyüklükte üretici olarak faaliyet gösteren belli başlı 4 rakip teşebbüs bulunmaktadır. 490 Dolayısıyla 2001 yılı öncesinde piyasada Siemens ve az sayıda üretici bulunurken, Siemens in 6 rakibi ile bayilik teşkilatı oluşturması sonrasında, bu sisteme rakip olabilec ek, piyasada üretici niteliğini haiz çok az sayıda teşebbüs kalmıştır. Siemens ve Bayileri 1. TKS 2. TRASİN 3. SİNTEK 4. EMT 5. SFA 6. SİNYALİZASYON Entegratör 7. ULTRA + Rakipler 1. İSBAK 2. Buharalılar (Özbest) 3. Tekon 4. Odisan 07-85/1051 -410 15Bayilik sözleşmeleri imzalanması öncesinde, Siemens ile bayilik teklifini kabul eden firmalar arasında yapılan toplantının tutanağında yer alan ifadeler esasın da bayilik sisteminin hangi amaca yönelik olduğunu anlamak bakımından önemlidir. Söz konusu tutanakta yer alan ifadeler aynen aşağıdaki gibidir: 500 1. T.C. Karayollarındaki fiyatlar belirlenene kadar tüm ihale ve satın almalara teşekkür mektubu verilecektir . 2. T.C. Karayolları birim fiyatları piyasa rayiçlerine ulaştığında tüm bayiler, işleri denk ciro payı sağlayacak şekilde alacaktır. İlk turda belirlenen sıra ile ikinci turda eşitlik sağlamaya yönelik dağılım olacaktır. 3. T.C. Karayolları 2002 birim f iyatları ilan edildiğinde fiyatların 510 yetersiz olması durumunda ortak karar doğrultusunda davranılacaktır. ... 6. Bayiler dışında bir başka firmanın işlere teklif vermesi durumunda ihale indirimine Siemens karar verecek, işi olan firmanın ilgili işlerden beklediği kar karşılıklı mutabakat ile Siemens tarafından karşılanacaktır. Böyle bir durumda Siemens satış fiyatının bayi transfer fiyatlarının altına düşmesi halinde bu işe ait 520 %10 ciro payı havuza ayrılmayacaktır. 7. Bayiler kendi faaliyet bölgesini bir diğer bayiye kesinlikle devredemez ve kendi bölgesi dışında hiçbir surette faaliyette bulunamaz. Aksi durum Ana Sözleşme koşullarına uymadığı anlamına gelecektir. Bayiler arası uzlaşmazlıklarda Siemens hakem olarak tanımlanmıştır. 8. Bayi sayısındaki art ış, azalış veya ihracına ilişkin karar için 6 bayinin oybirliği esas ve yeterli olacaktır. Oy çokluğu halinde alınan 530 kararı Siemens in veto etme yetkisi vardır. 9. Oy çokluğu için 7 taraftan en az 4 oy alınması gerek ve şarttır. 10. Büyük şehirlerde yap ılan satışların Siemens ciro toplamı 6 ya bölünerek bayilerin gerçekleştirdiği yıllık cirosuna eklenecektir. 11. TKS nin envanterinde bulunan malzeme 5.5 Euro/kg birim fiyatla Siemens tarafından aşağıdaki meblağ baremine ve tekabül eden takvime göre sat ın alınacaktır . 540 Bu tutanak 6.9.2001 tarihli olup, Siemens, TKS, TRASİN, SİNTEK, EMT, SFA ve Sinyalizasyon temsilcileri tarafından imzalanmıştır. 07-85/1051 -410 1624.10.2001 tarihli ve yine imzalı Bayi Toplantı Tutanağı nda aşağıda yer alan ifadeler bulunmaktadır: - Teslim edilen kalıplarla ilgili tutanak yapılması kararlaştırıldı. 550 - Çeklerin sözleşmenin şu maddesine göre alındığı ve 3. şahıslara verilmeyeceği ile ilgili tutanak verileceği kararlaştırıldı. - 18.2.4. maddesi konuşuldu maddenin ortaklık değişiminin sim ensin aleyhine olması durumunda diye değiştirilmesi konuşuldu. - 21 maddenin son kısmı tartışıldı: münhasır lafının kaldırılması istendi daha sonra görüşülecek - Tepkiler: 560 Manisa : ne farkın vardı da bayi oldun, fiyat yükseldi, ben de Bursadaki adamlardan alırım Bu benzeri tepkiler herkese geldiği söylendi. Sonuç olarak sinyal verici fiyatlarının aşağıya çekilmesi istendi. - Geri sayıcının fiyatı konuşuldu ve 240 euro ya içinin verilebileceği konuşuldu, kötü ledle yapılanında 165 euro olarak söylendi. - İstanbul da alınacak işlerde Siemens alacak ve %10 nunu potaya atacak. 570 - 1 Kasım a kadar tüm bayiler ellerindeki işleri ekteki tutanakla belirttiler bundan sonraki işleri kesinlikle sözleşmedeki şartlar dahilinde yapılacağı söylendi. - Yürüyen yaya için iyi ledli olarak 225 euro, diğer ledle 160 euro + %10 karı+ gövde fiyatı olarak belirlendi - Altyapı işleri ile ilgili ortak taşeronlar oluşturulmaya çalışılacak 580 - Karayolları işlerinin nasıl yürüyeceği tekrar konuşuldu: Karayolları işleri büyükşehirler kapsam ında değerlendirilecek yani malzemeler ihale bedelinin %20 altına verilecek, altyapı işleri ise karı potaya kalacak maliyet hesabı için ortak karar verilip belirlenecek Karayollarından alınan işler ortak potada sayılacak ve herkese eşit kota olarak dağıla cak. 590 - Liste fiyatına 200 lük ünitelerde %35 yapıldığı söylenmiştir. Ancak parça kalemlerde daha düşük fiyat istendi. 07-85/1051 -410 17- Bayilerin verdiği tüm tekliflerin bir örneği de nolu Siemens faksına çekilecektir. Bu tekliflerin alınma yüzdeleride belirtilecektir. TKS de yerinde inceleme esnasında elde edilen ve bayilik sözleşmesinin imzalanmasından önce gerçekleştirilen bir toplantıya ait olduğu anlaşılan 600 imzasız belgede yer alan aşağıdaki ifadeler de bayilik sistemini anlamak bakımından önemlidir: Yapılan T oplantılarda Uzlaşılan Konular ve Sözleşmeye Ek Koşullar: 1. TC Karayolları Bölgelerinde fiyatlar netleşene kadar tüm ihale ve satın almalara teşekkür teklifi verilecektir. 2. TC Karayolları birim fiyatları istediğimiz noktaya geldiğinde çıkan tüm işler sekiz (8) firma arasında eşit paylaştırılacaktır. Merkezi 610 alım olması durumunda Büyükşehirlere uygulanan havuz sistemi uygulanacaktır. 3. TC Karayolları 2002 birim fiyatları ilan edildiğinde ihaleli müteahhit ve taşeron ihalelerinde birim fiyatlarda %100, satınalma işlerinde %30 kar marjı sağlanacaktır. 7. Büyükşehirlerde yapılacak ihale ve satınalmalarda ortak 1 nolu havuz oluşturulacak, bu havuzdaki kar oranı %30 un altında 620 olmayacaktır. 8. Diğer tüm işlerde %10 oranında 2 nolu ortak havuz oluşturulacaktır . 9. Siemens in trafik sistemlerinin temsilcileri, sözleşmede adı geçen 8 firma dışında başka firma olmayacaktır. 9. Firma için oybirliği ile karar alınacaktır. (Sözleşmedeki inhisari olmayan ibaresi çıkarılacaktır. 10. Taraflar dışında bir başka firmanın işlere teklif vermesi 630 durumunda ihale indirimine Siemens karar verecek, işi alan firmanın ilgili işlerden beklediği kar Siemens tarafından karşılanacaktır. 15. 1 Kasım 2001 tarihinde firmalar tarafından beyan edilecek stoktaki malzemeler için Siemens fir malara, maliyet + %25 kar =malzeme fiyatı tutarını peşin olarak ödeyecektir. 16. Sözleşmeyi fesh etmek 1+8 firmanın oyçokluğu ile olacaktır. Bunun dışında Siemens herhangi bir nedenle (oy çokluğu ile haklı nedenler 640 dışında) sözleşmeyi fesh etmesi durumund a 500.000 USD yi firmaya ödeyecektir. 07-85/1051 -410 1817. Büyükşehirlerdeki UTC işlerinde %10 kar payı 2 nolu havuza aktarılacaktır. 18. Diğer şehirlerdeki UTC işlerinde Bölgede çalışan firma ile iş, ortak yapılacak ve bölgede çalışan firmaya %20 kar payı aktarılacaktı r. 19. Her firmaya Siemens tarafından kalıp bedelleri, işçi tazminatları ve 650 geçiş dönemindeki cari harcamalar karşılığı 250.000 DM nakit ödeme yapılacaktır. Not: 1 nolu havuz %30 2 nolu havuz %10 oranındadır . Yukarıda yer alan belgelerdeki i fadelerden teşebbüslerin kendi aralarındaki rekabete son vererek kamu alımlarında ortak hareket etmeye ve dolayısı ile rekabeti ortadan kaldırarak kazançlarını ençoklamaya çalıştıkları anlaşılmaktadır. 660 Sonuçta taraflar arasında yapılan görüşmeler ve uzlaş ılan konular dahilinde Siemens ve 6 firma arasında 1.11.2001 tarihinde bayilik sözleşmesi imzalanmıştır. Oluşturulan bayilik sistemi konusunda tarafların yerinde inceleme esnasında Raportörlere yapmış oldukları açıklamalar aşağıdaki gibidir: EMT: Bayili k sistemi 2001 yılı başlarında oluşturulmuştur. Bayilik konusu ürünlerde ihaleye Siemens markası ile girmenin avantajı 670 sözkonusu olduğu için bayi olmak bizim açımızdan avantajlı olmuştur. Bayi olduğumuz zaman Siemens bayilerin üretim araçlarını satın alar ak bedelini tarafımıza ödemiştir . SFA: 2000 -2001 tarihi itibariyle Iskra Distribütörü olarak ve kendi ürünlerimiz ile faaliyette bulunmaktaydık. Bu dönemde Siemens de rakip olarak bizim karşımızda ihalelere girmekteydi. 2001 yılında ise Siemens bize ve diğer bazı firmalara bayilik teklif etmiştir. Biz de bu bayiliği kabul ettik. 680 SİNTEK : 24.10.2001 tarihi öncesinde trafik sinyalizasyonları ile ilgili olarak faaliyette bulunan ve bu alanda ihalelere katılan ve yukarıda açık adları belirtilen TKS , TR ASİN , SİNTEK , EMT , SFA ve Sinyalizasyon adlı şirketler, SIEMENS in teklifi üzerine SIEMENS bayisi haline gelmeyi kabul etmişlerdir ve buna ilişkin bir bayilik sözleşmesi imzalanmıştır. Daha önceden taşeron firmalar aracılığıyla bu işi yapmaya ça lışan Siemens bu aşamadan sonra biz bayileri aracılığıyla bu işi yapmaya başlamıştır. Bu çerçevede daha önce üretim yapan ya da bu malzemeleri diğer üreticilerden temin eden firmalar fiili olarak işin üretim kısmından çekilerek Siemens bayisi olarak faaliy ete devam 690 etmişlerdir . 07-85/1051 -410 19SİNYALİZASYON: Ülkenin içinde bulunan krizden kurtulabilmek ve en az zararla çıkmak amacı ile imalatımızı 2001 yılında durdurduk. Çünkü dövizdeki %60 lara varan artış yüzünden firmamızın batışını önlemek istedik. Alman Siemens fi rmasıyla üretim hakkımızı devir sözleşmesi yapıp en az zararla çıkmayı düşündük . TKS: 01.11.2001 tarihinde Siemens ile çalışmaya başladık. Çalışma 700 teklifi Siemens ten geldi. O güne kadar pazarda bayilik sistemi yoktu . Daha önce, 13.11.1998 den beri, üre tici olarak faaliyet göstermekteydik. Siemens tek tek firmalarla bağlantı kurarak sistemi oluşturuldu. Firma sayısı az olduğu için firmaları belirlemek sorun olmamıştır. Pazarda Siemens in üstünlüğü olduğunu söyleyebiliriz. Yaklaşık 35 yıldır Türkiye pazarında faaliyet göstermektedir. Daha önce kendi adına ihalelere katılıyordu. Biz bu ihalelere Siemens e rakip olarak giriyorduk . TRASİN : 1 Kasım 2001 tarihine kadar üretim yapan bir firma oldukları, Türkiye de sinyalizasyon konusunda idarelere sunula n ürün ve 710 hizmetlerin kalite standardını yükseltmek amacıyla üretimi tamamen bırakıp, Siemens firmasının Türkiye de ürettiği ürünlerin ülke genelinde satışı ve dağıtımını yapmak üzere bayilik sözleşmesinin imzalandığı Şirketin üretimde bulunduğu dönemde ürettiği ürünler ile Siemens bayisi olarak satışını yaptığı ürünlerin benzer ürünler olduğu . SIEMENS : Bayilik sistemi 2000 yılı sonu ve 2001 yılı başlarında meydana getirilmiştir. Genel anlamda müşterilerimizin belediyeler olması tüm Türkiye çapında b elediye sayısı düşünüldüğünde satışların merkezden kontrolü ve ihalelerin takip edilmesi zor olduğundan bayilik 720 sistemi oluşturulmuştur. Bayilerin seçiminde ise bu iş ile iştigal eden kimselerin tercih edilmesi uygun görülmüştür. Dolayısı ile daha önce aynı konularda üretim yapan kişiler bayi olarak seçilmiş, sözkonusu bayiler üretim faaliyetlerini bırakarak yalnızca tarafımızdan tedarik edilen malların satışı ile ilgilenmeye başlamışlardır. Zaten bayilik sisteminin temel amaçlarından biri bayiler arasın da daha önce yaşanan çekişme ya da toplanarak beraber fiyatları belirlemek gibi konuların önüne de geçilmesidir. Kurulan sistem sonrası bayilerimize bir standart gelmesi bu yolla sağlanmaktadır . 730 Görüldüğü üzere Siemens in teklifini kabul eden 6 rakip teş ebbüs ile bir bayilik sözleşmesi imzalanmıştır. Bayilik sözleşmeleri ile hem Siemens ile bayilerin arasındaki hem de bayilerin kendi aralarındaki rekabet ortadan kaldırılmıştır. I.3.1.2.2. Bayilik Sözleşmeleri Tarafların bir önceki bölümde yer verilen t oplantı tutanaklarına yansıyan iradeleri, 1.11.2001 tarihinde bayilik sözleşmesi adı altında resmiyet kazanmıştır. 740 Soruşturma konusu açısından bayilik sözleşmelerinin öne çıkan maddeleri aşağıdaki başlıklar halinde toplanabilir: 07-85/1051 -410 20 - Münhasır bölge tahsisi - Bayilerin üretim araçlarının devri ve bunun karşılığında Siemens tarafından bayilere yapılan ödeme - Bayilerin alım taa hhütleri ve Siemens e verilen teminat çekleri - Rekabet yasağı - Fiyat ile ilgili hükümler ve havuz uygulaması. 750 Yukarıda yer alan konu başlıklar ına bir bütün olarak bakıldığında; bayilerin üretim araçlarını devretmeleri ve rekabet yasağı karşılığında; hem münhasır bayiliğe hem de Siemens tarafından yapılan ödemelere hak kazandıkları anlaşılmaktadır. Ancak bayilerin bunların karşılığında yıllık ola rak Siemens e belirli bir alım taahhüdünde bulundukları ve bunun karşılığında karşı tarafa teminat verdikleri de görülmektedir. A. Münhasır Bölge Tahsisi 760 Bayilik sözleşmeleri ile önceden birbirlerine ve Siemens e rakip olan 6 teşebbüs, kendilerine tahsis edilen bölgelerde münhasır bayi olarak belirlenmişlerdir. Bayilik Sözleşmesinin konusu, Sözleşme ekinde belirtilen ürünlerin bayiye tahsis edilen bölgelerde bayi tarafından satışıdır. Siemens, Sözleşmenin 1.2. maddesi uyarınca sözleşme bölgesi içinde baş ka bir firmaya bayilik vermeyecektir ve bölgelere direkt satış yapmayacaktır . Siemens in her bayi ile imzalamış olduğu sözleşmelerin ekinde bayilere tahsis edilmiş bölgeler bulunmaktadır. Bölge tahsisi yapılırken her bayiye iki tane büyükşehir verilmiş tir. Bu bilgilere göre her bayinin sorumluluğu altındaki 770 bölgeler aşağıda belirtilmiştir. Bayilerin sorumluluğu altında olan bu illerden ilk iki tanesi bayilere tahsis edilen büyükşehirlerdir. Bayilere bölgeleri tahsis edilirken İstanbul tahsis dışı bırak ılmıştır. Bunun nedeni ise İstanbul da İSBAK gibi güçlü bir rakibin olması ve belediyenin bir çok ihalesini İSBAK ın almasıdır. 780 790 SİNTEK 1. KONYA 2. ANTALYA 3. Bilecik 4. Denizli 5. Giresun 6. Hakkari 7. Isparta 8. Kırklareli 9. Şırnak 10. Yozgat 11. Osmaniye 12. Mardin SFA 1. İZMİR 2. KOCAELİ 3. Bingöl 4. Bitlis 5. Çankırı 6. Edirne 7. Edirne 8. Erzincan 9. Erzurum 10. Karaman 11. Nevşehir 12. Trabzon 13. Elazığ 14. Niğde EMT 1. GAZİANTEP 2. ESKİŞEHİR 3. Ağrı 4. Amasya 5. Burdur 6. Çorum 7. Gümüşhane 8. İçel 9. Muğla 10. Muş 11. Zonguldak 12. Kastamonu 13. Karabük 07-85/1051 -410 21 800 10.12.2001 tarihli ve Siemens ve 6 bayi tarafından imzalanan bayi toplantı tutanağında şu ifadeler yer almaktadır: 810 İŞ BEYANLARI Yürümekte olan eldeki ve ayrıca taa hhüt altındaki işlerin haricinde kavşak yapıldığı belgelenirse SIEMENS çe sözleşmenin ilgili hükümlerinin yerine getirileceği bildirildi. Bölgelerdeki iş ayrımına kesinlikle uyu lması gerektiği görüşüldü. Güven ortamının gerekliliğinin ve öneminin üstünde duruldu. 820 ELDE KALAN MALLAR Önceki toplantılarda bayilerce verilen taahhüdü altındaki iş listeleriyle ilgili bu işlerin yapımında kullanılacak ve kullanılmış malzemelerin SIEME NS e belgeleriyle bildirileceği karara bağlandı ve bu bildirilen listeler dışında bayilerin kendi bölgeleri dışında iş yapamayacağı tekrar dile getirildi. 830 Yapılan yerinde incelemelerde, Raportörlere, Siemens yetkilileri tarafından bayilik s isteminin oluşumu şu şekilde ifade edilmiştir: Bayilik sistemi oluşturulurken her bayi için kura ile bir bölge belirlenmiştir. Bölgelerdeki şehirler ise daha önce A,B gibi kategorize edilmiş oldukları için bayi bazında belirli bir eşitliğin sağlanılmas ına çalışılmıştır. Sistem ayrıca dönüşümlü olarak işleyecektir . SİNTEK te yerinde incelemeler esnasında elde edilen F.ÜRKMEZ (Siemens) 840 tarafından bayilere gönderilen yeni bölgeler konulu 3.6.2003 tarihli elektronik postanın ekinde Türkiye haritası üzer inde bölgeler gösterilmektedir. SİNYALİZASYO N 1. ADANA 2. SAMSUN 3. Adıyaman 4. Aydın 5. Bayburt 6. Çanakkale 7. Siirt 8. Şanlıurfa 9. Tekirdağ 10. Tunceli 11. Uşak 12. Sinop 13. Bolu TRASİN 1. KAYSERİ 2. BURSA 3. Ardahan 4. Bartın 5. Hatay 6. Kilis 7. Malatya 8. Rize 9. Sivas 10. Tokat 11. Van 12. Kars 13. Artvin 14. Yalova TKS 1. ANKARA 2. DİYARBAKIR 3. Afyon 4. Aksaray 5. Batman 6. Düzce 7. Iğdır 8. Kırıkkale 9. Kütahya 10. Manisa 11. Sakarya 12. Kahramanmaraş 13. Kırşehir 14. Ordu 07-85/1051 -410 22Görüldüğü üzere münhasır bayilik sistemi ile sözleşme öncesinde birbirine rakip olan teşebbüsler arasında coğrafi pazar paylaşımı yapılmış, münhasır bayiliğin dönüşümlü olması ile bayiler arasında bir eşitlik sağlanmaya çalışılmıştır. B. Üretim Araçlarının Devri ve Siemens Tarafından Bayilere Yapılan Ödeme 850 Sözleşmenin en önemli noktalarından birisi daha önceden Siemens e üretim anlamında rakip olan şu andaki bayilerin, ellerinde bulunan üretim araçlarını Siemens e devretme leridir. Siemens bu devir nedeniyle bayilere 125.000 EURO ödemeyi taahhüt etmiştir. Sözleşmenin 1.5. maddesi şu şekildedir: 1.5. İşbu Sözleşme nin akdedilmesi ile BAYİ, Sözleşme ye konu ürün ve sistemlerle ilgili olarak elinde bulundurduğu tüm üretim a raçlarını 860 kullanmayı durduracak ve söz konusu üretim araçlarını sözleşmenin imza tarihinden itibaren 10 gün içerisinde SIEMENS e devredecektir . 27.12.2001 tarihinde Siemens ve bayiler arasında Ek Protokol imzalanmıştır. Ek Protokol ile Sözleşmenin yukarı da yer verilen 1.5. maddesi tadil edilmiş ve Siemens in bayilere, bayilerin üretim araçlarını kullanılamaz hale getirmeleri karşılığında ödeyeceği 125.000 EURO nun ödenmesine ilişkin usuller belirlenmiştir. Ek Protokol ün ilgili hükümleri aşağıdaki gibid ir: 870 1. 01 Kasım 2001 tarihli Bayilik Sözleşmesinin 1.5 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir: İşbu Sözleşme nin akdedilmesi ile BAYİ, Sözleşmeye konu ürün ve sistemlerle ilgili olarak elinde bulundurduğu tüm üretim araçlarını kullanmayı derha l durduracak ve söz konusu üretim araçlarını, Sözleşme nin imza tarihinden itibaren 10 gün içinde 880 SIEMENS in gözetiminde kullanılamaz hale getirecektir . 2. Faturaların tanzim ve ödeme takvimi ekli tablodaki gibi değiştirilmiştir. 3. BAYİ tarafından düzenlenec ek faturaların açıklamasına SIEMENS Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile imzalanan 01 Kasım 2001 tarihli sözleşmeye istinaden yazılacak olup, .ibaresi eklenecektir. 890 10.12.2001 tarihli ve Siemens ve 6 bayi tarafından imzalanan bayi toplantı tutanağında şu i fadeler yer almaktadır: 07-85/1051 -410 23 ÖDEMELER Simens A.Ş. nin bayilere sözleşme gereği yapacağı ödemelerle ilgili tablo ekte sunulmuştur. Bayilerin bu ödemeye karşı keseceği 900 faturaların tek bir fatura olarak (70.000 euro) 2.1.2002 de TL bazında kesilmesi kararl aştırıldı. Ödemelerin ilki 15.01.2002 tarihinde 15.000 Euro olarak, diğerleri her ayın son Salı günü yapılacaktır. Tüm ödemeler, ödeme tarihindeki TCMB Döviz Satış kurundan ödenecektir. 19.2.2002 tarihinde toplam 70.000 euro nun %18 KDV si bir seferde fatura tarihindeki kur üzerinden TL bazında ödenecektir. Fatura açıklamasında SIEMENS A.Ş. ile imzalanan üretim faaliyetinin terkedilmesine ilişkin -tarih/ -sayılı sözleşmeye istinaden şeklinde 910 yazılması istendi Mali ve hukuksal açıdan böyle yazılması gerekt iği ifade edildi. Üretim faaliyetinin terkedilmesi ifadesinin bayilerin imajını zedeleyici olduğu bayilerce dile getirildi. Bu ifadenin fatura açıklamasında yer alıp almayacağı konusu, SIEMENS çe mali müşavirlere danışılarak bayilere bildirilecektir. Sözleşmenin 1.5 maddesindeki ifadenin devredilecek yerine kullanılamaz hale getirilecektir şeklinde değiştirilmesi kararlaştırılmıştır. 920 Değişiklikleri içeren bir zeyilname hazırlanacaktır Sonuçta, üretim araçlarının devri ile Siemens ve bayileri aras ındaki rekabet tamamen ortadan kaldırılmıştır. Bu durumun potansiyel rekabet üzerindeki etkilerinin yanı sıra, zaten 3 yıllık rekabet yasağı hükmü ile potansiyel rekabet olabildiğince ortadan kaldırılmaya çalışılmıştır. C. Bayilerin Alım Taa hhütleri ve Si emens e Verilen Teminat Çekleri Sözleşmenin Hedef Ciro ve Teminatlar başlıklı 3. maddesi ile Sözleşmenin 930 Ekleri ile Ek Protokol, bayilerin alım yükümlülükleri5 ile beraber bayiler tarafından SIEMENS e verilen teminat çeklerinin6 durumunu düzenlemektedir . 10.12.2001 tarihli ve Siemens ve 6 bayi imzalı bayi toplantı tutanağında şu ifadeler yer almaktadır: ÇEK 940 5 Bayilerin 2003 yılı alım taahhütleri 350.000 Euro dur. 6 Teminat çekleri başlangıçta 100.000 Euro veya 200 milyar TL olarak belirlenmiş ve ilgili tutarın her yıl DİE enflasyon oranında artırılması hükme bağlanmıştır. 07-85/1051 -410 24Bayilerce verilmiş çeklerin SIEMENS in muhasebe prosedörü gereği bankaya verildiği dile getirildi Bayiler bu durumun çeklerin takasa verildi ği anlamına geldiğini söylediler. Bu konu çalışılacak ortak bir banka belirlenerek aşılmaya çalışılacaktır. Üretim araçlarının devri ile Siemens, bayisi olan teşebbüslerin rekabetinden tamamen kurtulmuş olduğu gibi, alım taa hhütleri ile de söz konusu b ayilerin kendisinden mal tedarik etmesini de güvence altına almıştır. D. Rekabet Yasağı 950 Sözleşme ile bayilere bayilik süresince ve daha da önemlisi bayilik sonrasında 3 yıllık bir rekabet yasağı7 getirilmiştir: 11. Rekabet Yasağı 11.1 BAYİ, SIEMENS in yaz ılı izni olmaksızın; 11.1.1 . Sözleşme ye konu ürün ve sistemleri veya bunların parçalarını kendi başına değiştiremez, 960 11.1.2 . Sözleşme ye konu ürün ve sistemlerle veya bunların parçalarıyla doğrudan veya dolaylı - rekabet eden orijinal veya taklit ürünleri satamaz, üretemez, satımına aracılık edemez, bunlarla rekabet edemez ve pazarlayamaz, 11.1.3 . Sözleşmeye konu ürün ve sistemlerle beraber kullanılan veya onlara monte edilebilen veya eklenebilen ürünleri, direk ve trafik levhaları hariç, 970 üretemez ve satamaz, 11.1.4 . Sözleşme ye konu ürün ve sistemlerle iştigal edecek şekilde ayrı bir şirket kuramaz, bu ürün ve sistemlerle iştigal eden mavcut şirketlere ortak olamaz. BAYİ şirket yapısında meydana gelecek pay sahibi değişikliklerini en geç 1 (bir) hafta içerisinde SIEMENS e bil direcektir. 11.2. 11. madde hükümleri, işbu Sözleşme nin SIEMENS 980 tarafından haklı nedenle feshi durumunda da Sözleşme nin sona ermesinden itibaren 3 (üç) yıl süre ile geçerliliğini muhafaza edecektir. Siemens, rekabet yasağı hükmü ile, bay ilik sözleşmeleri bi ttikten 3 yıl sonra dahi bayilerin potansiyel rekabetini ortadan kaldırmayı amaçlamıştır. 7 Sözleşmenin 11.1.4. numaralı bu hükmü soruşturma sürecinde rekabet yasağı sözleşme süresince olacak şekilde değiştirilmiştir. 07-85/1051 -410 25E. Fiyat ile İlgili Hükümler ve Havuz Uygulaması 990 Sözleşmenin Sözleşme Yapma maddesi fiyatlar ile ilgili hükümleri düzenlemektedir. Madde metninde ; Sözleşme konusu olan ürün ve sistemlere esas teşkil edecek fiyatlar BAYİ nin SIEMENS ten aldığı geçerli fiyat listelerindeki fiyatlardır ifadelerinin devamında ; 1000 SIEMENS, BAYİ ye tavsiye ettiği son müşteri satış fiyatlarını verecektir. Ancak, BAYİ kendi satış fiyatlarını belirlemekle serbesttir. BAYİ fiyatlarını diğer rakiplerin fiyatları ile rekabet edebilir ve pazar tarafından kabul edilebilir olmasını garanti edebilecek şekilde haraket etmelidir ifadelerine yer verilmiştir. Sözleşmenin Ek 2 sinde ise, sözleşme konusu ürünler sayılarak karşısında bayi fiyatı (euro) ve liste fiyatı ibareleri yer almakta bir başka deyişle aynı 1010 ürün için iki ayrı fiyat belirtilmektedir. Sözleşme ekinin ilgili bölümleri aşağıdaki gibidir: Ana Birim Bayi Fiyatı Liste Fiya tı Master 4 gr basic dedek. ( .) ( .) Master 4 gr compact ( .) ( .) . .. İlk bakışta yukarıda yer alan tablodaki fiyatlardan; - Bayi fiyatını, Siemens in bayiye ürün satış fiyatı, - Liste fiyatını, Siemens in bayinin nihai kullanıcı ü rün satış fiyatı tavsiyesi 1020 olarak algılamak mümkündür. Ancak yerinde incelemelerde elde edilen belgelerde yer alan bayi fiyatı ve liste fiyatı gibi kavramların kullanılarak söz konusu fiyatlar üzerinden havuzlara kaynak ayrılması, konuyu karmaşık hal e getirmektedir. Söz konusu belgelerden anlaşıldığı kadarıyla en az 2 tip havuz oluşturulmaktadır: - 1 no lu havuz: Belediye ve Karayolları ihalelerinden elde edilen gelirlerin 1030 belirli bir oranının aktarıldığı havuz . - 2 no lu havuz: Hedef ciro ve prim havu zu. Metinlerden görüleceği üzere, 1 nolu havuzun amacı bayiler arasında 07-85/1051 -410 26gerçekleştirilen bölge dağılımında kaynaklanabilecek eşitsizliklerin bertaraf edilebilmesi amacıyla ortak bir havuz oluşturmak, ikinci havuzun amacı ise bayileri daha fazla teşvik etm ek amacıyla prim sistemi oluşturmaktadır. Daha önce de yer verildiği üzere, Siemens yetkilileri tarafından bayilik 1040 sisteminin oluşumu şu şekilde ifade edilmiştir: Bayilik sistemi oluşturulurken her bayi için kura ile bir bölge belirlenmiştir. Bölgelerd eki şehirler ise daha önce A, B gibi kategorize edilmiş oldukları için bayi bazında belirli bir eşitliğin sağlanılmasına çalışılmıştır. Sistem ayrıca dönüşümlü olarak işleyecektir . Havuz uygulaması gibi bir konunun tartışılması ve uygulamaya konulmaya çalışılması dahi, esasen bayilik sisteminin kurulabilmesi ve devamı açısından ortak çıkarlardan bütün sistem üyelerinin faydalanabilmesinin önemini ortaya 1050 koymaktadır. Bir başka deyişle sistemin devamı ancak tüm üyelerin menfaatinin devamı ile mümkündür. Bil indiği gibi bu tür yaklaşımlar rekabeti bozucu nitelikler taşıyan anlaşmaların en önemli özelliklerindendir. Havuz uygulaması ve münhasır bayi bölgelerinin dönüşümlü olarak belirlenmesi gibi uygulamalar, herhangi normal bayilik uygulamalarının dışında; kurulan sistemin bozulmaması, bayilerin sistemi sabote etmemesi gibi nedenler ile bayilerin payını eşitlemeyi amaçlayan davranışlardır. Bunun dışında fiyatlar konusunda ise Siemens in merkezi bir 1060 yönlendirmesinden bahsetmek mümkündür. F. Sözleşme Hüküml erinin Değerlendirilmesi Siemens ve bayileri arasında imzalanan sözleşmeye, özellikle yukarıda yer verilen hükümler açısından bir bütün olarak bakmak gerekmektedir. Bayilik sözleşmeleri öncesinde tarafların uzlaştıkları konular esasen sistemin neyi amaçla yarak kurulduğunu çok açık bir biçimde ortaya koymaktadır. - Bayilik sözleşmeleri birbirine rakip olan teşebbüsler arasında yapılmıştır: 1070 Bayilik sistemi ile daha önce rekabet halinde olan teşebbüsler birbirleri ile rekabet etmek yerine bir bayilik sistemi o luşturarak Siemens in bayisi konumuna gelmişler, münhasır bayi uygulaması ile sözkonusu bayilerin kendi aralarındaki rekabet de sona erdirilmiştir. Bunun dışında bayilik sözleşmesinin rekabet yasağı hükmü gereğince bayiler ile Siemens arasındaki rekabet de sonlandırılmıştır. Bu anlamda sözleşme ile hem bayiler ile Siemens, hem de bayilerin kendi aralarındaki rekabet sona erdirilerek ilgili pazarın önemli bir kısmında rekabet ortadan kalkmıştır. - Sistemin merkezinde Siemens bulunmaktadır: Siemens bayilik sözleşmeleri hem bayilerin rekabetini ortadan kaldırmış hem de bayilerin 1080 kendisinden mal temin etmelerini garanti altına almıştır. Sözleşme maddeleri ve uygulamalara birlikte bakıldığında, Siemens in bayileri merkezden çok sıkı bir biçimde kontrol ettiği görül mektedir. Hatta prim sistemi için getirilen havuz uygulamasındaki paralar dahi, bayilerin toplam ciroları üzerinden belirli oranda kesilen paralardan oluşturulmaktadır. 07-85/1051 -410 27- Bayilerin ödülü de rekabetin sınırlandırılmasıdır: Bayiler üretim araçlarının devri il e Siemens ten para almaya hak kazanmışlar, münhasır bayilik sistemi ile de kendilerine ait izole bölgelerde rekabetin sınırlandırılmasından olabildiğince faydalanmaya çalışmışlardır. 1090 - Sistem bayilik sisteminden daha çok rakipler arasında yapılan ve rekab etin yatay kısıtlanması sonucunu doğuran özellikler ve etkiler taşımaktadır: Bayilik sözleşmelerinde yer alan hükümlere ve uygulamalara bakıldığında esasen oluşturulanın yalnızca bir bayilik sistemi olmadığı çok rahat bir biçimde görülmektedir. Rekabeti sı nırlayıcı anlaşmaların da özelliklerinden olan rekabet yasağı, pazar paylaşımı, havuz uygulaması, üretim araçlarının devri gibi hükümler bahsi geçen bayilik sözleşmelerinin de en önemli konularını oluşturmaktadır. I.3.1.3. Bayilik Sistemi Sonrası Durumun Tespiti 1100 Kararın daha önceki bölümlerinde değinildiği üzere, bayilik sistemi kurulması öncesinde hem Siemens hem de soruşturma aşamasında bayilik ağı içerisinde bulunan 6 teşebbüs bir çok ihalede birbirlerine rakip teklifler sunmuşlardır. Ancak bayilik sö zleşmesi ile her bayiye münhasır bölgeler tahsis edilmiştir. Bir başka deyişle o bölgede Siemens ürünlerinin satışı (buna o bölgedeki belediyeler ve karayolları tarafından açılacak ihaleler de dahil olmak üzere) yalnızca bölge sahibi bayi tarafından gerçek leştirilecektir. Bu durum 1110 sözleşmeyle teminat altı na alınmış ve fiilen bir çok kere de uygulanmıştır. Ancak sözleşmenin söz konusu şartına rağmen bayiler birçok kez, sözleşme hükümleri uyarınca mal satmalarının yasak olduğu bölgelerdeki ihalelere katılara k teklif vermişlerdir. Bu durum ilk bakışta ilgili pazarda rekabetçi bir ortamın var olduğu şeklinde yorumlanabilir. Ancak bu ihalelerde de sistem içerisinde yer alan teşebbüsler arasında en iyi teklif bölge sahibine aittir.8 Bayilerin esasen mal satmalar ının yasak olduğu bir bölgedeki ihalelere teklif vermelerinin sebebi Siemens bayilik sisteminin oluşturulması ile aynıdır: 1120 Rekabetin ortadan kaldırılarak bütün ihalelerin olabildiğince sistemde yer alan teşebbüslerin kazanmasını sağlamak konusundaki ortak çıkar. Bu durumda her bayi kendi bölgesindeki ihaleyi kazanma konusunda en yüksek şansa ulaşmayı hedeflemiştir. Kazanılan her ihalenin Siemens açısından daha fazla ürün satışı anlamına geldiği ise açıktır. Bu çerçevede Siemens tarafından oluşturulan bayi lik sistemi temel olarak iki konuda rekabeti ihlal etmektedir: 1130 1- Siemens de dahil olmak üzere, rakip durumundaki teşebbüslerin bayilik ve münhasır bölge tahsisi sonucu aralarındaki rekabetten vazgeçmelerine yol açan bayilik sözleşmeleri, 8 Az sayıdaki istisn aya Karar içerisinde yer verilecektir. 07-85/1051 -410 282- Bayilik sözleşmeler indeki satış yasağına rağmen münhasır bölgeler dışındaki ihalelere de danışıklı teklifler verilmesi suretiyle ihalelerin bölge bayisi veya sistemde yer alanlar tarafından kazanılmasını sağlamak. Görüldüğü üzere bayilik sisteminin temel amacı ve sonucu; p iyasadaki rekabetin sonlandırılarak, sistem üyelerinin karlarının ençoklaştırmaya 1140 çalışmaktır. Bayilik sistemi bu konuda bayilere iki şekilde yardımcı olmaktadır: - Birincisi sistemde yer alanlara maksimum getiri sağlamak bakımından her bayiye münhasır böl geler tahsis edilerek o bölgeler açısından risk olabildiğince azaltılmışken; ikinci olarak diğer rekabet unsurlarını kontrol edebilmek, mevzuat engellerini aşabilmek veya rekabet yaşandığı görüntüsünü sağlamak amacıyla da bayiler bölge dışındaki ihaleler i çin danışıklı teklifler vermişlerdir. 1150 - Bu anlamda esasen oluşturulan bayilik sistemi ile genel olarak piyasada mal satma biçimi olan kamu ihalelerinde rekabet ortadan kaldırılmaktadır. I.3.1.3.1. Münhasır Bölge Tahsisi Bayilik sözleşmelerinin 1.2. madde si tüm bayilere münhasır bir bölge tahsis etmektedir. Buna ek olarak sözleşmeler öncesinde yapılan yazılı mutabakatta da bayilerin kendi faaliyet bölgesini bir diğer bayiye kesinlikle devredemeyeceği ve kendi bölgesi dışında hiçbir surette faaliyette 1160 bulun amayacağı ifadeleri yer almaktadır. Her bir bayiye münhasır bölge tahsis edilmesi nedeniyle, bayiler bayilik sistemi öncesindeki piyasa yapısına göre rekabetin daha az yaşandığı ortamlarda ihalelere girebilme şansını elde etmişlerdir. (Bu durum tabiidir k i ayrıca sistem dışında kalan firmaların ihalelere katılıp katılmaması ile de bağlantılıdır.) Kararın yukarıda yer alan bölümlerinde bayilik sistemi öncesinde karayolları ve belediye ihalelerinde Siemens ve bayilerin rekabet içinde oldukları bir 1170 başka dey işle birbirlerine rakip oldukları açıkça gösterilmiştir. Bu bölümde ise -tam tersine - daha önce rekabet içinde olan Siemens ve bayilerin, bayilik sistemi sonrasında, münhasır bölge paylaşımı ile rekabeti nasıl ortadan kaldırdıkları tespit edilecektir. Aşağıda yer alan ihale örneklerinde görüldüğü üzere, bir bölgedeki ihaleye ister sadece bölge sahibi isterse birden fazla bayi katılsın, ihaleleri sistem içerisinden genellikle bölge sahibi kazanmaktadır. Bu durumun tesadüf sonucu olmadığı açıktır. Bölge sah ibi bayi dışındaki bayilerin kazanmayı bir türlü başaramadıkları ihalelere neden katıldığı ise Kararda Danışıklı 1180 Tekliflerin anlatıldığı bölümde ortaya konulacaktır. 07-85/1051 -410 29Aşağıdaki Tablolarda en az bir sistem üyesinin yer aldığı ihalelere yer verilmiştir. Tablo 3: Bayilik sistemi sonrası yapılan bazı belediye ihaleleri İşveren İhale Tarihi Katılımcılar Kazanan Bölge Sahibi9 Diyarbakır B.Bel. 6.8.2003 TKS TKS TKS Edirne Bel. 16.5.2002 SFA SFA SFA 16.5.200210 SFA SFA Gebze Bel. 17.10.2002 SFA İsbak SFA SFA İzmir B.Bel. 3.9.2002 SFA TKS SFA SFA Malatya Bel. 3.1.2002 TRASİN EMT TRASİN TRASİN 8.10.2002 TRASİN EMT SİNYALİZYON TRASİN 27.5.2003 TRASİN SİNYALİZYON Best TRASİN 12.6.2003 TRASİN SİNYALİZYON Best TRASİN 24.7.2003 TRASİN SİNYALİZYON Best TRASİN 27.5.2003 TRASİN SİNYALİZYON EMT TRASİN 5.9.2003 TRASİN SİNYALİZYON EMT Best TRASİN 5.9.2003 TRASİN SİNYALİZYON EMT Best TRASİN 2.12.2003 TRASİN SİNYALİZYON Best TRASİN 10.12.2003 TRASİN EMT Best TRASİN 19.12.2003 TRASİN EMT Best TRASİN Sivas Bel. 2.7.2002 TRASİN SİNYALİZYON EMT TRASİN TRASİN 29.7.2002 TRASİN SİNYALİZYON EMT TRASİN 20.11.2002 TRASİN SİNYALİZYON TRASİN 9 Siemens bayilik sisteminde bölgenin kime ait olduğu. Bayilik sözleşmeleri 1.10.2001 tarihinde imzalanmıştır. 10 Kararda tek bir idarenin aynı tarihli görülen ihaleleri farklı ihalelerdir. 07-85/1051 -410 30EMT 20.1.2003 TRASİN SİNYALİZYON EMT TRASİN 19.2.2003 TRASİN SİNYALİZYON EMT TRASİN İzmir B.Bel. 29.8.2002 SFA TKS SİNTEK SFA SFA İzmit B.Bel. 2.10.2003 SFA TKS Seda Kaya Kaya SFA11 Gaziantep Bel. 17.2.2002 TRASİN TKS EMT EMT EMT 19.11.2002 TRASİN TKS EMT EMT 18.6.2003 TRASİN EMT Trafik Market EMT Konya B.Bel. 9.4.2002 SİNTEK SFA SİNTEK SİNTEK12 Antalya B.Bel. 14.4.2002 SİNTEK SİNYALİZASYON ULTRA Ant. T. Sin. Ant. T. Sin.13 SİNTEK 28.2.2002 SİNTEK SİNYALİZASYON ULTRA Ant. T. Sin. Ant. T. Sin. 10.10.2002 SİNTEK ULTRA Tgs Tgs Diyarbakır Bel. 6.8.2003 TKS TKS14 TKS Kayseri B.Bel. 20.11.2003 TRASİN ULTRA Özbest Teknopol Anadol E. TRASİN /Özbest TRASİN Bursa B.Bel. 4.6.2003 TRASİN Öztay TRASİN TRASİN 25.7.2002 EMT15 Tgs Özbest Özbest 4.12.2001 TRASİN Ortadoğu TRASİN 11 Bayilik sözleşmesi sonr ası İzmir Belediyesi nin açmış olduğu toplam 13 ihalenin 7 sine bayilerden yalnızca SFA katılmıştır. Yalnızca bir ihaleye TKS de teklif vermiş olmasına rağmen teklifi SFA dan daha yüksektir. Söz konusu ihaleyi SFA da kazanamamıştır. 12 Sintek, bayilik sözle şmeleri sonrası Konya Belediyesi nin düzenlemiş olduğu diğer 7 ihalenin 6 sına katılmış ancak sadece 1 tanesini kazanabilmiştir. Sözkonusu ihalelerin hiçbirine diğer bayiler teklif vermemişlerdir. 13 Antalya Belediyesinin yapmış olduğu ihalelerin birçoğunu yerel firmalar kazanmıştır. 14 İhaleye sadece TKS katılmıştır. Şirketin vermiş olduğu bedel yaklaşık 497 milyar TL. dir. 15 Bölge sahibi TRASİN ihaleye katılmamıştır. 07-85/1051 -410 31Trabzon Bel. 13.12.2001 SFA TKS ULTRA Yeni Akabe SFA SFA 4.7.2002 SFA TKS SİNYALİZASYON SFA 20.2.2002 SFA TKS Seç Oto. SFA Ankara B.B. 30.10.2003 TKS TKS TKS 26.8.2003 TKS Trafik Market TKS 20.8.2002 EMT16 SIEMENS ULTRA17 Anfa18 Anfa 10.6.2002 SIEMENS TKS19 ULTRA Anfa SIEMENS 10.1.2002 SIEMENS SFA20 Özbest Afif Anfa Anfa Tablo 4: Bayilik sistemi sonrası yapılan bazı karayolları ihaleleri İşveren İhale Tarihi Katılımcılar Kazanan Bölge Sahibi21 TCK 2. Bölge /İzmir 2.11.2001 SFA ULTRA Aysolar SFA SFA 27.5.2002 SFA ULTRA Ortadoğu Ortadoğu 15.8.2003 SFA-Özgü rler Satra Seltra SFA-Özgürler 27.10.2003 SFA Aysolar Özcan K. Ulukar Trafik M. Sun Power Aysolar 3.11.2003 SFA Aysolar Aysolar 20.11.2003 SFA ULTRA Odisan İPTAL 16 Teknik şartnamede istenilen temel özellikleri taşımadığı için ihale dışı bırakılmıştır. 17 Teknik şartnamede istenilen temel özellikleri taşımadığı için ihale dışı bırakılmıştır. 18 Anfa Ankara Altınpark İşletmeleri Ltd.Şti. 19 Teknik şartnamede istenilen temel özellikleri taşımadığı için ihale dışı bırakılmıştır. 20 İhale dışı bırakılmıştır. 21 Siemens bayilik sisteminde bölgenin kime ait olduğu. Bayilik sözleşmeleri 1 Kasım 2001 de imzalanmıştır. 07-85/1051 -410 32TCK 3. Bölge/Konya 8.7.2002 SFA22 SİNTEK ULTRA Mah.Ek.. Ermak Özbest Özbest SİNTEK 10.7.2002 SIEMENS23 ULTRA Mah.Ek. Ermak SIEMENS 22.10.2003 SİNTEK Özc.Kam. Teknopol SİNTEK TCK 4. Bölge /Ankara 13.11.2002 (Ank-Bolu- Esk-K.kale) TKS SFA ULTRA TKS TKS 20.6.2003 TKS-Ortana ULTRA C.Albayrak TKS-Ortana 8.10.2003 (Delice Ayrım, Güdü l ..) TKS SFA TRASİN Ortana TKS 9.10.2003 (Mah -Ayr. Kazan .) TKS SFA TRASİN Ortana TKS TCK 6. Bölge /KAYSERİ 15.7.2003 TRASİN Özbest Ortadoğu Ortadoğu TRASİN 15.10.2003 EMT24 Uzman EMT TCK 7.Bölge/Samsun 12.8.2002 SİNYALİZASYON EMT Başkent SİNYALİ ZASYON SİNYALİZASYON TCK 8.Bölge/Elazığ25 5.12.2001 SİNYALİZASYON Nurhat Nurhat SİNYALİZASYON 30.9.2003 SİNYALİZASYON Ortadoğu Teknopol Özbest Özcan Kam. Ortadoğu TCK 10. Bölge 30.10.2003 SFA Özbest SFA SFA TCK 11. Bölge 23.8.2002 SİNYALİZASYON Arma Süretli Ortadoğu Aker Süretli SİNYALİZASYON 18.7.2003 SİNYALİZASYON TKS SİNYALİZASYON TCK 12. Bölge /Erzurum 3.7.2003 SFA Özbest M.Ak.Ers. SFA 22 Bu ihaleyi her ne kadar Sintek kazanamamış dahi olsa teklifi SFA dan daha düşüktür. 23 Siemens in kazandığı bu ihaleye Sintek katılmamıştır. 24 Bölge TRASİN in olmasına rağmen, TRASİN ihaleye katılmamıştır. 25 Elazığ Karayolları ihaleleri açısından Sinyalizasyon, Belediye ihaleleri açısından SFA nın bölgesi içinde yer almaktadır. 07-85/1051 -410 33M.Ak.Ers. H.Ser.Kas. 22.10.2003 EMT26 Özbest Özbest TCK 13. Bölge /Antalya 14.8.2002 SİNTEK ULTRA ULTRA SİNTEK 14.8.2002 SİNTEK ULTRA SİNTEK SİNTEK 10.01.2003 SİNTEK ULTRA Ortadoğu Özbest Aksel SİNTEK 10.01.2003 SİNTEK ULTRA Ortadoğu Özbest Aksel Ortadoğu 10.01.2003 SİNTEK ULTRA Ortadoğu Özbest Aksel ULTRA 10.01.2003 SİNTEK ULTRA Ortadoğu Özbest Aksel Özbest TCK 14. Bölge/Bursa 22.11.2001 TRASİN Ortadoğu Ortadoğu TRASİN 15.10.2002 TRASİN TRASİN 3.9.2003 TRASİN TEKON Özbest Tekon TCK 16. Bölge 18.9.2003 TRASİN SİNTEK Tekon Teknopol Özbest SİNTEK27 14.11.2003 TRASİN ULTRA ULTRA 1190 Görüldüğü üzere, ihalelere ya bölge sahibi bayi sistem içerisindeki tek aday olarak katılmakta ya da birden fazla sistem üyesinin ihaleye katılarak bölge sahibi bayinin ihaleyi almasına yardımcı olunmaktadır. I.3.1.3.2. Havuz Sistemi ve Fiyat Tespiti Sözleşmenin Sözleşme Yapma başlıklı 10. maddesi fiyatlar ile ilgili hükümleri düzenlemektedir. Madde metninde; 1200 26 SFA nın bölgesindeki ihaleye SFA katılmamıştır. 27 Bu ihale bölge sahibin in katılıp sistemdeki başka bir bayinin aldığı tek örnektir. İhaleyi kazanan SİNTEK taşeron olarak TRASİN ile anlaşmıştır. Bu konu Kararın H.3.1.3.3. numaralı bölümünde Danışıklı Teklifler başlığı altında daha detaylı olarak ele alınmıştır. 07-85/1051 -410 34 Sözleşme konusu olan ürün ve sistemlere esas teşkil edecek fiyatlar BAYİ nin SIEMENS ten aldığı geçerli fiyat listelerindeki fiyatlardır ifadesi yer almakta ve devamında da; SIEMENS, BAYİ ye tavsiye ettiği son müşteri satış fiyatlarını verecektir. Ancak, BAYİ kendi satış fiyatlarını belirlemekle serbesttir. BAYİ fiyatlarını diğer rakiplerin fiyatları ile rekabet edebilir ve pazar tarafında n kabul edilebilir olmasını garanti edebilecek şekilde hareket 1210 etmelidir ifadelerine yer verilmektedir. Sözleşmenin 2 numaralı Ekinde ise, sözleşme konusu ürünler sayılarak karşısında bayi fiyatı (euro) ve liste fiyatı ibareleri yer almakta bir başka deyişle aynı ürün için iki ayrı fiyat belirtilmektedir. Sözleşme ekinin ilgili bölümleri aşağıdaki gibidir: 1220 Ana Birim Bayi Fiyatı (Euro) Liste Fiyatı (Euro) Master 4 gr basic dedek. ( .) ( .) Master 4 gr compact ( .) ( .) . .. Yukarıda yer alan tablodaki fiyatlardan; - Bayi fiyatının, Siemens in bayiye uyguladığı ürün satış fiyatı, - Liste fiyatının, Siemens in bayiye tavsiye ettiği nihai kullanıcı ürün satış fiyatı olduğu anlaşılmaktadır. Ancak yerinde incelemelerde elde edilen b elgelerde yer alan bayi fiyatı ve liste 1230 fiyatı gibi kavramlar kullanılarak söz konusu fiyatlar üzerinden havuzlara kaynak ayrılması konunun incelenmesini zorunlu hale getirmiştir. Söz konusu belgelerden anlaşıldığı kadarıyla 2 tip havuz bulunmaktadır: - 1 no lu havuz: Belediye ve Karayolları ihalelerinden elde edilen gelirlerin belirli bir oranının aktarıldığı havuzu ifade etmektedir. - 2 no lu havuz: Hedef ciro ve prim havuzunu ifade etmektedir. 1 nolu havuzun amacı bayiler arasında gerçekleştirilen bölge dağılımında 1240 kaynaklanabilecek eşitsizliklerin bertaraf edilebilmesi amacıyla ortak bir havuz oluşturmak ve sistem karını olabildiğince eşitlemek, ikinci havuzun amacı ise bayileri daha fazla satış hacmine teşvik etmek amacıyla prim sistemi oluşturmaktır. 25.9.2001 tarihli ve Siemens, TKS, TRASİN, SİNTEK, EMT, SFA ve Sinyalizasyon imzalı tutanakta aşağıda yer alan ifadelere yer verilmiştir: 07-85/1051 -410 35 1. TC Karayolları Bölge Müdürlükleri ve Sözleşme kapsamında 1250 Büyükşehir kategorisinde bulunan illerde Siemens Bayiye keseceği faturayı liste fiyatı üzerinden düzenleyecek, liste fiyatı ile bayi fiyatı arasındaki tutar havuza aktarılacaktır . 24.10.2001 tarihli ve imzalı Bayi Toplantı Tutanağında aşağıda yer alan ifadeler bulunmaktadır: 1260 - Geri sayıcının fiyatı konuş uldu ve 240 euro ya içinin verilebileceği konuşuldu, kötü ledle yapılanın da 165 euro olarak söylendi . - Karayolları işlerinin nasıl yürüyeceği tekrar konuşuldu: Karayolları işleri büyükşehirler kapsamında değerlendirilecek yani malzemeler ihale bedelin in %20 altına verilecek, altyapı işleri ise karı potaya kalacak maliyet hesabı için ortak karar verilip belirlenecek Karayollarından alınan işler ortak potada sayılacak ve herkese eşit 1270 kota olarak dağılacak. - Liste fiyatına 200 lük ünitelerde %35 yapıldı ğı söylenmiştir. Ancak parça kalemlerde daha düşük fiyat istendi. . 10.12.2001 tarihli ve Siemens ve 6 bayi imzalı bayi toplantı tutanağında şu ifadeler yer almaktadır: 1280 ORTAK BÖLGELERDE HESAP ÇIKARILMASI Karı potaya konulacak bölgelerde kar hes abının nasıl yapılacağı konuşuldu. Ortak bölgelerde alınacak işlerin sözleşme gereği maliyet dışında kalan karının potaya atılması gerektiği bir kez daha dile getirildi. Bu işlerle ilgili maliyet hesabının nasıl yapılacağı konuşuldu. Maliyetin belirlenmes indeki yöntemin Bayındırlık fiyatından belli bir indirim yapılması olabileceği konuşuldu. 1290 TKS de yerinde inceleme esnasında elde edilen ve sözleşme imzalanması öncesi bir toplantıya ait olduğu düşünülen imzasız belgede yer alan aşağıdaki ifadeler de s on derece çarpıcıdır: 07-85/1051 -410 36 Yapılan Toplantılarda Uzlaşılan Konular ve Sözleşmeye Ek Koşullar: 2. TC Karayolları birim fiyatları istediğimiz noktaya geldiğinde çıkan 1300 tüm işler sekiz (8) firma arasında eşit paylaştırılacaktır. Merkezi alım olması durumunda B üyükşehirlere uygulanan havuz sistemi uygulanacaktır . 3.TC Karayolları 2002 birim fiyatları ilan edildiğinde ihaleli müteahhit ve taşeron ihalelerinde birim fiyatlarda %100, satınalma işlerinde %30 kar marjı sağlanacaktır. 7. Büyükşehirlerde yapılacak i hale ve satınalmalarda ortak 1 nolu havuz oluşturulacak, bu havuzdaki kar oranı %30 un altında 1310 olmayacaktır. 8.Diğer tüm işlerde %10 oranında 2 nolu ortak havuz oluşturulacaktır. 17. Büyükşehirlerdeki UTC işilerinde %10 kar payı 2 nolu havuza aktarılac aktır. 18. Diğer şehirlerdeki UTC işlerinde Bölgede çalışan firma ile iş, ortak yapılacak ve bölgede çalışan firmaya %20 kar payı aktarılacaktır. 1320 Not: 1 nolu havuz %30 2 nolu havuz %10 oranındadır . Siemens te yerinde inceleme esnasında elde edilen 3.1.2002 tarihli, Toplantı Notu konulu şirket içi elektronik postada aşağıda yer alan ifadeler bulunmakadır: - Ortak olan bölgelerde hesap yapma yönteminin aşağıdaki 1330 şekilde olması gerektiği görüşüldü : Sadece malzeme alımı işlerinde Siemens in söz konusu bayisine alınan işin keşfinden %20 sini masraf karşılığı vermesini geri kalan miktar ile bayi fiyatı arasındaki farkı (var ise) potaya ayırması istendi. Bu konu ile ilgili Siemens in görüşü Bayilere iletilecek Ortak bölgelerdeki altyapı iş leri 2001 yılındaki düşük fiyatlar nedeniyle bu sene işi alan bayiler tarafından halledilecek ve bunlarla ilgili bir hesaplama yapılmayacaktır. 1340 Altyapı işleri 2002 yılı fiyatları belli olduktan sonra tekrar görüşülecek, ancak altyapı işleri ile ilgili ort ak taşeronlar oluşturulacak ve bu işler belirli bir kavşak başı birim fiyat ile bu taşerona verilecek. 07-85/1051 -410 37- Bayilerin kendi bölgeleri dışında yaptığı satışların kontrol edilmesi ve önlenmesi Siemens ten istendi. Bununla ilgili fatura kontrol çalışması yapıl acak. 1350 Siemens te yerinde incelemeler esnasında elde edilen 20.12.2001 tarihli şirket içi elektronik postdaki ifadeler aşağıdaki gibidir: Bayiler organizasyonu nedeniyle iki tip sipariş oluşmaktadır: 1- Normal bayi fiyatına göre açılan siparişler: Bu siparişlerde bayi fiyatı sabittir. Maliyetlerde tedarikçilerden gelecek fiyatlar değişmedikçe daha önce verilen ekteki file gereği bellidir. 1360 Ancak bu sene potaya atılmayacak olan %10 ortak kar seneye atılacaktır. Bu gönderdiğim toplantıdan sonra ge çerli fiyatlardır. Siparişlerin tarihlerine göre geçerli fiyatlara göre kalkülasyon yapılmalıdır. 2- Zararına alınan işler: Bu siparişlerde sözleşme gereği Simko onayı çerçevesinde bayilerin zararına aldığı işlerdir ve simko malzemeyi alınan keşif birim fiy atlardan %20 indirimle bayiye satmaktadır. Bu tip işlerde bayiler işi zararına 1370 aldığının belgeleri ile birlikte siparişi tarafımıza vermektedirler. Siemens te yerinde incelemeler esnasında elde edilen 14.1.2002 tarihli şirket içi elektronik postadaki i fadeler ise aşağıdaki gibidir: Potaya girecek olan iller Sözleşme ekinde belirtilen şehirler ve Karayollarıdır. Bu kapsamda 3 türlü sipariş olacaktır: 1380 1- Zararına alınan siparişler. Bunlar listede gösterilen bayi fiyatlarının altına alınmış işleri (Siem ens oluru ile) kapsamakta olup, Siemens bayinin satmış olduğu fiyattan %20 indirimle bayilere vereceği siparişlerdir. 2- Bayi fiyatı ile liste fiyatı arasındaki siparişlerdir. Burada Siemens bayinin müşterisine satmış olduğu fiyattan Bayiye satış yapacak olu p, aradaki fark potaya atılacaktır. Bu potada toplanan bedeller 3 ayda bir bayilere fatura karşılığında ödenecektir. (Bayiler toplam potada toplanan bedelin 1/6 sı 1390 oranında fatura keseceklerdir. ) 3- Liste fiyatınında üstündeki siparişler. Siemens bayiye li ste fiyatından fatura kesecektir. Liste fiyatı ile bayi fiyatı arasındaki fark gene potaya atılacaktır. 07-85/1051 -410 38 Aynı metin üzerinde el yazısı ile verilen örnek aynen aşağıdaki gibidir: 60 .80. 100 1400 20 20 20 lik bayi fatura kesecek Bayi satış fiyatı Potaya atılacak vv ayrılacak Siemens satış fiyatı Yukarıda yer verilen bilgilerden anlaşıldığı üzere; havuz uygulaması, sistemin kuruluşu anında sistemde yer alan bayilerin gelirleri arasında oluşabilecek olası farklılıkları ortadan kaldırmak amacıyla oluşturulmuştur. Bilindiği gibi 1410 sistem içerisinde her bayiye bir bölge tahsis edilmiş ve sistemin dönüşümlü olması kararlaştırılmıştır. Ancak yine de bazı bö lgelerde çok fazla ve bazı bölgelerde çok az ihaleye çıkılması ve bayilerin gelirlerinde faklılıklar oluşması olasılığı karşısında; her bayinin kendisine düşen bölgeye rıza göstermesi bir diğer deyişle bayiler arasında oluşacak gelir farklılıklarını ortada n kaldırmak ve hem sistemin oluşumu hem de sistemin devamını sağlamak bakımından havuz sistemine ayrıca ihtiyaç duyulmuştur. Bayilik sistemi ile fiyatların yükselmiş olduğu konusundaki müşteri (Siemens veya bayilerden ürün alıp bunları satan diğer teşebbüslerin) şikayetlerine 1420 Kararın H.3.1.2.1. numaralı bölümünde yer verilmişti. Yukarıda yer verilen belgelerdeki ifadelerden bayi lerin fiyatlar konusunda aralarında müzakerelerde bulunmalarının yanısıra Siemens inde birçok konuda ve özellikle fiyatlar ve kar paylaşımı ile ilgili olarak merkezi yönlendirmede bulunduğu görülmektedir. Dolayısı ile sistemin temel amacının; ihalelerin s istem içerisindeki firmalar tarafından, rekabetin sınırlandırılması yolu ile en iyi fiyat ile kazanılmasını ve bunun sistem üyeleri arasında paylaşımını sağlamak olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. 1430 I.3.1.3.3. Siemens in Merkezi Koordinasyonu ve Danışıklı Tekl ifler Bayilik sistemi ile esasen her bayinin kendisine tahsis edilen bölgelerdeki ihalelere katılması esası benimsenmiş ve bu durum sözleşme ile hüküm altına alınmıştır. Bayilik sistemi içerisinde yasaklanmış olmasına rağmen zaman zaman bayilerin kendi bö lgeleri dışındaki yerler için de teklif verdikleri görülmektedir. Ancak istisnalar dışında bayiler kendi bölgeleri dışındaki yerlerdeki ihaleleri kazanamamıştır. 1440 Bayilik sistemi ile yasaklanmış olmasına rağmen bayiler neden kendi bölgeleri dışındaki yerle r için teklif vermektedir? Bu sorunun olası cevapları aşağıdadır: - Bayinin kendisine tahsis edilen bölgelerdeki ihalelere katılma yeterliğine sahip olmadığı bir durumda, ihalenin sistem içerisinde kalması için bayi ağı içindeki başka bir bayinin o i haleye t eklif verdiği durumlar, 07-85/1051 -410 39 - Bir ihaleye bayilik sistemi dışında yer alan yani rakip olan bir firmanın da teklif verdiği durumlarda, birden fazla bayinin birlikte danışıklı teklifler vererek yine ihalenin sistem içerisinde kalmasının sağlanması durumu , 1450 - İhale ye sistem dışından rakip bir teklif verilmese dahi, ihalede rekabet yaşandığı görüntüsü vermek veya mevzuat engellerini bu yolla aşmak amacıyla28 danışıklı tekliflerin verilerek ihalelerin alınması durumu . Daha önce de belirtildiği üzere bayilik sistemi il e esas olarak amaçlanan 7 firma arasındaki rekabetin sonlandırılarak ihalelerin sistem içerisindeki firmalar tarafından kazanılmasıdır. A. Merkezi Koordinasyon 1460 Sözleşmenin 2.3. maddesine göre bayiler Sözleşme kapsamındaki ürün ve sistemlerle ilgili res mi ihalelere SIEMENS e danışarak teklif vereceklerdir. Ayrıca, daha önce de belirtildiği gibi her ne kadar bayilerin kendi fiyatlarını belirleme serbestisi bulunsa dahi rekabetçi bir ihalede fiyatın düşürülmesi gerektiği durumlarda Siemens in onayı ile f iyatlar düşürülebilmektedir. Bu konuya yönelik olarak TKS nin yerinde incelemeler esnasında Raportörlere yapmış olduğu açıklamalar aşağıdaki gibidir: İhalelere TKS teklif vermektedir. Tekliflerimizde Siemens ürünleri 1470 kullandığımız, onun bayisi olduğumuz belgelenmektedir. İhalelerde vereceğimiz tekliflerin fiyatlarını kendimiz belirliyoruz. Ürünün fiyatları zaten ürün fiyat listesinde belirlenmiştir. Ancak ihalenin türüne göre, (pazarlık usulünde örneğin) fiyatı düşürmek gerekebilir. Bu durumda Siemens i a rayıp şu fiyata indirebilir miyiz diye sorarız. Ancak sonuçta Siemens i aldığımız ihaleler ilgilendirmez, kar zarar bize aittir . Bu gibi durumlar bayilik ağının oluşturulması aşamasında da gündeme gelmiştir. 25.9.2001 tarihli toplantıya ilişkin tutanakta şu ifadeler yer almaktadır: 1480 2. Zararına alınan işlerde Siemens kendi sağladığı malzemeler için indirimli keşif bedelleri üzerinden %20 indirimle malzeme temin edecektir. Ancak bu işler için Siemens mutabakatının alınması şarttır. 3.Büyükşehir katego risinde bulunmayan şehirlerdeki merkezi sistem işleri SIEMENS tarafından alınacak ve o bölge Bayisi Siemens in taşeronu olarak çalışacaktır. SIEMENS merkezi sistem fatura bedeli 1490 üzerinden %20 oranındaki tutarı BAYİ ye ayrıca ödeyecektir. 28 Örneğin, 47 34 sayılı Kamu İhale Kanunu pazarlık usulünde en az 3 katılımcı gereklidir. 07-85/1051 -410 404. Bölge Bayi TCK işlerinden birini yapamayacağını belirtirse SIEMENS hangi Bayinin işi yapacağına karar verecektir. Kendi bölgesinde yer alan bir ihaleye teklif verme konusunda yeterliliğe sahip olmayan bayinin bölgesinde diğer bir bayi Siemens in onayını alarak tekli f verebilmektedir. Konuyla ilgili EMT tarafından yerinde incelemeler esnasında Raportörlere yapılan açıklamalar aşağıdaki gibidir: 1500 Sözleşme gereği bayiler birbirlerinin bölgesindeki ihalelere teklif vermemektedirler. Ancak örneğin bir bayi teklif verme y eterliliğine sahip değilse Siemens in onayı alınarak bölge dışına da teklif verilebilir. Buna örnek olarak Erzurum, İzmir ihalesini gösterebilirim . 6.9.2001 tarihli Siemens ve bayiler imzalı tutanaktaki ifadeler aşağıdadır: . 1510 5. Bayiler dışında bir b aşka firmanın işlere teklif vermesi durumunda ihale indirimine Siemens karar verecek, işi olan firmanın ilgili işlerden beklediği kar karşılıklı mutabakat ile Siemens tarafından karşılanacaktır. Böyle bir durumda Siemens satış fiyatının bayi transfer fiyat larının altına düşmesi halinde bu işe ait %10 ciro payı havuza ayrılmayacaktır. 8. Bayi sayısındaki artış, azalış veya ihracına ilişkin karar için 6 bayinin oybirliği esas ve yeterli olacaktır. Oy çokluğu halinde alınan kararı 1520 Siemens in veto etme ye tkisi vardır. Siemens te yerinde incelemeler esnasında elde edilen 20.12.2001 tarihli şirket içi elektronik postadaki ifadeler aşağıdaki gibidir: Bayiler organizasyonu nedeniyle iki tip sipariş oluşmaktadır: 1- Normal bayi fiyatına göre açılan sip arişler Bu siparişlerde bayi fiyatı sabittir. Maliyetlerde tedarikçilerden gelecek 1530 fiyatlar değişmedikçe daha önce verilen ekteki file gereği bellidir. Ancak bu sene potaya atılmayacak olan %10 ortak kar seneye satılacaktır. Bu gönderdiğim toplantıdan sonra geçerli fiyatlardır. Siparişlerin tarihlerine göre geçerli fiyatlara göre kalkülasyon yapılmalıdır. 2- Zararına alınan işler: Bu siparişlerde sözleşme gereği simko onayı çerçevesinde bayilerin zararına aldığı işlerdir ve simko malzemeyi alınan k eşif birim fiyatlardan 1540 %20 indirimle bayiye satmaktadır. Bu tip işlerde bayiler işi zararına aldığının belgeleri ile birlikte siparişi tarafımıza vermektedirler. 07-85/1051 -410 41 Siemens te yerinde incelemeler esnasında elde edilen 14.1.2002 tarihli şirket içi elektron ik postadaki ifadeler ise aşağıdaki gibidir: Potaya girecek olan iller Sözleşme ekinde belirtilen şehirler ve Karayollarıdır . Bu kapsamda 3 türlü sipariş olacaktır: 1550 1. Zararına alınan siparişler. Bunlar listede gösterilen bayi fiyatlarının altına alınmı ş işleri (Siemens oluru ile) kapsamakta olup, Siemens bayinin satmış olduğu fiyattan %20 indirimle bayilere vereceği siparişlerdir. 2. Bayi fiyatı ile liste fiyatı arasındaki siparişlerdir. Burada Siemens bayinin müşterisine satmış olduğu fiyattan Bayiye sat ış yapacak olup, aradaki fark potaya atılacaktır. Bu potada toplanan bedeller 3 ayda bir bayilere fatura karşılığında ödenecektir. (Bayiler toplam 1560 potada toplanan bedelin 1/6 sı oranında fatura keseceklerdir. ) 3. Liste fiyatınında üstündeki siparişler. Sie mens bayiye liste fiyatından fatura kesecektir. Liste fiyatı ile bayi fiyatı arasındaki fark gene potaya atılacaktır. Görüldüğü üzere Siemens sistemi sıkı bir biçimde kontrol etmektedir. Kurulan sistem ile her bayiye bir menfaat sağlanmaya çalışılmakt a, bayiler arasındaki eşitliğin sağlanması ve denetim ile kontrol konuları Siemens e bırakılmaktadır. 1570 B. Danışıklı Teklifler Bayilik sistemi ile esasen her bayinin kendisine tahsis edilen bölgelerdeki ihalelere katılması esası benimsenmiş ve bu durum sö zleşme ile hüküm altına alınmıştır. Buna ek olarak sözleşmeler öncesinde yapılan yazılı mutabakatta da bayilerin kendi faaliyet bölgesini bir diğer bayiye kesinlikle devredemeyeceği ve kendi bölgesi dışında hiçbir surette faaliyette bulunamayacağı ifadele ri yer almaktadır. Bu durum SİNTEK yetkilileri tarafından Raportörlere yerinde 1580 incelemeler esnasında: bayiler listede yer alan ürünlere ilişkin olarak sözleşme ekinde yer alan yerler dışındaki ihalelere girmemeyi bayilik sözleşmesiyle taahhüt etmişlerdi r. şeklinde ifade edilmiştir. Siemens bayilerin ihalelere katılmaları hakkındaki görüşlerini yerinde incelemeler esnasında Raportörlere; 1590 07-85/1051 -410 42 İhaleler genel olarak trafik lambası gibi ürünlerin alımına yönelik olabileceği gibi, merkezi trafik sistemi ku rulmasına yönelik olmaktadır. Merkezi sistem ihaleleri dışında, ihalelere yalnızca bayilerimiz katılmaktadır. Hangi ilin belediyesi ihaleye çıkmış ise, o bölgeden sorumlu bayimiz ihaleye katılmaktadır. Bir bayimizin katıldığı ihaleye doğal olarak başkaca bir bayimiz girmemektedir . şeklinde ifade etmiştir. 1600 Bu durumu teyid eder nitelikte, Siemens ten elde edilen ve Fetih Ürkmez tarafından Siemens in diğer çalışanlarına elektronik posta ile gönderilen bir toplantı notunda, bayilerin kendi bölgeleri dışı nda teklif vermeleri konusu yer almaktadır. Toplantı notunun ilgili bölümü aynen; Bayilerin kendi bölgeleri dışında yaptığı satışların kontrol edilmesi ve önlenmesi Siemens ten istendi. Bununla ilgili fatura kontrol çalışması yapılacak 1610 şeklindedir. Siemens te yerinde incelemelerde elde edilen Toplantı Tutanağında da: YER: SFA Firması -Öveçler ANKARA Katılanlar: SFA, SİNYALİZASYON, TRASİN, TKS, EMT, SIEMENS, YAPI KREDİ Farabi Şb. ve Siteler Şb. Yetkilileri 1620 Toplantıda aşağıdaki hususlar görüşülmü ştür: 5. EMT ve Sinyalizasyon firmalarının Adana ve Datça da 3. Kişilere mal teslimatı/satımı hakkında endişeleri dile getirildi ve konuyla ilgili açıklama bekledikleri belirtildi. Bu bağlamda 3. Kişilere Siemens in mal satıp satmayacağı konusunda güvenc e istendi. ifadeleri yer almaktadır. 1630 6.9.2001 tarihli toplantı tutanağında aynen: 7. Bayiler kendi faaliyet bölgesini bir diğer bayiye kesinlikle devredemez ve kendi bölgesi dışında hiçbir surette faaliyette bulunamaz. Aksi durum Ana Sözleşme koşu llarına uymadığı anlamına gelecektir. Bayiler arası uzlaşmazlıklarda Siemens hakem olarak tanımlanmıştır. ifadeleri yer almaktadır. 1640 07-85/1051 -410 43Yukarıda yer verilen bilgi ve belgelere göre bayilerin kendi bölgeleri dışındaki bir bölgede ihalelere girmeleri yasak tır. Ancak, bayilik sistemi gereğince yasak olmasına rağmen, bayiler kendilerine ait olmayan bölgelerde çok sayıda ihaleye katılarak teklif vermişlerdir. Buradaki temel amaç ihaleyi kazanmak ya da fiyat rekabeti değil, danışıklı teklifler verilmesi suretiy le bölge sahibi bayinin ihaleyi kazanmasına yardımcı olmaktır. Bayilerin kullandıkları danışıklı teklif yöntemleri duruma göre değişiklikler 1650 göstermiştir. Danışıklı tekliflere genel olarak aşağıda yer alan iki temel amaç için başvurulmuştur: - Bir ihaleye bayilik sistemi dışında yer alan yani rakip olan bir firmanın da teklif verdiği durumlarda, birden fazla bayinin birlikte danışıklı teklifler vererek yine ihalenin sistem içerisinde kalmasının sağlandığı durum. - İhaleye sistem dışından rakip bir teklif ve rilmese dahi, ihalede rekabet yaşandığı görüntüsü vermek veya mevzuat engellerini bu yolla aşmak amacıyla29 danışıklı tekliflerin verildiği durum. 1660 Dolayısıyla, bayilik sistemi kendisine tayin edilen bölge içinde bayilere sistem dışından rakip çıkması halin de, ihalenin sistemde kalmasını teminen birden fazla bayinin danışıklı teklifleri ile bayiye yardımcı olmaktadır. 10.12.2001 tarihli ve Siemens ve 6 bayi imzalı bayi toplantı tutanağında şu ifadeler yer almaktadır: 1670 Verilen teklifleri yan teklif olar ak SIEMENS in de vermesi istendi. Bu konular idarelerce daha sonradan farklı yorumlandığı için uygun görülmemiştir. Her ne kadar SIEMENS in ihalelere katılarak yan teklif vermesi uygun görülmemiş ise de30, bu anlayış sistemce benimsenmiş ve bayiler ihal elerde birbirlerine destek olmak amacıyla danışıklı teklifler sunmuşlardır. Yukarıda bahsedilen hususlar ile ilgili ilk örneğimizde, kendi bölgesinde ihale 1680 açılan bayi yüksek teklifte bulunmakta diğer bayi ise düşük teklifte bulunmaktadır. Bayilerin planı , sistem dışında yer alan firmanın teklifi her iki bayinin teklifinin arasında ise, ihaleyi kazanan bayi taşeron olarak bölge sahibi bayiye işi devretmek, sistem dışında yer alan firmanın teklifi her iki bayinin teklifinin üzerinde ise, düşük teklif veren bayi ihale dokümanlarını tamamlamayarak ihalenin yapıldığı bölgenin bayisinin ihaleyi yüksek fiyattan kazanmasını sağlamaktır. Yapılan ihbarda şu ifadelere yer verilmiştir: 1690 29 4734 sayılı Kanuna göre pazarlık usulünde en az 3 katılımcı gereklidir. 30 SIEMENS in çok sayıda ihaleye katılıp kazanamaması hali. 07-85/1051 -410 44 T.C.K. Sivas 16. Bölge Müdürlüğü TRASİN Elektroniğin bölgesidir. Ancak SİNTEK fi rması diğer katılımcı firmaların işi almaması için ( ..) ( .. ) TL teklif verdi. Tekeli oluşturan SİNTEK firmasında iş kalsa idi eksik evrakları tamamlamayıp yeterlilik dışı kalacaktı. İş tekelci dışı firmada kalacağı hissedildiği için TRASİN firmas ının ( ..) ( ..) TL verdiği teklifte iş kalmayacağı hissedildi ve işi SİNTEK firması yapacak ve SİNTEK ile TRASİN firmaları faturalaşacaklardır. SİNTEK firması evrakları tamamlamayıp iş SIEMENS bayisi dışında kalmamıştır . 1700 Yerinde incelemeler esna sında, bu ifadeleri destekler nitelikte bir takım belgeler elde edilmiştir. Bu belgelere göre söz konusu ihalede SİNTEK ( .) milyar TL. teklif ile TRASİN in bölgesindeki ihaleyi kazanmış ancak TRASİN in ( ) milyar TL lik taşeronluk teklifi üzerine, TRASİN ile 19.11.2003 tarihinde taşeronluk sözleşmesi imzalamıştır. TKS de yapılan yerinde inceleme esnasında elde edilen belgeler de bu durumu teyit eder niteliktedir. Bu belgeler, Ankara Büyükşehir Belediyesi nin bir ihalesine ait olan ve SFA, EMT ile SİNTEK e ait teklifler ve EMT ile SİNTEK e ait olan imzalı -mühürlü teklif zarflarıdır. 1710 Bilindiği gibi Ankara TKS nin bölgesi içerisinde yer almaktadır. TKS de yerinde incelemeler esnasında bulunan SİNTEK, EMT ve SFA ya ait Ankara Büyükşehir Belediyesi Satın Alma Dairesi Başkanlığı 6 kalem muhtelif sinyal verici alımı işi için hazırlanmış fiyat teklifleri aşağıdaki gibidir: SİNTEK EMT SFA Mikroproserlü .. ( .) ( .) ( .) Ledli oklu . ( .) ( .) ( .) Geri sayıcı ( .) ( .) ( .) Kamaşma .200 lük ( .) ( .) ( .) Kamaşma .300 lük ( .) ( .) ( .) Halojen .. ( .) ( .) ( .) TOPLAM ( .) ( .) ( .) Ancak Büyükşehir Belediyesi nin ihale komisyonu kararına bakıldığında, Başkanlığa yaln ızca 1 adet fiyat teklifi verildiği anlaşılmıştır. İhaleyi TKS 1720 ( .) TL. toplam teklif ile kazanmıştır. Diğer firmaların fiyat teklifi ise Belediyeye sunulmamıştır. Diğer firmaların fiyat tekliflerinin faks ile TKS ye iletildiği üzerlerinde yer alan y azılardan anlaşılmaktadır. Ankara nın TKS nin bölgesi olduğu düşünüldüğünde, diğer bayiler tarafından ne için hazırlandığı belli olmayan ancak TKS nin elinde bulunan tekliflerin pek de rekabetçi teklifler olmadığı ve başka amaçlara hizmet için her olasıl ığa karşılık hazırlanmış oldukları anlaşılmaktadır. Diğer bayilere ait ve Ankara Büyükşehir Belediyesine hitaben EMT ve SİNTEK tarafından hazırlanan imzalı ve şirket kaşeli zarfların TKS de bulunması, bayilerin ihale öncesinde 1730 veya ihale aşamalarında birbi rleri ile rekabeti bozacak şekilde bir koordinasyon içerisinde bulunduklarının çok açık bir göstergesidir. Yerinde incelemelerde elde edilen diğer bayilere ait zarf ve mühürler, diğer bayilerin 07-85/1051 -410 45tekliflerinin bölge bayisi tarafından her ihtimale karşı hazır lanmış olabileceğini akla getirmektedir. TKS tarafından SİNTEK e gönderilen ve TKS nin ARER İnşaat a verdiği fiyat teklifini içeren bir elektronik posta şu şekildedir: 1740 1750 Aynı şekilde yine TKS de bulunan, bayilik sistemi üyelerinin arasındaki rekabeti ortadan kaldırıcı nitelikte bir koordinasyon içerisinde bulunduklarını gösteren el yazılı bir belgede de aynen şu ifadeler yer almaktadır: 1760 TRASİN in 15.7.2003 tarihinde Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü/Samsun için hazırlamış olduğu fiyat teklifi, rakip bir teşebbüs olan Sinyalizasyon a aynı gün faks ile gönderilmiştir. Bilindiği gibi Samsun Sinyalizasyon un bölgesi içerisinde yer almaktadır. Ancak ihale gerçekleşmemiştir. Teşebbüslerin ihale için hazırlamış oldukları fiyat teklifleri aşağ ıdaki gibidir. 1770 Tekliflerden görüldüğü üzere Sinyalizasyon un tüm birimler için teklifi daha iyidir. Sinyalizasyon TRASİN CPU Kartı ( .) ( .) IQ Kartı ( .) ( .) Çıkış Kartı ( .) ( .) Besleme Ünitesi ( .) ( .) Gösterge Paneli ( .) ( .) TRASİN in karayolları için hazırlamış olduğu teklif, saat 16:36 da Sinyalizasyon a fakslanmıştır. Ancak daha ilginç olanı, TRASİN in saat 15:18 de Sinyalizasyona gönderdiği faks metninde ise yukarıda yer verilen Kimden : KENAN ÇELİK (***@***.***) Kime : (***@***.***) Gönderme Tarihi : 24 Temmuz 2003 Perşembe 14:31 Ek : ARER INS.doc Konu : ARER Ins F iyat ARER İnşaata verdigimiz fiyatlar ektedir üzerine çıkarak fiyat vermenizi rica ederiz. İlgilenilecek konular: 1- Ortak bölgelerde işi olmayan tarafa en az ihale bedelinin %10 u kar olarak verilecek. Eğer normal hesaplanan kar hesabı bu oranı geçiyorsa yüksek olan kar geçerli olacak. 2- İş sırası gelen diğerine devir ederse yukarıdaki hesap aynen uygulanacak ayrıca bunun üstüne ihale bedelinin %5 i kar olarak işi devreden tarafa ödenecek. 3- Faturalaşma düzeninde işi kim alıyorsa, Siemens satışı diğer tarafa ke secek diğer taraf da kar payını ekleyip faturayı işi alan tarafa kesecek. Bu konu zeyilname ile halledilecek. 4- Entegratör sözleşmesinin Siemens tasdiki için resmi yazışmalar yapılacak. 07-85/1051 -410 46Sinyalizasyon ve TRASİN tekliflerinin el yazısı olarak ve kısaltma şeklinde istenen malzeme kalemlerinin yer aldığı boşluklarda; 1780 CPU Kartı ( .. ) IQ Kartı ( .. ) Çıkış Kartı ( .. ) Besleme Ünitesi ( .. ) Gösterge Paneli ( .. ) şeklinde yer almasıdır. Görüldüğü üzere kendi fiyatlarının ne olması gerektiği konusunda uzlaşıldıktan sonra TRASİN kendi (muhtemel) resmi teklif metnini Sinyalizasyon a fakslamıştır. Benzer şekilde TKS, 17.6.2003 tarihli Karayolları Genel Müdürlüğü 15. Bölge Müdürlüğü/Kastamo nu için hazırlamış olduğu fiyat teklifini rakip bir firma olan Sinyalizasyona aynı gün saat 13:10 da fakslamıştır. Sinyalizasyon ise kendi 1790 teklifini saat 13:11 de Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü ne fakslamıştır31. Sinyalizasyon un teklif metninde dikkat çek en konu fiyat kısımlarının el yazısı ile doldurulmuş olmasıdır. TKS ihaleye katılmamıştır. Bilindiği gibi, Kastamonu Sinyalizasyon un bölgesi içerisinde yer almaktadır. Firmalar adına hazırlanmış olan fiyat teklifleri aşağıdaki gibidir32. S.NO (Cinsi) Sinyalizasyon TKS 1 ( .) ( .) 2 ( .) ( .) 3 ( .) ( .) 4 ( .) ( .) 5 ( .) ( .) 6 ( .) ( .) 7 ( .) ( .) 8 ( .) ( .) 9 ( .) ( .) 10 ( .) ( .) 11 ( .) ( .) 12 ( .) ( .) 13 ( .) ( .) 14 ( .) ( .) 15 ( .) ( .) 16 ( .) ( .) 17 ( .) ( .) 18 ( .) ( .) 19 ( .) ( .) 20 ( .) ( .) 21 ( .) ( .) 31 İhaleye Sinyalizasyon un yanısıra Tekon ve Özbest firmaları da teklif vermiştir. İhale mevcut ödeneğin verilen teklifi karşılayamaması nedeniyle iptal edilmiştir. 32 Sinyalizasyon un teklif metninde 28 sıra numara ile mallar sayılmış olmasına rağmen, TRASİN in teklifinin yalnızca ilk sayfasının te darik edilmesi karşısında ilk 21 mal cinsine yer verilebilmiştir. 07-85/1051 -410 47Tekliflerden görüldüğü üzere Sinyalizasy on un tüm birimler için teklifi daha düşüktür. 1800 Benzer şekilde TRASİN 22.7.2003 tarihinde Malatya Belediye Başkanlığı için hazırladığı teklifi aynı tarihte Sinyalizasyona fakslamıştır. Sinyalizasyon da aynı gün içerisinde Malatya Belediye Başkanlığına tekl ifini sunmuştur. Hatırlanacağı üzere Malatya TRASİN in bölgesi içerisinde yer almaktadır. Firmaların birbirlerine gönderdikleri teklifler aşağıdaki gibidir: TRASİN Sinyalizasyon Q300 Oto Sinyal Verici ( .) ( .) Q200 Oto Sinyal Verici ( .) ( .) Q200 İkili ( .) ( .) Q200 Yaya Sinyal Verici ( .) ( .) TOPLAM ( .) ( .) Tekliflerden görüldüğü üzere TRASİN in tüm birimler için teklifi daha düşüktür. 1810 İhalede sunulan teklifler ise aşağıdaki gibidir: FİRMA FİYATLAR33 TRASİN ( .) Best ( .) Sinyalizasyon ( .) Görüldüğü üzere TRASİN ve Sinyalizasyon birbirlerine gönderdikleri fiyat tekliflerini idareye de aynen sunmuşlardır. İhaleyi TRASİN kazanmıştır. TKS de yerinde yapılan incelemelerde SFA nın ve TK S nin Aksaray Belediyesi için fiyat teklif belgeleri bulunmuştur. TKS nin fiyat teklifleri ile ilgili olarak hem üzerinde el yazısı ile bir çok ifadenin yer aldığı bir çalışma metni hem 1820 belediyeye gönderilmek için hazırlanan teklif mevcuttur. Bilindiği g ibi Aksaray TKS nin bölgesinde yer almaktadır. Firmalarda bulunan hazırlık teklifleri aşağıdaki gibidir. TKS nin hem çalışma notunda yer alan hem de nihai olarak sunulduğu anlaşılan tekliflerinin her ikisine de tabloda yer verilmiştir. Nihai teklif metni e l yazısı ile doldurulmuştur. Malzeme SFA TKS Çalışma Notu TKS Teklif Metni 200 lük tekli sinyal verici ( .) ( .) ( .) Başüstü direk ( .) ( .) ( .) 7*1.5 Nyy Kablo ( .) ( .) ( .) Flaşör Kartı ( .) ( .) ( .) TOPLAM ( .) ( .) ( .) İhalede Belediye ye sunulan teklifler aşağıdadır: Malzeme SFA EMT TKS 200 lük tekli sinyal verici ( .) ( .) ( .) Başüstü direk ( .) ( .) ( .) 7*1.5 Nyy Kablo ( .) ( .) ( .) TOPLAM ( .) ( .) ( .) 33 Fiyatlar KDV hariçtir. 07-85/1051 -410 48 Görüldüğü üzere SFA ihalede aynen daha önce TKS ye göndermiş olduğu 1830 teklifi vermiş, TKS nin teklif metni olarak hazırlanan fiyatlar EMT tarafından sunulmuş, TKS ise söz konusu tekliflerin biraz daha aşağısını vererek kend i bölgesindeki ihaleyi kazanmıştır. SİNTEK te yerinde incelemeler esnasında elde edilen 29.8.2003 tarihli Fetih ÜRKMEZ (Siemens) tarafından SİNTEK e gönderilen elektronik postanın ekinde C.YEKE (Siemens -İzmir Büro) tarafından hazırlanmış 28.8.2003 tarihli Sinyalizasyon ve Otomatik Bariyer Sistemi işi ile ilgili durum raporu mevcuttur. Söz konusu Raporda aşağıda yer alan ifadeler mevcuttur: 1840 Diğer bir konu olan Trafik Sinyalizasyon Sistemi ihaleleri ile ilgili olarak, EMT ve SFA nın girdiği 18.8.2003 tari hinde Bölge de yapılan ihale sonucunda, 21.8.2003 tarihinde tarafınıza gönderdiğim raporda da belirttiğim gibi, teklif mektubu ve keşif tutarları birbirini tutmamaktadır. Teklif mektubu keşif tutarından 40 milyar daha düşük olduğu halde keşif tutarları esa s alındığından, ihale tutarı çok yüksek kalmıştır. Aradaki fark diğer firmalara göre 140 milyar dolayındadır. Daha sonra keşif tutarının teyidi resmi olarak istenmiştir. Sayın Cebrail Bey (SFA) EMT olarak ilgili mektuba cevap yazmış ve teyid vermiştir. Fakat tarafımca ilgili mektuba bir satır ilavesi ile düşük fiyat 1850 olan ön teklifimizn geçerli sayılabilmesi ve bizimde bu fiyatı kabul edebileceğimiz hakkında bir taahhüt notu eklenmiştir. Yukarıda yer alan ifadelerden anlaşıldığı üzere SFA dan Cebrail Bey EMT adına işlem yapmaktadır. Ayrıca işlemler hakkında Siemens in de bilgisi hatta müdahalesi olduğu yine belgede yer alan ifadelerden anlaşılmaktadır. Yukarıda yer verilen çok sayıda örnekte yer alan; - Bayilere ait zarf ve mühürlerin diğer bayilerde bul unması, 1860 - İdarelere teklif verilmesi öncesinde tekliflerin birbirlerine gönderile rek esasen kimin ne kadar teklif vermesi gerektiğinin birlikte kararlaştırılması, - Birden fazla teklif verilmesi gerekebilecek durumlarda bölge sahibi bayinin diğer bayilerin tek liflerini de hazırlaması veya diğer bayileri de temsil etmesi ve benzeri durumlara ilişkin delillerin ve hususların varlığı, bayilik sistemi içerisinde yer alan teşebbüslerin tam bir koordinasyon içerisinde hareket ettiklerini ve ihalelerin sistemde yer a lan firmalar tarafından kazanılması için danışıklı teklifler verdiklerini açık bir şekilde göstermektedir34. 1870 İhalelerdeki rekabet karşıtı davranışlar e sasen daha önce bayilik sistemi ile varılan mutabakatın bir sonucudur. Kurulan bayilik sistemi ile esas o larak firmalar arası rekabetin önlenerek ihalelerin hem sistemde yer alan firmalar tarafından hem de yüksek fiyatlar ile kazanılması amaçlanılmıştır. 34 Bu durum piyasadaki rekabeti sınırladığı gibi söz konusu ihalelerdeki rekabeti de olumsuz etkilemektedir. Dolayısı ile konunun hem 4054 sayılı RKHK hem de 4734 say ılı KİK açısından değerlendirilmesi gerekmektedir. 07-85/1051 -410 49 I.3.1.4. Ultra nın Sisteme Dahil Edilmesi Siemens in 2001 yılında 6 teşebbüs ile oluşturduğu bayilik si stemine, 2003 yılında son olarak Ultra firması da eklenmiştir. Ultra firması, entegratörlük 1880 sözleşmesi35 öncesi piyasada üretim yapan ve hem Siemens in hem de bayilerin rakibi olan bir teşebbüstür. Ultra nın bayilik sistemine dahil edilmesi, Siemens ile Ul tra arasında entegratörlük sözleşmesi akdedilerek yerine getirilmiştir. Bayiler ile Ultra arasında imzalanan entegratörlük sözleşmelerine Siemens yazılı olarak muvafakat vermiştir. 8.7.2003 tarihli ve Siemens ten tüm bayilere gönderilen elektronik postada şu ifadeler yer almaktadır: 1890 Sn. Bayiler; Bilindiği üzere sürdürülen altbayilik çalışmaları sonucu Siemens hukuk bölümünün hazırladığı entegratörlük sözleşmesi ekte görüşlerinize sunulmuştur. Entegratörlük sözleşmesi Siemens ile bayileri arasındaki sözleşmenin bir benzeri olup Ultra ile yapılan görüşmeler çerçevesinde imzaya hazır hale getirilmiştir. Tarafınızın da görüşleri doğrultusunda her bayi ile ULTRA arasında imzalanacak entegratörlük sözleşmesi (aramızdaki sözleşme gereği) Siemens in de onayi il e yürürlüğe 1900 girebilecektir. Cuma akşamına kadar sözleşmenin tarafınızdan incelenmesi ve imzasını takiben cumartesi günü Ultra ya topluca imzalatılıcaktır. Yapılan ince

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI